Subscribe via RSS Feed

Category: Απόψεις-Πολεμική

Συνέντευξη της ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Κωνσταντίνας Κούνεβα (βίντεο)

kouneva

Συνέντευξη της ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ και της Ευρωομάδας της Αριστεράς, Κωνσταντίνας Κούνεβα, στον Βασίλη Κατσαρδή για τις πρώτες εμπειρίες της στην Ευρωβουλή, το συνδικαλιστικό κίνημα, την επίσκεψή της στους Σύρους πρόσφυγες στο Σύνταγμα, αλλά και τη βία εναντίον των γυναικών.

Πηγή: left.gr

 

YouTube Preview Image
Share

Στρίβειν δια του αρραβώνος!

atsidas

της Φλώρας Νικολιδάκη

Η φράση αυτή χρησιμοποιήθηκε με την κυριολεξία της την εποχή που γινόταν αρραβώνας, πριν το γάμο. Ο αρραβώνας επισημοποιούσε την πρόθεση του γαμπρού να παντρευτεί τη νύφη. Έτσι οι ανησυχίες της οικογένειας της νύφης υποχωρούσαν τόσο, που η νύφη έπαιρνε αυστηρές συστάσεις να είναι υπάκουη, γλυκιά και βολική, ώστε να μην χαλάσει ο αρραβώνας.

Ωστόσο οι αρραβωνιαστικοί, πολύ συχνά για να ξεφύγουν από την υπόσχεση του γάμου, έβρισκαν κάποιο πάτημα και τότε “χάλαγε ο αρραβώνας”.

Από τότε βέβαια η κοινωνία προχώρησε και ο αρραβώνας ακούγεται μόνο στα συμβολαιογραφεία όταν πέφτει η προκαταβολή για κάποια αγοραπωλησία.

– Η κοινωνία σαν σύνολο πάντα προηγείται. Η πολιτική όμως πάντα ακολουθεί. Έτσι η μεθοδολογία που περιέχει η φράση “στρίβειν δια του αρραβώνος” παραμένει στις μέρες μας ως μεθοδολογία πολιτικής.

-Αυτή η κατάσταση μου ήρθε στο μυαλό όταν έφτασε στα χέρια μου ένα έγγραφο που δείχνει ότι στη χωματερή της Φυλής, εκτός από τα σκουπίδια όλης της Αττικής, με μια καινούργια συμφωνία έρχονται επισήμως πλέον και τα σκουπίδια της Τρίπολης, μέχρι 31.12.2014.

Το αποτέλεσμα είναι ότι το κύτταρο που υπάρχει εν λειτουργία στο ΧΥΤΑ γεμίζει με πολύ γρήγορους ρυθμούς. Έτσι ενώ μέχρι τώρα πιστεύαμε ότι θα αντέξει περίπου 1,5 χρόνο, διαπιστώνουμε ότι ο χρόνος που απομένει είναι λιγότερος.

-Τι να σκεφτούμε? Η “επιστολή Δούρου” στους 66 δήμους της Αττικής, επαναλαμβάνει τα όσα ορίζει ο νόμος 4042/2012. Δηλ. την δραστική μείωση του όγκου των σκουπιδιών με τη διαλογή στην πηγή από τους δήμους και τους πολίτες. Επίσης ο ν. 4042  εναρμονίζεται με τις ευρωπαϊκές οδηγίες 98 και 99 του 2008, που ορίζει την “εγγύτητα” που σημαίνει αποκεντρωμένη και σε μικρή κλίμακα διαχ/ση. Αν ανοίξετε την αρχική σελίδα του ΕΔΣΝΑ, θα νομίζετε ότι ζείτε στη χώρα της ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης. Ούτε σαν σκέψη δεν θα σας ταράξει το γεγονός ότι ζείτε δίπλα στη μεγαλύτερη χωματερή της Ευρώπης, δηλ. το ΧΥΤΑ Φυλής.

Τι συμβαίνει?

-Απαραίτητη προϋπόθεση εφαρμογής του ν. 4042 είναι ο νέος περιφερειακός σχεδιασμός για τη διαχείριση απορριμμάτων.  Η προθεσμία ισχύος του προηγούμενου έχει παρέλθει προ πολλού. Βασικοί εμπλεκόμενοι φορείς είναι η Περιφέρεια Αττικής, το ΥΠΕΚΑ και ο ΕΣΔΑ (εθνικός σχεδιασμός διαχείρισης αποβλήτων).

Ωστόσο οι δήμοι της Αττικής από το 2012 επαναλαμβάνουν ότι δεν έχουν ούτε τα χρήματα ούτε το manual για την εκπόνηση τοπικού σχεδίου διαχείρισης.

-Βέβαια η “επιστολή Δούρου”, λέει και κάτι άλλο. Ότι δεν γίνεται αποδεκτή η λύση των 4 μεγάλων εργοστασίων με τη μέθοδο των ΣΔΙΤ για την ανακύκλωση σύμμεικτων απορριμμάτων, όλης της Αττικής αλλά και από άλλα μέρη, ακόμα και από το εξωτερικό, αφού η δυναμικότητά τους θα φτάνει στους 2.000.000 τόνους. Αυτός είναι και ο κόμπος στο χτένι, άλλωστε.

-Όμως η πραγματικότητα αυτή τη στιγμή λέει ότι ο ΧΥΤΑ Γραμματικού ολοκληρώνεται και στο ΧΥΤΑ Φυλής έρχονται και τα σκουπίδια της Τρίπολης. Και όταν το σκέφτομαι αυτό, μου έρχεται η άλλη μεγαλειώδης φράση στο μυαλό, που αποτελεί και την πεμπτουσία της πολιτικής και σήμερα:

-Δεν είναι αυτό που νομίζεις!

 

Share

Οι σουηδές φεμινίστριες τάσσονται ενάντια στην παρένθετη μητρότητα

surrogacy2

Οι σουηδές φεμινίστριες έχουν δημοσιεύσει ένα κείμενο πολιτικής που τάσσεται ενάντια στην εμπορική χρήση της παρένθετης μητρότητας και με το οποίο καλούν την κυβέρνησή τους να απαγορεύσει αυτή την πρακτική. Το Σουηδικό Λόμπι Γυναικών (Sveriges Kvinnolobby) υποστηρίζει ότι η παρένθετη μητρότητα αποτελεί κίνδυνο για την υγεία και παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα των φτωχών γυναικών καθώς και των παιδιών.

Πιο συγκεκριμένα:

Κείμενο πολιτικής

Παρένθετη μητρότητα -ένα παγκόσμιο εμπόριο γυναικείων σωμάτων 

Οι συζητήσεις σχετικά με την παρένθετη μητρότητα και τις συνέπειές της για την παρένθετη μητέρα είναι σχετικά πρόσφατες. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες δεν έχουν κανονισμούς ή νομοθεσίες σχετικά με αυτό το ζήτημα. Υπάρχει ανάγκη ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών για να ενισχύσουμε τις γνώσεις και τα επιχειρήματά μας.

Η θέση του Σουηδικού Λόμπι Γυναικών 

Το Σουηδικό Λόμπι Γυναικών αντιτίθεται σθεναρά στην παρένθετη μητρότητα. Η θέση μας είναι ότι η παρένθετη μητρότητα είναι ένα εμπόριο γυναικείων σωμάτων και παιδιών καθώς και απειλή για τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα των γυναικών και για τη σωματική τους ακεραιότητα. Σε μια κοινή δήλωση στη Γενική Συνέλευση μας το 2011 το Σουηδικό Λόμπι Γυναικών και οι οργανώσεις-μέλη του δηλώσαμε την υποστήριξή μας στο Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 5ης Απριλίου 2011 σχετικά με τις προτεραιότητες και το περίγραμμα ενός νέου πολιτικού πλαισίου της ΕΕ για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών (2010/2209 (INI)). Το ψήφισμα που εγκρίθηκε δηλώνει ότι η παρένθετη μητρότητα αποτελεί εκμετάλλευση του σώματος της γυναίκας και των αναπαραγωγικών της οργάνων.

Η Σουηδία και η παρένθετη μητρότητα – γιατί έχουμε λόγο να ανησυχούμε

Η παρένθετη μητρότητα δεν είναι νόμιμη επί του παρόντος στη Σουηδία. Ωστόσο δεν υπάρχει νομοθεσία που να ρυθμίζει το γεγονός ότι οι σουηδοί πολίτες χρησιμοποιούν παρένθετες μητέρες στο εξωτερικό καθώς και ότι παιδιά που γεννήθηκαν με αυτόν τον τρόπο βρίσκονται στη Σουηδία. Τα τελευταία δύο χρόνια έχει ανοίξει η συζήτηση για αυτό το ζήτημα και η σουηδική κυβέρνηση διεξάγει μια έρευνα για να εξετάσει τις δυνατότητες της παρένθετης μητρότητας στη Σουηδία. Η έρευνα αναμένεται να παρουσιαστεί κάποια στιγμή μέσα στο καλοκαίρι.

Ήδη πριν από την έρευνα, στη δημόσια συζήτηση παρατηρήθηκε μια συγκεκριμένη τάση πλαισίωσης του θέματος. Τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους, το Σουηδικό Συμβούλιο Ιατρικής Δεοντολογίας σχολίασε την έκθεση. Η πλειοψηφία των μελών του δήλωσε ότι βλέπει θετικά τη δυνατότητα παρένθετης μητρότητας χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα στη Σουηδία.

Το Σουηδικό Λόμπι Γυναικών αντέδρασε σε αυτή τη θέση. Έχουμε εκφράσει την ανησυχία μας για την προβληματική κατανόησή τους ως προς παρένθετη μητρότητα χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα καθώς και το γεγονός ότι η προετοιμασία της έρευνας σχετικά με τη ρύθμιση του ποιοι θεωρούνται γονείς έχει ανατεθεί στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Υπάρχει έλλειμμα της οπτικής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών. Το Σουηδικό Λόμπι Γυναικών έχει δραστηριοποιηθεί στη δημόσια συζήτηση γύρω από αυτό το ζήτημα και έχει αποστείλει αρκετές επιστολές προς το Υπουργείο Δικαιοσύνης καθώς και προς το Υπουργείο Κοινωνικών Υποθέσεων και το Συμβούλιο Ιατρικής Δεοντολογίας.

Μαζί με άλλες γυναικείες οργανώσεις έχουμε ξεκινήσει την καμπάνια Feministiskt nej till surrogatmödraskap (φεμινιστικό όχι στην παρένθετη μητρότητα). Μέσω της καμπάνιας παρέχουμε έναν εναλλακτικό χώρο διαλόγου σε φεμινιστική βάση, εστιάζοντας στην ακεραιότητα του γυναικείου σώματος  και όχι στα δικαιώματα των άτεκνων γονέων εις βάρος των βασικών δικαιωμάτων των γυναικών.

Εργαζόμαστε επίσης ενεργά ώστε να επηρεάσουμε και να ενεργοποιήσουμε τα πολιτικά κόμματα πάνω σε αυτό το ζήτημα. Για παράδειγμα διοργανώνοντας σεμινάρια και συναντήσεις, στις οποίες καλούμε εκπροσώπους των κομμάτων.

Με ή χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα παρένθετη μητρότητα 

Σε αντίθεση με την εμπορική παρένθετη μητρότητα, οι παρένθετες μητέρες με αλτρουιστικά κίνητρα δεν αναμένεται να ζητήσουν οποιαδήποτε αποζημίωση που θυσιάζουν το σώμα τους, αλλά το κάνουν μόνο για αλτρουιστικούς λόγους. Η αλτρουιστική παρένθετη μητρότητα στηρίζεται στην καλή θέληση των άλλων γυναικών, στην αυτοθυσία και τη διάθεση των σωμάτων και των οργάνων αναπαραγωγής τους, χωρίς κανένα οικονομικό αντάλλαγμα για το σύνολο της διαδικασίας της εγκυμοσύνης και αναμένεται να παραδώσουν ένα παιδί που έχουν κυοφορήσει επί εννέα μήνες.

Εμπειρίες από χώρες όπου η παρένθετη μητρότητα χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα είναι νόμιμη, όπως στη Μεγάλη Βρετανία, στην Ολλανδία και στις Ηνωμένες Πολιτείες, δείχνουν ότι όταν η παρένθετη μητρότητα χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα είναι νόμιμη, έπεται και η εμπορευματοποίησή της. Υπάρχουν πολύ λίγοι τρόποι να ελέγξεις ότι δεν θα εμπλακούν χρήματα ή δωροδοκίες στη διαδικασία καθώς και κοινωνική πίεση και σχέση εξουσίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών, που θα επηρεάσουν την απόφαση. Αυτά τα ζητήματα δεν απασχολούν ιδιαίτερα τη δημόσια συζήτηση και δεν έχουν ληφθεί δεόντως υπόψη.

Η κοινωνική και οικονομική ανισότητα – προϋποθέσεις για την εκμετάλλευση 

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων εμπορικής παρένθετης μητρότητας, οι αγοραστές προέρχονται από δυτικές χώρες και οι παρένθετες μητέρες από χώρες του τρίτου κόσμου ή από αναπτυσσόμενες χώρες. Υπάρχει μια άνιση ισορροπία δυνάμεων μεταξύ αγοραστών και παρένθετων μητέρων. Οι δυτικοί εκμεταλλεύονται την ευάλωτη οικονομική κατάσταση των γυναικών από τον τρίτο κόσμο στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν παιδί. Το να γίνει κάποια παρένθετη μητέρα είναι ένας τρόπος για τις γυναίκες σε κοινωνικά ευάλωτες θέσεις να πουλήσουν αυτό που τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα θα έπρεπε να τις προστατεύσουν από το να εξαναγκαστούν να πουλήσουν – τα σώματά τους.

Το να μιλάμε για ελεύθερη βούληση και την επιλογή των γυναικών σε αυτό το πλαίσιο είναι εξαιρετικά προβληματικό. Μία μελέτη για τις παρένθετες μητέρες στην Anand, στην Ινδία, αποκάλυψε ότι το 50% ήταν αναλφάβητες και ότι πολλές δεν μπορούσαν να διαβάσουν το συμβόλαιο που υπέγραφαν για να συμμετάσχουν σε αυτό το εμπόριο σωμάτων. Η υπογραφή του συμβολαίου συνεπάγεται την παραίτηση από το δικαίωμα στο σώμα τους. Εξαρτώνται από κάποιους άλλους για να εξασφαλίσουν ότι κατανοούν τους όρους της δέσμευσης και των δικαιωμάτων τους κατά τη διαδικασία της εγκυμοσύνης. Αυτές οι γυναίκες συχνά προέρχονται από φτωχό υπόβαθρο και οι συνθήκες διαβίωσής τους δεν τους επιτρέπουν μια δίκαιη σειρά από επιλογές, όταν πρόκειται για τα προς το ζην ή όταν κάνουν μια επιλογή που δεν θέτει σε κίνδυνο τη σωματική τους ακεραιότητα.

Οι αγοραστές έχουν συχνά απαιτήσεις σχετικά με το πώς θα ζει η παρένθετη μητέρα τη ζωή της, για παράδειγμα, σχετικά με τη διατροφή της, την άσκηση και τη σεξουαλική της δραστηριότητα. Η συνέπεια είναι προσωρινή σκλαβιά, εφόσον η γυναίκα δεν έχει πλέον το δικαίωμα να αποφασίζει η ίδια για το σώμα και τον τρόπο ζωής της. Είναι επίσης σημαντικό να θυμόμαστε ότι η νομιμοποίηση στις δυτικές χώρες δεν βοηθά τις παρένθετες μητέρες σε ευάλωτες χώρες. Οι πελάτες που προέρχονται από χώρες όπου η παρένθετη μητρότητα είναι νόμιμη, όπως η Μεγάλη Βρετανία και η Ολλανδία, εξακολουθούν να κάνουν χρήση παρένθετων μητέρων από αυτά τα μέρη του κόσμου.

Ιατρικές επιπτώσεις 

Οι συνέπειες της εγκυμοσύνης, τόσο σωματικές όσο και ψυχολογικές, είναι αδύνατο να προβλεφθούν. Κάθε εγκυμοσύνη είναι μοναδική, όπως και κάθε γυναίκα και κάθε παιδί είναι μοναδικό. Αυτό που ξέρουμε όμως είναι ότι το να είσαι έγκυος και να γεννάς είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα πράγματα, στα οποία μπορεί να δεσμεύσει τον εαυτό της μια γόνιμη γυναίκα. Μια εγκυμοσύνη δεν είναι ποτέ ακίνδυνη. Ορισμένοι από τους κινδύνους, εκτός από το θάνατο, είναι η ακράτεια κοπράνων (3%), η κατάθλιψη (12,5%), η προεκλαμψία (7%) και η νόσος Γκρέιβς (6%). Τα στατιστικά στοιχεία αναφέρονται στις σουηδές γυναίκες κάτω από τις συνθήκες που επικρατούν στη χώρα μας, και όχι τις συνθήκες, για παράδειγμα, στην Ινδία. Τα παιδιά που γεννιούνται από παρένθετες μητέρες στην Ινδία γεννιούνται με καισαρική τομή, αφού είναι πάρα πολύ μεγάλα για τη μητέρα. Αυτό συνεπάγεται περαιτέρω κινδύνους επιπλοκών, τόσο στην παρούσα κατάσταση όσο και σε μελλοντικές εγκυμοσύνες.

Ηθικές ανησυχίες 

Το δικαίωμα να συνάψεις συμφωνία με κάποιο άλλο άτομο δεν είναι απόλυτο, και ποτέ δεν ήταν. Απαγορεύεται να εμπεριέχουν έγκλημα, για παράδειγμα φόνο, και δεν μπορείς να συνάψεις συμφωνία όπου μπορείς να παραδώσεις τον εαυτό σου σαν σκλάβο σε ένα άλλο άτομο, ακόμη κι αν και τα δύο μέρη έχουν πλήρη επίγνωση. Η ελευθερία των συμβάσεων έχει περιορισμούς. To Σουηδικό Λόμπι Γυναικών θεωρεί την παρένθετη μητρότητα ως συμβόλαιο προσωρινής σκλαβιάς, με το οποίο η παρένθετη μητέρα παραιτείται από το δικαίωμα της σωματικής ακεραιότητάς της κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και, ως εκ τούτου, το συμβόλαιο πρέπει να θεωρείται άκυρο. Η βάση ενός συμβολαίου είναι η δυνατότητα να εφαρμοστεί η εκπλήρωσή του. Τι θα συμβεί αν η παρένθετη μητέρα αλλάξει γνώμη, θα μπλέξουμε την αστυνομία για να την αναγκάσει να εκπληρώσει τις συμβατικές της υποχρεώσεις; Μπορούμε να της στερήσουμε το δικαίωμα στην άμβλωση; Μπορούν οι αγοραστές να απαιτήσουν την επιστροφή των χρημάτων τους ή αποζημίωση αν δεν συνεχίσει την εγκυμοσύνη ή αν αποβάλλει; Το δικαστικό σύστημα δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιβάλει την υλοποίηση ενός συμβολαίου, βάση του οποίου μια γυναίκα παραιτείται από τα ανθρώπινα δικαιώματά της.

Παραμέληση της οπτικής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο της συζήτησης για την παρένθετη μητρότητα

Η πτυχή της κοινωνικής και οικονομικής επισφάλειας, όσο απτή κι αν είναι, δεν είναι ο κύριος λόγος γιατί η παρένθετη μητρότητα πρέπει να είναι παράνομη. Το να επιτρέπεις την παρένθετη μητρότητα σημαίνει να κάνεις χρήση των γυναικείων σωμάτων και των αναπαραγωγικών τους οργάνων για την απόλαυση κάποιου άλλου εις βάρος της ίδιας της γυναίκας. Εμείς προκρίνουμε το δικαίωμα στη σωματική ακεραιότητα και στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα έναντι του δικαιώματος απόκτησης παιδιών, το οποίο δεν είναι στην πραγματικότητα ανθρώπινο δικαίωμα, αλλά έχει αντιμετωπιστεί ως τέτοιο στη συζήτηση για την παρένθετη μητρότητα. Απορρίπτουμε τόσο την άποψη της φιλελεύθερης προσέγγισης της αγοράς για την παρένθετη μητρότητα όσο και το δικαίωμα των αγοραστών που πληρώνουν, τα οποία προκρίνονται την ώρα που τα δικαιώματα των γυναικών αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Το Σουηδικό Λόμπι Γυναικών αναδεικνύει αυτό το ζήτημα, επειδή βλέπουμε μια τάση προς κατάργηση αυτών των θεμελιωδών δικαιωμάτων υπέρ της βούλησης και της επιθυμίας κάποιων ανθρώπων να γίνουν γονείς στο όνομα της ατομικής τους ολοκλήρωσης. Το ζήτημα της παρένθετης μητρότητας έχει αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο της συζήτησης για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα και για τα μέσα που διατίθενται σε άτεκνους γονείς να αποκτήσουν μωρό, όταν η οπτική των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι η μόνη αξιόπιστη όσον αφορά την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος. Θεωρούμε ότι η τρέχουσα έρευνα στη Σουηδία διεξάγεται σε λάθος βάση και ότι το σύνολο των φωνών που ζητούν τη διεξαγωγή της στερούνται την οπτική των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Καλούμε λοιπόν τη σουηδική κυβέρνηση να απαγορεύσει την παρένθετη μητρότητα.

Πρέπει να μπει ένα τέλος στη βιομηχανία της παρένθετης μητρότητας που υποβιβάζει το γυναικείο σώμα σε δοχείο!

Το να έχεις μια φεμινιστική προσέγγιση σχετικά με την παρένθετη μητρότητα σημαίνει ότι απορρίπτεις την ιδέα ότι οι γυναίκες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δοχεία και ότι οι αναπαραγωγικές τους δυνατότητες μπορούν να αγοραστούν. Το δικαίωμα στη σωματική ακεραιότητα είναι ένα δικαίωμα, το οποίο δεν θα πρέπει να είναι διαπραγματεύσιμο με οποιαδήποτε μορφή συμβολαίου. Παρά τη σημασία της ρύθμισης ή της φύσης του συμβολαίου, εξακολουθεί να παραμένει ένα εμπόριο γυναικείων σωμάτων και παιδιών. Τα δικαιώματα των γυναικών και των παιδιών, και όχι το συμφέρον του αγοραστή, πρέπει να είναι στο επίκεντρο της συζήτησης γύρω από την παρένθετη μητρότητα.

Gertrud Åström, πρόεδρος

του Σουηδικού Λόμπι Γυναικών

Norrtullsgatan 45, 113 45 Stockholm, +468-33 52 47

info@sverigeskvinnolobby.se / www.sverigeskvinnolobby.se

μετάφραση: Λίνα Φιλοπούλου

Πηγή: sverigeskvinnolobby

 

Διαβάστε ακόμα

Η παρένθετη μητρότητα αντιβαίνει στη Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού

 

Share

Νέες Τεχνολογίες Αναπαραγωγής, Νέου Τύπου Ανισότητες

ICSI_Web

της Μαρίας Γκασούκα*

Τις τελευταίες δεκαετίες γνωρίζουν τεράστια ανάπτυξη οι λεγόμενες Νέες Τεχνολογίες Αναπαραγωγής που προκαλούν συζητήσεις για τις επιδράσεις τους στις ζωές μεγάλων ομάδων των γυναικών. Ήδη από τη δεκαετία του ’70 αναπτύχθηκε ενδιαφέρουσα και κάποτε συγκρουσιακή συζήτηση στο πλαίσιο των φεμινιστικών κινημάτων για το ρόλο της μητρότητας στη δόμηση της γυναικείας υποτέλειας. Οι φεμινίστριες, συμφώνησαν από την αρχή πως έπρεπε να υπάρξει πλήρης διαχωρισμός σεξουαλικής απόλαυσης και αναπαραγωγής και οπωσδήποτε πλήρης αυτοδιάθεση των γυναικείων σωμάτων. Εκεί  που υπήρξε  διαφωνία ήταν σχετικά με  το ρόλο των Νέων Τεχνολογιών Αναπαραγωγής (ΝΤΑ)  που έκαναν εκείνη την εποχή την εμφάνιση τους και άρχισαν να αναπτύσσονται ραγδαία. Για μια κατηγορία φεμινιστριών, οι ΝΤΑ που βρίσκονταν στα χέρια ανδρών (δυτικών και λευκών κατά κανόνα) και περιβάλλονταν με όλο το πλέγμα των δυτικών πατριαρχικών μύθων περί  συγγένειας και κληρονομιάς, αποσπούσαν από τις γυναίκες το τελευταίο οχυρό τους ενάντια στον πατριαρχικό έλεγχο: τη δυνατότητα να ρυθμίζουν οι ίδιες, μέσω δικών τους αποφάσεων τα της αναπαραγωγικής τους λειτουργίας και να σημασιοδοτούν την μητρότητα με βάση τη θηλυκή τους πείρα, επιθυμία ή προσδοκία. Άλλες, ωστόσο, φεμινίστριες ισχυρίστηκαν πως οι ΝΤΑ αποτελούσαν όχημα της γυναικείας απελευθέρωσης  από τα δεσμά της πατριαρχίας, αφού χάρη σε αυτές συντελείται ο πλήρης διαχωρισμός του θηλυκού σώματος από τις αναπαραγωγικές (δηλ. βιολογικές) τους λειτουργίες και η μήτρα παύει να είναι μία φυλακή για τις γυναίκες. Είναι αυτές που έθεσαν  για πρώτη φορά  το θέμα της «εξωγένεσης» (ectogεnesis).

Από τότε ωστόσο κύλισε νερό στο αυλάκι. Είναι φανερό πως οι φεμινίστριες όταν πρόσβλεπαν με ελπίδα στην τεχνολογία για την απελευθέρωσή τους από τα δεσμά της αναπαραγωγικής τους λειτουργίας δεν πρόβλεψαν (ή υποτίμησαν) πρώτα τη διαίρεση που προέκυψε ανάμεσα σε ομάδες γυναικών και την ανάπτυξη εκμεταλλευτικών σχέσεων στο εσωτερικό του φύλου μεταξύ εκείνων των γυναικών (επίσης κατά κανόνα λευκών, δυτικών μεσοαστών) που διέθεταν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο την οικονομική ικανότητα αξιοποίησης της τεχνολογίας προκειμένου να υλοποιήσουν την επιθυμία τους να αποκτήσουν παιδί και  των γυναικών εκείνων που δεν  είχαν τίποτα άλλο να πουλήσουν παρά μόνο τα ωάριά τους, σε ένα είδος καταναγκαστικής εργασίας, την οποία συντηρούν και αναπαράγουν οι Νέες Τεχνολογίες.

Από την άλλη, δεν μπορούσαν να προβλέψουν την έντονη ταξική/ καπιταλιστική, εκτός της έμφυλης, διάσταση που πήρε το ζήτημα, όπως άλλωστε δεν μπόρεσαν να φανταστούν, υποθέτω, και τη ραγδαία εξέλιξη μιας αγοράς νέου τύπου, αυτή της αναπαραγωγής.

Θα ήταν παράλογο φυσικά να θεωρηθεί πως τα νέα επιτεύγματα της επιστήμης από μόνα τους διαμορφώνουν έντονες ταξικές/ή και έμφυλες ανισότητες. Το ζήτημα που προκύπτει κάθε φορά όμως είναι το ποια/ός ωφελείται από αυτά, τίνος συμφέροντα εξυπηρετούν, ποιοι καρπώνονται τα κέρδη, αν έχουν πρόσβαση στην εφαρμογή τους το σύνολο των ανδρών και των γυναικών κι όχι τα προνομιούχα κοινωνικά στρώματα. Στην περίπτωσή μας η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή δεν είναι για όλα τα ζευγάρια και κυρίως δεν είναι για όλες τις γυναίκες, παρά τις σχετικές διακηρύξεις. Οι διαδικασίες των ΝΤΑ είναι άρρηκτα συνδεδεμένες  με το ισχύον σήμερα κοινωνικοοικονομικό σύστημα παραγωγής, σαρξ εκ της  σαρκός του, και λειτουργούν εκμεταλλευτικά καθ’ εικόνα και ομοίωση. Στην προσπάθεια εξασφάλισης κέρδους μάλιστα κάνουν πως αγνοούν το γεγονός ότι η ιστορία αυτή έχει δύο πόλους: τις γυναίκες που πληρώνουν για να αποκτήσουν ωάρια και φυσικά βρίσκονται στο κέντρο της προσοχής τους και τις άλλες, τις «αόρατες» κι αδιάφορες για το σύστημα γυναίκες που «πληρώνονται» με ψίχουλα όπως γνωρίζουμε και τα προσφέρουν, συχνά υπό περίεργες συνθήκες. Αυτές οι γυναίκες ωστόσο ενδιαφέρουν εμάς τις φεμινίστριες και μάλιστα τις αριστερές. Πιστεύουμε πως πρέπει να γίνουν ορατές, να σπάσουν τη σιωπή τους και να μιλήσουν για το πώς βρέθηκαν στα ιατρικά κέντρα και γιατί πρόσφεραν τα ωάριά τους, όπως και για το πόσο αληθινοί είναι οι ισχυρισμοί περί «δωρεών ωαρίων». Κάποιες που το τόλμησαν μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως οι νέοι αναπαραγωγικοί πειραματισμοί (φαρμακευτικοί. ιατρικοί, εμπορικοί, κερδοφορίας) που αναπτύσσονται  γύρω και πάνω από το θηλυκό σώμα διαμορφώνουν μια νέου επίσης τύπου υποτέλεια, βίαιη όσο και οι προηγούμενες, στο πλαίσιο της οποίας στις  πόρνες, στις οικιακές βοηθούς κ.ά. προστίθενται τώρα και οι γυναίκες- παραγωγοί ωαρίων. Μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως υπάρχουν  ιατρικοί επιχειρηματικοί φορείς μεταξύ αυτών που ελέγχουν τις ΝΤΑ, που διαμόρφωσαν τις δύο τελευταίες κυρίως δεκαετίες μια θηριώδη διεθνώς αγορά με τεράστιο κέρδος, η οποία, αν και νόμιμη, βρίσκεται σε γκρίζα συνδιαλλαγή με άλλες «αγορές», εξίσου κερδοφόρες και στο περιθώριο της νομιμότητας. Πρόκειται για το trafficking και παρεμφερείς δραστηριότητες, όπου το κυριαρχούμενο και ελεγχόμενο θηλυκό σώμα, κατακερματισμένο, βρίσκεται σε καθεστώς διατίμησης, παράγει ένα νέο είδος υπεραξίας και αναδεικνύεται σε αστείρευτη πηγή καπιταλιστικού κέρδους. Ταυτόχρονα βέβαια επιβεβαιώνεται και το γεγονός πως με τον έναν ή τον άλλο τρόπο  σε ολόκληρη τη ζωή τους οι γυναίκες παραμένουν μια κοινωνική κατηγορία  δεσμευομένη από την αναπαραγωγική της ικανότητα που προσδιορίζει τελικά και τη θηλυκή της υπόσταση. Δεν είναι τυχαίο επίσης πως σήμερα μιλάμε για ένα είδος αποικιοκράτισης του γυναικείου κορμιού, που βασίζεται στις κυρίαρχες αντιλήψεις και αναπαραστάσεις που αποδίδονται  στα κοινωνικά φύλα στους άνδρες και τις γυναίκες, Όπως εύστοχα επισημαίνει η Look ήδη από το 1993, στο πλαίσιο αυτής της ιδιόρρυθμης αποικιοκρατίας συνθλίβεται η σχέση σώματος και θηλυκού εαυτού.

Αυτή η νέα οικονομική πραγματικότητα, που εδράζεται σε ακραία  εκμεταλλευτικά φαινόμενα, φαίνεται πως ανθεί στη χώρα μας. Η Ελλάδα (όπως και η Κύπρος άλλωστε) αναδεικνύεται σε διεθνές κέντρο εξωσωματικής γονιμοποίησης, με σημαντικό αριθμό ανάλογων ιδιωτικών κλινικών. Μάλιστα έχει γίνει γνωστό πως  κλινικές  χωρών όπου απαγορεύεται  ακόμα η «δωρεά» ωαρίων (λ.χ. Τουρκία) στέλνουν τις πελάτισσες και τους  πελάτες τους σε άλλες χώρες, όπου η «δωρεά» είναι νόμιμη, μετατρεπόμενες στην ουσία από νόμιμες ιατρικές δομές σε παράνομες διακινήσεις. Η Ελλάδα είναι χώρα υποδοχής καθώς η «δωρεά» επιτρέπεται και δεν είναι λίγες οι κλινικές σε γειτονικές και όχι μόνο χώρες που συμβάλλουν με αντίστοιχες ελληνικές. Και εδώ γεννιέται εύλογα το ερώτημα: πού βρίσκουν οι ελληνικές τέτοια ποσότητα ωαρίων; Δεν έχουμε αντιληφθεί την ανάπτυξη κάποιου κινήματος εθελοντικής δωρεάς τους. Έτσι ή αλλιώς πάντως  δεν είναι τυχαίο που τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα εμφανίζεται, ως ο «παράδεισος» της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και άρχισε να γίνεται όλο και περισσότερο λόγος για αναπαραγωγικό τουρισμό. Στο γεγονός συμβάλλει και το σχετικό θεσμικό πλαίσιο με νομοθετικές ρυθμίσεις που άπτονται της αναπαραγωγικής διαδικασίας και θεμάτων συγγένειας, κληρονομιάς, αλλά και «δωρεάς» σπέρματος και ωαρίων. Πρόκειται  για τους νόμους 3089/2002 και 3305/2005 που οπωσδήποτε προσεγγίζουν το ζήτημα από τη σκοπιά των ζευγαριών που επιζητούν τις υπηρεσίες των ΝΤΑ και των κλινικών και μοιάζουν να αδιαφορούν και για τις δότριες και για τα παράπλευρα προβλήματα που προκύπτουν.

Με βάση τα παραπάνω και τους φόβους που εκφράζονται σχετικά δεν μπορούμε να μένουμε απαθείς. Δημοσιεύματα στην Ελευθεροτυπία και άλλες εφημερίδες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για πολλές ευάλωτες γυναίκες που πρόσφεραν τα ωάριά τους και κάτω από συνθήκες εξαναγκασμού και ελέγχου, σύμφωνα με μαρτυρίες τους. Ίσως ήρθε ο καιρός για μια  δημόσια συζήτηση και στη χώρα μας και με τη συμμετοχή των φεμινιστριών.

*Η Μαρία Γκασούκα είναι αναπληρώτρια Καθηγήτρια Λαογραφίας και Φύλου, στο Τμήμα Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού (ΤΕΠΑΕΣ), Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών/ Πανεπιστήμιο Αιγαίου

 

 

Share

Ανεπανόρθωτο πλήγμα δέχθηκε η ισότητα των φύλων στην Ελλάδα τα χρόνια της κρίσης

peri-isotitas

Απογοητευτικά είναι τα συμπεράσματα της έκθεσης για την ισότητα των δύο φύλων που έδωσε στη δημοσιότητα το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Η έκθεση κατατάσσει 142 χώρες σχετικά με το χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών με τέσσερις δείκτες αυτούς της υγείας, της εκπαίδευσης, της οικονομικής συμμετοχής και της πολιτικής χειραφέτησης.

Σύμφωνα με την έκθεση το χάσμα μεταξύ των φύλων σχετικά με την συμμετοχή και τις ευκαιρίες στην οικονομία ανέρχεται σήμερα στο 60% σε όλο τον κόσμο, έχοντας κλείσει κατά 4% μονάδες από το 2006, όταν το Φόρουμ ξεκίνησε για πρώτη φορά αυτή τη μέτρηση. Με βάση αυτή την τροχιά, και με όλα τα άλλα να παραμένουν ίσα, θα χρειαστούν 81 έτη για τον κόσμο ώστε να κλείσει τη ψαλίδα, εκτιμά η έκθεση.

Σε 142 χώρες, η διαφορά μεταξύ των φύλων είναι πιο περιορισμένη όσον αφορά την υγεία και την επιβίωση. Το χάσμα αυτό ανέρχεται σε 96% σε παγκόσμιο επίπεδο, με μόλις 35 χώρες να έχουν κλείσει εντελώς τη ψαλίδα. Μάλιστα τρεις χώρες  έχουν κλείσει το χάσμα κατά τους τελευταίους 12 μήνες. Το χάσμα του μορφωτικού επιπέδου είναι το επόμενο πιο περιορισμένο, καθώς βρίσκεται στο 94% σε παγκόσμιο επίπεδο. Εδώ, 25 χώρες έχουν κλείσει το χάσμα εντελώς. Ενώ το χάσμα μεταξύ των φύλων ως προς την οικονομική συμμετοχή και τις ευκαιρίες υστερεί πεισματικά την ώρα που το χάσμα για πολιτική χειραφέτηση, ο τέταρτος πυλώνας που μετράται, εξακολουθεί να είναι ακόμα μεγαλύτερο, μόλις στο 21%.

Ραγδαία αύξηση της ανισότητας στην Ελλάδα στα χρόνια της κρίσης

Η Ελλάδα βρίσκεται στην 91η θέση μετά την Κίνα, την Ουγκάντα την Γουατεμάλα και τη Σλοβακία ενώ ακολουθούν σε χειρότερη μοίρα η Ουγγαρία, το Αζερμπαϊτζάν και η Κύπρος.

Η Ελλάδα έλαβε 0.678 πόντους όταν το 0.00 αντιπροσωπεύει την ανισότητα και το 1.00 την απόλυτη ισότητα. Αυτό που έχει όμως ενδιαφέρον είναι η “κατρακύλα” της χώρας από το 2006. Συγκεκριμένα το 2006 βρισκόταν στην 69η θέση της κατάταξης, το 2010 στην 58η ενώ η ραγδαία κάθοδος εντοπίζεται το 2012 όπου η Ελλάδα πέφτει στην 82η θέση, το 2013 στην 81η και το 2014 στην 91η θέση.

Όσον αφορά τους επιμέρους δείκτες η χώρα βρίσκεται στην 87η θέση όσον αφορά στη συμμετοχή και τις ευκαιρίες στην οικονομία, στην 53η θέση όσον αφορά την εκπαίδευση, στη 55η όσον αφορά την υγεία. Το χαμηλότερο δείκτη συναντάμε όσον αφορά την πολιτική χειραφέτηση. Η Ελλάδα βρίσκεται στην 108η θέση.

Στη κορυφή οι Σκανδιναβικές χώρες, στο πάτο η Υεμένη

Σύμφωνα με την έκθεση οι σκανδιναβικές χώρες βρίσκονται στη κορυφή εκείνων που κλείνουν την ψαλίδα στο δρόμο προς την ισότητα των φύλων. Στη πρώτη δεκάδα βρίσκονται η Ισλανδία, η Φινλανδία, η  Νορβηγία και η Σουηδία ενώ ακολουθεί η Δανία, η Νικαράγουα, η Ρουάντα, η Ιρλανδία, η Φιλιππίνες και το Βέλγιο. Η Γερμανία βρίσκεται στη 12η θέση, η Γαλλία στη 16η θέση και το Ηνωμένο Βασίλειο στην 26η θέση. Οι ΗΠΑ βρίσκονται στον αριθμό 20 μετά από τη βελτίωση τόσο λόγω της μείωσης του χάσματος των μισθών όσο και του αριθμού των γυναικών στις κοινοβουλευτικές και υπουργικές θέσεις. Η Ρωσία είναι στο νούμερο 75, η Κίνα στο 87 και η Ινδία στο 114. Στις δύο τελευταίες θέσεις είναι το Πακιστάν και η Υεμένη.

“Μεγάλο μέρος της προόδου σχετικά με την ισότητα των δύο φύλων κατά τα τελευταία 10 χρόνια έχει έρθει από το ότι περισσότερες γυναίκες εισέρχονται στην πολιτική και το εργατικό δυναμικό. Ενώ οι περισσότερες γυναίκες και οι περισσότεροι άνδρες έχουν ενταχθεί στο εργατικό δυναμικό κατά την τελευταία δεκαετία, περισσότερες γυναίκες από ότι άνδρες εισήλθαν στο εργατικό δυναμικό σε 49 χώρες. Και στην περίπτωση της πολιτικής, σε παγκόσμιο επίπεδο, υπάρχουν σήμερα 26% περισσότερες γυναίκες βουλευτίνες και 50% περισσότερες γυναίκες υπουργοί από ό,τι πριν από εννέα χρόνια”, δήλωσε ο Saadia Zahidi, επικεφαλής του προγράμματος ισότητας των φύλων στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ και επικεφαλής συγγραφέας της έκθεσης

Η πρόοδος όμως δεν έχει γίνει ακόμη και στους τέσσερις πυλώνες, αυτούς της οικονομίας, της πολιτικής, της υγείας και της εκπαίδευσης. Στο μορφωτικό επίπεδο, την υγεία και την επιβίωση, αν και πολλές χώρες έχουν ήδη αγγίξει την ισότητα, η τάση είναι πραγματικά αντίστροφη σε ορισμένα μέρη του κόσμου. Στην πραγματικότητα, σχεδόν το 30% των χωρών έχουν μεγαλύτερα κενά στην εκπαίδευση και πάνω από το 40% των χωρών έχουν μεγαλύτερα κενά στην υγεία και την επιβίωση από ό, τι πριν από εννέα χρόνια.

Από τις 111 χώρες που συμπεριλαμβάνονται στην έκθεση κατά τα τελευταία εννέα χρόνια, οι 105 έχουν περιορίσει τις διαφορές μεταξύ των φύλων τους ενώ σε άλλες έξι οι προοπτικές για τις γυναίκες έχουν επιδεινωθεί. Πρόκειται για τη Σρι Λάνκα, το Μαλί, την Κροατία, την ΠΓΔΜ, την Ιορδανία και την Τυνησία.  Επιπλέον οι χώρες με τις περισσότερες απώλειες σε σχέση με τις προηγούμενες επιδόσεις τους είναι:η Ιορδανία όσον αφορά την συμμετοχή στην οικονομία, η Αγκόλα όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο, η Ινδία όσον αφορά την υγεία και η Μποτσουάνα όσον αφορά τη πολιτική χειραφέτηση.  Η περιοχή με τη μεγαλύτερη αλλαγή είναι η Λατινική Αμερική, ακολουθούμενη από τη Βόρεια Αμερική, την υποσαχάρια Αφρική, την Ασία, τον Ειρηνικό, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η Ευρώπη έχει δείξει την μικρότερη αλλαγή.

Πηγή: alterthess

 

ΥΓ: Αναδημοσιεύουμε το άρθρο, αλλά διαφωνούμε με το “ανεπανόρθωτο”. Είναι στο χέρι μας να διεκδικήσουμε περισσότερα, να διεκδικήσουμε αλλαγή και κοινωνική δικαιοσύνη.

 

Share

Η παρένθετη μητρότητα αντιβαίνει στη Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού

surrogacy

της Κάισα Έκις Έκμαν

Ο Σουηδός πρωθυπουργός μόλις ανακοίνωσε ότι η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού θα μετατραπεί σε νόμο του κράτους. Περίφημα! Η νέα κυβέρνηση μπορεί να αρχίσει τερματίζοντας τις εργασίες της εξεταστικής επιτροπής που βρίσκονται σε εξέλιξη για την αποσαφήνιση των όρων νομιμοποίησης της παρένθετης μητρότητας. Η παρένθετη μητρότητα αντιβαίνει στη Σύμβαση, η οποία ορίζει ότι τα παιδιά έχουν το δικαίωμα, «στο μέτρο του δυνατού, να γνωρίζουν τους γονείς τους και να λαμβάνουν φροντίδα από αυτούς». Αλλά και ότι σε περίπτωση που η επιμέλεια έχει ανατεθεί σε πρόσωπα διαφορετικά από τους βιολογικούς γονείς του παιδιού, προέχει πάνω απ’ όλα το συμφέρον του παιδιού.

Το ότι η Σύμβαση διασαφηνίζει ότι αυτό θα πρέπει να ισχύει «στο μέτρο του δυνατού», συνδέεται φυσικά με το ότι τα παιδιά μπορεί να έχουν ανατραφεί από ανθρώπους διαφορετικούς από τους βιολογικούς τους γονείς. Από την αυγή του ανθρώπινου είδους, οι οικογένειες φτιάχνονται με ποικίλους τρόπους: οι γονείς αποβιώνουν, οι πατεράδες εγκαταλείπουν την εστία, οι μητέρες πάσχουν από πνευματική ασθένεια. Σε πολλά μέρη του κόσμου είναι συνηθισμένο για τα παιδιά να μεγαλώνουν με τους παππούδες τους. Και το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να ικανοποιεί τις γενετήσιες ορμές του δεν συνεπάγεται ότι είναι σε θέση να αναλάβει τη φροντίδα ενός παιδιού. Εκείνο που επισημαίνεται στη Σύμβαση είναι ότι σε κάθε περίπτωση ο κύριος γνώμονας θα πρέπει να είναι το καλό του παιδιού και όχι η επιθυμία των ενηλίκων.

Αποτελεί αυτό μια συντηρητική ιδέα σχεδιασμένη ώστε να προστατευθεί η πυρηνική οικογένεια; Όχι, απλά σημαίνει ότι τα παιδιά δεν θα πρέπει να αποτελούν θύματα εμπορικής συναλλαγής, απαγωγής ή εξαναγκαστικής υιοθεσίας από τις αποικιακές δυνάμεις. Κάτι που συνέβαινε αλλά κι εξακολουθεί να συμβαίνει.

Οι ανώτερες κοινωνικές τάξεις και τα αποικιακά έθνη ανέκαθεν ασκούσαν το δικαίωμα οικειοποίησης των φτωχών παιδιών. Αυτό συνέβη στην Αργεντινή στη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας, όταν οι στρατιώτες «λεηλάτησαν» τα παιδιά των πολιτικών κρατουμένων. Συνέβη επίσης στην Αυστραλία από το 1800 μέχρι το 1970, όταν τα παιδιά Αβοριγίνων αποκόβονταν από τους γονείς τους για να μεγαλώσουν με άτεκνα ζευγάρια λευκών. Χαρακτηρίζονται «κλεμμένες γενιές» και συνιστούν ένα τραύμα με το οποίο μόλις πρόσφατα άρχισε να αναμετριέται η χώρα.

Η υιοθεσία από τις ανώτερες τάξεις των παιδιών που γεννήθηκαν από άγαμες μητέρες είναι ένα φαινόμενο που απαντήθηκε στις περισσότερες δυτικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Σουηδίας. Και ως ένα βαθμό εξακολουθεί να λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο της βιομηχανίας υιοθεσιών, όπου τα παιδιά που υιοθετούνται δεν είναι όλα ορφανά αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις οι μητέρες τους υποχρεώθηκαν να τα αποχωριστούν έναντι χρημάτων. Σε αυτό το μακρύ ιστορικό εντάσσεται και η παρένθετη μητρότητα, μια διαδικασία που αναφέρεται σε γυναίκες που κυοφορούν βρέφη τα οποία προορίζονται να δοθούν σε άτεκνα ζευγάρια μετά τη γέννησή τους. Είναι μια βιομηχανία που έχει διογκωθεί γεωμετρικά, στην οποία πλούσιοι εκμεταλλεύονται το σώμα φτωχών γυναικών για να αποκτήσουν δικό τους παιδί. Η γυναίκα που γεννά το παιδί απεμπολεί το δικαίωμα να είναι η μητέρα του και αποκαλείται «παρένθετη», ωσάν να είναι ένα είδος μηχανής.

Είναι σύνηθες για τους υποστηρικτές της παρένθετης μητρότητας να λένε ότι όλοι δικαιούνται να έχουν παιδιά κι άρα νομιμοποιούνται να χρησιμοποιούν οποιοδήποτε μέσον για να το πετύχουν. Εξυπακούεται ότι η αναφορά τους περιορίζεται σε δυτικούς λευκούς, οι οποίοι έχουν το δικαίωμα να εκμεταλλεύονται τα σώματα άλλων. Λίγοι από αυτούς που υψώνουν τη φωνή τους υπέρ της παρένθετης μητρότητας ανησυχούν για την υπογεννητικότητα εκεί όπου το πρόβλημα είναι σοβαρότερο από οπουδήποτε αλλού – στην Υποσαχάρια Αφρική.

Στο μεταξύ δόθηκε στη δημοσιότητα και η ενδιάμεση έκθεση της σουηδικής κυβέρνησης με αντικείμενο τις αυξανόμενες δυνατότητες που υπάρχουν για να αντιμετωπισθεί η στειρότητα. Εκθέτει μια σειρά από ζητήματα, τα οποία περιλαμβάνουν την τεχνητή γονιμοποίηση και την παρένθετη μητρότητα. Τα προκαταρκτικά της πορίσματα, ωστόσο, είναι εξόχως μεροληπτικά. Σκοπός της φαίνεται να είναι να εντοπίσει τρόπους ώστε να καταστεί νόμιμη η παρένθετη μητρότητα στη Σουηδία και όχι να καταπολεμηθεί η παράνομη διακίνηση γυναικών και παιδιών που λαμβάνει χώρα διεθνώς.

Η οργάνωση Λόμπι Γυναικών της Σουηδίας έχει ήδη δημοσιοποιήσει μια σφοδρή κριτική της έκθεσης. Στην παρέμβασή της μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας Svenska Dagbladet αναφέρει ότι «οι ελλείψεις της έκθεσης είναι τόσο σοβαρές ώστε να καθιστούν επιτακτικό τον τερματισμό των εργασιών της εξεταστικής επιτροπής». Εκτός των άλλων η έκθεση φέρεται να παραβλέπει την πλευρά των παιδιών καθώς και των ίδιων των παρένθετων μητέρων ενώ «επικαλείται ηθικές αρχές με ένα σχεδόν επιπόλαιο τρόπο». Η έρευνα στην οποία βασίστηκε η έκθεση συνδέεται στενά με απόψεις της SMER, της Εθνικής Επιτροπής Ιατρικής Δεοντολογίας, πολλά μέλη εκ της οποίας δεν είναι μυστικό ότι στηρίζουν ενθέρμως την παρένθετη μητρότητα. Επιπλέον, η έκθεση δεν αναφέρεται στη Σύμβαση του ΟΗΕ παρά μόνο ειρήσθω εν παρόδω, επισημαίνοντας μάλιστα ότι οι σχετικές διατάξεις της δεν μπορούν να ερμηνευθούν με ξεκάθαρο τρόπο.

Αν η σουηδική κυβέρνηση είναι πράγματι ειλικρινής όταν εκφράζει την πρόθεσή της να μετατρέψει σε νόμο του κράτους τη Σύμβαση του ΟΗΕ, θα πρέπει πρώτα να διασφαλίσει ότι αυτή εφαρμόζεται. Με το να στερούνται τα παιδιά τις μητέρες τους – χωρίς να έχουν καν ρωτηθεί γι’ αυτό – καθώς και οι μητέρες τα παιδιά τους, μόνο και μόνο επειδή το επιθυμούν ορισμένοι ευκατάστατοι άνθρωποι, το συμφέρον του παιδιού παύει αυτομάτως να ανάγεται σε προτεραιότητα. Αλλά ούτε δείχνει ότι λαμβάνεται σοβαρά υπ’όψιν η ισότητα των φύλων. Μεγάλα τμήματα του κινήματος γυναικών στη Σουηδία έχουν πάρει θέση κατά της παρένθετης μητρότητας. Μεταξύ αυτών, το κόμμα Φεμινιστική Πρωτοβουλία, το Λόμπι Γυναικών της Σουηδίας, οι Φεμινίστριες κατά της Παρένθετης Μητρότητας και η Ένωση Γυναικών Ιατρών.

Προτού καταστεί νόμιμη η παρένθετη μητρότητα στη Σουηδία μοιάζει σωστότερο η Διεθνής Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού να γίνει νόμος. Μόνο που κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί.

10 Οκτωβρίου 2014

Μετάφραση από τα Σουηδικά: Γιώργος Καλπαδάκης

Πηγή: etc

 

 

Share

«Τα παιδιά μας μπαίνουν στο σχολείο με δύο μαμάδες και βγαίνουν χωρίς μπαμπά»

LOATbiblio

της Σοφίας Ξυγκάκη

Συνέντευξη με τη Στέλλα Μπελιά, συγγραφέα του βιβλίου Τα ΔΥΟ μικρά ΑΒΓΑ. Το πρώτο ελληνικό βιβλίο για τις ΛΟΑΤ οικογένειες.

Πώς προέκυψε η ανάγκη να γράψεις αυτό το βιβλίο; Τι κενό καλύπτει;

Στο εξωτερικό, εδώ και αρκετά χρόνια, κυκλοφορούν πολλά βιβλία για μικρά παιδιά που μιλούν και για άλλες μορφές οικογένειας αλλά, στη χώρα μας, μέχρι πριν λίγο καιρό, απουσίαζαν εντελώς όχι μόνο τα πρωτότυπα αλλά και τα μεταφρασμένα βιβλία. Η μοναδική εξαίρεση ήταν ένα μεταφρασμένο παιδικό βιβλίο με τίτλο Η Μίλι, η Μόλι και οι Μπαμπάδες τους. Το βιβλίο αυτό μιλάει για διαφορετικούς τύπους οικογένειας και ανάμεσά τους είναι μια οικογένεια με δύο μπαμπάδες: όμως, ακόμα και σε αυτήν την περίπτωση, που οι δύο μπαμπάδες αναφέρονται στον τίτλο του βιβλίου και εικονογραφούνται στο εξώφυλλο, το κείμενο είναι τόσο «διακριτικό» ώστε ακόμα και ο ενήλικος αναγνώστης δεν μπορεί να είναι σίγουρος για την σχέση αυτών των μπαμπάδων. Δεν είναι σαφές δηλαδή εάν πρόκειται για ομόφυλο ζευγάρι, αν πρόκειται για δύο διαδοχικούς συζύγους-συντρόφους της μαμάς κλπ.

Η λογοτεχνία, όταν αγνοεί επιδεικτικά ομάδες του πληθυσμού, φαίνεται να νομιμοποιεί τις προκαταλήψεις της κοινωνίας, επιδεικνύοντας ένα είδος ρατσισμού, αφού η άρνηση παρουσίας αυτών των ομάδων στα κείμενα ισοδυναμεί πάντα με απόρριψη.  Η μη αναφορά, για παράδειγμα, στις ομογονεϊκές οικογένειες αποτελεί ιδεολογική θέση που μεταφράζεται ως «οι ομογονεϊκές οικογένειες πρέπει να εξοριστούν ως ανεπιθύμητες από την κοινωνία μέσω της συμβολικής έξωσής τους από τα βιβλία».

Όμως, σε αυτό το σημείο, θα πρέπει να αναρωτηθούμε μήπως ο αποκλεισμός κοινωνικών ομάδων από τα βιβλία για παιδιά οδηγεί σε διαιώνιση των προκαταλήψεων, μήπως οδηγεί σε ομοφοβία, σεξισμό και  ρατσισμό.

Τα Δύο μικρά αυγά έρχονται να καλύψουν το εγχώριο εκδοτικό κενό και να δείξουν ότι και άλλες οικογενειακές δομές αξίζουν μια θέση στα βιβλία, φροντίζοντας κυρίως για την ψυχική υγεία εκείνων των παιδιών που δεν μεγαλώνουν μέσα σε παραδοσιακά σχήματα.

Ποια είναι η δική σου εμπειρία ως νηπιαγωγός σε ό,τι αφορά την οικογένεια και τους ρόλους; Τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας έχουν ήδη διαμορφώσει στερεότυπα στο μυαλό τους;

Στην κοινωνία μας οι άνθρωποι θεωρούν δεδομένο –στερεοτυπικά– ότι η συντροφικότητα, η σεξουαλική δραστηριότητα, η αμοιβαία φροντίδα, η γέννηση, η ανατροφή και η φροντίδα των παιδιών θα έχουν ως κύρια εστία τους την πυρηνική ετεροκανονική οικογένεια.

Η πυρηνική είναι η πιο διαδεδομένη μορφή οικογένειας στη σύγχρονη κοινωνία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ορίζονται όλο και περισσότερο οι άλλες μορφές ως «ασυνήθεις», «παρεκκλίνουσες», ακόμη και «παθολογικές». Όποιο σχήμα δεν είναι «πυρηνική ετεροκανονική οικογένεια» δεν γίνεται εύκολα αποδεκτό ως «οικογένεια».

Ο «λόγος της οικογένειας» έχει τη δύναμη να ορίζει τι είναι κανονικό και τι μη αποδεκτό. Τα μικρά παιδιά γνωρίζουν κυρίως ό,τι βλέπουν στο κοινωνικό τους περιβάλλον, στα βιβλία που τους διαβάζουν οι ενήλικοι και, σταδιακά, οργανώνουν την κοινωνική τους εμπειρία. Μεγαλώνουν έχοντας στις περισσότερες περιπτώσεις  παγιώσει στερεότυπα για το φύλο, για το τι είναι «αγορίστικο» και τι «κοριτσίστικο» και για το τι είναι οικογένεια. Ακόμα και τα παιδιά που προέρχονται από άλλες μορφές οικογενειακής οργάνωσης πιστεύουν, όπως δείχνουν τα εικονογραφημένα παραμύθια που ξεφυλλίζουν, ότι η «οικογένεια» έχει  το σχήμα «μαμά- μπαμπάς- παιδί», ακόμα κι αν αυτό δεν συμβαίνει στο δικό τους σπιτικό.

duomamades

Κατά πόσο το περιβάλλον του σχολείου είναι φιλικό προς τις ομογονεϊκές οικογένειες; Όταν, για παράδειγμα, απαιτείται η υπογραφή των κηδεμόνων, θεωρείται ότι θα είναι ετερόφυλο ζευγάρι; Όταν τα παιδιά καλούνται να ζωγραφίσουν την οικογένεια, το αναμενόμενο είναι να απεικονίσουν το στερεότυπο μαμά, μπαμπά κτλ;

Δίνεται η εντύπωση ότι, ως εκπαιδευτικοί και σχολείο, έχουμε βεβαιωθεί πως δεν υπάρχουν άλλες οικογενειακές δομές στην χώρα μας εκτός από εκείνη της ετεροκανονικής πυρηνικής οικογένειας. Όλη η δομή του εκπαιδευτικού μας συστήματος είναι έτσι φτιαγμένη, ώστε να μην αφήνει περιθώρια σε οποιαδήποτε άλλη οικογενειακή δομή να διεκδικήσει από τον σχολικό θεσμό ίση αντιμετώπιση με την ετεροκανονική πυρηνική οικογένεια.

Τα αναλυτικά μας προγράμματα, τα σχολικά μας βιβλία και ολόκληρο το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι έτσι δομημένο, ώστε να θεωρούμε κάπως σαν δεδομένο ότι όλα μα όλα τα παιδιά που φοιτούν στα σχολεία μας προέρχονται από οικογένειες με έναν μπαμπά και μια μαμά και ίσως κι έναν παππού και μια γιαγιά σε διπλανό πλάνο. Πουθενά δεν λαμβάνουμε υπόψη μας ότι τα παιδιά βιώνουν εντελώς διαφορετικές πραγματικότητες από εκείνη που παρουσιάζουμε στο μάθημα και στα σχολικά μας βιβλία, δεν υπάρχουν εικόνες και αναφορές ούτε καν στις μονογονεϊκές οικογένειες (που λόγω των διαζυγίων είναι η συνηθέστερη περίπτωση), πόσο μάλλον σε οικογένειες με δύο μαμάδες ή δύο μπαμπάδες ή και με περισσότερους από δύο γονείς.

Όμως, όπως  το πρόσωπο του γονιού αλλάζει και προβάλλει νέα μη παραδοσιακά μοντέλα στην πραγματική ζωή, δεν θα ήταν  σωστό και υγιές στην αναπαράστασή της πραγματικότητας, στα βιβλία, όλοι αυτοί οι νέοι τύποι γονιών και οικογενειών που συγκροτούνται να  παρουσιάζονται εξίσου;

Ειδικά στο νηπιαγωγείο, που ένα βασικό εργαλείο δουλειάς είναι το λογοτεχνικό παιδικό βιβλίο, τα παιδιά που προέρχονται από άλλες οικογενειακές δομές δεν μπορούν να δουν πουθενά και να αναγνωρίσουν την εικόνα της δικής τους οικογένειας.

Φανταστείτε λοιπόν πως είναι να μεγαλώνεις και να μη βλέπεις πουθενά την πραγματικότητα που βιώνεις στο σπίτι σου, φανταστείτε την αγωνία του μικρού αναγνώστη που βλέπει τις οικογένειες των συμμαθητών του να αφθονούν στους λογοτεχνικούς χαρακτήρες των βιβλίων και η δική του οικογένεια να μην απεικονίζεται πουθενά. Αρχίζει να πιστεύει ότι κάτι δεν πάει καλά τόσο με τον ίδιο όσο και με την οικογένειά του.

Σε μεγάλο ποσοστό, οι γονείς που έχουν δημιουργήσει άλλα οικογενειακά σχήματα, εξαιτίας του απόλυτου νομικού κενού και της μηδενικής προστασίας από την πλευρά της πολιτείας, συνήθως δεν δηλώνουν στο σχολείο την δομή της οικογένειάς τους. Αυτό δημιουργεί αρκετές δυσκολίες στο παιδί που νιώθει ότι η οικογένειά του -που καταλαβαίνει ότι διαφέρει από τις οικογένειες των συμμαθητών του- κρατάει τα «μυστικά» της καλά κρυμμένα, κι έτσι κι εκείνο αρχίζει να προσαρμόζει την συμπεριφορά του νιώθοντας ότι πρέπει να κρατήσει την ίδια μυστικότητα. Αποφεύγει, λοιπόν, να μιλάει σε δασκάλους και  συμμαθητές για το σπίτι του και τους γονείς του.

Για τα μικρά παιδιά οι «σημαντικοί άλλοι» είναι οι γονείς τους, και όταν το σχολείο καταβροχθίζει την αλήθεια του παιδιού ως μη αποδεκτή, είναι σαν να του λέει ότι οι «γονείς σου δεν αξίζουν όσο οι γονείς των άλλων», σπρώχνοντάς το τελικά στην  αμηχανία και τη σιωπή. Έτσι, παρόλο που αρκετά παιδιά  έχουν για την οικογένεια μια διαφορετική εικόνα από εκείνη που προβάλει το σχολείο, το σχολείο φροντίζει να την αλλάξει και να την «κανονικοποιήσει» και τα παιδιά το αποδέχονται αυτό. Όπως έλεγε φίλη ακτιβίστρια: «Τα παιδιά μας μπαίνουν στο σχολείο με δύο μαμάδες και βγαίνουν χωρίς μπαμπά».

Ποια ήταν η αντίδραση των γονιών και των άλλων δασκάλων στο βιβλίο σου; Οι νηπιαγωγοί το αποδέχτηκαν; Μίλησαν γι’ αυτό μέσα στην τάξη; ή μήπως, ακόμη κι αν θέλουν να το συζητήσουν, φοβούνται τυχόν κυρώσεις από το σχολείο ή έντονες αντιδράσεις από τους υπόλοιπους γονείς;

Σε γενικές γραμμές, οι γονείς δεν είναι ιδιαίτερα πρόθυμοι να δεχτούν συζητήσεις στο σχολείο για θέματα που αφορούν τον ρατσισμό, τον σεξισμό και την ομοφοβία. Τα τελευταία χρόνια, βέβαια, σε ό,τι αφορά τον ρατσισμό, μοιάζει να υπάρχει γενικά κάποια ανοχή αλλά κάτι αντίστοιχο δεν συμβαίνει με τον σεξισμό και την ομοφοβία. Υπάρχει έντονος συντηρητισμός και αυτό κάνει εξαιρετικά δύσκολη τη θέση του εκπαιδευτικού που θα ήθελε να μιλήσει για όλα αυτά. Μια πιθανή ρήξη του εκπαιδευτικού με τους γονείς θα δημιουργούσε ένα τόσο εχθρικό περιβάλλον που θα δυσκόλευε απίστευτα την εκπαιδευτική διαδικασία.

Ειδικά  το θέμα της ομοφοβίας αποτελεί ταμπού για την σχολική τάξη καθώς, το εσφαλμένο κοινωνικό στερεότυπο/προκατάληψη πως η ομοφυλοφιλία κι η παιδεραστία είναι συνώνυμα ως λέξεις και ως πράξεις, κάνει τους εκπαιδευτικούς να δείχνουν από αμήχανοι έως και εντελώς αντίθετοι στην πιθανότητα να διαπραγματευτούν π.χ. το θέμα μιας οικογένειας με δύο μαμάδες ή δύο μπαμπάδες.  Ακόμα κι αν κάποιοι θα ήθελαν να ανοίξουν αντίστοιχες συζητήσεις  στις τάξεις τους, τις περισσότερες φορές δεν έχουν την γνώση και την εμπειρία να τα χειριστούν, και η πολιτεία δεν δείχνει καμία διάθεση να τους επιμορφώσει. Για παράδειγμα, εισάγονται προγράμματα  για την ενδοσχολική βία, αλλά η ενημέρωση και η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών είναι ανύπαρκτη  για το πώς θα μπορούσαν, μέσα από τα προγράμματα αυτά, να κάνουν το σχολείο ένα χώρο που θα χωράει με ασφάλεια όλα τα παιδιά.

Αρκετοί από εμάς έχουν ισχυρά παγιωμένα στερεότυπα για τους ρόλους των φύλων και μεγάλη εσωτερικευμένη ομοφοβία και τρανσφοβία· έτσι, χωρίς ουσιαστική επιμόρφωση και ευαισθητοποίηση, δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε ένα ρόλο διαμεσολαβητικό ανάμεσα στον μαθητή, που η δομή της οικογένειάς του διαφέρει, και στην υπόλοιπη ομάδα της τάξης. Ακόμα κι όταν οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί είναι ανοιχτοί και πρόθυμοι, δεν είναι καθόλου εύκολο να δουλέψουν με τέτοια θέματα και συνήθως τα αποφεύγουν.

 

dyo-mikra-avga

Τα ΔΥΟ μικρά Αβγά

Κείμενο: Στέλλα Μπελιά

Εικόνες: Σμαράγδα Μάγκου

Εκδόσεις «Οικογένειες Ουράνιο Τόξο»

 

 

 

 

Share

Η Σεξουαλική Αγωγή δεν είναι μόνο Βιολογία

όποιος σοκάρεται με την πράξη που τον έφερε στη ζωή

του Στρατή Γατελούζου και της Λίνας Φιλοπούλου

Πριν δυο βδομάδες διαβάσαμε την είδηση ότι, σύμφωνα με οδηγία που βασίζεται στην εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, αφαιρείται από τη διδακτέα ύλη της Βιολογίας της Α’ Γυμνασίου το κεφάλαιο για την αναπαραγωγή του ανθρώπου.

Η Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων μάλιστα έσπευσε να καταγγείλει με δελτίο τύπου ότι «προφανώς με την απόφαση αυτή αφαιρείται και η μοναδική ευκαιρία που έχουν οι μαθητές του Γυμνασίου να γνωρίσουν το αναπαραγωγικό σύστημα».

Ωστόσο το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων με δελτίο τύπου διαβεβαιώνει ότι «η διδασκαλία του κεφαλαίου της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης όχι μόνο δεν καταργείται, αλλά απεναντίας επεκτείνεται και στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου» και μας πληροφορεί ότι «το μάθημα της σεξουαλικής αγωγής ήταν ενταγμένο στο μάθημα της βιολογίας και διδασκόταν στην Α’ και την Γ’ Γυμνασίου, στη Β’, σύμφωνα με το πρόγραμμα, δεν διδασκόταν. Με το νέο πρόγραμμα λοιπόν που από φέτος εφαρμόζεται, το μάθημα της Βιολογίας διδάσκεται στην Α’, Β’ και Γ’ Γυμνασίου».

Δεν αφαιρείται λοιπόν από τη διδακτέα ύλη της Βιολογίας της Α’ Γυμνασίου το κεφάλαιο για την αναπαραγωγή του ανθρώπινου είδους, μας διαβεβαιώνουν στελέχη του υπουργείου, απλά μεταφέρεται στην ύλη της Β’ Γυμνασίου.

Με αφορμή όμως αυτή την εξέλιξη, θα θέλαμε να σταθούμε στη διδασκαλία του μαθήματος της σεξουαλικής αγωγής. Είναι γεγονός ότι δεν υπάρχει συγκροτημένη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στα σχολεία και, όπως μας πληροφόρησε και ο προηγούμενος υφυπουργός Παιδείας Θ. Παπαθεοδώρου σε απάντηση κοινοβουλευτικού ελέγχου τον Απρίλιο του 2013, η αναφορά σε θέματα σχετικά με τη σεξουαλική αγωγή γίνεται στα μαθήματα της Βιολογίας και της Οικιακής Οικονομίας, στο πλαίσιο προγραμμάτων Αγωγής Υγείας. Τα προγράμματα αυτά αναπτύσσονται συνήθως εκτός ωρολογίου προγράμματος, με πρωτοβουλία εκπαιδευτικών και ο αριθμός των μαθητών/τριών που συμμετέχουν είναι περιορισμένος, γιατί η συμμετοχή είναι εθελοντική. Ελάχιστοι/ες όμως εκπαιδευτικοί αναλαμβάνουν τέτοια πρωτοβουλία γιατί φοβούνται αντιδράσεις λόγω του ότι το θέμα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης εξακολουθεί να είναι ταμπού στην ελληνική κοινωνία. Γιατί αν μιλήσεις για σεξ, θα χρειαστεί να μιλήσεις και για χρήση προφυλακτικού και για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και σεξουαλικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα και σεξουαλικό προσανατολισμό ή/και ταυτότητα φύλου. Οι έφηβοι και οι έφηβες παραμένουν χωρίς επαρκή πληροφόρηση ή, στη χειρότερη περίπτωση, πληροφορούνται από το διαδίκτυο, την τηλεόραση, τα περιοδικά και την πορνογραφία, όπου κυριαρχεί η εμπορευματοποίηση του σώματος και της σεξουαλικότητας, η βία, ο σεξισμός, η ομοφοβία και η τρανσφοβία.

Η σωστή πληροφόρηση αλλά και η σωστή διδασκαλία του μαθήματος της σεξουαλικής αγωγής, με επαρκή επιμόρφωση της εκπαιδευτικής κοινότητας και με σεβασμό στα σεξουαλικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα, στην ισότητα των φύλων, στον αυτοπροσδιορισμό και τη διαφορετικότητα, θα μπορούσε να συμβάλλει στη συναισθηματική πληρότητα του ανθρώπου και να καταπολεμήσει την ομοφοβία, τρανσφοβία και φαινόμενα σχολικού εκφοβισμού (bullying). Και πάνω απ’ όλα θα προσφέρει υπεύθυνη ενημέρωση στους μαθητές και τις μαθήτριες για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, για τα οποία περισσεύει η άγνοια ή/και η στρεβλή πληροφόρηση σε πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού, όπως φάνηκε και στην υπόθεση των διωκόμενων οροθετικών γυναικών την άνοιξη του 2012. Απαιτείται λοιπόν η εισαγωγή ξεχωριστού μαθήματος σεξουαλικής αγωγής στα γυμνάσια και τα λύκεια, το οποίο θα διδάσκεται εντός σχολικού ωραρίου από καθηγητές ειδικά καταρτισμένους, ακόμα και αν χρειαστεί σφοδρή σύγκρουση με την ακροδεξιά και την εκκλησία.

 

 

Share

Μία επίθεση, ένα νομοσχέδιο και μία δήλωση: Μπροστά στις γκιλοτίνες του αύριο

IMG_2080

του Βασίλη Γεωργακόπουλου

Με αφορμή την πρόσφατη επίθεση ξυλοδαρμού σε ομόφυλο ζευγάρι, το «αντιρατσιστικό» νομοσχέδιο και τις δηλώσεις του Δ. Κουτσούμπα, ένα σχόλιο για μια συζήτηση που βρίσκεται σε παρατεταμένη αναβολή.

Σχεδόν δύο εβδομάδες μετά τον άγριο ξυλοδαρμό ομόφυλου ζευγαριού σε πολυσύχναστη πλατεία του Παγκρατίου από «άγνωστη» ρατσιστική ομάδα και μετά από την έντονη συζήτηση σχετικά με την ψήφιση του κατ’ επίφαση αντιρατσιστικού νομοσχεδίου της κυβέρνησης, τίποτα δεν έχει αλλάξει (όχι πως είχαμε τέτοιες προσδοκίες) και τίποτα δεν είναι όπως παλιά. Η ψηφοφορία της 5ης Σεπτέμβρη ενσωμάτωσε και με το παραπάνω τις δημόσιες πιέσεις Εκκλησίας και υπερσυντηρητικών κύκλων, επιβεβαιώνοντας ακόμα μία φορά την προσπάθεια επιβολής της κανονικοποίησης ενός πλαισίου δημόσιας συζήτησης με έντονα ακροδεξιό χαρακτήρα, που αντλεί εδώ και καιρό νομιμοποίηση από τις «αντικειμενικές συνθήκες» που έχει δημιουργήσει η κρίση.

Η υπερσυντηρητική κεφαλαιοποίηση της κοινωνικής ανασφάλειας από το κράτος και την ελληνική ακροδεξιά έχει αρχίσει ήδη να βγάζει καρπούς και οι νεόκοπες κοινωνικές ταυτότητες της περιόδου διαχέουν το ομοφοβικό και ρατσιστικό τους μίσος στις γειτονιές της Αθήνας. Τα παραδοσιακά οπισθοδρομικά στοιχεία της ελληνικής πολιτικής κουλτούρας κερδίζουν ξανά έδαφος και αναιρούν δικαιώματα και κεκτημένα χρόνων, τόσο σε εργασιακό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Σκοταδιστικές προκαταλήψεις αναπαράγονται σε δηλώσεις και συζητήσεις με τον πλέον επίσημο και ακραία ρατσιστικό τρόπο. Όλα ολισθαίνουν προς τα πίσω και στο βάθος δεν φαίνονται ακόμα αναχώματα.

Μέσα σ’ αυτήν την έξαρση συντηρητικού πανικού, ακούσαμε τον γενικό γραμματέα του ΚΚΕ να δηλώνει αναφερόμενος στους ομοφυλόφιλους πως ο σεξουαλικός τους προσδιορισμός «είναι δική τους προσωπική υπόθεση, δεν είναι δημόσια ούτε πρέπει να γίνει». Δήλωση που δε διαφέρει πολύ απ’ την σχετικά διευρυμένη αντίληψη «εγώ με τους γκέι δεν έχω πρόβλημα, αρκεί να μην τους βλέπω». Η δημόσια σφαίρα ήταν πάντα το πεδίο άσκησης της κυρίαρχης πολιτικής και μέχρι σήμερα λίγα έχουν αλλάξει σε σχέση με τον έμφυλο προσδιορισμό του. Η θηλυπρέπεια δεν χωράει στον επιθετικό ανδρισμό που χαρακτηρίζει τους πολεμοχαρείς συνειρμούς της πολιτικής και οι ίδιοι λόγοι που απορρέουν και κατευθύνονται απ’ την κυρίαρχη ιδεολογία μοιάζουν να μην αφήνουν ανεπηρέαστη την παραδοσιακή αριστερά, που συνεχίζει να αναπαράγει στο εσωτερικό της αυτές τις αντιλήψεις πιο ισχυρές από πριν, συμπαρασυρόμενη απ’ τη συνολική κοινωνική μετατόπιση.

Πάντως, η πάγια θέση του ΚΚΕ για την ομόφυλη σεξουαλικότητα ήταν πάντα η ίδια, δεν πέσαμε απ’ τα σύννεφα. Όπως εύστοχα σημειώνει η Ε. Βαρίκα[1], οι ντετερμινιστικές αντιλήψεις για την Ιστορία και την ταξική πάλη, με όλους τους βιολογικούς συνειρμούς και τις ανασταλτικές προκαταλήψεις για τον ιστορικό ετεροκαθορισμό της κοινωνικής συμπεριφοράς που εμπεριέχουν, συντήρησαν μέχρι σήμερα εντός της Αριστεράς συστηματικές έμφυλες διακρίσεις και δημιούργησαν πολλές φορές πρόσφορο έδαφος ανοχής σε σεξιστικές συμπεριφορές. Δεν είναι τυχαία η φαινομενικά οικονομίστικη αντίληψη περί «δευτερευόντων ζητημάτων» που κυριαρχεί στη σύγχρονη κουλτούρα των οργανώσεων της ελληνικής αριστεράς. Και δεν χρειάζεται να μπούμε σε μια περιπτωσιολογική περιγραφή για να καταλήξουμε στη δυσκολία της να αντιμετωπίσει τις πολιτικοκοινωνικές δυναμικές των νέων μορφών των κοινωνικών σχέσεων.

Το σύγχρονο κράτος χρησιμοποιεί πολλαπλές μορφές καταπίεσης των κοινωνικών αντιστάσεων και δεν διστάζει να στοχεύει στα σώματά μας για να το πετύχει. Η σεξουαλικότητα γίνεται εργαλείο διαχείρισης της κοινωνικής συμπεριφοράς, οριοθετώντας το αποδεκτό απ’ το Άλλο, το λευκό απ’ το σκουρόχρωμο, το αντρικό απ’ το θηλυπρεπές, το γηγενές απ’ το ξένο. Η διατήρηση της «εθνικής καθαρότητας» φέρεται ως η μόνη εγγύηση για την έξοδο απ’ το χάος και πρέπει να πολεμηθεί ό,τι τη μολύνει. Ακόμα και όταν οι κοινωνικές ανισότητες δεν μπορούν να φυσικοποιηθούν με γνώμονα βιολογικά κριτήρια, αρκεί η επιστροφή στις θρησκευτικές προκαταλήψεις.

Πράγματι, φαίνεται πως όσα δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια και όταν το καθεστωτικό μπλοκ δεν καταφέρνει να ορθολογικοποιήσει πλήρως τη φυσικότητα της κοινωνικής ανισότητας, όπως έχει καταφέρει στο παρελθόν με «επιτυχία» (βλ. δίωξη και διασυρμός οροθετικών γυναικών θυμάτων πορνείας) κωδικοποιώντας τον ανεπιθύμητο ξένο σε μολυσμένο επικίνδυνο σώμα, καταστρατηγεί θεϊκές εντολές και κυνηγάει μάγισσες. Έτσι σήμερα, ο εσωτερικός εχθρός έχει επιλεχθεί για τη θυσία. Στο τέλος, μπροστά στο θέαμα ή θα κλείσουμε το δρόμο για τη γκιλοτίνα ή θα βρεθούμε ανάμεσα στο πλήθος που θα παρακολουθεί ηδονικά.

 

[1] E. Varikas, «Today, more than ever: A comment on the so called “secondary” issues facing the Left in a period of crisis», Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 2013.

 

Διαβάστε ακόμα

Πορεία ευαισθητοποίησης από το Δίκτυο ελληνικών LGBTQ οργανώσεων: φωτογραφίες

Πορεία ευαισθητοποίησης για αντιρατσιστικό, σύμφωνο συμβίωσης, ομοφοβικές και τρανσφοβικές επιθέσεις

 

Share

Γιατί δεν προχωρούν οι γυναίκες στην εργασία; Ρώτα ένα διεμφυλικό άτομο

women_science copy

της Jessica Nordell

Πενήντα χρόνια μετά το βιβλίο της Μπέτυ Φρίνταν The Feminine Mystique και σαράντα χρόνια μετά το TitleIX[1], το ερώτημα γιατί οι γυναίκες μένουν πίσω σε θέματα καριέρας βασανίζει τους ερευνητές και όχι μόνο. Αν και οι γυναίκες εισέρχονται στην αγορά εργασίας σε ποσοστά αντίστοιχα με αυτά των αντρών, ανελίσονται πιο αργά και σπάνια φθάνουν στην κορυφή. Εκπροσωπούνται σε μικρότερα ποσοστά στην κορυφή της ιεραρχίας σε όλους τους τομείς από τις επιστήμες, έως τις τέχνες και τις επιχειρήσεις.

Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι υπάρχει κάτι «διαφορετικό» στις γυναίκες – ότι οι γυναίκες μένουν στάσιμες εξαιτίας επιλογών τους ή των γνωσιακών και συναισθηματικών χαρακτηριστικών τους, έμφυτων ή κοινωνικών. Ως ένα άλλο ενδεχόμενο προτείνεται ότι τα εμπόδια για την πρόοδο των γυναικών βρίσκονται στο περιβάλλον τους – αντιμετωπίζουν εμπόδια αποκλειστικά και μόνο εξαιτίας του φύλου τους[2].

Παρά το γεγονός ότι προκαταλήψεις τέτοιου είδους έχουν αποδειχθεί πειραματικά, είναι δύσκολο να μελετηθούν στον πραγματικό κόσμο: με το ίδιο τρόπο που είναι δύσκολο να απομονωθεί η επίδραση ενός μόνο περιβαλλοντικού ρύπου στην ανθρώπινη υγεία, είναι σχεδόν αδύνατο να απομονώσουμε το φύλο ως μεταβλητή στον πραγματικό κόσμο και να παρακολουθήσουμε πως επηρεάζει την καθημερινή εμπειρία ενός ατόμου.

Αυτό ίσχυε μέχρι τώρα. Τα διεμφυλικά άτομα προσφέρουν εντελώς νέους τρόπους προσέγγισης του ζητήματος. Επειδή σήμερα τα διεμφυλικά άτομα παραμένουν στο ίδιο επάγγελμα (και μερικές φορές ακριβώς στην ίδια θέση εργασίας) μετά την επέμβαση επαναπροσδιορισμού φύλου, έχουν τη μοναδική ικανότητα να σκιαγραφήσουν τη διαφορά μεταξύ του πώς οι άντρες και οι γυναίκες βιώνουν το χώρο εργασίας. Η εμπειρία τους είναι ότι πιο κοντινό μπορούμε να έχουμε στην επιστημονική μεθοδολογία: απομονώνοντας και αλλάζοντας τη μεταβλητή του φύλου και διατηρώντας σταθερές όλες τις άλλες μεταβλητές (δεξιότητες, επάγγελμα, προσωπικότητα και ταλέντα), τα άτομα αυτά αποκαλύπτουν πως ακριβώς η εξωτερική εμφάνιση του φύλου επηρεάζει τις καθημερινές σχέσεις. Εάν θέλουμε πραγματικά να καταλάβουμε τις γυναίκες στην εργασία θα πρέπει να ακούσουμε προσεκτικά τις τρανς γυναίκες και τους τρανς άντρες: μπορούν να μας πουν περισσότερα στο χώρο εργασίας από οποιονδήποτε άλλον.

Ο Ben Barres βιολόγος στο Stanfordο οποίος έζησε και εργάστηκε σαν Barbara Barres έως και μετά τα 40, στη μεγαλύτερη διάρκεια της καριέρας του υπέστη διακρίσεις αλλά δεν τους έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα, θεωρώντας τες μικρά περιστατικά (όταν για παράδειγμα έλυσε ένα δύσκολο μαθηματικό πρόβλημα ένας καθηγητής είπε «μάλλον θα ζήτησες από τον φίλο να στο λύσει»). Όταν ωστόσο έγινε Ben παρατήρησε αμέσως μία διαφορά στην καθημερινή εμπειρία του: «οι άνθρωποι που δεν ξέρουν ότι είμαι διεμφυλικός μου φέρονται με πολύ μεγαλύτερο σεβασμό», λέει. Τον άκουγαν με μεγαλύτερη προσοχή και αμφισβητούσαν λιγότερο συχνά το κύρος του. Έπαψαν να τον διακόπτουν στις επαγγελματικές συσκέψεις. Σε ένα συνέδριο, ένας άλλος επιστήμνας είπε «ο Ben έδωσε μία σπουδαία διάλεξη σήμερα – άλλωστε η δουλειά του είναι τόσο καλύτερη από της αδερφής του» (ο επιστήμονας δεν ήξερε ότι ο Ben και η Barbara ήταν το ίδιο πρόσωπο). «Αυτός είναι ο λόγος που οι γυναίκες δεν διακρίνονται στον ακαδημαϊκό χώρο σε αξιόλογα ποσοστά» έγραψε, απατώντας στην περίφημη γκάφα του Larry Summers ο οποίος είχε πει ότι οι γυναίκες είναι εγγενώς λιγότερο ικανές στις σκληρές επιστήμες. «Δεν είναι η φροντίδα των παιδιών. Δεν είναι οι οικογενειακές υποχρεώσεις» λέει. «Αυτή η σκέψη μου έχει έρθει εκατομμύρια φορές: με παίρνουν περισσότερο στα σοβαρά».

Η εμπειρία αυτή όπως αποδεικνύεται είναι συνηθισμένη για τους τρανς άντρες. Για το βιβλίο της Just One of the Guys? Transgender Men and the Persistence of Gender Inequality, η κοινωνιολόγος Kristen Schilt πήρε συνέντευξη από δεκάδες διεμφυλικούς FTM (γυναίκες που έγιναν άντρες). Ένας από αυτούς επεσήμανε ότι όταν εκφράζει μία άποψη σε μία επαγγελματική σύσκεψη, τώρα όλοι κρατούν σημειώσεις. Ένας άλλος παρατήρησε ότι «όταν ήμουν γυναίκα, όσα στοιχεία κι αν παρουσίαζα, οι άλλοι έλεγαν ‘είσαι βέβαιη γι’ αυτό;’. Είναι τόσο παράξενο να μην χρειάζεται να υπερασπιστείς τις θέσεις σου». Όταν πρότειναν γυναίκες για προαγωγές οι άλλοι άντρες έλεγαν «α δεν την είχα σκεφτεί αυτή» – μπορούσαν πλέον να δίνουν πλέον προαγωγές σε γυναίκες γιατί οι άλλοι έπαιρναν τη συμβουλή τους περισσότερο στα σοβαρά. Χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους  τα οποία οι άλλοι θεωρούσαν αρνητικά όταν ήταν γυναίκες, τώρα αντιμετωπίζονταν ως θετικά. «Με θεωρούσαν επιθετική» είπε ένας από τους ερωτώμενους. «Τώρα θεωρούν ότι ‘παίρνω τα ηνία’. Λένε ‘μου αρέσει το πώς παίρνεις τα ηνία’».

Οι επιπτώσεις της μετάβασης FTM (από γυναίκα σε άντρα) δεν είναι πάντα θετικές. Η φυλή, όπως φαίνεται, μπορεί να επισκιάσει τον παράγοντα του φύλου όσον αφορά το πόσο οι άλλοι σε εκτιμούν. Οι μαύροι τρανς άντρες για παράδειγμα, διαπίστωσαν ότι τους έβλεπαν ως «επικίνδυνους» μετά τη μετάβαση. Ένας είπε ότι «από ενοχλητική μαύρη» έγινε «τρομακτικός μαύρος» και πλέον του ζητούν πάντα να παίζει τον «ύποπτο» σε εκπαιδευτικές ασκήσεις.

Τι συμβαίνει όμως όταν γίνεται το αντίθετο, όταν ένας άντρας γίνεται γυναίκα;  Η Joan Roughgarden είναι βιολόγος στο Stanford που έζησε και εργάστηκε ως Jonathan Roughgarden μέχρι και λίγο μετά τα πενήντα και η εμπειρία της ήταν σχεδόν αντιδιαμετρικά αντίθετη από αυτή του Barres. Σύμφωνα με τα λόγια της «Οι άντρες θεωρούνται επαρκείς μέχρις αποδείξεως του εναντίου, ενώ μία γυναίκα θεωρείται ανεπαρκής μέχρι εκείνη να αποδείξει το αντίθετο». Σε μία συνέντευξη, η Roughgarden επεσήμανε επίσης ότι αν αμφισβητούσε μία μαθηματική ιδέα οι άλλοι θεωρούσαν ότι αυτό συνέβαινε επειδή δεν την καταλάβαινε. Άλλες τρανς γυναίκες είδαν αλλαγές όχι μόνο στο πώς οι άλλοι αντιλαμβάνονταν τις ικανότητές τους αλλά και την προσωπικότητά τους. Στη δουλειά που κάνει η Schiltμε τρανς γυναίκες για ένα επόμενο βιβλίο της, είδε ότι οι συμπεριφορές που οι τρανς γυναίκες είχαν ως άντρες τώρα θεωρούνταν απωθητικές. Εκείνο που άλλοτε θεωρούνταν «αναλαμβάνω τα ηνία» τώρα ήταν «επιθετικό» και έπρεπε να προσαρμοστούν: οι τρανς γυναίκες γρήγορα μάθαιναν ότι το «να συνεχίσεις με τον ίδιο τρόπο βλάπτει την καριέρα σου».

Αντίθετα με όσους και όσες από εμάς έχουν εμπειρία του κόσμου μόνο από τη σκοπιά του ενός φύλου, όσοι και όσες συμμετείχαν στην έρευνα της Schilt μπόρεσαν να δουν πολύ καθαρά ότι «οι άντρες πετυχαίνουν στην εργασία σε υψηλότερα ποσοστά από τις γυναίκες εξαιτίας έμφυλων στερεοτύπων που δίνουν προτεραιότητα στην ‘αρρενοπώτητα’ και όχι επειδή έχουν περισσότερες ικανότητες ή δεξιότητες». Οι προκαταλήψεις είναι δύσκολο να αναγνωριστούν. «Μέχρι κάποιος να τις βιώσει» έγραψε ο Barresστην απάντησή του στον Summers, «απλώς δεν πιστεύει ότι υπάρχουν». Και ο κόσμος τείνει να πιστεύει ότι το πρόβλημα βρίσκεται αλλού: «όλοι θεωρούν ότι υπάρχουν προκαταλήψεις εκεί έξω ‘αλλά εγώ δεν είμαι τέτοιος άνθρωπος’» λέει η Schilt.

Ωστόσο, λέει η Schilt, οι προκαταλήψεις είναι βαθιά ριζωμένες και λιγότερο αντιληπτές. Το να τις αντιμετωπίσουμε θα χρειαστεί περισσότερα από το να περιμένουμε απλώς την παλαιά φρουρά να αποσυρθεί. Η «φαντασίωση μίας δημογραφικής μεταβολής απλά δεν υπάρχει» λέει η ερευνήτρια. «Είναι θέμα κουλτούρας. Έχει να κάνει με την κοινωνική οργάνωση γύρω από τα φύλα και τους διαχωρισμούς με βάση αυτά -δωμάτια αντρών, δωμάτια γυναικών– είμαστε τόσο βέβαιοι για αυτές τις διαφορές. Και δεν είναι μόνο οι άντρες που έχουν αυτές τις ιδέες αλλά και οι γυναίκες». Οι εμπειρίες διεμφυλικών ατόμων αναδεικνύουν αυτούς τους παράγοντες με έναν εντελώς καινούργιο και ξεκάθαρο τρόπο.

Βεβαίως το δείγμα είναι πολύ μικρό και δεν υπάρχει απόλυτη συμφωνία ως προς το αίτιο-αιτιατό. Ο Chris Edwards ανώτερο στέλεχος διαφημιστικής εταιρίας λέει ότι μετά τη μετάβαση του ανέθεσαν περισσότερες ευθύνες – πιστεύει ωστόσο ότι η συμπεριφορά του άλλαξε εξαιτίας της τεστοστερόνης. Έγινε λιγότερο ντροπαλός και περισσότερο εξωστρεφής – και στη δουλειά θεωρούσαν πλέον ότι είχε ηγετικές ικανότητες. Όντως, κάποιοι υποστηρίζουν ότι οι τρανς άντρες βιώνουν αυτά τα οφέλη στην εργασία, εν μέρη γιατί μετά τη μετάβαση νιώθουν πιο άνετα και είναι περισσότερο χαρούμενοι και η αυτοπεποίθηση που έχουν οδηγεί σε μεγαλύτερες επαγγελματικές επιτυχίες. Αν ωστόσο αυτή η θεωρία είναι σωστή, θα περίμενε κανείς ότι και οι τρανς γυναίκες οπλισμένες με την ίδια αυτοπεποίθηση θα απολάμβαναν τα ίδια οφέλη. Στην πράξη ωστόσο φαίνεται ότι ισχύει το αντίθετο.

Για να καταλάβουμε σε βάθος τις εμπειρίες των διεμφυλικών ατόμων σε σχέση με τις έμφυλες διακρίσεις στην εργασία, χρειάζεται περισσότερη έρευνα. Τα περιθώρια ωστόσο μπορεί και να στενεύουν, αφού πλέον μπορεί κάποιος να αλλάξει φύλο σε όλο και μικρότερη ηλικία. Με τα κατάλληλα φάρμακα τα διεμφυλικά άτομα μπορούν σε σε νεαρή πλέον ηλικία να εμποδίσουν την ανάπτυξη των δευτερογενών έμφυλων χαρακτηριστικών. (Τέτοιες θεραπείες είναι προσβάσιμες στις ΗΠΑ από το 2009.) Ένα παιδί λοιπόν που ταυτίζεται με το αντίθετο φύλο από αυτό που έχει γεννηθεί και αναζητά θεραπεία, μπορεί πλέον να βιώνει τον κόσμο, στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, από την σκοπιά αυτού και μόνο του φύλου.

Ο αριθμός ωστόσο των τρανς ατόμων που συζητά το θέμα των προκαταλήψεων και των διακρίσεων στην εργασία είναι ήδη σχετικά μικρός – αισθάνονται ότι υπάρχουν πολύ σοβαρότερα ζητήματα να ασχοληθούν. Όταν τη ρώτησαν πως αντιδρούν οι άνθρωποι όταν περιγράφει τη διαφορετική συμπεριφορά που δέχεται ως γυναίκα, η  Roughgarden απλά λέει «δεν θίγω το θέμα». Η Schilt υποστηρίζει ότι δεν είναι ευθύνη των τρανς ατόμων να διορθώσουν τις έμφυλες προκαταλήψεις. Η Roughgarden συμφωνεί. «Προσπαθούμε να έχουμε μια ζωή» λέει, «να ζήσουμε τους πραγματικούς μας ρόλους, δεν μπορούμε να καθόμαστε σε μια καφετέρια και να παραπονιόμαστε για το πως είναι ο κόσμος. Αυτός είναι ο κόσμος και πρέπει να ζήσουμε σε αυτόν».

μετάφραση: Βαγγελιώ Σουμέλη

Πηγή: NewRepublic

 

[1] Αναφορά στη μεταρύθμιση της νομοθεσίας για την εκαίδευση που έγινε στις ΗΠΑ το 1972, σύμφωνα με την οποία οι γυναίκες θα έχουν ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση.

[2] Έχει διαπιστωθεί, για παράδειγμα ότι τόσο οι γυναίκες όσο και οι άντρες αποδίδουν την επιτυχία των γυναικών συχνότερα στην τύχη, ενώ η επιτυχία των αντρών αποδίδεται συχνότερα στις ικανότητές τους. Οι γυναίκες επίσης ανταμείβονται λιγότερο όταν μοιράζονται τις απόψεις τους και αναλαμβάνουν ηγετικούς ρόλους. Μία μελέτη έδειξε ότι μία γυναίκα που κάνει αίτηση για υποτροφία έπρεπε να είναι 2,5 φορές περισσότερο παραγωγική από ότι ο μέσος άντρας για να θεωρηθεί εξίσου κατάλληλη.

 

Share

Σεξισμός και αντιφασισμός

revolucionfeminista

του Δημήτρη Τσίρκα

Η παρουσία της Ουρανίας Μιχαλολιάκου κατά την ορκωμοσία της στο δήμο Αθηνών έδωσε τροφή για ένα μπαράζ σεξιστικών και ρατσιστικών σχολίων για την εμφάνιση και το βάρος της. Το ανησυχητικό είναι πως αρκετά απ’ αυτά προέρχονταν από πολλούς και πολλές που τοποθετούν τους εαυτούς τους στον αριστερό ή τον αναρχικό χώρο. Τώρα πόσο αντιφασιστική είναι μία τοποθέτηση που αναπαράγει όλα τα ιδεολογήματα του κυρίαρχου (σεξιστικού) λόγου για την εμφάνιση μίας γυναίκας, που αξιολογεί ένα πρόσωπο με βάση αυτή την εμφάνιση και όχι τις πολιτικές πράξεις και απόψεις του, είναι ένα ερώτημα που παραμένει αναπάντητο. Βρισκόμαστε ενώπιον μίας ακόμη εκδήλωσης του “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα”. Προκείμενου να πληγεί ένα μέλος της ΧΑ χρησιμοποιούνται μέσα και επιχειρήματα που κατεξοχήν μεταχειρίζεται η ναζιστική οργάνωση, ακόμη και ρατσιστικά ή σεξιστικά.

Φυσικά θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος πως οι ναζιστές είναι οι πρώτοι διδάξαντες του ρατσισμού και του σεξισμού. Αυτοί είναι που θέτουν στο κέντρο της πολιτικής τους τη φυλετική καθαρότητα, την άρια εμφάνιση και τη ρωμαλέα σωματοδομή. Όταν λοιπόν προκύπτει κραυγαλέα απόκλιση της δικής τους εμφάνισης απ’ τα φυλετικά και σωματικά πρότυπα που οι ίδιοι προάγουν, δεν μπορεί παρά κάτι τέτοιο να στραφεί εναντίων τους. Όταν κηρύττουν την άρια ομορφιά και ευρωστία και οι ίδιοι είναι “χοντροί και άσχημοι” είναι εύλογο, θα υπέθετε κανείς, να κριθούν και να γελοιοποιηθούν με τα δικά τους κριτήρια. Και θα έκανε λάθος διότι αν κάτι τέτοιο ενοχλεί προσωπικά αρκετούς νεοναζί, όπως η Ουρανία, η ενόχληση αυτή συνοδεύεται από μεγάλο κόστος για το αντιφασιστικό στρατόπεδο. Η προσωπική απαξίωση ορισμένων φασιστών εξαιτίας της εμφάνισης τους έγινε μέσα στο πλαίσιο της αποδοχής των δικών τους κριτηρίων για τους ανθρώπους, για το ποια σώματα αξίζουν και ποια είναι ανάξια και χρήζουν χλεύης. Έτσι, σημαντικό μέρος των φασιστικών αντιλήψεων φτάνει να διεισδύει και να εξαπλώνεται μέσα στο ίδιο το αντιφασιστικό κίνημα με όφελος το περιστασιακό πικάρισμα λίγων χρυσαυγιτών. Πρόκειται περί ανόητης και επικίνδυνης πολιτικής στάσης.

Όσο έντονη και αυθόρμητη λοιπόν και να είναι η επιθυμία και η τάση να χλευαστεί η εμφάνιση της Ουρανίας Μιχαλολιάκου ή του Παναγιώταρου – που σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό είναι, καθώς όλοι και όλες ζούμε σε ένα σεξιστικό και ρατσιστικό κόσμο και έχουμε σε κάποιο βαθμό εσωτερικεύσει τ’ ανάλογα πρότυπα – οφείλουμε να την καταστείλουμε και να μην πέσουμε στην παγίδα της υιοθέτησης των χρυσαυγίτικων μέτρων για τους ανθρώπους, ακόμα και όταν αυτά στρέφονται κατά μεμονωμένων χρυσαυγιτών και μπορούν να δώσουν μία φαινομενικά εύκολη ευκαιρία “κοροϊδίας” των φασιστών. Οι ναζιστικές απόψεις δεν έλκουν την ισχύ τους απ’ τα πρόσωπα που κατά καιρούς τις εκφράζουν αλλά απ’ τους πολλαπλούς διαχωρισμούς και ανισότητες που παράγουν δομικά οι εκμεταλλευτικές κοινωνίες και τις ιδεολογικές αποκρυσταλλώσεις τους. Η σεξιστική και ρατσιστική απαξίωση της Ουρανίας συνεισφέρει επιτελεστικά στην αναπαραγωγή αυτών των διαχωρισμών διευρύνοντας το έδαφος ανάπτυξης των πιο ακραίων ιδεολογικών εκφράσεων τους, όπως ο ναζισμός. Όταν λοιπόν κοροϊδεύεις το βάρος και την εμφάνιση της Ουρανίας μπορεί να στενοχωρείς την Ουρανία, ασυνείδητα όμως ενισχύεις την ιδεολογία της Ουρανίας.

Το κείμενο αναδημοσιεύεται από το facebook

 

Share

Βερνίκι κατά του βιασμού; Δεν είναι δική μου η ευθύνη!

The gang-rape of the Indian student in 2012 triggered anti-rape protests nationwide

της Δήμητρας Σπανού

Σε πολλά ηλεκτρονικά και έντυπα μέσα διαβάζουμε τις τελευταίες μέρες για τη νέα “επαναστατική” μέθοδο πρόληψης του βιασμού: το βερνίκι που αλλάζει χρώμα αν κάποιος έχει ρίξει ουσίες στο ποτό μας. Το μόνο που έχει να κάνει μια γυναίκα είναι να ανακατέψει το ποτό της με το δάχτυλο. Έτσι, μπορεί κάθε στιγμή της διασκέδασής της να ξέρει αν κάποιος παραφυλάει για να τη βιάσει. Η εταιρεία που λανσάρει το προϊόν προμοτάρεται ως «η πρώτη εταιρεία καλλυντικών που ενδυναμώνει τις γυναίκες  για να προλάβουν τις σεξουαλικές επιθέσεις», αφού υπενθυμίσει στις καταναλώτριες ότι «η επιλογή μετράει».

Δυστυχώς, είναι και πάλι οι γυναίκες εκείνες που πρέπει να «προσέχουν» και να «προστατεύονται». Οι γυναίκες φταίμε αν μας ρίξουν το χάπι του βιασμού στο ποτό. Η «επιλογή» που έχουμε και στην οποία αναφέρεται το προϊόν δεν είναι η ικανοποίηση των επιθυμιών μας ή η αυτοδιάθεση του σώματός μας, αλλά κατά πόσο θα επιτρέψουμε να μας βιάσουν.

Δυστυχώς, δεν έχει ακόμα βρεθεί το προϊόν που θα υπενθυμίζει σε άντρες να μην βιάζουν.

 

Share

Αγώνες για τη Γη και την Ελευθερία-3

woman-poor-African

Για Μια Φεμινιστική Οικολογία: Το προσωπικό ως Πολιτικό

της Ελένης Καρασαββίδου

Η συζήτηση για το δικαίωμα των γυναικών στην διαχείριση του κορμιού τους πυκνώνει ανησυχητικά και στην Δύση, μετά το σύντομο διάλλειμα κοινωνικού φιλελευθερισμού ως απάντηση ίσως στον φόβο του υπαρκτού. Ακύρωση της άμβλωσης εδώ, στολές εκεί… Παρόλα αυτά το ζήτημα αφορά πρωταρχικά τον 3ο κόσμο, δίχως να σταματούν τα κύματα του να μπαίνουν κάτω από την πόρτα του «ανεπτυγμένου» (άραγε ως προς τι;) κόσμου.

Έχουν περάσει δεκαετίες από τις αρχές του 20ου αιώνα όταν οι ακτήμονες της γης σε όλον τον Ευρωπαϊκό και όχι μόνο Νότο αναζητούσαν μια καλύτερη τύχη. Αλλά δεν έχει περάσει ακόμη η εποχή, ίδια όλους αυτούς τους αιώνες, που η γυναίκα να ταυτίζεται για μεγάλο μέρος του πληθυσμού (και στα βάθη των παγκόσμιων αρχετύπων) με τη γη «και το χωράφι που σπέρνεις».

Είναι μια ενδιαφέρουσα παράλληλη διαδικασία έτσι ότι σε εποχή που οι Δίχως Γη αργά και σταθερά πλανητικά επιστρέφουν, (λίγο λίγο ίσως και στην Ευρώπη, άλλο αν επί του παρόντος ως εργάτες γης σε συνθήκες συχνότατα δουλείας χρησιμοποιούνται μόνο μετανάστες) και το δικαίωμα των γυναικών στο σώμα τους αρχίζει να αίρεται ή έστω να αμφισβητείται. Κορωνίδα σε αυτά (ή έστω  μία από τις κορωνίδες) αποτελεί ο έλεγχος των γεννήσεων και τα παρεπόμενα του ζητήματα όπως της άμβλωσης, της αντισύλληψης, της αυτοδιάθεσης του σώματος, της ενσωμάτωσης της διαφορετικής επιθυμίας στην κουλτούρα, του τρόπου ντυσίματος, της βίας.

Οι υπάρχουσες σχέσεις εξουσίας αλλά και οι λειτουργίες ηθικής νομιμοποίησης της στα μυαλά και των μη εξουσιαστών, μέσα από θρησκευτικές και κοινωνικές (αλλά και πολιτικές) προκαταλήψεις, καθιστούν αποτρεπτικά αδύναμη την πιθανότητα εφαρμογής εναλλακτικών τρόπων ζωής που σχετίζονται με φεμινιστικές προσεγγίσεις στα πλαίσια του 3ου κόσμου. Αλλά και στα πλαίσια του 1ου ο αυξανόμενος κίνδυνος των τηλε-ευαγγελιστών αλλάζει με δυνητικά εξαιρετικά επικίνδυνο τρόπο την «δυτική» (;;;) ατζέντα δίχως καν να το αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι/ες, αδιάφοροι ή προσκολλημένοι σε (συνήθως στερεοτυπικούς μάλιστα) κινδύνους του παρελθόντος. Παρόλα αυτά η δυσκολία δεν πρέπει και δεν μπορεί να δρα αποτρεπτικά στην αγωνιώδη προσπάθεια των ανθρώπων (ανδρών και γυναικών, γυναικών και ανδρών) για ανατροπή της άδικης κατανομής και την δημιουργία ενός δικαιότερου κόσμου.

Προσωπικά με τον όρο «έλεγχος των γεννήσεων» αντιλαμβάνομαι την ορθολογική  αντιμετώπιση της αύξησης ή της μείωσης των πληθυσμών, ώστε οι φυσικοί πόροι σε τροφές ΚΑΙ νερό του πλανήτη να επαρκούν, και να διανέμονται δίκαια ανάλογα τις ανάγκες των κατά τόπους πληθυσμών. Τόσο η υπεργεννητικότητα όσο και η υπογεννητικότητα, αποτελούν τις δυο όψεις του ίδιου νομίσματος που σχετίζονται με πολιτικές στρατηγικές και οικονομικές/ κοινωνικές και θρησκευτικές αντιλήψεις, τόσο στον 1ο όσο και στον 3ο κόσμο.

Σε σχέση με τον Έλεγχο των Γεννήσεων η επιδίωξη της σταθεροποίησης  του πληθυσμού και η ανάσχεση του αριθμού των γεννήσεων είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα, που δεν ανατρέπει τις σχέσεις εκμετάλλευσης και εξουσίας πλανητικά, αλλά που αντιμάχεται επί μέρους προκαταλήψεις που τις στηρίζουν, όπως η άρνηση της αντισύλληψης, η αναπαραγωγική λειτουργία των γυναικών, η αναζήτηση παιδικής εργασίας ως συμβολή όχι μόνο στον πολυεθνικό αλλά και στον εξαθλιωμένο οικογενειακό προϋπολογισμό, και η εκμετάλλευση της εξαθλίωσης των λαών από «τοπικούς» πολιτικούς και θρησκευτικούς λαοπλάνους, που δεν ανατρέπουν  την υπάρχουσα αναλογία δυνάμεων και των σχέσεων εκμετάλλευσης που φέρει μαζί της, αλλά καλύπτουν την αδικία και δη την αναπαράγουν σε αυτόν τον πλανήτη.

Αν εξετάσουμε το ζήτημα παγκοσμιοκεντρικά, οι χώρες με τις λιγότερες κατ’ αναλογία οικονομικές δυνατότητες, έχουν και τον συντριπτικά μεγαλύτερο αριθμό γεννήσεων. Ως αποτέλεσμα αδυνατούν να θρέψουν έναν πληθυσμό που υποσιτίζεται και που πεθαίνει όχι μόνο από ελλιπή τροφή αλλά και από ελλιπείς υπηρεσίες στον τομέα της υγείας και της παιδείας. Η ποσοτική υπερανάπτυξη ενός υποανάπτυκτου σε όλους τους ποιοτικούς δείκτες πληθυσμού, αποτελεί  μια συνεχή ανθρωπιστική τραγωδία, που συμβάλλει ως ένα από τα βασικά αίτια στην καταπάτηση των βασικότερων ανθρώπινων δικαιωμάτων, με αποτέλεσμα την ραγδαία χρήση της παιδικής εργασίας αλλά και την ύπαρξη της παιδικής πορνείας, με «καταναλωτές» μάλιστα κατά βάση «προνομιούχους» πολίτες του «ανεπτυγμένου» (οικονομικά και όχι ηθικά) κόσμου. Ενδεικτικό ως προς την δυσαναλογία των πληθυσμών είναι πως ενώ το 1950 ο πληθυσμός της ΕΕ αναλογούσε στο 12% του Παγκόσμιου, στα τέλη του 21ου αιώνα αναλογεί  περίπου στο 7% και το 2050 (σύμφωνα με εκτιμήσεις  της Eurostat) 4%!

Ακόμη και αυτά τα ξερά ποσοστά αναδεικνύουν την αναγκαιότητα του ελέγχου των γεννήσεων. Αλλά αυτά δεν απονομιμοποιούν ένα βασικό ερώτημα: Κατά πόσο ο έλεγχος αυτός είναι ηθικά αποδεκτός; Στον βαθμό που οι ποσοτικές ανάγκες διατροφής και νερού θα κατανέμονταν πιο δίκαια και ορθολογικά, (και συνεπαγωγικά θα μειώνονταν και η ανάγκη για υπεράντληση των φυσικών πόρων κι ας διανέμονται κυρίως υπέρ των ευνοημένων του 1ου κόσμου) το μέτρο αυτό θα επιφέρει ανθρωπιστικές και περιβαλλοντικές βελτιώσεις. Με δεδομένο ότι ο έλεγχος των γεννήσεων μπορεί να επιτευχθεί αμεσότερα από ότι μια πλανητική ανατροπή των σχέσεων εξουσίας, αυτός ο έλεγχος είναι ένας στόχος που μπορεί να επιτευχθεί. Βέβαια η αντισύλληψη ή η χειραφέτηση της γυναίκας μπορεί να θεωρείται ανήθικη από κάποιους κύκλους που πολιτεύονται ιδεοληπτικά ή εντελώς κυνικά σε σχέση με την πραγματικότητα. Πραγματικότητα η οποία (βλ. πχ την «πολιτική του νερού») θα δημιουργήσει μαζικά κινήματα μετανάστευσης προς έναν 1ο κόσμο ο οποίος αντιδρώντας σπασμωδικά ενδέχεται να αποκτήσει ολοκληρωτικά χαρακτηριστικά, συντελώντας σε μια  συντριπτική μεταβολή του Παγκόσμιου Πολιτειακού –και ίσως γεωπολιτικού αλλά δεν έχω τις γνώσεις να το στηρίξω με επάρκεια- Χάρτη. Όσο όμως ο μη έλεγχος παράγει δυσβάσταχτες συνθήκες διαβίωσης (λέγεται ότι το βιοτικό επίπεδο των Ελβετών μπορεί να συντηρήσει μόλις και μετά βίας 600.000.00 ατόμων, ενώ το απάνθρωπο βιοτικό επίπεδο της Βεγγάζης 18-20 δισεκατομμύρια!) και ταυτόχρονα παράγει πάμπολλες, κυρίως παιδικές, ζωές χαμένες, η πραγματική ερώτηση δεν είναι  εάν είναι ηθικά αποδεκτός ο έλεγχος των γεννήσεων, αλλά εάν είναι ηθικό οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα (που συντηρούν με την σειρά τους είτε έμμεσα είτε άμεσα τοπικά και υπερτοπικά οικονομικά συμφέροντα) να αποτελούν ανάχωμα στην πραγματοποίησή του.

Παρόλα αυτά το αυτεξούσιο του ανθρώπου δημιουργεί την ερώτηση (όταν δεν αποτελεί προσωπική –ή και συλλογική- επιλογή μέσα από μια δημιουργικά νοούμενη ριζοσπαστικοποίησή), εάν υπάρχει το δικαίωμα ευρύτερες στρατηγικές (όπως συμβαίνει στην περίπτωση της Κίνας) να ελέγχουν την τεκνοποιία ενός ατόμου ή μιας οικογένειας (και δεν εννοώ μόνο τις μικροαστικές οικογένειες) ή ενός ζευγαριού. Η καταστολή από μόνη της δεν αποτελεί, κατά την γνώμη μου, ηθική επιλογή. Αλλά με δεδομένο ότι η (πολύφερνη κι ενίοτε εξαιρετικά «απαλή»…) «καταστολή» μπορεί να εσωτερικεύεται και να δρα ως «ηθικίστικο πανοπτικόν» που να αφορά όχι μόνο την απαγόρευση μα και την «θέληση» για γεννήσεις, προβάλλοντας έναν τρόπο ζωής ως μονόδρομο, το ζήτημα αποκτά νέες διαστάσεις σε σχέση με την πολυπλοκότητά του. Πάντως η  (ΜΗ) καθιέρωση του δικαιώματος της παιδείας ώστε οι άνθρωποι να αποφασίζουν ορθολογικά από μόνοι/ες τους για το εάν και πόσα παιδιά θα κάνουν, καθώς και η (παρεπόμενη της παιδείας εν μέρει)  βελτίωση της αναλογίας εκμετάλλευσης των πλουτοπαραγωγικών πηγών μεταξύ Πρώτου και Τρίτου κόσμου, θα μπορούσε να συμβάλλει σε μια καίρια απάντηση σε σχέση με τι πρέπει να είναι ηθικά αποδεκτό σε έναν τόσο ανήθικο κόσμο…

 

Share

Καθαρίστριες: μια χούφτα γυναίκες δείχνουν το δρόμο!

katharistries

της Σόνιας Μητραλιά*

Μετά από 11 μήνες σκληρού και συνεχούς αγώνα, έχοντας χάσει τις δουλειές τους από το Σεπτέμβριο, σε κατάσταση διαθεσιμότητας -δηλαδή απολυμένες μετά την πάροδο 8 μηνών- 595 καθαρίστριες του δημοσίου έχουν γίνει η ενσάρκωση, το σύμβολο, η ψυχή, η ίδια η ζωή της πιο σθεναρής αντίστασης στην πολιτική λιτότητας της Ελλάδας.

Οι γυναίκες αυτές έγιναν «πολιτικά υποκείμενα» και καθοδηγήτριες της υπάρχουσας αντίστασης στο σύνολό της, τολμώντας να αντιμετωπίσουν έναν εχθρό τόσο ισχυρό όσο η ελληνική κυβέρνηση, η Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το ΔΝΤ

Ωστόσο, με 11 μήνες αγώνα, έχοντας εναντιωθεί στην κυβέρνηση και στην τρόικα και έχοντας γίνει ο κυριότερος εχθρός τους, έχοντας βραχυκυκλώσει την εφαρμογή των μέτρων λιτότητας και έχοντας συνεχή παρουσία μέσω των ΜΜΕ στην πολιτική σκηνή, οι αγωνιζόμενες αυτές καθαρίστριες εξακολουθούν να μη θεωρούνται πολιτικά υποκείμενα από τους αντιπάλους της λιτότητας.

Κι όμως, από τη στιγμή που πρωτοεμφανίστηκαν τα μέτρα λιτότητας που επέβαλε η τρόικα, οι γυναίκες έχουν κατέβει στους δρόμους μαζικά και η αντίστασή τους δείχνει να έχει μια δική της δυναμική, ιδιαίτερη και πλούσια σε πολιτικά διδάγματα.

Στα τέσσερα αυτά χρόνια πολιτικών λιτότητας, που έχουν μετατρέψει την Ελλάδα σε έναν σωρό από κοινωνικά, οικονομικά και κυρίως ανθρώπινα ερείπια, ελάχιστα έχουμε μιλήσει για τη ζωή των γυναικών και φυσικά ακόμα λιγότερο για τους αγώνες τους ενάντια στις επιταγές της Τρόικα. Ήταν αναμενόμενο, λοιπόν, η κοινή γνώμη να εκπλαγεί από αυτόν τον παραδειγματικό αγώνα που διεξάγεται αποκλειστικά από γυναίκες. Ο αγώνας αυτός, όμως, είναι όντως έκπληξη;

Οι γυναίκες έχουν συμμετάσχει μαζικά σε 26 γενικές απεργίες. Στο κίνημα των αγανακτισμένων κατέλαβαν πλατείες, κατασκήνωσαν, διαδήλωσαν. Κινητοποιήθηκαν στην πρώτη γραμμή για την κατάληψη και την αυτοδιαχείριση της ΕΡΤ. Με υποδειγματικό τρόπο έγιναν η ψυχή των απεργιακών συνελεύσεων πανεπιστημιακών διοικητικών υπαλλήλων ενάντια στη διαθεσιμότητα, δηλαδή στην απόλυση μετά από 8 μήνες με το 75% του μισθού. 25000 δημόσιοι υπάλληλοι, στην πλειονότητά τους γυναίκες, θα γίνουν θύματα των περικοπών προσωπικού στις δημόσιες υπηρεσίες. Από γυναίκες αποτελείται επίσης η συντριπτική πλειονότητα (95%) των εθελοντών του Κινήματος Αλληλεγγύης και των αυτοδιαχειριζόμενων δομών υγείας που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την ανθρωπιστική κρίση και την κρίση στην περίθαλψη.

Η μαζική συμμετοχή των γυναικών στα κινήματα αντίστασης ενάντια στην κατεδάφιση του κοινωνικού κράτους από τις πολιτικές λιτότητας δεν είναι επομένως έκπληξη και δε συνέβη τυχαία. Πρώτα απ’ όλα –και το ξέρουμε καλά- οι γυναίκες βρίσκονται στο μάτι του κυκλώνα της λιτότητας. Η διάλυση του κοινωνικού κράτους και των δημόσιων υπηρεσιών τους καταστρέφει τη ζωή: ως πλειονότητα των δημοσίων υπαλλήλων και ως βασικές χρήστριες των δημόσιων υπηρεσιών, οι γυναίκες πλήττονται διπλά από τις περικοπές κάθε είδους. Έχουν, λοιπόν, χίλιους λόγους να μην ανεχτούν την ιστορική επιδείνωση του επιπέδου ζωής τους που θα ισοδυναμούσε με επιστροφή στον 19ο αιώνα!

Είναι αλήθεια ότι αρχικά, οι γυναίκες δε διαφοροποιήθηκαν ως «γυναίκες- πολιτικά υποκείμενα», καθώς συμμετείχαν στις ίδιες διεκδικήσεις και στις ίδιες μορφές αγώνα με τους άντρες στα κινήματα. Απλώς ήταν πολλές αυτές που συμμετείχαν.

Όμως ήδη στα πλαίσια του πρωτοποριακού αγώνα κατά της εξόρυξης χρυσού στις Σκουριές Χαλκιδικής ενάντια στην πολυεθνική καναδική εταιρεία Eldorado, οι γυναίκες γρήγορα διαφοροποιήθηκαν με τις μορφές αγώνα τους και με τη ριζοσπαστικότητά τους. Και παρ’ όλο που ο τύπος και η κοινή γνώμη αγνοούσαν τη σημασία της ταυτότητας του φύλου τους σχετικά με τον τρόπο που αγωνίζονταν, η αστυνομία δεν τις αγνόησε καθόλου! Αντίθετα, τα ΜΑΤ στοχοποίησαν κυρίως τις γυναίκες, κάνοντας χρήση άγριας και επιλεκτικής καταστολής για να τρομοκρατήσουν ολόκληρο τον πληθυσμό μέσα από ΑΥΤΕΣ, ώστε να εξαλείψουν κάθε μορφή ανυπακοής και κάθε κίνημα αντίστασης. Φυλακίστηκαν, διώχτηκαν ποινικά, υπέστησαν βιαιότητες και εξευτελισμούς, ακόμα και σεξουαλικούς «προσαρμοσμένους» στο σώμα και το φύλο τους.

Σε δεύτερο χρόνο, οι γυναίκες πήραν πρωτοβουλίες και ανέπτυξαν μορφές αγώνα από μόνες τους.

Όλα ξεκίνησαν όταν, προκειμένου να εφαρμόσει το σκληρότερο μέρος του προγράμματος λιτότητας και να ανταπεξέλθει στις δεσμεύσεις απέναντι στους δανειστές, η κυβέρνηση στοχοποίησε πρώτες από όλους τις καθαρίστριες του Υπουργείου Οικονομικών, της Εφορίας και των τελωνείων. Τις έθεσε σε διαθεσιμότητα ήδη από τον περασμένο Αύγουστο, πράγμα που σημαίνει ότι για 8 μήνες θα έπαιρναν τα τρία τέταρτα του μισθού τους των 550 ευρώ κι έπειτα θα απολύονταν οριστικά. Η κυβέρνηση ακολούθησε ακριβώς την ίδια τακτική όπως στις Σκουριές. Ο στόχος: επίθεση πρώτα στους πιο αδύναμους και σε αυτούς που έχουν τη μικρότερη πιθανότητα να λάβουν υποστήριξη, δηλαδή τις καθαρίστριες, ώστε έπειτα να έρθει η σειρά του μεγάλου μέρους των εργαζομένων, δηλαδή να απολυθούν οι 25000 δημόσιοι υπάλληλοι. Κι αυτό τη στιγμή που τα κινήματα αντίστασης είχαν στερέψει λόγω της χωρίς τέλος λιτότητας και είχαν πλέον εξατομικευτεί, εξαντληθεί, αποδεκατιστεί…

Η κυβέρνηση πίστευε ότι με “μια τέτοια κατηγορία εργαζομένων”, δηλαδή φτωχές γυναίκες, “κατώτερης τάξης”, με μισθούς με το ζόρι των 500 ευρώ και, όπως νόμιζε, όχι πολύ έξυπνες (από εκεί προέκυψε το σύνθημα των καθαριστριών «Είμαστε καθαρίστριες, όχι ηλίθιες») θα ξεμπέρδευε γρήγορα λιώνοντάς τες σαν σκουλήκια.

Στόχος ήταν να ιδιωτικοποιηθεί η εργασία των καθαριστριών, σαν δώρο στις ιδιωτικές εταιρείες υπηρεσιών καθαρισμού. Αυτές οι εταιρείες μαφιόζων, γνωστές ως πρωταθλήτριες φοροδιαφυγής, θα τις επαναπροσλάμβαναν με μισθούς 200 ευρώ το μήνα, δηλαδή 2 ευρώ την ώρα, με μερική ασφάλιση, χωρίς κανένα εργασιακό δικαίωμα, πράγμα που σχεδόν ισοδυναμεί με συνθήκες δουλείας ή γαλέρας.

Αυτές οι γυναίκες, απολυμένες και θυσιασμένες για την ανθρωποφαγία της Τρόικα, αυτές οι γυναίκες των 45 έως 57 ετών, πολλές από αυτές μητέρες μονογονεϊκών οικογενειών, διαζευγμένες, χήρες, υπερχρεωμένες, με παιδιά, άνεργους συζύγους ή άτομα με αναπηρίες υπό τη φροντίδα τους, χωρίς δυνατότητα να βγουν πρόωρα στη σύνταξη μετά από 20 χρόνια εργασίας και χωρίς καμία πιθανότητα να βρουν αλλού δουλειά, αποφάσισαν να μην το βάλουν κάτω. Αποφάσισαν να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους!

Ορίστε, λοιπόν, που μια χούφτα γυναίκες αποφασίζουν να αλλάξουν τις καθιερωμένες μορφές αγώνα των παραδοσιακών συνδικάτων. Κάποιες παίρνουν την πρωτοβουλία να οργανωθούν από μόνες τους και για τους εαυτούς τους, ένας πυρήνας καθαριστριών που είχαν ήδη αγωνιστεί πριν 10 χρόνια και είχαν κερδίσει συμβάσεις αορίστου χρόνου. Εργάστηκαν σαν τον μέρμηγκα και έπλεξαν υπομονετικά έναν ιστό πανελλαδικών διαστάσεων…

Και, εφόσον οι εργαζόμενες αυτές του υπουργείου οικονομικών πετάχτηκαν στο δρόμο και δε θα είχε πια νόημα να κάνουν απεργία, αποφάσισαν να κάνουν ένα ανθρώπινο τείχος στο δρόμο με τα σώματά τους, μπροστά στην κύρια είσοδο του Υπουργείου Οικονομικών στην πλατεία Συντάγματος, την πιο εμβληματική πλατεία για την εξουσία.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι μορφές αγώνα γεμάτες φαντασία ήταν δημιουργήματα γυναικών. Καθώς οι γυναίκες αυτές δεν λαμβάνονταν υπόψη λόγω του φύλου τους και της κοινωνικής τους τάξης, ήταν περιθωριοποιημένες στα συνδικάτα και είχαν ελάχιστους δεσμούς  με τις παραδοσιακές οργανώσεις της αριστεράς στην Ελλάδα, ήταν αναγκασμένες να κάνουν θόρυβο για να ακουστούν και  να γίνουν ορατές!

Αντί για παθητικές απεργίες και εφήμερες και αναποτελεσματικές ημέρες δράσης, επέλεξαν την άμεση και συλλογική δράση. Βασίστηκαν στη μη-βία, στο χιούμορ και στον εντυπωσιασμό. Με ακάνθινα στεφάνια στο κεφάλι το Πάσχα, με θηλιές περασμένες στο λαιμό μπροστά στα γραφεία της Νέας Δημοκρατίας, με μουσική και χορό απαιτούν: επαναπρόσληψη για όλες και αμέσως! Όλα αυτά είναι πρωτοφανή στην Ελλάδα…

Καταλαμβάνουν και εμποδίζουν την είσοδο του Υπουργείου και, κυρίως, κυνηγούν τα στελέχη της Τρόικα όταν προσπαθούν να μπουν, αναγκάζοντάς τους να φύγουν τρέχοντας και να μπουν από την πίσω πόρτα μαζί με τους σωματοφύλακές τους. Αντιμετωπίζουν σε μάχες σώμα με σώμα τις ειδικές μονάδες της αστυνομίας. Κάθε μέρα βρίσκουν έναν νέο τρόπο δράσης, που αναμεταδίδεται από τα ΜΜΕ και τραβάνε την προσοχή όλου του πληθυσμού. Με λίγα λόγια σπάνε την απομόνωση.

Έτσι, λοιπόν, αυτό που συνήθως παρουσιαζόταν ως μια άψυχη στατιστική, αυτοί οι αριθμοί-ρεκόρ σε ανεργία και φτώχια, αυτές οι αφηρημένες έννοιες παίρνουν ανθρώπινη μορφή, παίρνουν ένα πρόσωπο, γίνονται γυναίκες με σάρκα και οστά και επιπλέον με προσωπικότητα και με δική τους πολιτική βούληση. Τις λένε Λίτσα, Δέσποινα, Γεωργία, Φωτεινή, Δήμητρα… Και με το παράδειγμά τους, το κουράγιο τους, την επιμονή τους, το πείσμα τους για να νικήσουν ξαναδίνουν ελπίδα σε όλα τα θύματα της λιτότητας.

Προσοχή όμως: οι δυνάμεις της τάξης τραμπουκίζουν σχεδόν καθημερινά τις γυναίκες αυτές για παραδειγματισμό, καθώς τα αφεντικά τους φοβούνται την εξάπλωση του φαινομένου. Και όλη η Ελλάδα παρακολουθεί το θλιβερό θέαμα των γυναικών, ανάμεσά τους και κάποιων ηλικιωμένων, που μέρα με τη μέρα ποδοπατιούνται, κακοποιούνται και τραυματίζονται από τους Ράμπο της αστυνομίας, που θα μπορούσαν να είναι και οι γιοι τους.

Και γιατί; Επειδή η ίδια η Τρόικα θέλει να τις καταπολεμήσει, επειδή είναι το παράδειγμα προς μίμηση για όλους τους καταπιεσμένους, επειδή βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της αμφισβήτησης της λιτότητας όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ολόκληρη της Ευρώπη. Επειδή ο αγώνας τους μπορεί και να είναι μεταδοτικός…

Περισσότερο από ποτέ, ο αγώνας των 595 ηρωικών καθαριστριών είναι και δικός μας. Να μην τις αφήσουμε μόνες. Αγωνίζονται για εμάς, ας αγωνιστούμε κι εμείς για αυτές. Να οργανώσουμε την πανευρωπαϊκή και παγκόσμια αλληλεγγύη.

* Σόνια Μητραλιά, μέλος της Πρωτοβουλίας Γυναικών ενάντια στο Χρέος και στα Μέτρα Λιτότητας και της Επιτροπής ενάντια στο Χρέος-CADTM Ελλάδας.

μετάφραση από τα Γαλλικά: Ματίνα Καραγιαννίδου-Σταμπουλή

 

Share

Σημείωση για τον μήνα Ιούλιο ή Πόσα κιλά ζυγίζει η καταπίεση;

beach body

της Δέσποινας Παρασκευά-Βελουδογιάννη

Πάει καιρός από τότε που ήμαστε μικρά και οι γονείς μάς έσερναν στις οικογενειακές συγκεντρώσεις, όπου χαρωπές θειάδες και λοιπές συγγένισσες αναφωνούσαν κάθε φορά που μας αντίκριζαν: «Βρε, πόσο μεγάλωσες εσύ; Ολόκληρη γυναίκα έγινες!». Πάει καιρός ακόμα και από τότε που, όταν πατούσαμε τα 14-15, τα τρυφερά αυτά ενσταντανέ έδιναν τη θέση τους στα εξεταστικά βλέμματα των ίδιων θειάδων και συγγενών, που περίμεναν να φανούμε στην πόρτα τους για να αποφανθούν –κάθε φορά– απογοητευμένες: «Σαν να πάχυνες λιγάκι, ε;», ή φανερά ικανοποιημένες: «Αδυνάτισες από την τελευταία φορά που σε είδα. Μπράβο, κούκλα μου!». Ήταν λες και όλες οι γυναίκες στον οικογενειακό σου κύκλο ζούσαν επιφορτισμένες με αυτό το ύψιστο καθήκον: να σε σκανάρουν από την κορφή ώς τα νύχια βγάζοντας συμπεράσματα για τα κιλά, και ως εκ τούτου για την ομορφιά σου. Ήταν λες και εσύ όφειλες να παρουσιάζεσαι περίπου ανά τρίμηνο στον ενδοοικογενειακό διαιτολόγο, με την ίδια πάντοτε αγωνία, με την ίδια πάντοτε ντροπή για το πιθανό συμπέρασμά του. Βέβαια, καιρός μπορεί να πέρασε από αυτές τις εποχές, αλλά, αλήθεια, πόσες από εμάς δεν συνεχίζουν να ακούν μέχρι σήμερα από συγγενείς, συναδέλφισσες, φίλες κ.λπ. τα ίδια και τα ίδια σχόλια;

Και αυτή η αίσθηση του άγχους και των τύψεων να διαιωνίζεται ες αεί. Και επειδή μεγαλώνοντας δεν αποβάλλεις μόνο τα συμπλέγματά σου αλλά δημιουργείς και καινούργια, σιγά σιγά αρχίζεις να παίζεις εσύ τον ρόλο της θείας-ιεροεξεταστή απέναντι στον εαυτό σου –με τη βοήθεια του καθρέφτη και της ζυγαριάς σου, υπό την καθοδήγηση που ανά πάσα στιγμή σού παρέχουν απλόχερα οι αναντίρρητες αισθητικές αλήθειες των κυρίαρχων προτύπων–, και μάλιστα ακόμα πιο αυστηρά, θεωρώντας απαραίτητη και φυσιολογική μια τέτοια λειτουργία. Αμφιβολία, ανάγκη επιβεβαίωσης, ανασφάλεια, άγχος, «μην τρως γλυκά», «κόψε τους υδατάνθρακες», «το αλκοόλ κάνει κοιλιά», «έρχεται καλοκαίρι, πρέπει να βγεις στην παραλία»: ένας φαύλος κύκλος που δεν τελειώνει ποτέ, μια αιώνια δίαιτα που ποτέ δεν είναι αποτελεσματική, που ακόμα κι αν την παραβείς έστω και λίγο, δεν θα το κάνεις με ευχαρίστηση αλλά με άγχος για τις επιπτώσεις.

Τι κι αν αυτοί και αυτές που σου λένε αν πάχυνες ή αδυνάτισες είναι οι ίδιοι και οι ίδιες, που ύστερα από λίγη ώρα ανακαλύπτουν με ιντελεξουέλ υφάκι ότι «για όλα φταίει η ανασφάλειά σου»; Κι εσύ να σκέφτεσαι ότι εκτός από χοντρή είσαι και ηλίθια ή, το λιγότερο, κάποια με προβλήματα κοινωνικής ένταξης, σφιγμένη, καθόλου κουλ, γενικά μίζερη. Τι κι αν αυτοί οι ίδιοι ή αυτές οι ίδιες, στην επόμενη κουβέντα θα αποφανθούν ότι «εντάξει τώρα η/ο τάδε μοντέλο – παρουσιαστής/στρια – τραγουδιστής/ίστρια – ηθοποιός είναι “αντικειμενικά πανέμορφη/ος”», με τρόπο που όχι απλώς διαπιστώνει την ομορφιά αλλά που την αξιολογεί και την κατηγοριοποιεί σε σχέση με τη μορφή των «κοινών θνητών», οι οποίοι ποτέ δεν θα μπορέσουν να τη φτάσουν. Αλλά, «έτσι είναι ο κόσμος, άλλοι είναι καλύτεροι, άλλοι είναι χειρότεροι, καθένας ας πάρει αυτό που του αντιστοιχεί». Παράνοια (;).

Όχι. Κανείς δεν είπε ότι η επιθυμία και η αναγνώριση του αντικειμένου θέασης ως αισθητικά ωραίου είναι ανεξάρτητα από τα κυρίαρχα πρότυπα. Αντιθέτως, η διαμόρφωση της αισθητικής και της επιθυμίας επικαθορίζεται από την κυρίαρχη αντίληψη για το ωραίο. Όμως είναι άραγε αυτή η οπτική μοναδική στην καθημερινότητά μας; Μάλλον όχι. Αντι-πρότυπα και διαφορετικές τοποθετήσεις για την ομορφιά και την αισθητική ξεπηδούν μέσα από τις καθημερινές πρακτικές μας, τόσο αυτές που προσπαθούν να αρθρώσουν αντίσταση στο κυρίαρχο όσο και αυτές, τις λιγότερο συνειδητές, που διαμορφώνονται στο πλαίσιο των κοινωνικών ομάδων στις οποίες συνυπάρχουμε. Ακόμα και όταν επιχειρούμε να ενσωματώσουμε τα κυρίαρχα αισθητικά πρότυπα, αυτή η διαδικασία δεν δίνει πάντοτε το ίδιο, ταυτόσημο αποτέλεσμα. Με μια έννοια, λοιπόν, είμαστε κοινωνοί πολλαπλών και αλληλοσυγκρουόμενων πρακτικών. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, επομένως, ας προβληματοποιήσουμε όσα μας συμβαίνουν, όσα δεχόμαστε, όσα πράττουμε, ας ζυγίζουμε (να μια χρησιμότερη εκδοχή της ζυγαριάς) ποια κατεύθυνση λειτουργεί προς όφελος της απελευθέρωσης και της χειραφέτησής μας, ώστε να τη δουλέψουμε, να την προσπαθήσουμε, να την περπατήσουμε.

Αλήθεια, το γυναικείο σώμα σήμερα δεν είναι το αντικείμενο του απόλυτου ελέγχου και της επιτήρησης, και μάλιστα με το περίβλημα ιατρικών (ιατρικοποιημένων, για την ακρίβεια) προφάσεων και αναγκαιοτήτων; Ακόμα και αν λάβουμε υπόψη μόνο μία σκοπιά του θέματος, τη σκοπιά του «ωραίου σώματος», βγάζοντας απ’ έξω χίλιες δυο άλλες νόρμες που αφορούν το γυναικείο σώμα, όπως οι σεξουαλικές επιλογές, η θέση του γυναικείου σώματος εντός της ενδοοικογενειακής γεωμετρίας ή εντός της δουλειάς κ.λπ., η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι θετική. Όχι γιατί τα αντρικά σώματα δεν υφίστανται καταπίεση ή έλεγχο· αντιθέτως παρατηρούμε ότι τα τελευταία χρόνια τα πρότυπα στα οποία καλούνται να προσαρμοστούν πολλαπλασιάζονται και εντείνονται – βεβαίως, ούτε και σε αυτό το πλαίσιο η ένταση και ο καταναγκασμός είναι ποιοτικά ίδιοι σε σχέση με τα πρότυπα που προορίζονται για τις γυναίκες. Εξάλλου, σε μια καπιταλιστική κοινωνία, τα πρότυπα και τις νόρμες τα διαμορφώνουν όσοι διατηρούν την ηγεμονία εντός της. Και μάλλον περιττεύει να εξηγηθεί ότι η σύγχρονη δυτική κοινωνία είναι και μια πατριαρχική κοινωνία που διαπερνάται από αντιθέσεις οι οποίες εκτός από ταξικές είναι και έμφυλες. Με αυτή την έννοια, λοιπόν, το γυναικείο σώμα υφίσταται διπλή καταπίεση: αφενός το καθαυτό γυναικείο σώμα εγγράφεται ως μη αντρικό, δηλαδή ως ένα σώμα που δεν αποτελεί την κυρίαρχη νόρμα και ως εκ τούτου φέρει πάντοτε «ελαττώματα» σε σχέση με το «πρωτότυπο», αφετέρου καλείται, στο πλαίσιο, αυτής της παραδοχής, να συμμορφωθεί ακόμη περισσότερο με τα αισθητικά πρότυπα που διαμορφώνει κάθε εποχή, με τα αισθητικά πρότυπα που καταρχήν (αν και όχι μόνο) διαμορφώνει η «αντρική» ματιά και επιθυμία.

Ας επιστρέψουμε στο θέμα μας όμως. Βάσει ποιου κριτηρίου να προβληματοποιήσουμε τις συμπεριφορές και τα αισθητικά πρότυπά μας; Η απάντηση είναι τόσο απλή όσο και δύσκολη: βάσει του κριτηρίου της λύτρωσης από καθημερινούς καταναγκασμούς και ψυχαναγκασμούς, από τα άγχη και τις τύψεις. Σημαίνει αυτό όμως την εξατομίκευση των αναγκών του σώματός μας και εντέλει την «αποκοινωνικοποίησή» του, σε μια προσπάθεια απομάκρυνσης από τα κυρίαρχα πρότυπα; Κάθε άλλο. Σημαίνει αντιθέτως την προσπάθεια συγκρότησης του σώματος, του εαυτού και της επιθυμίας σε διαφορετικά πλαίσια: στη βάση του πειραματισμού, του σεβασμού της διαφορετικότητας, της διαμόρφωσης ανυπάκουων σωμάτων και πρακτικών, στη βάση της διαμόρφωσης ποικίλων οπτικών γύρω από το ωραίο, μακριά από τους καταναγκασμούς και τις τυποποιήσεις που επιβάλλει η πολιτιστική βιομηχανία, δηλαδή σε βάσεις που είναι κατεξοχήν κοινωνικές και συλλογικές.

Επί του πρακτέου, και για να τελειώσουμε όπως ξεκινήσαμε, γιατί ένα σώμα που δεν πληροί τα τηλεοπτικά πρότυπα, αλλά που καταφέρνει να περιορίζει ή να αντικρούει τον κοινωνικό καταναγκασμό που ασκείται πάνω του, που καταφέρνει δηλαδή εν προκειμένω να απολαμβάνει το φαγητό του μακριά από τύψεις και «πρέπει», να θεωρείται λιγότερο κοινωνικό από ένα σώμα που συνεχώς (αυτο)επιτηρείται πετυχαίνοντας τις «τέλειες» αναλογίες;

Τελικά, μπορεί σήμερα η επιθυμία αλλά και η απόλαυση να είναι περισσότερο απελευθερωτικές, λιγότερο αποτελέσματα του συστήματος ελέγχου και επιτήρησης και περισσότερο αντιπαραθετικές προς αυτό;

 

Share

Μπαλίτσα χωρίς γκομενάκια γίνεται;

mountial

της Anasta kef

Πφφφ! Τη μπάλα πάντα την αποστρεφόμουν… Και δεν είναι μόνο τα εγκλήματα που γίνονται στο όνομα της «στρογγυλής θεάς» και των κερδών (είναι πολλά τα λεφτά Άρη!). Εγκλήματα σε Βραζιλία, Ελλάδα και αλλού (Δεν ξεχνώ τις ζητωκραυγές της εθνικής μας -ποδοσφαιρικής- υπερηφάνειας που κάλυπταν τα ουρλιαχτά των ξυλοκοπημένων Αλβανών, «που δεν θα γίνουν Έλληνες ποτέ!»). Αυτό το δίπολο γυναίκα και μπάλα είναι που με ξενερώνει ακαριαία! Τρελάθηκες! θα μου πεις, πρόκειται για ανδρικό, ανδροκρατούμενο καλύτερα,  άθλημα, με αρσενικούς παίχτες και στην πλειοψηφία τους θεατές. Άλλωστε από παιδί ξέρουν ότι, όταν έχει μπάλα οι γυναίκες είναι (ή πρέπει να είναι) απούσες, χωρίς απαιτήσεις, υπομονετικές, περιποιητικές, να φτιάχνουν και κάνα μεζεδάκι για τα φιλαράκια. Και αν δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις μεγάλων διοργανώσεων, όπως το Μουντιάλ, δεκάδες γυναικεία περιοδικά και ιστοσελίδες σπεύδουν να τη συνετίσουν «Κορίτσια Μουντιάλ είναι θα περάσει» και ακολουθούν οι  οδηγοί επιβίωσης (εδώ)

Κι όμως, ακόμη και αν η φυσική της παρουσία, εντός γηπέδου ή ακόμη και στον καναπέ μπροστά από την οθόνη, είναι μηδαμινή, η γυναίκα ως φιγούρα υπάρχει στο ποδόσφαιρο. Παρούσα, πρόθυμη και χαμογελαστή! Χυμώδης, ξανθιά συνήθως, με μπούστο «ζηλευτό». Με ή και χωρίς μαγιό, με το φωτογραφικό φακό να μην ξεκολλά από τα επίμαχα σημεία (φάτε μάτια ψάρια!).

“Στημένη. Πάντα στημένη: Ναζιάρα, αγριόγατα, λάγνα, τσουλί. Πάντα ένας ρόλος! Ποτέ ο εαυτός της. Με βλέμματα έκφυλα, χείλη υγρά, λαγόνες πρόθυμους”

Η γυναίκα είναι διαρκώς εκεί, και να θες, δεν μπορείς να την αποφύγεις. Κρύβεται στο «σαλόνι» της αθλητικής εφημερίδας, σου χαμογελά στα …πιπεράτα πλάνα από την κερκίδα, τρυπώνει στις ιντερνετικές ειδήσεις για την αθλητική διοργάνωση.

Ακόμη και να είσαι απορροφημένος σε τρίπλες, σουτ, σκορ και στοιχήματα από κάπου θα πεταχτεί, ξαφνιάζοντας σε (ευχάριστα πάντα), διαλαλώντας σου, υποτίθεται, θέλγητρα και πόθους. Αθόρυβη, ακούραστη, βουβή και ατσαλάκωτη θα σου εμφανίζεται περιοδικά (μην σε κουράσει κιόλας!) με ένα και μοναδικό σκοπό, να σε χαλαρώσει.

“Το κλειδί είναι η χαλάρωση!, γιατί το παιχνίδι είναι  στρεσογόνο και εντασιακό, γεμάτο ανατροπές και εκπλήξεις θρονιασμένες στον καναπέ… «Τι καλύτερο από μια ημίγυμνη, λοιπόν, στα διαλλείματα». Το συνιστούν άλλωστε 150 διαφημιστές, αθλητικογράφοι και λοιποί εμπλεκόμενοι…”

Ελάτε, μη μου πείτε πως είμαι υπερβολική! Πώς έχω γίνει αλλόκοτη. Αυτό το… εξαιρετικό ρεπορτάζ για τα καυτά και σέξι κορίτσια του Μουντιάλ δεν το είδατε; «Για τα πιο όμορφα μοντέλα της Παραγουάη που φωτογραφήθηκαν με σέξι μαγιό στα χρώματα διαφόρων χωρών, που θα συμμετέχουν στο Παγκόσμιο κύπελλο» λέω, «και παρουσίασαν με τον δικό τους μοναδικό τρόπο με σκέρτσο και με νάζι το πρόγραμμα των αγώνων», λέω. (βλ. ενδεικτικά εδώ, την είδηση αναπαρήγαγαν πολλά site). Αμ το άλλο, με τις καλλίγραμμες Λατίνες που είναι φανατικές ποδοσφαιρόφιλες;, (εδώ) ούτε αυτό είδες; Ή εκείνο με την πιο σέξι ενδεκάδα (εδώ) και το άλλο για τις διάσημες WAGs (wives and girlfriends των παικτών) (εδώ και εδώ). Ή το εμπνευσμένο βίντεο με τα κορίτσια που βγάζουν τα ρούχα τους για να τονώσουν την αυτοπεποίθηση των παικτών (εδώ)

Δεν συνεχίζω.

Αυτή λοιπόν τη γυναίκα που …παίζει μπαλίτσα στα γήπεδα του Μουντιάλ και τις άλλες ποδοσφαιρικές φιέστες την ξέρεις καλά. Σε έχουν υποβάλλει να τη δεις πολλές φορές μαζί με το παρεάκι, εκεί ανάμεσα στις μπύρες, τις πίστες, τα αστειάκια και τα προγνωστικά. Πρόκειται για μία, τη μοναδική, ΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ, το πρότυπο, που είναι γυμνή από κλίσεις και κυρίως πληθυντικότητες. Πλαστική κούκλα, κατασκεύασμα νοσηρών διαφημιστικών εγκεφάλων, βασικό αξεσουάρ των  καταναλωτικών ονειρώξεων με τα κάμπριο και τις πισίνες, που θα ζήσεις όταν πιάσεις την καλή (από το στοίχημα; πας στοίχημα;!).

Άλλωστε, οι κάθε λογής διαφημιστές και διαχειριστές του αθλητικού ρεπορτάζ, (λέμε τώρα) στο λένε καθαρά: Μπαλίτσα χωρίς γκομενάκια γίνεται; Δεν γίνεται! Τι είμαστε τίποτα πούστηδες; Βρωμάμε τεστοστερόνη (και ομοφοβικές εμμονές) εμείς. Καπνίζοντας και πίνοντας, φωνάζοντας και φτύνοντας, ξεστομίζουμε βρισιές μπροστά από οθόνες ανοιχτές, για «πουτάνες διαιτησίες» και «καριόλες μπάλες». Και κάπου ανάμεσα στη κάψα και την υπερένταση ξύνουμε απενοχοποιημένα και τα αχαμνά μας… Μεγάλοι μάγκες και ζόρικοι άντρες.

“Δεν φταίνε όμως μόνο αυτοί, βρίσκουν και τα κάνουν. Το target  group υπάρχει και εκείνοι φροντίζουν να το ανατροφοδοτούν διαρκώς. Μάλιστα κάποιες φορές το target group αποδεικνύει περίτρανα ότι έμαθε καλά το μάθημά του”

Όπως λίγες μέρες πριν, όταν οι ελληναράδες στόλισαν στο twitter την κολομβιανή Sofia Vergara, επειδή πανηγύρισε τη νίκη της ομάδας της, γράφοντας Vamos Colombia! Τα άκουσε κι αυτή και όλο της το σόι, γένους θηλυκού, από τους …προικισμένους μας τσολιάδες (εδώ) Μάλιστα 1800 like πήρε το σχόλιο «Άντε γ@μήσου μωρή πεταμένη»! Πρόκειται για τους ίδιους βαρβάτους άντρακλές που ξερογλείφονται κοιτώντας το προφίλ της, ολημερίς και ολονυχτίς, περιμένοντας να ανεβάσει καμιά αποκαλυπτική φωτογραφία.

ΥΓ: Κοίτα, δεν σε κράζω, δεν ξέρω καν αν η αναπαραγωγή σεξιστικών προτύπων, λόγων, στερεοτύπων και αναπαραστάσεων από τα καθεστωτικά ΜΜΕ, σε ψήνει. Στην τελική μπορεί να σε αφήνει αδιάφορο, να σε εξοργίζει, να σε θλίβει ή και να σε ματαιώνει. Πάντως μη μου πεις πως δεν το βλέπεις: η ματσίλα, αποτελεί την κυρίαρχη αφήγηση για το φύλο σου, κι αυτή η αφήγηση με πνίγει, όπως πνίγει και εσένα.

Πηγή: το περιοδικό

 

Διαβάστε ακόμα

Μια Γυναικεία Ματιά σε έναν Αντρικό Τελικό

Share

Πού είσαι ΑΔΕΔΥ? Πού είσαι ΓΣΕΕ?

KATHARISTRIES_APOFASI

της Φλώρας Νικολιδάκη

Σπανίως ακούμε καθαρές κουβέντες σ ’αυτή τη χώρα. Ευχάριστη έκπληξη ο Άρειος Πάγος. Είπε την αλήθεια.

-«Δεν μπορεί το ατομικό συμφέρον να μπει πάνω από την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης».

Τέρμα. Πρέπει να σοβαρευτούμε. Στο κάτω-κάτω, η Ιφιγένεια σ’ αυτή τη χώρα εφευρέθηκε.

-Διαβάζεις την είδηση και μένεις άναυδη. Σε καταλαβαίνω. 8 μήνες είναι μεγάλο χρονικό διάστημα. Μεγάλη κούραση. Μεγάλη κατάθεση ψυχής. Αλλά, είναι βλέπεις ατομικό το συμφέρον. Μη σου πω και ιδιοτελές. Διότι όταν η Πατρίς κινδυνεύει, πρέπει να πεθάνεις. Είναι ποταπό να βάζεις τη ζωή σου πάνω από την Πατρίδα.

-Δεν θα μπορέσεις να πάρεις να σύνταξη? Εντάξει μην το κάνουμε δράμα. Μήπως οι άλλοι θα πάρουν?

-Πού είναι το συνδικαλιστικό κίνημα? Αυτή είναι ερώτηση. Πού είναι η ΑΔΕΔΥ? Πού είναι η ΓΣΕΕ? «Βουνό το δίκιο σου», που λέει και μια φίλη.

 

-Ακούστε κορίτσια, μην ψάχνετε. Έχετε πετύχει το ακατόρθωτο. Αγωνίζεσθε ενωμένες. Γύρω σας υπάρχουν πολλοί και πολλές. Σας προσέχουμε, σας ακούμε, σας σκεφτόμαστε. Τώρα ξέρουμε ότι ήρθε στα σοβαρά η δική μας ώρα. Του αγώνα, της συμπαράστασης και της αλληλεγγύης. Τώρα ξέρουμε ότι τα πράγματα αναγκαστικά μας θέλουν παρούσες και παρόντες. Εσείς απλώς συνεχίστε. Πολύ σύντομα θα ξέρετε τι έχετε κάνει όλο αυτό τον καιρό. Θα δείτε το αποτέλεσμα, όχι σε μια απόφαση δικαστηρίου, αλλά στους δρόμους του αγώνα. Να είστε βέβαιες.

 

 

Share

Με αφορμή το Athens Pride

lgbtpride19

της Ηλέκτρας – Λήδας Κούτρα

Το φετινό Athens Pride σκιάζεται από την επίμονη έλλειψη εκτέλεσης της απόφασης της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην υπόθεση Βαλλιανάτος και άλλοι κατά Ελλάδας, που έκρινε ότι ο Νόμος για το σύμφωνο συμβίωσης δεν θα έπρεπε να αποκλείει τα ζευγάρια του ίδιου φύλου από τη νέα ρύθμιση.

Οι δε απειλές αφορισμού βουλευτών προκειμένου να μην ασκήσουν το νόμιμο δικαίωμά τους (που εν προκειμένω αποτελεί και υποχρέωση) του νομοθετείν, συνιστά παρέμβαση που υπονομεύει το ίδιο το δημοκρατικό πολίτευμα. Γι’ αυτόν τον λόγο πολλά ζευγάρια ξαναπροσφεύγουν στο ΕΔΔΑ, παραπονούμενα για έλλειψη σεβασμού στην απόφαση της ολομέλειας του Δικαστηρίου αυτού. Μεταξύ τους αρκετά ζευγάρια που το ένα μέρος τους είναι αλλογενές και αναγκάζεται να διαβιώνει σε συνθήκη παράνομης διαμονής, αποκοπής από την εργασία και διαρκούς τρόμου.

Η Εβίτα και η Έφη ζουν μαζί 33 χρόνια. Δεν μπορούσαν να είναι μαζί ούτε καν στο νοσοκομείο, όταν η μία υπέστη χειρουργική επέμβαση. Στα μάτια του νόμου είναι ξένες.

Ο Μοχάμεντ, Πακιστανός, και ο Ζεράρ, Αυστριακός που ζει μόνιμα στην Ελλάδα, ζουν μαζί εδώ και 3 χρόνια. Ο Μοχάμεντ κινδυνεύει ανά πάσα στιγμή να συλληφθεί και να κρατηθεί έως και 18 μήνες. Δεν κατόρθωσε να αποκτήσει πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου, παρόλο που φθάσαμε μέχρι την πρεσβεία της Αυστρίας, μαζί με τον σύντροφό του, για να κατορθώσουμε να δώσουμε λύση στο πρόβλημα. Παραμένει φάντασμα για την Ελληνική Πολιτεία. Στην Αυστρία, έχει θεσμοθετηθεί ο gay γάμος, ενώ παράλληλα οι πολίτες της Ε.Ε. υποτίθεται ότι απολαμβάνουν ελευθερία, οι ίδιοι και οι οικογένειές τους, μετακίνησης κι εγκατάστασης σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Πόσο σέβεται όμως η χώρα μας την ελευθερία αυτή στην πράξη, όταν για την Ελληνική Πολιτεία ο ομόφυλος σύντροφος είναι «ο κανείς»;

Η Σέβη και η Εύα είναι μόνο ενάμισι χρόνο μαζί, αλλά νιώθουν ότι θίγονται στην ελευθερία επιλογής τους, ιδίως μετά την παραγνώριση της απόφασης του ΕΔΔΑ στην απόφαση «Βαλλιανάτος και άλλοι». Παρατηρούν ότι στη χώρα μας οι στρέητ έχουν τρεις τρόπους να κατοχυρώσουν νομικά τη σχέση τους (θρησκευτικός γάμος, πολιτικός γάμος, σύμφωνο συμβίωσης), ενώ εκείνες κανέναν.

Τα πράγματα περιπλέκονται ακόμα περισσότερο στην περίπτωση των οικογενειών με ΛΟΑΤ γονείς. Οι οικογένειες αυτές υπάρχουν και διεκδικούν όχι την ύπαρξή τους –γιατί η ομογονεϊκότητα είναι στην πράξη δεδομένη- αλλά την κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους. Και πρώτα την κατάλληλη προστασία και την άρση των διακρίσεων σε βάρος των παιδιών τους. Η γνωριμία μαζί τους θρυμματίζει τα στερεότυπα και αναδεικνύει ότι αυτό που «φτιάχνει» τις οικογένειες είναι η αγάπη κι η φροντίδα. Όχι το φύλο των γονιών κι οι προκατασκευασμένες αντιλήψεις μας.

Στη συντριπτική τους πλειοψηφία, οι λεσβίες δεν είναι out. Ειδικά οι μάνες, νιώθουν ότι απειλούνται να χάσουν την επιμέλεια των παιδιών τους. Δεν λείπουν και τα περιστατικά απολύσεων, αμέσως μετά την αποκάλυψη του ομοερωτικού σεξουαλικού προσανατολισμού των εργαζομένων.

Οι αμφι (bi-sexual) είναι μια από τις πιο παρεξηγημένες –και λιγότερο μελετημένες- ομάδες. Τους κοιτούν με καχυποψία και συχνά αποστροφή τόσο οι ετερό όσο και οι ομό.

Η πολλαπλότερα θυματοποιημένη ομάδα παραμένουν οι τρανς. Βία, συντριπτικοί αποκλεισμοί στην εργασία, στην παιδεία, στη στέγαση, υποχρέωση στείρωσης προκειμένου να καταγραφεί η αλλαγή φύλου, συνθέτουν τα «ανθρώπινα μεσάνυχτα» στα οποία ζούμε ακόμα.

Όσοι κι όσες ασχολούμαστε με την υποστήριξη των ομάδων αυτών γινόμαστε κι εμείς καμιά φορά θύματα αυθαιρεσίας. Προσωπικά το βίωσα όταν αστυνομικός στη Θεσσαλονίκη με έβαλε στο κρατητήριο πριν ένα χρόνο, επειδή είχα πάει να υπερασπιστώ τρανς «προσαχθείσα» που βρισκόταν κλειδωμένη σε κρατητήριο αστυνομικού τμήματος. Με συγκίνηση όμως διαπίστωσα ότι τα αντανακλαστικά κοινωνίας και φορέων λειτούργησαν άμεσα στην περίπτωσή μου. Μέσα σε μερικές ώρες, βγήκε δελτίο τύπου από τον Δικηγορικό Σύλλογο Θεσσαλονίκης, από σύσσωμη την κοινωνία των πολιτών, από Δικηγόρους, από δεκάδες οργανώσεις, κατατέθηκαν ερωτήσεις στη Βουλή από πληθώρα Βουλευτών, ενεργοποιήθηκε το Παρατηρητήριο για την Προστασία των Υπερασπιστών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Παγκόσμιου Οργανισμού κατά των Βασανιστηρίων, με παγκόσμια επείγουσα έκκληση για την Ελλάδα, ενώ βγήκε και δήλωση από την λοατ ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία μάλιστα οδήγησε και σε θέσπιση ήπιου δικαίου για την προστασία των υπερασπιστών.

Θεωρώ ότι η προσπάθεια που έγινε από την Ελληνική Δράση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα – «πλειάδες» προς υποστήριξη των ΛΟΑΤ έχει γίνει αντιληπτή. Το γεγονός ότι η οργάνωσή μας βραβεύτηκε χτες από την ΟΛΚΕ, κατόπιν διαδικτυακής ψηφοφορίας, αντικατοπτρίζει σε έναν βαθμό αυτήν την αναγνώριση. Τα βήματα, πάντως, που πρέπει να γίνουν για μια δικαιότερη και πιο συμπεριληπτική κοινωνία είναι πολλά και συχνά δύσκολα. Είναι όμως στο χέρι όλων μας, όσο και του καθενός και της καθεμιάς ατομικά, να φωτίσουμε αυτήν την προσπάθεια με το δικό μας φως.

*Η Ηλέκτρα – Λήδα Κούτρα είναι Δικηγόρος Αθηνών και Πρόεδρος της Ελληνικής Δράσης για τα Ανθρώπινα ΔΙκαιώματα – “πλειάδες” (ΜΚΟ)

Πηγή: toportal

 

Share

«Το σώμα πρέπει να είναι δικό μας. Ούτε του κράτους, ούτε της αγοράς»

silvia federicci

του  Ιμπάι Αρμπίντε Άθα

Η Σίλβια Φεντερίτσι βρέθηκε την περασμένη εβδομάδα στη Βαρκελώνη και σάρωσε. Η ίδια πιστεύει ότι χρειαζόμαστε ένα νέο φεμινιστικό κίνημα, αποτελούμενο όχι κατ’ ανάγκη μόνο από γυναίκες, το οποίο θα θέσει πάλι στο κέντρο την αναπαραγωγική εργασία. Μετά τον Κάλιμπαν και τη μάγισσα, το έργο που της χάρισε διεθνή αναγνώριση[1],  τώρα εκδίδει την Επανάσταση στο σημείο μηδέν[2].

Τετάρτη 7 Μαΐου. Μια μεγάλη ουρά φτάνει μέχρι έξω από το Ατενέου Κοοπερατίβο Λα Μπάσε στη Βαρκελώνη: ο κόσμος περιμένει να ακούσει την ομιλία. Την επόμενη ημέρα η αίθουσα του Αυτόνομου Πανεπιστημίου Βαρκελώνης, όπου δίνεται η ίδια διάλεξη, αποδεικνύεται μικρή. Κάποιοι από τους παρευρισκόμενους κάθονται στο διάδρομο, πάνω στα τραπέζια, συνωστίζονται στην πόρτα. Η ίδια συμμετοχή προβλέπεται σε όλη την περιοδεία της.

Ο λόγος για τη Σίλβια Φεντερίτσι, τη φεμινίστρια της εποχής μας, που στα εβδομήντα δύο της χρόνια αποκτά φήμη που δεν είχε γνωρίσει ποτέ πριν. Περιοδεύει καλεσμένη του Ιδρύματος Λος Κομούνες, για να παρουσιάσει το νέο της βιβλίο Επανάσταση στο σημείο μηδέν: αναπαραγωγή, οικιακή εργασία και φεμινιστικοί αγώνες, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τραφικάντες ντε Σουένιος. Είναι ο ίδιος εκδοτικός οίκος που εξέδωσε στα ισπανικά το έργο που έκανε τη Φεντερίτσι παγκόσμια γνωστή: ο Κάλιμπαν και η μάγισσα: γυναίκες, σώμα και πρωταρχική συσσώρευση.

Η Φεντερίτσι γεννιέται στην Πάρμα της Ιταλίας το 1942. Εκεί κάνει τα πρώτα της βήματα στα κινήματα. Το 1967 μεταναστεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου αναπτύσσει δράση στο φοιτητικό κίνημα, στις κινητοποιήσεις ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, στο κίνημα υπέρ των πολιτικών δικαιωμάτων και κυρίως στο φεμινιστικό κίνημα. Τη δεκαετία του 1980 ζει στη Νιγηρία, διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Πορτ Χάρκουρτ και συμμετέχει σε γυναικείες οργανώσεις που αγωνίζονται ενάντια στην πολιτική της δομικής προσαρμογής[3]. Σήμερα είναι καθηγήτρια πολιτικής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Χόφστρα του Λονγκ Άιλαντ στη Νέα Υόρκη.

Η σκέψη της είναι έντονα επηρεασμένη από τον εργατιστικό μαρξισμό, αν και πάντα ήταν επικριτική προς τους σημαντικότερους εκπροσώπους του, όπως, λόγου χάρη, ο Τόνι Νέγκρι ή ο Πάολο Βίρνο. Ενώ αυτοί απέδιδαν κεντρική σημασία στον τεχνολογικό μετασχηματισμό και την άυλη εργασία, η ίδια βάσισε στην οπτική του φύλου την έρευνά της σχετικά με τον μηχανισμό συσσώρευσης μέσω της αποστέρησης.

Μιλάμε μαζί της, ενώ πίνουμε καφέ, που δυστυχώς γι’ αυτήν δεν είναι πραγματικός καπουτσίνο.

Στη Νιγηρία συνειδητοποιείς τη σημασία του χρέους, θέμα που τώρα είναι κεντρικό στη Νότια Ευρώπη.

Είναι βασικό να κατανοήσουμε τη σημασία της οικονομίας του χρέους. Το χρέος είναι τόσο παλιό όσο και ο καπιταλισμός· στην πραγματικότητα είναι παλαιότερο. Αλλά ως ταξική σχέση έχει υποστεί πολλές μεταβολές. Ο Μαρξ μιλά για το εθνικό χρέος ως μέσο πρωταρχικής συσσώρευσης, επιπλέον όμως είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί το χρέος σήμερα.

Με την έννοια ότι έχει γίνει μέσο πειθαρχίας, έτσι δεν είναι;

Ναι, το χρέος είναι μέσο διακυβέρνησης, μέσο πειθαρχίας και μέσο επιβολής διαλυτικών ταξικών σχέσεων. Πιστεύω ότι αυτή η τρίτη όψη της οικονομίας του χρέους δεν έχει επισημανθεί επαρκώς. Παραδείγματος χάρη, ο Μαουρίτσιο Λατσαράτο στην εργασία του Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου δεν αναδεικνύει αυτή την πτυχή[4]. Εννοώ ότι όλο και περισσότερο το χρέος συνιστά ταξική σχέση, στο πλαίσιο της οποίας εξαφανίζεται η εργασία, φαίνεται ότι εξαφανίζεται η εκμετάλλευση (αν και το χρέος είναι από μόνο του φοβερή μέθοδος εκμετάλλευσης) και εξαφανίζεται η ίδια η ταξική σχέση, επειδή επιβάλλει ατομική σχέση με το κεφάλαιο, με τις τράπεζες, αντί για συλλογική σχέση. Εξαφανίζεται το αναγνωρίσιμο πρόσωπο του ιδιοκτήτη που τώρα είναι οι τράπεζες. Είναι μηχανισμός που δημιουργεί αίσθημα ενοχής αντί ενδυνάμωσης.

Για μένα ήταν πολύ σημαντικό να καταλάβω πώς γίνεται η μετάβαση από μια πρώτη φάση, συνδεδεμένη με τα σχέδια δομικής προσαρμογής, όπου η εκμετάλλευση οργανώνεται μέσω του εξωτερικού εθνικού χρέους, σε ένα δεύτερο στάδιο, όπου γίνεται υπέρβαση του κράτους και το χρέος καθίσταται μια άμεση σχέση με τις τράπεζες μέσω του χρηματοοικονομικού συστήματος. Το χρηματοοικονομικό σύστημα σημαίνει την κρίση του προτύπου του κράτους πρόνοιας και προϋποθέτει ότι κάθε περίοδος αναπαραγωγής είναι περίοδος συσσώρευσης.

Δηλαδή, η εκμετάλλευση μεταφέρεται σε όλους τους τομείς της ζωής μέσω των διδάκτρων, της συμμετοχής στο κόστος περίθαλψης, των δανείων εφ’ όρου ζωής.

Ακριβώς. Σε όλες αυτές τις αναπαραγωγικές περιόδους το κράτος επενέβαινε παλαιότερα ως χορηγός και τώρα λειτουργεί ως φοροεισπράκτορας. Είναι διαμεσολαβητής της οικονομίας. Ένας από τους αγώνες που εμφανίστηκαν με αφορμή το κίνημα Occupy είναι ο αγώνας ενάντια στο χρέος. Μια οργάνωση που ονομάζεται «Χτυπήστε το Χρέος» έχει εκδώσει το βιβλίο Επιχειρησιακός οδηγός των αντιστεκόμενων στο χρέος, το οποίο πραγματεύεται τον τρόπο οργάνωσης ενάντια στο χρέος λόγω δανείου κατοικίας, σπουδών, υγείας κτλ.[5] Ένα από τα προβλήματα του χρέους είναι ότι οι άνθρωποι ντρέπονται να παραδεχτούν ότι είναι χρεωμένοι, επειδή το βιώνουν ως προσωπική αποτυχία: πιστεύουν ότι χρησιμοποίησαν με λανθασμένο τρόπο τα χρήματα του δανείου, έκαναν κακή επένδυση, ζούσαν πάνω από τις δυνατότητές τους. Αυτό καθιστά το χρέος πολύ αποτελεσματικό πρότυπο εκμετάλλευσης. Παραδείγματος χάρη, αν ζητήσεις δάνειο για να σπουδάσεις, έχεις ήδη παγιδευτεί: δεν θα μπορέσεις να επιλέξεις το είδος εργασίας· μπορεί να χρειαστείς δύο δουλειές, δεν θα τολμήσεις να διεκδικήσεις δικαιώματα για να μη μείνεις στην ανεργία, γιατί έχεις χρέη κτλ.

Γνωρίζεις το Κίνημα των Πληττόμενων από τα Δάνεια[6]; Κατάλαβαν ότι η κατάστασή τους δεν είναι προσωπική αποτυχία και τη μετέτρεψαν συλλογικά σε πρόβλημα πρώτης πολιτικής τάξης.

Το γνώρισα αυτές τις μέρες. Πήγα στις συνελεύσεις τους και νομίζω ότι ήταν πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία. Επίσης το Κίνημα των Πληττόμενων από τα Δάνεια δεν αγωνίζεται μόνο ενάντια στο χρέος λόγω δανείου αλλά και για την πρόσβαση σε αξιοπρεπή κατοικία, δεν αρκεί η αντίθεση στο χρέος. Η απαλλαγή από το χρέος χρειάζεται συμπλήρωμα: την πρόσβαση στα κοινά αγαθά. Αν διαγραφεί το χρέος, αλλά δεν δημιουργηθούν διαφορετικές κοινωνικές σχέσεις, το χρέος θα εμφανιστεί πάλι. Ο αγώνας ενάντια στο χρέος προϋποθέτει τον αγώνα για μια κοινωνία χωρίς εμπορευματοποίηση.

Το ζήτημα των κοινών αγαθών έχει κεντρική θέση στο έργο σου. Ωστόσο δεν δινόταν σημασία σ’ αυτό το θέμα, όταν άρχισες να συμμετέχεις στα κινήματα.

Στην πραγματικότητα δεν καταλαβαίνουμε τη σημασία των κοινών αγαθών μέχρι να καταλάβουμε ότι τα χάνουμε, ότι η αναδιάρθρωση της παγκόσμιας οικονομίας αποσκοπεί στην κατάργησή τους. Το είδα πολύ καθαρά στη Νιγηρία. Στην Αφρική, στο Μεξικό, στις χώρες των Άνδεων, στην Ινδία υπάρχουν ακόμη μορφές κοινοτικής ιδιοκτησίας που δέχονται όλο και περισσότερες επιθέσεις από ένα νέο κύμα περιφράξεων γης, πρωταρχικής συσσώρευσης ακριβώς μέσω του χρέους. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη δεκαετία του 1990, ο λόγος περί κοινοκτημοσύνης απέκτησε νέα ώθηση χάρη στους Ζαπατίστας που έθεσαν το ζήτημα στη διεθνή ημερήσια διάταξη των κοινωνικών κινημάτων.

Όταν όμως μιλάμε για κοινά αγαθά, δεν εννοούμε μόνο την κοινόκτητη γη.

Ακριβώς. Μετά το κίνημα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση διευρύναμε τον λόγο περί αγαθών ως λόγο αντιτιθέμενο στη διάλυση του κράτους πρόνοιας. Καταλάβαμε ότι ο αγώνας δεν πρέπει να περιοριστεί στην υπεράσπιση της διατήρησης των σημερινών δημόσιων υπηρεσιών. Το σύστημα πρόνοιας των προηγούμενων δεκαετιών κάνει βαθύτατες διακρίσεις. Σχεδιάστηκε για να ενισχύσει την ηθική της εργασίας, την ηθική της εκμετάλλευσης. Παραδείγματος χάρη, η οικιακή εργασία αποκλείεται από τις εγγυήσεις τις οποίες παρείχε το κράτος πρόνοιας. Επινοήθηκε ως συμπλήρωμα της μισθωτής εκμετάλλευσης, όχι ως εγγύηση δικαιωμάτων ανεξάρτητων από την εργασία. Οι αγώνες ενάντια στην ιδιωτικοποίηση πρέπει να προχωρήσουν πέρα από την απλή υπεράσπιση των δημόσιων υπηρεσιών: πρέπει να υπερασπιστούν τα κοινά αγαθά. Γιατί το δημόσιο δεν είναι κοινό, το δημόσιο είναι μια μορφή ιδιωτικοποίησης, ιδιοκτήτης είναι το κράτος, το οποίο δεν ελέγχουμε εμείς.

Στη σκέψη σου έχει θεμελιώδη θέση το ζήτημα του ελέγχου του γυναικείου σώματος.

Το γυναικείο σώμα ήταν από τα πρώτα πεδία τα οποία επιχείρησε να ιδιωτικοποιήσει το κράτος. Η ανάκτηση του σώματός μας πρέπει να ενταχθεί στην προοπτική της ανάκτησης των κοινών αγαθών. Το σώμα πρέπει να είναι δικό μας. Ούτε του κράτους, ούτε της αγοράς.

Επικρίνεις τον Μαρξ, γιατί δεν έλαβε υπόψη την οικειοποίηση του γυναικείου σώματος ως καταστατική πράξη του καπιταλισμού.

Όλος ο λόγος του Μαρξ σχετικά με την αναπαραγωγή της εργατικής τάξης είναι εντελώς φυσιοκρατικός. Δεν θεωρεί την αναπαραγωγή πεδίο πάλης. Δεν αντιλαμβάνεται ότι στην καπιταλιστική κοινωνία άνδρες και γυναίκες έχουν διαφορετικά συμφέροντα. Οι γυναίκες έχουν ιδιαίτερα συμφέροντα, υπάρχει ιδιαίτερη σχέση εκμετάλλευσης ανάμεσα στις γυναίκες και το κράτος, ανάμεσα στις γυναίκες και το κεφάλαιο. Ο Μαρξ υποστηρίζει ότι το κεφάλαιο «αφήνει στα χέρια της φύσης» την αναπαραγωγή. Φυσικοποιεί μια διαδικασία που στην πραγματικότητα είχε πάντα κεντρικό ρόλο.

Δεν είναι φυσική διαδικασία, αλλά ταξική σχέση.

Ναι. Ταξική σχέση, γιατί το κεφάλαιο προσπαθεί να οικειοποιηθεί το σώμα των γυναικών και να το μετατρέψει σε μηχανή προς αναπαραγωγή νέων γενεών εργαζομένων. Γι’ αυτό οι εξουσιαστές έχουν τόσο μεγάλο συμφέρον να ρυθμίσουν τη γεννητικότητα. Αν όχι, γιατί ενδιαφέρονται τόσο πολύ να καθορίσουν τη δυνατότητα των γυναικών να αποφασίζουν πότε θέλουν να γεννήσουν; Δεν μιλάμε για το παρελθόν, αρκεί να δούμε την αλλαγή του νόμου για τις αμβλώσεις την οποία προωθεί το Λαϊκό Κόμμα[7]. Σε άλλα μέρη του κόσμου οι αλλαγές του νόμου για τις αμβλώσεις συνοδεύονται από διαδικασίες αναγκαστικής στείρωσης, τις οποίες διαχειρίζονται η Παγκόσμια Τράπεζα, τα διεθνή ενεχυροδανειστήρια. Υπάρχει διεθνές συμφέρον να εμποδιστούν οι γυναίκες από τη δυνατότητα απόφασης. Τέλος υπάρχει εμμονή στην εξεύρεση εργαστηριακών μεθόδων αναπαραγωγής· προσπάθειες που μοιάζουν με επιστημονική φαντασία, που αποσκοπούν στη γέννηση ανθρώπων του σωλήνα χωρίς την ανάγκη μητέρας. Το γυναικείο σώμα είναι το μεγάλο εμπόδιο που το κεφάλαιο δεν μπόρεσε να υπερβεί.

capitalismo-y-trabajo-domestico_090514_1399650333_96_

Το πρώτο μέρος του βιβλίου σου Επανάσταση στο σημείο μηδέν βασίζεται στους αγώνες σου για τον μισθό των οικιακών βοηθών. Ωστόσο το δεύτερο μέρος απομακρύνεται κάπως από αυτό, καθώς ασχολείται με τις αγρότισσες που εργάζονται στην κοινόκτητη γη, οι οποίες είναι εκατομμύρια στον κόσμο.

Ναι, γιατί το δεύτερο μέρος γράφτηκε μετά τη διαμονή μου στη Νιγηρία, όταν διαπίστωσα τη σπουδαιότητα των γυναικών στη γεωργία επιβίωσης, η οποία αποτελεί μέρος της διαδικασίας καθημερινής αναπαραγωγής σε ευρείες περιοχές του πλανήτη. Αυτό θέτει νέα ερωτήματα ως προς τη στρατηγική η οποία επιδιώκει την καθιέρωση μισθού για την οικιακή εργασία. Είναι η εξέλιξη της σκέψης μου από τη δεκαετία του 1970 μέχρι τους αγώνες μου στο κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης από τη δεκαετία του 1990 μέχρι σήμερα. Δεν αρνούμαι ότι είναι σημαντική η επίτευξη διεκδικήσεων όπως ο μισθός για την οικιακή εργασία, αλλά προσθέτω το ζήτημα των κοινών αγαθών. Επίσης είναι καρπός της διαπίστωσης ότι ο μισθός συνιστά ελάχιστα αξιόπιστη εγγύηση δικαιωμάτων.

Με αυτή την έννοια ποια γνώμη έχεις σχετικά με το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα;

Πριν απ’ όλα είμαι αντίθετη σε ένα «εισόδημα πολιτών». Γιατί η έννοια του πολίτη αποκλείει αυτόματα όλους τους μετανάστες και τις μετανάστριες που δεν αναγνωρίζονται ως πολίτες. Εν πάση περιπτώσει ας πούμε ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα. Είναι όμως μια έννοια πολύ προβληματική για διάφορους λόγους. Υπάρχει ένα σημαντικό τμήμα της νεοφιλελεύθερης δεξιάς που ήδη σχεδιάζει το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα – ο ίδιος ο Μίλτον Φρίντμαν ήταν υπέρ. Αντιλαμβάνονται ότι η κατάσταση στον κόσμο είναι ανυπόφορη και σχεδιάζουν το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα ως υποκατάστατο των κοινωνικών δικαιωμάτων. Σου δίνουν τα ψίχουλα του κοινωνικού πλούτου και την ίδια στιγμή σε αποκλείουν από οποιοδήποτε δικαίωμα θα μπορούσε να αποτελέσει μηχανισμό αναδιανομής του κοινωνικού πλούτου. Είναι ένα είδος θεσμοθετημένης ελεημοσύνης με σκοπό να επισκιάσει τους αγώνες για τα κοινά αγαθά. Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι κάθε διεκδίκηση είναι χρήσιμη στον βαθμό που προϋποθέτει αποτελεσματικές μορφές οργάνωσης και το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα δύσκολα μπορεί να γίνει αντικείμενο οργάνωσης. Δεν έχει την ικανότητα να δημιουργεί νέες συμμαχίες, όπως θα είχε η διεκδίκηση μισθού για οικιακή εργασία, επειδή δεν έχει την ικανότητα να αποκαλύπτει νέες μορφές εκμετάλλευσης.

Ένας άλλος κίνδυνος είναι μήπως αυτή η γενική διεκδίκηση συγκαλύψει ακόμη μια φορά την ιδιαιτερότητα των γυναικείων διεκδικήσεων, στην προκειμένη περίπτωση του μισθού για οικιακή εργασία.

Ακριβώς. Η απαίτηση «εισόδημα για όλους» επισκιάζει το δικαίωμα του εισοδήματος για την οικιακή εργασία. Απλώνει ένα πέπλο και λέει «όλοι είμαστε ίσοι» υποβαθμίζοντας τη συγκεκριμένη διεκδίκηση των γυναικών.

Όταν μιλάμε για τους αγώνες που σχετίζονται με την αναπαραγωγή, αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα ότι δεν υπάρχει μέσο ανάλογο με αυτό που είναι η απεργία για το εργατικό κίνημα.

Αυτό είναι καίριο ζήτημα, με το οποίο ωστόσο ο φεμινισμός έχει ασχοληθεί ελάχιστα. Από τη δεκαετία του 1970 υπήρξαν φωνές, κυρίως στην Ιταλία και την Ισπανία, που είπαν «δεν υπάρχει γενική απεργία, αν εκείνη τη μέρα οι γυναίκες πρέπει να δουλεύουν ως συνήθως» ή «αν σταματήσει η αναπαραγωγική εργασία, σταματά όλη η κοινωνία». Αλλά δεν προχώρησαν πέρα από τις διακηρύξεις. Βέβαια υπήρξαν αγώνες σε τομείς κατ’ εξοχήν γυναικείας εργασίας στους οποίους αυτό τέθηκε, παραδείγματος χάρη, στις νοσοκόμες. Στα επαγγέλματα φροντίδας δεν μπορούν να ισχύουν τα ίδια συνθήματα με την αναπαραγωγική εργασία. Όταν μας λένε, «αν απορρίψεις την αναπαραγωγική εργασία, αρνείσαι να φροντίσεις τα αγαπημένα σου πρόσωπα», στην πραγματικότητα μας λένε ότι πρέπει να δεχτούμε την εκμετάλλευση, τη δική μας και των υπολοίπων.

Το σημείο αφετηρίας είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι η αναπαραγωγική εργασία περιλαμβάνει δύο σχέδια: την αναπαραγωγή της ζωής και την αναπαραγωγή του κεφαλαίου. Αυτές οι δύο αλληλοεπικαλυπτόμενες διαδικασίες πρέπει να διαχωριστούν. Ο αγώνας αρχίζει όταν διαχωρίσουμε τις δύο πλευρές, όταν κατανοήσουμε ότι δεν είναι δυνατό να μιλάμε για συνολική απόρριψη της αναπαραγωγικής εργασίας. Πρέπει να μάθουμε να διαχωρίζουμε την αναπαραγωγή που υπηρετεί την αγορά εργασίας από την αναπαραγωγή που βρίσκεται έξω από την αγορά εργασίας ή ακόμη και ενάντια στην αγορά εργασίας. Ο καπιταλισμός έχει συνενώσει αυτές τις δύο όψεις και πιστεύω ότι είναι βασικό να τις διαχωρίσουμε.

Η εναλλακτική λύση που προσφέρει η αγορά στις γυναίκες της μεσαίας ή της ανώτερης τάξης, οι οποίες απορρίπτουν την αναπαραγωγική εργασία, είναι να την αναθέτει σε άλλες γυναίκες, συνήθως μετανάστριες.

Αυτό έχει σχέση με μια μορφή φεμινισμού που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1980, για να απενεργοποιήσει τα ανατρεπτικά του στοιχεία. Τον εξημέρωσαν και μέρος αυτής της εξημέρωσης υπήρξε η εξίσωση της γυναικείας χειραφέτησης με την εργασιακή επιτυχία, για την οποία ήταν αναγκαία η αναδιοργάνωση της αναπαραγωγικής εργασίας που την αναλαμβάνουν πάλι οι απαλλοτριωμένες γυναίκες από την Αφρική, τη Λατινική Αμερική κτλ. – αν και στο πλαίσιο αυτής της νέας δυναμικής ασφαλώς έχουν δημιουργηθεί πολύ ενδιαφέροντα κινήματα, όπως οι διεθνείς οργανώσεις μισθωτών οικιακών βοηθών, που αποτελούν συνέχεια των διεκδικήσεων των οικιακών βοηθών για αξιοπρεπείς μισθούς. Δηλαδή, αποτελούν συνέχεια των αγώνων τους οποίους εγκατέλειψαν οι Ευρωπαίες φεμινίστριες. Αυτή η νέα πραγματικότητα για εκατομμύρια γυναίκες που εργάζονται ως οικιακές βοηθοί θέτει νέες μορφές οργάνωσης και νέες προκλήσεις. Η μεγαλύτερη απ’ όλες περνά μέσα από την ένωση στον ίδιο αγώνα όσων αμείβονται για την οικιακή εργασία και όσων δεν αμείβονται.

Τα συμπεράσματα από όλα τα παραπάνω ποικίλλουν. Ένα: ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα που πρέπει να καταργηθεί, γιατί υποτιμά την οικιακή εργασία. Δύο: η διαδικασία του αγώνα πρέπει να είναι πριν απ’ όλα διαδικασία αναδιοργάνωσης αυτής της εργασίας με σκοπό την εξάλειψη του καπιταλιστικού περιεχομένου της αναπαραγωγής. Πρέπει να δημιουργήσουμε νέες μορφές συνεργασίας, διαβίωσης, κατοίκησης στις πόλεις, τροφοπαρασκευής, συνύπαρξης στις γειτονιές. Και τρία: μιλώ πάντα για την ανολοκλήρωτη φεμινιστική επανάσταση. Χρειαζόμαστε ένα νέο φεμινιστικό κίνημα, όχι κατ’ ανάγκη μόνο γυναικείο, που θα θέσει πάλι στο επίκεντρο την αναπαραγωγική εργασία.

Μετάφραση: Δήμητρα Κοκκινίδου

Πηγή: PlayGround

 

Σημ. μετφ.

[1] Silvia Federici, Revolution at point zero: housework, reproduction, and feminist struggle, New York: PM Press, 2012.

[2] Silvia Federici, Caliban and the witch: women, the body, and primitive accumulation, New York: Autonomedia, 2004 (Ο Κάλιμπαν και η μάγισσα: γυναίκες, σώμα και πρωταρχική συσσώρευση, μετάφραση: Ίρια Γραμμένου, Λία Γυιόκα, Παναγιώτης Μπίκας, Λουκής Χασιώτης, Αθήνα: Εκδόσεις των Ξένων, 2011)

[3] Κατ’ ευφημισμόν ο ληστρικός τρόπος με τον οποίο ο καπιταλισμός χρησιμοποιεί το χρέος των ανίσχυρων χωρών, για να επιτύχει αυτό που στη μαρξιστική ορολογία ονομάζεται πρωταρχική ή απαλλοτριωτική συσσώρευση του κεφαλαίου.

[4] Maurizio Lazzarato, La fabrique de l’homme endetté: essai sur la condition néolibérale, Paris: Editions Amsterdam, 2011 (Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου: δοκίμιο για τη φιλελεύθερη κατάσταση, μετάφραση: Γιώργος Καράμπελας, Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2014).

[5] Strike Debt – Occupy Wall Street – Common Notions – Antumbra Design, The debt resistors’ operations manual, Strike Debt – Occupy Wall Street, 2012.

[6] PlataformadeAfectadosporlasHipotecas: το κίνημα ενάντια στις κατασχέσεις κατοικιών στην Ισπανία.

[7] Το δεξιό κυβερνών κόμμα της Ισπανίας.

 

Share

Η κρίση στην Αθήνα είναι (και) έμφυλη;

sabines1

της Ντίνας Βαΐου

Καθώς η πολύπλευρη κρίση στην Ελλάδα βαθαίνει, γίνεται όλο και πιο φανερό ότι η μικρή και περιφερειακή ελληνική οικονομία έχει αποτελέσει ένα εύκολο πεδίο νεοφιλελεύθερου πειραματισμού για τη διάλυση του κοινωνικού κράτους, για την κατάργηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων, για τη μετάλλαξη μιας οικονομίας που αρθρώνεται γύρω από τις μικρές επιχειρήσεις και την αυτό-απασχόληση, για την απονομιμοποίηση άτυπων πρακτικών επιβίωσης και τις διασυνδέσεις τους με οικογενειακές στρατηγικές, για την περιθωριοποίηση των δημοκρατικών θεσμών και την αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας. Στο ρευστό πεδίο των γρήγορων κυβερνητικών προσαρμογών σε μνημονιακές επιταγές και εσωτερικές ισορροπίες τρόμου διαμορφώνεται μεταξύ πολιτικών και σχολιαστών από όλο το πολιτικό φάσμα μια κυρίαρχη συζήτηση που εστιάζει στο μέγεθος και τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους, στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, την πιθανότητα Grexit, το μέγεθος και το χρόνο της επόμενης δόσης του δανείου κοκ. Αυτή η μακρο-οικονομική θεώρηση επιτρέπει να αναδυθούν και να γίνουν κεντρικές ορισμένες πλευρές της κρίσης ενώ άλλες αποκρύβονται ή θεωρούνται περιθωριακά ή ίσως «πολυτελή» ενδιαφέροντα.

Δεν είναι υπερβολή ότι, με ελάχιστες εξαιρέσεις[1], το φύλο απουσιάζει από τη συζήτηση αυτή, παρ’ όλο που πίσω από τα στατιστικά δεδομένα και τις μακρο-οικονομικές εκτιμήσεις, συγκεκριμένα ενσώματα και έμφυλα υποκείμενα ζουν με την ανεργία, την επισφάλεια, τις περικοπές μισθών και συντάξεων, τα συρρικνούμενα δικαιώματα και την αυξανόμενη καθημερινή βία στις γειτονιές της Αθήνας, μιας πόλης όπου «η λιτότητα δαγκώνει»[2] . Το ζήτημα του φύλου μοιάζει να αποτελεί ταμπού σε όλο το πολιτικό φάσμα, ακόμη και στην αριστερά κάθε απόχρωσης. Αντιμετωπίζεται ως «ειδικό», δηλαδή λιγότερο σημαντικό, θέμα που μπορεί να μας αποπροσανατολίσει από το «κύριο πρόβλημα». Οι ιστορίες (ή τα στιγμιότυπα) που ακολουθούν αφηγούνται γνωστά εν πολλοίς περιστατικά ή εξελίξεις. Βοηθούν όμως να σκεφτούμε πώς  έμφυλες εμπειρίες και σημαντικές ανατροπές της καθημερινότητας ταυτίζονται με ή αποκλίνουν από μια γενική εικόνα για «την» κρίση.

πέντε ιστορίες για την κρίση

σώματα σε διαθεσιμότητα 

Ένα σημαντικό πεδίο άσκησης των πολιτικών λιτότητας, όπως ξέρουμε, έχει να κάνει με τη μείωση του δημόσιου τομέα, πράγμα που πρακτικά σημαίνει χιλιάδες απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι 595 καθαρίστριες του Υπουργείου Οικονομικών και οι 1699 διοικητικοί υπάλληλοι οκτώ πανεπιστημίων της χώρας που βρέθηκαν σε διαθεσιμότητα από τον περασμένο Οκτώβριο. Οι διοικητικοί υπάλληλοι αποδύθηκαν σε έναν σκληρό και ταυτόχρονα ευρηματικό αγώνα ενάντια στις απολύσεις, με συνολική απεργιακή κινητοποίηση το τελευταίο τρίμηνο του 2013 και βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία διαπραγμάτευσης με το Υπουργείο Παιδείας. Οι καθαρίστριες, που πρόσφατα δικαιώθηκαν από τα δικαστήρια, βρίσκονται σε συνεχή κινητοποίηση πολλούς μήνες τώρα, αποκρούοντας την αστυνομική βία, τις διαστρεβλώσεις του αγώνα και των αιτημάτων τους από τα ΜΜΕ και τις κυβερνητικές αυθαιρεσίες. Αυτό που σπάνια υπογραμμίζεται είναι πως τα συγκεκριμένα σώματα που αγωνίζονται είναι γυναικεία[3]  – γυναίκες με διαφορετική ηλικία, εμπειρία και τοποθέτηση που δεν δέχτηκαν παθητικά τις απαιτήσεις της τρόικας και διεκδίκησαν δημόσια το δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή δουλειά και σε ανεκτές συνθήκες ζωής.

αποκλεισμένες από «την αγορά»

Στα χρόνια της λιτότητας, η καταγραμμένη ανεργία των νέων γυναικών (κάτω των 25 ετών) έχει φτάσει το 61%. Η εκτόξευση της ανεργίας, της οποίας οι επιπτώσεις είναι ορατές σε πολλές γειτονιές της Αθήνας, αποκλείει τις νέες γυναίκες από μια ολόκληρη γκάμα κοινωνικών δικαιωμάτων, ακόμη κι όταν έχουν υψηλά προσόντα. Περιορίζει τις επιλογές και τις προοπτικές ζωής τους και τις αποθαρρύνει ακόμη αι από τη διεκδίκηση της χειραφέτησης και του δικαιώματος σε μια αυτόνομη ζωή. Οι επισφαλείς και περιστασιακές δουλειές και οι εξαιρετικά χαμηλές αμοιβές εμποδίζουν την οικονομική χειραφέτηση, περιορίζουν συναισθηματικές και σεξουαλικές επιλογές, υποσκάπτουν την αυτό-εκτίμηση και την σωματική και ψυχική υγεία. Η επιστροφή σε «παραδοσιακούς ρόλους» και καταμερισμούς εργασίας καραδοκεί ενώ η μετανάστευση, που γίνεται όλο και πιο δύσκολο εγχείρημα, μοιάζει σαν η μόνη διέξοδος για τις πιο δυναμικές, ακόμη και όταν κατευθύνεται σε τόπους «δύσκολους» (πχ γυναίκες μηχανικοί στις χώρες του Κόλπου).

ξανα-πέφτοντας στην «παρανομία»

Οι περικοπές μισθών και συντάξεων, παράλληλα με την αποδιάρθρωση των δημόσιων υπηρεσιών, υπογραμμίζονται συχνά στην κριτική της αριστεράς για τις μνημονιακές πολιτικές. Αυτό που δεν υπογραμμίζεται είναι πως η αποδιάρθρωση χτυπάει κυρίως γυναίκες: γυναίκες-αποδέκτριες υπηρεσιών για τις ίδιες και για άλλα μέλη των νοικοκυριών τους, ντόπιες γυναίκες εργαζόμενες στις υπηρεσίες όπου συγκεντρωνόταν το 79% της γυναικείας απασχόλησης προ κρίσης, και μετανάστριες εργαζόμενες στη φροντίδα κατ’ οίκον, έναν τομέα που γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη μετά-το-1989, χάρη στην άνοδο του οικογενειακού εισοδήματος και την παράλληλη μαζική έξοδο των ντόπιων γυναικών στην αγορά εργασίας[4]. Η απώλεια της απασχόλησης στην κατ’ οίκον φροντίδα για τις μετανάστριες δεν σημαίνει μόνο δυσκολία επιβίωσης. Σημαίνει και απώλεια «νομιμότητας», μια και αυτή συναρτάται με την απασχόληση και την πληρωμή ασφαλιστικών εισφορών. Και ακόμη σημαίνει δυσκολία επιβίωσης των οικογενειών που έχουν αφήσει «πίσω» – πράγμα που συνδέει την ελληνική κρίση με διάφορους «άλλους» τόπους της Ευρώπης κι όχι μόνο.

ζώντας με την καθημερινή βία

Οι ανασφάλειες της ανεργίας, των περικοπών και της επισφάλειας εντείνονται από τον καθημερινό φόβο, ιδιαίτερα σε περιοχές της Αθήνας όπου η ΧΑ διεκδικεί εδαφοκυριαρχία και έλεγχο του χώρου. Οι πρακτικές και ο λόγος μίσους, πέρα από την άμεση βία, οδηγούν και σε μια αποδοχή της επιθετικότητας και σε μια διολίσθηση προς πιο συντηρητικές στάσεις – μέρος των οποίων είναι ο σεξισμός, η υιοθέτηση και προβολή ακραίων σεξιστικών προτύπων, συμπεριφορών και λόγων. Σε ένα πλαίσιο όπου η βία γενικεύεται, η βία εναντίον των γυναικών, μέσα στην οικογένεια και στο δημόσιο χώρο, αυξάνεται επίσης – αν και είναι καλά κρυμμένη σε μια συνωμοσία σιωπής. Τα στοιχεία είναι σπάνια αλλά πολύ χαρακτηριστικά: τα τελευταία τρία χρόνια μία στις πέντε γυναίκες έχει υποστεί σωματική βία από τον σύντροφό της, μία στις δύο έχει εμπειρία σεξουαλικής βίας συμπεριλαμβανομένου και του βιασμού, μία στις δέκα σοβαρό τραυματισμό, ενώ η λεκτική και οικονομική βία αυξήθηκαν κατακόρυφα[5].

στηρίζοντας πρωτοβουλίες αλληλεγγύης

Οι πρακτικές επιβίωσης και αντίστασης στην κρίση δεν περιορίζονται στον ιδιωτικό χώρο, όπου οι γυναίκες επωμίζονται έναν αυξανόμενο όγκο όλο και πιο βαριάς οικιακής εργασίας και φροντίδας. Επεκτείνονται και στη δυναμική, αν και αφανή, δραστηριοποίηση των γυναικών στο πλήθος των πρωτοβουλιών αλληλεγγύης που έχουν αναδυθεί στις γειτονιές της Αθήνας και άλλων πόλεων. Συλλογικές κουζίνες, κοινωνικά παντοπωλεία, κοινωνικά ιατρεία και φαρμακεία, ανταλλακτικά παζάρια, κοινωνικοί χώροι, τοπικές συνελεύσεις, συμβουλευτικά κέντρα, καταλήψεις δημόσιων χώρων, εγχειρήματα συλλογικής επιχειρηματικότητας και πολλά άλλα – ένα «αρχιπέλαγος κοινωνικών εμπειριών» – επιχειρούν να ανασυγκροτήσουν τον κοινωνικό ιστό. Ο γενικά θαυμαστικός λόγος για τις πρωτοβουλίες αλληλεγγύης παραλείπει μια σημαντική «λεπτομέρεια»: τα σώματα που προσφέρουν χρόνο και πάθος για την επιβίωση των πρωτοβουλιών αυτών είναι σε μεγάλο βαθμό γυναικεία, συχνά αποκλεισμένα από «την αγορά» αλλά με δυναμική αντίσταση στον ιδιωτικό και το δημόσιο χώρο της καθημερινότητας.

τι μας λένε οι ιστορίες;

Το πέρασμα από τα γενικά δεδομένα για «την ελληνική κρίση» στις εμπειρίες  συγκεκριμένων ενσώματων υποκειμένων – και πίσω – δεν είναι εύκολη υπόθεση. Όμως αυτή η διάσχιση κλιμάκων προχωρεί τη σκέψη προς δύο κατευθύνσεις. Πρώτον, βοηθάει να καταλάβουμε τους πολλαπλούς προσδιορισμούς μιας αναφοράς στην κρίση που συχνά παραμένει γενική και γενικόλογη. Δεύτερον, βοηθάει να συγκροτήσουμε μια προσέγγιση που συνειδητά παλινδρομεί μεταξύ επιπέδων αναφοράς τα οποία συνήθως διαχωρίζονται: από τη μια ο λόγος και οι ερμηνείες που οργανώνονται γύρω από τη «μεγάλη εικόνα» και τις παγκόσμιες αναλύσεις και από την άλλη τα ενσώματα υποκείμενα και οι καθημερινές πρακτικές πίσω από τις στατιστικές  – οι διαφορετικές γυναίκες και άνδρες που ζουν στις γειτονιές της πόλης, στους χώρους της καθημερινότητας όπου διαχέεται η αυξανόμενη γοητεία όλο και πιο συντηρητικών αντιλήψεων που συνδέουν την ξενοφοβία, τον σεξισμό, την ομοφοβία, τον ρατσισμό, τις ταξικές πολιτικές[6].

Οι αβεβαιότητες που δημιουργεί η κρίση μοιάζει να οδηγούν σε πιο συντηρητικές συμπεριφορές και έμφυλους καταμερισμούς εργασίας, σε πιο σκληρές έμφυλες ιεραρχίες και σε μια αυξανόμενη αποδοχή και «κανονικοποίηση» της υποβάθμισης των γυναικών. Ο σεξιστικός, ρατσιστικός και ομοφοβικός λόγος και οι επιθετικές μάτσο συμπεριφορές της ΧΑ βρίσκουν εύφορο έδαφος μεταξύ ανθρώπων οι οποίοι προσωπικά και συλλογικά έχουν θιγεί από την κατάσταση έκτακτης ανάγκης που διαμορφώνουν οι πολιτικές λιτότητας. Στο πλαίσιο αυτό πραγματικές ή φανταστικές απειλές, ο φόβος και η ανασφάλεια επηρεάζουν τις καθημερινές πρακτικές και τους τρόπους συμβίωσης στις γειτονιές και τους δημόσιους χώρους της πόλης. Ταυτόχρονα όμως οι αγώνες ενάντια στη διαθεσιμότητα και την ανεργία και οι πρακτικές συμβίωσης στους χώρους που συγκροτούν οι πρωτοβουλίες αλληλεγγύης (μπορεί να) ανοίγουν χώρο για ενδυνάμωση και διαπραγμάτευση των ιεραρχιών φύλου – και πολλών ακόμη σχέσεων δύναμης.

Όπως μας μαθαίνουν οι ιστορίες καθημερινών γυναικών, το να ζήσουμε με την πολλαπλότητα και την αμοιβαιότητα δεν είναι μια θεωρητική σύλληψη[7]. Είναι ένα στοίχημα που περιλαμβάνει αντιφάσεις, απαιτεί επένδυση χρόνου και εργασίας, τόσο υλικής όσο και συναισθηματικής, την οποία προσφέρουν αφειδώς σώματα «χωρίς σημασία» – σώματα που βγαίνουν από την απομόνωση και την απελπισία του ιδιωτικού χώρου και παλεύουν με νέους τρόπους προσαρμογής αλλά και αντίστασης στην κρίση. Με την έννοια αυτή, οι ιστορίες καθημερινών γυναικών δεν είναι μια ιδιαιτερότητα που μπορούμε εύκολα να αγνοήσουμε όταν καταπιανόμαστε με «την» κρίση. Η αλλαγή εστίασης, όπως στη φωτογραφία, δεν σημαίνει διεύρυνση ή μείωση του αντικειμένου, σημαίνει αλλαγή οπτικής. Οι ιστορίες που συνδέουν συγκεκριμένα σώματα με παγκόσμιες διαδικασίες πλουτίζουν τις αναλύσεις μας με πιο σύνθετες και πιο ευέλικτες παραμέτρους και επηρεάζουν τη «μεγάλη εικόνα» – κι όχι μόνο το αντίστροφο. Αυτή η θεωρητική και μεθοδολογική προσέγγιση είναι και πολιτικά σημαντική στη σημερινή συγκυρία: προσφέρει ένα σημείο θέασης των πραγμάτων από το οποίο μπορούμε να επανεξετάσουμε το περιεχόμενο και τις πρακτικές που υπονοεί το «κάνω πολιτική», επαναξιολογώντας αιτήματα πρόσβασης, ορατότητας και συμμετοχής σε διαφορετικούς χώρους, υλικούς και συμβολικούς.

 

[1] Βλ. πχ Αβδελά Ε. (2011) Το φύλο στην (σε) κρίση ή τι συμβαίνει στις γυναίκες σε χαλεπούς καιρούς, Σύγχρονα Θέματα, τ. 115: 17-26. Karamessini M (2013) Structural crisis and adjustment in Greece. Social regression and the challenge for gender equality. In Karamessini M and Rubery J (eds) Women and Austerity. The economic crisis and the future for gender equality. London: Routledge: 165-185. Vaiou D (2014) Tracing aspects of the Greek crisis in Athens. Putting women in the picture. European Urban and Regional Studies online first

[2] Peck J. (2012) Austerity urbanism. American cities under extreme economy. City 16 (6): 626-655. Harvey D (2012) Rebel Cities. From the right to the city to the urban revolution.London and New York: Verso

[3] Μόνο μία καθαρίστρια και λιγότερο από 25% των διοικητικών υπαλλήλων των πανεπιστημίων είναι άνδρες. Σημειώνω επίσης πως «καθαρίστρια» είναι μια επαγγελματική κατηγορία που έχει αρσενικό μόνο όταν αποκτήσει πρόσθετο προσδιορισμό (πχ «οδοκαθαριστής»).

[4] Βλ. μεταξύάλλων Vaiou D. (2013) Transnational city lives: changing patterns of care and neighbouring. In Peake L and Rieker M (eds) Rethinking Feminist Interventions into the urban. London and New York: Routledge pp. 52-67

[5] Βλ. Πρόσφατη έρευνα (2013) του Ανδρολογικού Ινστιτούτου για τη σεξουαλική συμπεριφορά των ανδρών, καθώς και την επεξεργασία των στοιχείων από τη Γραμμή SOS της Γενικής Γραμματείας Ισότητας

[6] Αθανασίου Α. (2012) Η κρίση ως «κατάσταση έκτακτης ανάγκης», Αθήνα: Σαββάλας.

[7] Βλ και Massey D. (1994) Space, place and gender. Cambridge: Polity Press

 

Share