Subscribe via RSS Feed

Τι είναι ο οικοφεμινισμός; Δρόμοι για έναν αντισυστημικό οικοφεμινισμό

Yayo Herrero

του JuanTortosa

Συνέντευξη με την Yayo Herrerο, φεμινίστρια και οικολόγο, συγγραφέα, πανεπιστημιακή, ανθρωπολόγο, μηχανικό αγροτικής τεχνικής και συντονίστρια του μαζικού ισπανικού κινήματος Ecologistas en Accion (Οικολόγοι σε Δράση)

Τι είναι ο οικοφεμινισμός και ποια είναι η ιστορία του;

Ο οικοφεμινισμός είναι ένα πλατύ κίνημα γυναικών που γεννιέται από τη συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι οι αγώνες για την οικολογία και το φεμινισμό περιέχουν τα κλειδιά της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της βιωσιμότητας με ισότητα.

Η συμμετοχή των γυναικών στα κινήματα υπεράσπισης της γης ήταν και παραμένει ιδιαίτερα μεγάλη. Είναι γνωστός ο πρωταγωνιστικός τους ρόλος στις μάχες για την υπεράσπιση των δασών (ειδικά στο Chipko), στους αγώνες ενάντια στα φράγματα στο ποταμό  Narmada στην Ινδία, ή ενάντια στα τοξικά κατάλοιπα του LoveCanal που αποτέλεσε και την αφετηρία του κινήματος για τη περιβαλλοντική δικαιοσύνη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δραστηριοποιούνται επίσης στα τοπικά κινήματα υπεράσπισης κοινοτικών γαιών, στη μάχη για δημόσιους χώρους στις πόλεις ή για τις υγιεινές τροφές. Συμπερασματικά, οι φτωχές γυναίκες υπερασπίζονται το προστατευμένο περιβάλλον, επειδή εξαρτώνται άμεσα από αυτό για να μπορούν να ζήσουν.

Στα μέσα του περασμένου αιώνα, ο πρώτος οικοφεμινισμός αμφισβήτησε τις ιεραρχίες που είχε επιβάλλει η δυτική σκέψη, αναβαθμίζοντας τους όρους της διχοτομίας που ήταν πριν απαξιωμένοι: γυναίκα και φύση. Κατάγγειλε επίσης τη κουλτούρα στην οποία πρωταγωνιστούσαν οι άνδρες και η οποία προκαλεί γενοκτονικούς πολέμους, την καταστροφή και τη δηλητηρίαση των εδαφών και την εγκαθίδρυση δεσποτικών κυβερνήσεων. Αυτές οι πρώτες οικοφεμινίστριες άσκησαν κριτική στις συνέπειες της τεχνοεπιστήμης πάνω στην υγεία των γυναικών, και πάλεψαν ενάντια στο μιλιταρισμό και τη περιβαλλοντική υποβάθμιση, που αντιλαμβάνονταν ως εκδηλώσεις ενός σεξιστικού πολιτισμού. Η Γερμανίδα οικολόγος PetraKelly ήταν μια από τις εκπροσώπους τους.

Άλλα ρεύματα που έρχονταν κυρίως από το Νότο ακολούθησαν αυτό τον πρώτο, κριτικό της ανδρικότητας,  οικοφεμινισμό.  Αυτά τα ρεύματα θεωρούν ότι οι γυναίκες είναι φορείς του σεβασμού για τη ζωή και κατηγορούν τη δυτική «στρεβλή ανάπτυξη» ότι προκαλεί τη φτώχεια των γυναικών  και των ιθαγενών πληθυσμών, πρώτων θυμάτων της καταστροφής της φύσης. Ίσως πρόκειται για τον πιο γνωστό οικοφεμινισμό. Η Ινδή φεμινίστρια VandanaShiva, η Γερμανίδα MariaMies και η Βραζιλιάνα IvoneGuevara είναι τα πιο γνωστά πρόσωπα αυτού του μεγάλου κινήματος.

Ξεπερνώντας τον ουσιοκρατισμό αυτών των θέσεων,  άλλες κονστρουκτιβίστριες οικοφεμινίστριες (BinaAgarwal, ValPlumwood)  βλέπουν στην αλληλεπίδραση με το περιβάλλον τη βάση αυτής της ιδιαίτερης οικολογικής συνείδησης των γυναικών. Είναι ο σεξουαλικός καταμερισμός εργασίας, η κατανομή της εξουσίας και η περιουσία που υπέταξαντις γυναίκες και τη φύση στην οποία ανήκουμε όλες και όλοι μας. Οι απλουστευτικές διχοτομίες της δυτικής κουλτούρας μας πρέπει να σπάσουν ώστε να δημιουργήσουμε μια συμβίωση πιο ανεκτική και πιο ελεύθερη.

Τμήμα του φεμινιστικού κινήματος διέβλεψε στον οικοφεμινισμό ένα πιθανό κίνδυνο, με δεδομένη την ιστορικά κακή χρήση από μέρους της πατριαρχίας των σχέσεων μεταξύ γυναικών και φύσης.  Όμως, ο οικοφεμινισμός δεν θέλει να εγκωμιάσει τον εσωτερικό κόσμο ως κάτι το γυναικείο, να ξανακλείσει τις γυναίκες σε ένα αναπαραγωγικό χώρο, αρνούμενος τη πρόσβασή τους στο πολιτισμό, ούτε να τις καταστήσει υπεύθυνες για το τεράστιο καθήκον να σωθεί ο πλανήτης και η ζωή.  Θέλει μάλλον να κάνει ορατή την υποταγή, να αποκαλύψει τις ευθύνες και να κάνει συνυπεύθυνους τους άνδρες και τις γυναίκες στο έργο της επιβίωσης.

Υπάρχει αντικαπιταλιστικός οικοφεμινισμός και αναζητά τη σύγκλιση με άλλους αντισυστημικούς κοινωνικούς χώρους; Και αν ναι, ποια είναι τα κύρια στοιχεία αυτού του οικοφεμινισμού;

Στις προβιομηχανικές κοινωνίες, η έννοια της εργασίας αντιστοιχούσε στην ιδέα μιας δραστηριότητας που διεξαγόταν συνεχώς και που ήταν άρρηκτα δεμένη με την ανθρώπινη φύση. Ωστόσο, πριν από περίπου δυο αιώνες, εμφανίζεται μια νέα αντίληψη που σφυρηλατήθηκε στη βάση της μυθολογίας  της παραγωγής και της ανάπτυξης, και που συρρίκνωσε την προηγούμενη ευρεία  θεώρηση στο πεδίο της μισθωτής βιομηχανικής παραγωγής.

Αυτή η συρρίκνωση της ευρείας έννοιας της εργασίας στη σφαίρα της μισθωτής απασχόλησης αποκρύπτει το γεγονός ότι για να διαιωνιστούν η κοινωνία  και το κοινωνικοοικονομικό σύστημα  έχουν ανάγκη τη πραγμάτωση ενός μεγάλου καταλόγου καθηκόντων σχετικών με την ανθρώπινη αναπαραγωγή, τη φροντίδα των παιδιών, την περιποίηση των ηλικιωμένων, την ικανοποίηση των βασικών αναγκών, την πρόνοια για την υγεία, τη ψυχολογική υποστήριξη, τη διευκόλυνση της κοινωνικής συμμετοχής… Σε τελική ανάλυση, πρόκειται για ένα τεράστιο όγκο χρόνου εργασίας που αποσκοπεί να εξασφαλίσει την ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών και την ευζωία των ανθρώπων και που, εξαιτίας του σεξουαλικού καταμερισμού εργασίας που έχει επιβάλλει η πατριαρχική ιδεολογία, αναγκάζονται να την επωμιστούν κυρίως οι γυναίκες  μέσα στο σπίτι.

Οι κλασικοί οικονομολόγοι, αν και δεν απέδιδαν καμιά οικονομική αξία σε αυτή την εργασία, τουλάχιστον  παραδέχτηκαν τη σημασία της οικογενειακής οικιακής εργασίας, και όρισαν το μισθό ως κόστος της ιστορικής αναπαραγωγής της εργαζόμενης τάξης.  Έτειναν να αναγνωρίσουν την αξία της οικιακής εργασίας, χωρίς ωστόσο να την ενσωματώνουν στα αναλυτικά πλαίσια της οικονομικής επιστήμης.

Αυτή η αντίφαση εξαφανίζεται σχεδόν εντελώς με τη νέο-κλασική οικονομία που θεσμοθετεί οριστικά το διαχωρισμό μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού χώρου, μεταξύ εμπορευματικής παραγωγής και οικιακής παραγωγής, περιθωριοποιώντας και αποκρύπτοντας τη τελευταία.

Είναι αυτή η διάκριση ρόλων που επέτρεψε στους άνδρες να αφιερωθούν πλήρως στην εμπορευματική εργασία χωρίς να είναι αναγκασμένοι να επωμιστούν τα καθήκοντα που σχετίζονται με τις φροντίδες σε πρόσωπα ή στην οικογένεια ή με τη διατήρηση  των συνθηκών υγιεινής του σπιτιού.  Έτσι, επιβλήθηκε ένας ορισμός της οικονομίας που δεν ενσωματώνει το σεξουαλικό καταμερισμό της εργασίας και δεν αναγνωρίζει το καθοριστικό ρόλο της οικιακής εργασίας στην αναπαραγωγή του καπιταλιστικού συστήματος.

Ωστόσο, παρόλο που η εργασία που συνδέεται με τις φροντίδες παρουσιάζεται συχνά ως ξεχωριστή από το παραγωγικό περιβάλλον, όμως εξασφαλίζει τη παραγωγή μιας «πρώτης ύλης» που είναι βασική για τη συμβατική οικονομική  διαδικασία: την εργατική δύναμη.

Στο πλαίσιο των δικών του παραγωγικών σχέσεων, το καπιταλιστικό σύστημα δεν μπορεί να αναπαράγει την εργατική δύναμη που χρειάζεται.  Η καθημερινή αναπαραγωγή, αλλά κυρίως η γενεαλογική, απαιτεί ένα τεράστιο όγκο χρόνου και ενέργειας που το σύστημα δεν είναι σε θέση να αμείψει.  Οι διαδικασίες μόρφωσης, κοινωνικοποίησης και φροντίδας στους ηλικιωμένους είναι πολύπλοκες και προκαλούν συναισθήματα και συγκινήσεις που επιτρέπουν στο κάθε άτομο να αναπτυχθεί με μια κάποια ασφάλεια.

Η αντικαπιταλιστική οικοφεμινιστική σκέψη θεωρεί ότι το κοινωνικο-οικονομικό σύστημα έχει τη μορφή ενός παγόβουνου.  Το τμήμα του που επιπλέει και είναι ορατό είναι η αγορά. Κάτω από την επιφάνεια υπάρχει μια πολύ μεγαλύτερη μάζα: η εργασία για τη συντήρηση της ζωής.  Αυτά τα δυο τμήματα του παγόβουνου είναι αρκετά διαφοροποιημένα. Το κυριότερο από αυτά είναι κρυμμένο από τα βλέμματα, αλλά και τα δυο είναι άρρηκτα δεμένα.  Πάνω στο βυθισμένο πάγο της οικιακής εργασίας  και της αναζωογόνησης των φυσικών συστημάτων,  στηρίζεται και ακουμπάει  το μπλοκ της μισθωτής απασχόλησης της συμβατικής οικονομίας. Η διατήρηση του   συστήματος επιβάλλει να παραμένει αόρατη η σφαίρα των δραστηριοτήτων που επικεντρώνονται στην ικανοποίηση των βασικών αναγκών και απορροφούν τις εντάσεις.

Μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει μια βαθιά αντίφαση μεταξύ της διαδικασίας φυσικής και κοινωνικής αναπαραγωγής και της διαδικασίας συσσώρευσης του κεφαλαίου.

Αν  η κοινωνική αναπαραγωγή και συντήρηση της ζωής είχαν τον πρώτο λόγο στην οικονομία, τότε η δραστηριότητα θα κατευθυνόταν προς την άμεση παραγωγή αγαθών χρήσης και όχι ανταλλαγής, και η ευζωία θα γινόταν αυτοσκοπός.

Είναι αδύνατο να δίνεις προτεραιότητα ταυτόχρονα και στις δυο λογικές. Πρέπει  κατά συνέπεια να επιλέξεις τη μια από τις δυο.  Καθώς οι αγορές δεν έχουν για κύριο στόχο να ικανοποιούν τις ανθρώπινες ανάγκες, είναι μάταιο να ελπίζουμε ότι, μέσα σε αυτό το σύστημα, μπορούν να μετατραπούν σε προνομιούχο κέντρο της κοινωνικής οργάνωσης.

 Ποιοι θα έπρεπε να είναι λοιπόν οι στόχοι με προτεραιότητα;

Η κερδοφορία και η οικονομική ανάπτυξη πρέπει επιτέλους να πάψουν να καθορίζουν τη κατανομή του χρόνου, την οργάνωση του χώρου και τις διάφορες ανθρώπινες δραστηριότητες. Για να δημιουργήσουμε κοινωνίες βασισμένες στη ευζωία, είναι απαραίτητο να τις διαρθρώσουμε γύρω από τη κοινωνική αναπαραγωγή και την ικανοποίηση των αναγκών, χωρίς να μειώνουμε τη σημασία της βιοφυσικής βάσης που επιτρέπει στο είδος μας να ζει.

Οι ετερόδοξες θεωρήσεις της οικονομίας έχουν πολλά να προσφέρουν στην αναμόρφωση της οικονομικής επιστήμης. Η οικολογική οικονομία μας αποδείχνει ότι ένα σημαντικό μέρος της οικονομικής δραστηριότητας είναι επιβλαβές για τη ζωή, ότι καταναλώνει τεράστιους πόρους χωρίς να φέρνει την ευζωία, και ακόμα χειρότερα, ότι παράγει κακοζωία. Η φεμινιστική οικονομία φέρνει τα πάνω κάτω στη κατηγορία της εργασίας, αποκαλύπτοντας το κεντρικό ρόλο της ιστορικά περιφρονημένης και υποβαθμισμένης δραστηριότητας των γυναικών, παρόλο που αυτή στηρίζει τη καθημερινή ζωή.  Μαζί με άλλους χώρους της κριτικής οικονομίας, αυτές οι διαφορετικές θεωρήσεις και προσεγγίσεις είναι απαραίτητες για τη δημιουργία ενός νέου μοντέλου.

Το να παραδεχτούμε ότι είμαστε ευάλωτα όντα που χρειάζονται τη φροντίδα των άλλων στη διάρκεια του κύκλου της ζωής μας επιτρέπει να επανακαθορίσουμε και να συμπληρώσουμε τη σύγκρουση κεφαλαίου-εργασίας καθώς και να πούμε ότι αυτή η σύγκρουση  πάει πέρα από την ένταση μεταξύ του κεφαλαίου και της μισθωτής εργασίας και αντικατοπτρίζει τον ανταγωνισμό μεταξύ του κεφαλαίου και όλων των εργασιών, των αμειβόμενων και των μη αμειβόμενων.

Αν επιπλέον θυμηθούμε ότι, από οικολογική προοπτική, είναι επίσης χειροπιαστή η βασική αντίφαση που υπάρχει μεταξύ του παρόντος οικονομικού μεταβολισμού και της βιωσιμότητας της βιόσφαιρας, τότε γινόμαστε και πάλι μάρτυρες  της σημαντικής συνεργίας  μεταξύ του οικολογικού και του φεμινιστικού οράματος. Η οικολογική προοπτική αποδεικνύει πόσο φυσικά ανέφικτη είναι η αναπτυξιακή κοινωνία. Ο φεμινισμός κάνει προσγειώνει αυτή τη σύγκρουση μέσα στη καθημερινότητα της ζωής μας και καταγγέλλει τη πατριαρχική και ανδροκεντρική λογική  της συσσώρευσης και της ανάπτυξης. Η άλυτη και ριζική (από τη ρίζα) ένταση που υφίσταται μεταξύ του καπιταλιστικού οικονομικού συστήματος και της βιωσιμότητας της ανθρώπινης ζωής, είναι στη πραγματικότητα αδιάψευστος μάρτυρας της ουσιαστικής αντίθεσης μεταξύ του κεφαλαίου και της ζωής.

Το να βάλουμε ως στόχο της κοινωνίας και της οικονομικής διαδικασίας την ικανοποίηση των αναγκών και την ευζωία των ατόμων σε συνθήκες ισότητας ισοδυναμεί με μια σημαντική αλλαγή προοπτικής. Σημαίνει ότι άξονας και σπονδυλική στήλη της κοινωνίας, καθώς και των αναλύσεων, πρέπει να είναι τόσο η ικανοποίηση των βασικών αναγκών, που επιτρέπει στα άτομα να μεγαλώνουν, να αναπτύσσονται  και να ζουν με αξιοπρέπεια, όσο και η εργασία και οι κοινωνικά αναγκαίες παραγωγές. Σύμφωνα με αυτή τη νέα προοπτική, οι γυναίκες δεν είναι ούτε πρόσωπα δευτερεύουσας σημασίας ούτε εξαρτημένα, αλλά πρόσωπα ενεργά, παίκτριες της δικιάς τους ιστορίας, δημιουργοί πολιτισμών και αξιών της εργασίας διαφορετικών από εκείνες του πατριαρχικού και καπιταλιστικού μοντέλου.

Μετάφραση: Γιώργος Μητραλιάς

Πηγή: www.contra-xreos.gr

 

Διαβάστε ακόμα

Πώς η οικονομική ανάπτυξη στράφηκε κατά της ζωής

 

 

 

Νίκος Κορνήλιος: «Δεν μπορούν να αλλάξουν ριζικά τα πράγματα, αν ο πολιτισμός μας δε γίνει πιο γυναικείος»

mitriarchia1

του Γιάννη Κοντού

Ισορροπώντας δεξιοτεχνικά ανάμεσα στο ντοκιμαντέρ και το σινεμά βεριτέ, η Μητριαρχία, η νέα ταινία του Νίκου Κορνήλιου, αποτελεί ένα πείραμα πρωτόγνωρο για τα ελληνικά κινηματογραφικά δεδομένα. Γυρισμένη σε ελάχιστο χρονικό διάστημα χωρίς καθόλου χρήματα, η ταινία αφηγείται την ιστορία 60 γυναικών διαφορετικών ηλικιών, εθνικοτήτων και κοινωνικής προέλευσης, οι οποίες καταλαμβάνουν μια παλιά αποθήκη κάπου στην Αθήνα, προκειμένου να τη μετατρέψουν σε καταφύγιο για γυναίκες άστεγες, κακοποιημένες και κατατρεγμένες. Εκεί πραγματοποιούν τις συνελεύσεις τους, μοιράζονται τα βιώματά τους, συμφωνούν, διαφωνούν, διασκεδάζουν. Κι όταν απειλούνται με έξωση, προτάσσουν την αλληλεγγύη, προασπιζόμενες συλλογικά το χώρο τους. Μετά την παγκόσμια πρεμιέρα της στο πλαίσιο των φετινών «Νυχτών Πρεμιέρας», η Μητριαρχία προβάλλεται και στο 55ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το Σάββατο 8 Νοεμβρίου, 17:00, αίθουσα «Τώνια Μαρκετάκη». Συνομιλώντας με τον σκηνοθέτη.

Πώς ξεκίνησε αυτή η «συλλογική περιπέτεια», όπως αποκαλέσατε τη Μητριαρχία κατά την πρεμιέρα της;

Ξεκίνησε με ένα e-mail, που έστειλα σε όλες αυτές τις φοβερές γυναίκες, με τις οποίες είχα μια προσωπική σχέση είτε από τα εργαστήριά μου, ή από προηγούμενες ταινίες μου. Τους λέω, λοιπόν, «έχω αυτή την τρελή ιδέα, αλλά δεν έχω χρήματα» και μου απάντησαν, η μία μετά την άλλη, με ενθουσιασμό «πάμε να το κάνουμε». Πήρα τα μέιλ εν είδει συμβολαίων και μπήκα σ’ αυτή την περιπέτεια. Από τη στιγμή που είχα την ιδέα μέχρι την υλοποίηση της ταινίας πέρασαν 4-5 μήνες με πρόβες. Υπάρχουν από πίσω σενάριο, ιστορία, χαρακτήρες, αλλά το σενάριο προέκυψε δια της προφορικής οδού.

Ένα σενάριο που συνυπογράφετε με την Ευγενία Παπαγεωργίου.

Ο πυρήνας της ιδέας είναι δεκαετιών. Από τότε που άρχισα να συνειδητοποιώ ότι ο κόσμος είναι πολύ άδικος, αυτό με έκανε να αντιδρώ. Όταν, έπειτα, συνειδητοποίησα ως άτομο του άλλου φύλου πόσο ο επί χιλιετίες κυρίαρχος ανδρικός πολιτισμός, έχει καταπιέσει το άλλο φύλο, του έχουμε στερήσει τη δημόσια παρουσία σπρώχνοντάς το στον ιδιωτικό χώρο, πόσο δείραμε και βιάσαμε τις γυναίκες με ένα βάναυσο τρόπο, θέλησα να εξιλεωθώ και, παράλληλα, να εκφράσω την ελπίδα μου πως δεν μπορούν να αλλάξουν ριζικά τα πράγματα, αν ο πολιτισμός μας δε γίνει πιο γυναικείος. Αυτή η ταινία είναι, λοιπόν, κατά κάποιο τρόπο, μία πράξη εξιλέωσης, γι’ αυτό και την κάνω εγώ, ένας άντρας. Δύσκολα θα μπορούσε να κάνει μια γυναίκα μια τέτοια ταινία, γιατί ακριβώς, από τη στιγμή που η πατριαρχία είναι ακόμη κυρίαρχη, θα της την «έπεφταν», χαρακτηρίζοντάς την «υστερική φεμινίστρια». Εμένα δεν μπορούν να με αποκαλέσουν «υστερικό φεμινιστή», τη γλιτώνω λίγο. Μια γυναίκα θα ήταν πιο ευάλωτη απέναντι σ’ αυτό το σεξιστικό επιχείρημα.

Το δυστύχημα είναι ότι η ανδρική επικυριαρχία «απλώθηκε» και στις γυναίκες. Η συνειδητοποίηση του πού ανήκουμε κοινωνικά, τι σημαίνει να είσαι Έλληνας, εργαζόμενος δεν είναι εύκολη και δεδομένη, άρα ούτε κι η συνείδηση του φύλου. Πολλές γυναίκες, υπό την επιρροή της πατριαρχικής ιδεολογίας, είναι αυτές που λένε «κι εμείς ίδιες ή χειρότερες είμαστε». Είναι ενοχικές, αναπαράγοντας τον ανδρικό λόγο. Κι όσες καταφέρουν να έχουν μια επιτυχημένη παρουσία, πρέπει να γίνουν πιο «άντρες» από τους άντρες, να είναι «Θάτσερ» και «Μέρκελ», γυναίκες, οι οποίες έχουν απεμπολήσει τη δικιά τους φωνή, που είναι ακόμη θαμμένη, για να επιβληθούν σ’ ένα κόσμο αντρικό. Όλη αυτή η λύσσα των πολέμων και των γενοκτονιών, από άντρες έχει γίνει, και μάλιστα από ισχυρούς άντρες που ξεχωρίζουν από τους άλλους. Ακόμα και στα σοσιαλιστικά κινήματα ή τον αναρχισμό, στη διαδρομή τους ή όταν υπερίσχυσαν, υπήρξε βία και θάνατος, αλλά, κι όταν δεν υπήρξαν, υφίστατο η καταπίεση της μεγάλης μορφής, του ηγέτη, όπως ο Γκάντι. Ακόμη κι οι μεγάλοι καλλιτέχνες έχουν πατήσει επί πτωμάτων, για να αναρριχηθούν στην πνευματική εξουσία και να επιβληθούν. Θα μου πείτε, «κι εσείς τι κάνετε, ταινίες δε γυρίζετε;» Ζούμε μέσα στις αντιφάσεις μας.

Στο σενάριο, εκτός από την αρχική δικιά σας αγωνία, ιδέα, πρόθεση, συμμετείχαν, με τον όποιο τρόπο, κι οι ηθοποιοί;

Η συνεργασία με τις ηθοποιούς, επειδή βασιζόταν στο απόθεμα της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, ξεκίνησε με πρόβες με την καθεμία ξεχωριστά, κάναμε 3-4 κύκλους ατομικών προβών. Με την καθεμία ξεχωριστά, προσπαθούσαμε να βρούμε ένα διακριτό κι ισχυρό στίγμα γυναικείας παρουσίας σ’ αυτή τη συνέλευση των γυναικών κι εκεί πρότεινα τη δική μου πλευρά, ποιοι χαρακτήρες θα μου ήταν πολύτιμοι κοινωνικά, ψυχολογικά, βιωματικά, ενώ οι ίδιες εισέφεραν στοιχεία που μπορεί να προέρχονταν από το βιωματικό τους υλικό, αλλά μπορεί να ήταν και σκέψεις. Δουλεύοντας, συνθέταμε ένα χαρακτήρα, άρα η συμμετοχή κι η συμβολή τους είναι ουσιαστικές. Το «στήσιμο» των χαρακτήρων ήταν μια πολύ συναρπαστική δουλειά, μετά το να έχουν σχέση μεταξύ τους. Είχαμε, βέβαια, και πολλά τεχνικά προβλήματα, γιατί η ταινία γυρίστηκε με 3 κάμερες και 3 μπουμ.

Φαντάζομαι ότι θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία, πέρα από το τεχνικό κομμάτι, να κινηματογραφηθούν 60 άνθρωποι σε ένα χώρο συγκεκριμένο και παράλληλα, μέσω και του τελικού μοντάζ, να υπάρχει μια αφηγηματική ροή τέτοια που να μην αφήνει τον θεατή να χαλαρώσει, να βαρεθεί ή να κουραστεί.

Αυτό ήταν ένα ζητούμενο, κι εκεί εντοπίζεται η συνεισφορά των τεχνικών, ανδρών και γυναικών. Συστηματικά, λοιπόν, είχαμε πρόβες και συναντήσεις για να το πετύχουμε. Ήταν δύσκολο, γιατί τα γυρίσματα έγιναν τέλη Ιουνίου, συνολικά 10-12 γυρίσματα, κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες, σε μέρες καύσωνα.

Πού γυρίστηκε η ταινία, αλήθεια;

Στον Ελαιώνα, σε μια παλιά αποθήκη. Σκηνογραφικά, με τον Χρήστο Κωνσταντέλλο στήσαμε την ατμόσφαιρα της ταινίας από το μηδέν. Χωρίς να είμαι μεγαλόστομος, πιστεύω ότι είναι ένα ανθρώπινο επίτευγμα συλλογικής προσπάθειας. Γιατί όλοι μπήκαν στην περιπέτεια χωρίς αμοιβή και το έκαναν γιατί πίστεψαν στην ουσία του εγχειρήματος κι αυτό είναι ένα μικρό θαύμα, αυτή η αλληλεγγύη και το πνεύμα συνεργασίας. Εκ των υστέρων, μας έδωσε και το Ε.Κ.Κ. ένα «χαρτζιλίκι».

Η παρουσία κάποιων ανθρώπων, όπως η Κατερίνα Αγγελάκη- Ρουκ, νομίζω ότι έδωσε μια ξεχωριστή διάσταση στην ταινία, και ως φυσική παρουσία και ως λόγος, χωρίς αυτό να μειώνει τη συλλογική διάσταση του εγχειρήματος. Ήταν μια ιδέα που προϋπήρχε;

Είχα δει και θαυμάσει την Κατερίνα Αγγελάκη- Ρουκ σε μια δημόσια ανάγνωση ποιημάτων της και λέω «τι φατσάρα απίστευτη είναι αυτή, πρέπει να παίξει σε ταινία». Η εκφραστικότητα, η χροιά της φωνής της, η ζωτικότητα, η διεισδυτικότητα του βλέμματός της ήταν τέτοιες που ήρθε φυσικά και βρήκε τη θέση της, γιατί είναι η μεγαλύτερη εν ζωή ποιήτρια των σύγχρονων καιρών, ένας εξαιρετικός άνθρωπος, πολύ ουσιαστικός, γειωμένος, χωρίς καμία έπαρση. Εκεί συνειδητοποιεί κανείς τι σημαίνει μεγάλη δημιουργός, γυναίκα, ένας αληθινά σεμνός άνθρωπος, όχι με το δημοσιοσχεσίτικο χαμηλό προφίλ. Την λάτρεψαν κι όλες οι υπόλοιπες ηθοποιοί. Για να μην παραλείψω και την παρουσία της Τζίνας Πολίτη, μιας γυναίκας πολύ σημαντικής στα ελληνικά γράμματα, που συνδυάζει μια πνευματική διαδρομή πολύ υψηλού επιπέδου, ενώ παράλληλα είναι μια μαχήτρια, μια ακτιβίστρια που μέχρι τώρα παρακολουθεί τα πάντα κι είναι παρούσα σε ό,τι θεωρεί ότι είναι σημαντικό για το κοινωνικό σύνολο.

Τα κείμενα που ακούγονται επιλέχτηκαν από σας;

Υπάρχει ένα ποίημα της Anne Sexton, ένα απόσπασμα της Ελφρίντε Γέλινεκ, ένα χορικό της Suheir Hammad, μιας Αμερικανο-Παλαιστίνιας ποιήτριας, που το διαβάζουν οι ηθοποιοί, τα ποιήματα της Κατερίνας Αγγελάκη- Ρουκ- όλα ήταν επιλογές που πρόσθεταν κάτι. Η Hammad ήθελα να υπάρχει, γιατί δεν είχαμε στο «ψηφιδωτό» μας φωνή γυναίκας από τη Μέση Ανατολή.

Έχει κάποια σημασία που η επιλογή αυτού του χώρου, του καταφυγίου, ήταν κατάληψη;

Ναι, μπορούμε να την ονομάσουμε έτσι, είναι μια λέξη που έχει ενοχοποιηθεί. Σεναριακά αναφέρεται ως ένας άδειος χώρος, τον οποίο οι γυναίκες αυτές ανέλαβαν να διαχειριστούν για ένα κοινωνικό όφελος, για να βρουν στέγη γυναίκες άστεγες, δαρμένες, μετανάστριες, αλλά και για να περνάνε καλά, είναι το σπίτι τους. Και στη συνέχεια, επειδή η αποθήκη τους βρίσκεται σε μια υπό «ανάπλαση» περιοχή, όπου ουσιαστικά αναμένεται να χτιστούν σουπερμάρκετ, εμπορικά κέντρα κ.λπ., θέλουν να τις διώξουν, μετά την ανακάλυψη ενός φανταστικού «ιδιοκτήτη» του χώρου κι αυτές δεν το αποδέχονται. Κι εκεί προστρέχουν και γυναίκες που είναι για χρόνια ταγμένες στο γυναικείο κίνημα, η Δέσποινα η Τζούμα, η Μαρία η Λιάπη, η Lauretta Macauley, πρόεδρος της «Ένωσης Αφρικανών Γυναικών», η σημαντική Μεξικάνα σκηνοθέτρια Εστέρ Αντρέ Γκονζάλες, που έχουμε την τιμή να ζει στον τόπο μας.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα της Μητριαρχίας;

Η ταινία μόλις ολοκληρώθηκε πήγε στις «Νύχτες Πρεμιέρας», γιατί ήταν το πιο κοντινό φεστιβάλ, κι ελπίζουμε ότι θα ανοίξει τα «φτερά» της σε φεστιβάλ στο εξωτερικό, για να συναντήσει τις γυναίκες και τους άντρες του κόσμου. Θα προβληθεί, επίσης, και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Μέχρι τώρα τις πρεμιέρες των ταινιών μου τις πήγαινα στο ΦΚΘ, γιατί πιστεύω ότι πρέπει να ξαναβρεί τον τόνο, την ψυχή, το δυναμισμό και να αναδεικνύει τον ελληνικό κινηματογράφο.

Θεωρείτε πως δεν το κάνει επαρκώς;

Θεωρώ ότι δεν το έκανε επαρκώς. Δεν είμαι εναντίον της διεθνούς μορφής του, αντιθέτως, απλώς η ισορροπία ανάμεσα στη διεθνή πλευρά και την ανάδειξη του ελληνικού κινηματογράφου πρέπει κάθε φορά να αποδεικνύεται και να γίνεται έτσι, ώστε να ωφελεί τον ελληνικό κινηματογράφο. Όχι μόνο τους κινηματογραφιστές, αλλά και τους ηθοποιούς και τους τεχνικούς, όλο αυτό τον κόσμο που πασχίζει να κάνει ταινίες υπό πολύ αντίξοες συνθήκες. Να είναι το ΦΚΘ το πρώτο βήμα.

Η ταινία του Νίκου Κορνήλιου Μητριαρχία προβάλλεται στα πλαίσια του 55ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το Σάββατο 8 Νοεμβρίου στην αίθουσα «Τώνια Μαρκετάκη», 17:00.

Περισσότερες πληροφορίες για την ταινία μπορείτε να αναζητήσετε στο επίσημο site.

Πηγή: εναντιοδρομίες

mitriarchia

 

Νέες Τεχνολογίες Αναπαραγωγής, Νέου Τύπου Ανισότητες

ICSI_Web

της Μαρίας Γκασούκα*

Τις τελευταίες δεκαετίες γνωρίζουν τεράστια ανάπτυξη οι λεγόμενες Νέες Τεχνολογίες Αναπαραγωγής που προκαλούν συζητήσεις για τις επιδράσεις τους στις ζωές μεγάλων ομάδων των γυναικών. Ήδη από τη δεκαετία του ’70 αναπτύχθηκε ενδιαφέρουσα και κάποτε συγκρουσιακή συζήτηση στο πλαίσιο των φεμινιστικών κινημάτων για το ρόλο της μητρότητας στη δόμηση της γυναικείας υποτέλειας. Οι φεμινίστριες, συμφώνησαν από την αρχή πως έπρεπε να υπάρξει πλήρης διαχωρισμός σεξουαλικής απόλαυσης και αναπαραγωγής και οπωσδήποτε πλήρης αυτοδιάθεση των γυναικείων σωμάτων. Εκεί  που υπήρξε  διαφωνία ήταν σχετικά με  το ρόλο των Νέων Τεχνολογιών Αναπαραγωγής (ΝΤΑ)  που έκαναν εκείνη την εποχή την εμφάνιση τους και άρχισαν να αναπτύσσονται ραγδαία. Για μια κατηγορία φεμινιστριών, οι ΝΤΑ που βρίσκονταν στα χέρια ανδρών (δυτικών και λευκών κατά κανόνα) και περιβάλλονταν με όλο το πλέγμα των δυτικών πατριαρχικών μύθων περί  συγγένειας και κληρονομιάς, αποσπούσαν από τις γυναίκες το τελευταίο οχυρό τους ενάντια στον πατριαρχικό έλεγχο: τη δυνατότητα να ρυθμίζουν οι ίδιες, μέσω δικών τους αποφάσεων τα της αναπαραγωγικής τους λειτουργίας και να σημασιοδοτούν την μητρότητα με βάση τη θηλυκή τους πείρα, επιθυμία ή προσδοκία. Άλλες, ωστόσο, φεμινίστριες ισχυρίστηκαν πως οι ΝΤΑ αποτελούσαν όχημα της γυναικείας απελευθέρωσης  από τα δεσμά της πατριαρχίας, αφού χάρη σε αυτές συντελείται ο πλήρης διαχωρισμός του θηλυκού σώματος από τις αναπαραγωγικές (δηλ. βιολογικές) τους λειτουργίες και η μήτρα παύει να είναι μία φυλακή για τις γυναίκες. Είναι αυτές που έθεσαν  για πρώτη φορά  το θέμα της «εξωγένεσης» (ectogεnesis).

Από τότε ωστόσο κύλισε νερό στο αυλάκι. Είναι φανερό πως οι φεμινίστριες όταν πρόσβλεπαν με ελπίδα στην τεχνολογία για την απελευθέρωσή τους από τα δεσμά της αναπαραγωγικής τους λειτουργίας δεν πρόβλεψαν (ή υποτίμησαν) πρώτα τη διαίρεση που προέκυψε ανάμεσα σε ομάδες γυναικών και την ανάπτυξη εκμεταλλευτικών σχέσεων στο εσωτερικό του φύλου μεταξύ εκείνων των γυναικών (επίσης κατά κανόνα λευκών, δυτικών μεσοαστών) που διέθεταν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο την οικονομική ικανότητα αξιοποίησης της τεχνολογίας προκειμένου να υλοποιήσουν την επιθυμία τους να αποκτήσουν παιδί και  των γυναικών εκείνων που δεν  είχαν τίποτα άλλο να πουλήσουν παρά μόνο τα ωάριά τους, σε ένα είδος καταναγκαστικής εργασίας, την οποία συντηρούν και αναπαράγουν οι Νέες Τεχνολογίες.

Από την άλλη, δεν μπορούσαν να προβλέψουν την έντονη ταξική/ καπιταλιστική, εκτός της έμφυλης, διάσταση που πήρε το ζήτημα, όπως άλλωστε δεν μπόρεσαν να φανταστούν, υποθέτω, και τη ραγδαία εξέλιξη μιας αγοράς νέου τύπου, αυτή της αναπαραγωγής.

Θα ήταν παράλογο φυσικά να θεωρηθεί πως τα νέα επιτεύγματα της επιστήμης από μόνα τους διαμορφώνουν έντονες ταξικές/ή και έμφυλες ανισότητες. Το ζήτημα που προκύπτει κάθε φορά όμως είναι το ποια/ός ωφελείται από αυτά, τίνος συμφέροντα εξυπηρετούν, ποιοι καρπώνονται τα κέρδη, αν έχουν πρόσβαση στην εφαρμογή τους το σύνολο των ανδρών και των γυναικών κι όχι τα προνομιούχα κοινωνικά στρώματα. Στην περίπτωσή μας η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή δεν είναι για όλα τα ζευγάρια και κυρίως δεν είναι για όλες τις γυναίκες, παρά τις σχετικές διακηρύξεις. Οι διαδικασίες των ΝΤΑ είναι άρρηκτα συνδεδεμένες  με το ισχύον σήμερα κοινωνικοοικονομικό σύστημα παραγωγής, σαρξ εκ της  σαρκός του, και λειτουργούν εκμεταλλευτικά καθ’ εικόνα και ομοίωση. Στην προσπάθεια εξασφάλισης κέρδους μάλιστα κάνουν πως αγνοούν το γεγονός ότι η ιστορία αυτή έχει δύο πόλους: τις γυναίκες που πληρώνουν για να αποκτήσουν ωάρια και φυσικά βρίσκονται στο κέντρο της προσοχής τους και τις άλλες, τις «αόρατες» κι αδιάφορες για το σύστημα γυναίκες που «πληρώνονται» με ψίχουλα όπως γνωρίζουμε και τα προσφέρουν, συχνά υπό περίεργες συνθήκες. Αυτές οι γυναίκες ωστόσο ενδιαφέρουν εμάς τις φεμινίστριες και μάλιστα τις αριστερές. Πιστεύουμε πως πρέπει να γίνουν ορατές, να σπάσουν τη σιωπή τους και να μιλήσουν για το πώς βρέθηκαν στα ιατρικά κέντρα και γιατί πρόσφεραν τα ωάριά τους, όπως και για το πόσο αληθινοί είναι οι ισχυρισμοί περί «δωρεών ωαρίων». Κάποιες που το τόλμησαν μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως οι νέοι αναπαραγωγικοί πειραματισμοί (φαρμακευτικοί. ιατρικοί, εμπορικοί, κερδοφορίας) που αναπτύσσονται  γύρω και πάνω από το θηλυκό σώμα διαμορφώνουν μια νέου επίσης τύπου υποτέλεια, βίαιη όσο και οι προηγούμενες, στο πλαίσιο της οποίας στις  πόρνες, στις οικιακές βοηθούς κ.ά. προστίθενται τώρα και οι γυναίκες- παραγωγοί ωαρίων. Μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως υπάρχουν  ιατρικοί επιχειρηματικοί φορείς μεταξύ αυτών που ελέγχουν τις ΝΤΑ, που διαμόρφωσαν τις δύο τελευταίες κυρίως δεκαετίες μια θηριώδη διεθνώς αγορά με τεράστιο κέρδος, η οποία, αν και νόμιμη, βρίσκεται σε γκρίζα συνδιαλλαγή με άλλες «αγορές», εξίσου κερδοφόρες και στο περιθώριο της νομιμότητας. Πρόκειται για το trafficking και παρεμφερείς δραστηριότητες, όπου το κυριαρχούμενο και ελεγχόμενο θηλυκό σώμα, κατακερματισμένο, βρίσκεται σε καθεστώς διατίμησης, παράγει ένα νέο είδος υπεραξίας και αναδεικνύεται σε αστείρευτη πηγή καπιταλιστικού κέρδους. Ταυτόχρονα βέβαια επιβεβαιώνεται και το γεγονός πως με τον έναν ή τον άλλο τρόπο  σε ολόκληρη τη ζωή τους οι γυναίκες παραμένουν μια κοινωνική κατηγορία  δεσμευομένη από την αναπαραγωγική της ικανότητα που προσδιορίζει τελικά και τη θηλυκή της υπόσταση. Δεν είναι τυχαίο επίσης πως σήμερα μιλάμε για ένα είδος αποικιοκράτισης του γυναικείου κορμιού, που βασίζεται στις κυρίαρχες αντιλήψεις και αναπαραστάσεις που αποδίδονται  στα κοινωνικά φύλα στους άνδρες και τις γυναίκες, Όπως εύστοχα επισημαίνει η Look ήδη από το 1993, στο πλαίσιο αυτής της ιδιόρρυθμης αποικιοκρατίας συνθλίβεται η σχέση σώματος και θηλυκού εαυτού.

Αυτή η νέα οικονομική πραγματικότητα, που εδράζεται σε ακραία  εκμεταλλευτικά φαινόμενα, φαίνεται πως ανθεί στη χώρα μας. Η Ελλάδα (όπως και η Κύπρος άλλωστε) αναδεικνύεται σε διεθνές κέντρο εξωσωματικής γονιμοποίησης, με σημαντικό αριθμό ανάλογων ιδιωτικών κλινικών. Μάλιστα έχει γίνει γνωστό πως  κλινικές  χωρών όπου απαγορεύεται  ακόμα η «δωρεά» ωαρίων (λ.χ. Τουρκία) στέλνουν τις πελάτισσες και τους  πελάτες τους σε άλλες χώρες, όπου η «δωρεά» είναι νόμιμη, μετατρεπόμενες στην ουσία από νόμιμες ιατρικές δομές σε παράνομες διακινήσεις. Η Ελλάδα είναι χώρα υποδοχής καθώς η «δωρεά» επιτρέπεται και δεν είναι λίγες οι κλινικές σε γειτονικές και όχι μόνο χώρες που συμβάλλουν με αντίστοιχες ελληνικές. Και εδώ γεννιέται εύλογα το ερώτημα: πού βρίσκουν οι ελληνικές τέτοια ποσότητα ωαρίων; Δεν έχουμε αντιληφθεί την ανάπτυξη κάποιου κινήματος εθελοντικής δωρεάς τους. Έτσι ή αλλιώς πάντως  δεν είναι τυχαίο που τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα εμφανίζεται, ως ο «παράδεισος» της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και άρχισε να γίνεται όλο και περισσότερο λόγος για αναπαραγωγικό τουρισμό. Στο γεγονός συμβάλλει και το σχετικό θεσμικό πλαίσιο με νομοθετικές ρυθμίσεις που άπτονται της αναπαραγωγικής διαδικασίας και θεμάτων συγγένειας, κληρονομιάς, αλλά και «δωρεάς» σπέρματος και ωαρίων. Πρόκειται  για τους νόμους 3089/2002 και 3305/2005 που οπωσδήποτε προσεγγίζουν το ζήτημα από τη σκοπιά των ζευγαριών που επιζητούν τις υπηρεσίες των ΝΤΑ και των κλινικών και μοιάζουν να αδιαφορούν και για τις δότριες και για τα παράπλευρα προβλήματα που προκύπτουν.

Με βάση τα παραπάνω και τους φόβους που εκφράζονται σχετικά δεν μπορούμε να μένουμε απαθείς. Δημοσιεύματα στην Ελευθεροτυπία και άλλες εφημερίδες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για πολλές ευάλωτες γυναίκες που πρόσφεραν τα ωάριά τους και κάτω από συνθήκες εξαναγκασμού και ελέγχου, σύμφωνα με μαρτυρίες τους. Ίσως ήρθε ο καιρός για μια  δημόσια συζήτηση και στη χώρα μας και με τη συμμετοχή των φεμινιστριών.

*Η Μαρία Γκασούκα είναι αναπληρώτρια Καθηγήτρια Λαογραφίας και Φύλου, στο Τμήμα Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού (ΤΕΠΑΕΣ), Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών/ Πανεπιστήμιο Αιγαίου

 

 

Ανεπανόρθωτο πλήγμα δέχθηκε η ισότητα των φύλων στην Ελλάδα τα χρόνια της κρίσης

peri-isotitas

Απογοητευτικά είναι τα συμπεράσματα της έκθεσης για την ισότητα των δύο φύλων που έδωσε στη δημοσιότητα το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Η έκθεση κατατάσσει 142 χώρες σχετικά με το χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών με τέσσερις δείκτες αυτούς της υγείας, της εκπαίδευσης, της οικονομικής συμμετοχής και της πολιτικής χειραφέτησης.

Σύμφωνα με την έκθεση το χάσμα μεταξύ των φύλων σχετικά με την συμμετοχή και τις ευκαιρίες στην οικονομία ανέρχεται σήμερα στο 60% σε όλο τον κόσμο, έχοντας κλείσει κατά 4% μονάδες από το 2006, όταν το Φόρουμ ξεκίνησε για πρώτη φορά αυτή τη μέτρηση. Με βάση αυτή την τροχιά, και με όλα τα άλλα να παραμένουν ίσα, θα χρειαστούν 81 έτη για τον κόσμο ώστε να κλείσει τη ψαλίδα, εκτιμά η έκθεση.

Σε 142 χώρες, η διαφορά μεταξύ των φύλων είναι πιο περιορισμένη όσον αφορά την υγεία και την επιβίωση. Το χάσμα αυτό ανέρχεται σε 96% σε παγκόσμιο επίπεδο, με μόλις 35 χώρες να έχουν κλείσει εντελώς τη ψαλίδα. Μάλιστα τρεις χώρες  έχουν κλείσει το χάσμα κατά τους τελευταίους 12 μήνες. Το χάσμα του μορφωτικού επιπέδου είναι το επόμενο πιο περιορισμένο, καθώς βρίσκεται στο 94% σε παγκόσμιο επίπεδο. Εδώ, 25 χώρες έχουν κλείσει το χάσμα εντελώς. Ενώ το χάσμα μεταξύ των φύλων ως προς την οικονομική συμμετοχή και τις ευκαιρίες υστερεί πεισματικά την ώρα που το χάσμα για πολιτική χειραφέτηση, ο τέταρτος πυλώνας που μετράται, εξακολουθεί να είναι ακόμα μεγαλύτερο, μόλις στο 21%.

Ραγδαία αύξηση της ανισότητας στην Ελλάδα στα χρόνια της κρίσης

Η Ελλάδα βρίσκεται στην 91η θέση μετά την Κίνα, την Ουγκάντα την Γουατεμάλα και τη Σλοβακία ενώ ακολουθούν σε χειρότερη μοίρα η Ουγγαρία, το Αζερμπαϊτζάν και η Κύπρος.

Η Ελλάδα έλαβε 0.678 πόντους όταν το 0.00 αντιπροσωπεύει την ανισότητα και το 1.00 την απόλυτη ισότητα. Αυτό που έχει όμως ενδιαφέρον είναι η “κατρακύλα” της χώρας από το 2006. Συγκεκριμένα το 2006 βρισκόταν στην 69η θέση της κατάταξης, το 2010 στην 58η ενώ η ραγδαία κάθοδος εντοπίζεται το 2012 όπου η Ελλάδα πέφτει στην 82η θέση, το 2013 στην 81η και το 2014 στην 91η θέση.

Όσον αφορά τους επιμέρους δείκτες η χώρα βρίσκεται στην 87η θέση όσον αφορά στη συμμετοχή και τις ευκαιρίες στην οικονομία, στην 53η θέση όσον αφορά την εκπαίδευση, στη 55η όσον αφορά την υγεία. Το χαμηλότερο δείκτη συναντάμε όσον αφορά την πολιτική χειραφέτηση. Η Ελλάδα βρίσκεται στην 108η θέση.

Στη κορυφή οι Σκανδιναβικές χώρες, στο πάτο η Υεμένη

Σύμφωνα με την έκθεση οι σκανδιναβικές χώρες βρίσκονται στη κορυφή εκείνων που κλείνουν την ψαλίδα στο δρόμο προς την ισότητα των φύλων. Στη πρώτη δεκάδα βρίσκονται η Ισλανδία, η Φινλανδία, η  Νορβηγία και η Σουηδία ενώ ακολουθεί η Δανία, η Νικαράγουα, η Ρουάντα, η Ιρλανδία, η Φιλιππίνες και το Βέλγιο. Η Γερμανία βρίσκεται στη 12η θέση, η Γαλλία στη 16η θέση και το Ηνωμένο Βασίλειο στην 26η θέση. Οι ΗΠΑ βρίσκονται στον αριθμό 20 μετά από τη βελτίωση τόσο λόγω της μείωσης του χάσματος των μισθών όσο και του αριθμού των γυναικών στις κοινοβουλευτικές και υπουργικές θέσεις. Η Ρωσία είναι στο νούμερο 75, η Κίνα στο 87 και η Ινδία στο 114. Στις δύο τελευταίες θέσεις είναι το Πακιστάν και η Υεμένη.

“Μεγάλο μέρος της προόδου σχετικά με την ισότητα των δύο φύλων κατά τα τελευταία 10 χρόνια έχει έρθει από το ότι περισσότερες γυναίκες εισέρχονται στην πολιτική και το εργατικό δυναμικό. Ενώ οι περισσότερες γυναίκες και οι περισσότεροι άνδρες έχουν ενταχθεί στο εργατικό δυναμικό κατά την τελευταία δεκαετία, περισσότερες γυναίκες από ότι άνδρες εισήλθαν στο εργατικό δυναμικό σε 49 χώρες. Και στην περίπτωση της πολιτικής, σε παγκόσμιο επίπεδο, υπάρχουν σήμερα 26% περισσότερες γυναίκες βουλευτίνες και 50% περισσότερες γυναίκες υπουργοί από ό,τι πριν από εννέα χρόνια”, δήλωσε ο Saadia Zahidi, επικεφαλής του προγράμματος ισότητας των φύλων στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ και επικεφαλής συγγραφέας της έκθεσης

Η πρόοδος όμως δεν έχει γίνει ακόμη και στους τέσσερις πυλώνες, αυτούς της οικονομίας, της πολιτικής, της υγείας και της εκπαίδευσης. Στο μορφωτικό επίπεδο, την υγεία και την επιβίωση, αν και πολλές χώρες έχουν ήδη αγγίξει την ισότητα, η τάση είναι πραγματικά αντίστροφη σε ορισμένα μέρη του κόσμου. Στην πραγματικότητα, σχεδόν το 30% των χωρών έχουν μεγαλύτερα κενά στην εκπαίδευση και πάνω από το 40% των χωρών έχουν μεγαλύτερα κενά στην υγεία και την επιβίωση από ό, τι πριν από εννέα χρόνια.

Από τις 111 χώρες που συμπεριλαμβάνονται στην έκθεση κατά τα τελευταία εννέα χρόνια, οι 105 έχουν περιορίσει τις διαφορές μεταξύ των φύλων τους ενώ σε άλλες έξι οι προοπτικές για τις γυναίκες έχουν επιδεινωθεί. Πρόκειται για τη Σρι Λάνκα, το Μαλί, την Κροατία, την ΠΓΔΜ, την Ιορδανία και την Τυνησία.  Επιπλέον οι χώρες με τις περισσότερες απώλειες σε σχέση με τις προηγούμενες επιδόσεις τους είναι:η Ιορδανία όσον αφορά την συμμετοχή στην οικονομία, η Αγκόλα όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο, η Ινδία όσον αφορά την υγεία και η Μποτσουάνα όσον αφορά τη πολιτική χειραφέτηση.  Η περιοχή με τη μεγαλύτερη αλλαγή είναι η Λατινική Αμερική, ακολουθούμενη από τη Βόρεια Αμερική, την υποσαχάρια Αφρική, την Ασία, τον Ειρηνικό, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Η Ευρώπη έχει δείξει την μικρότερη αλλαγή.

Πηγή: alterthess

 

ΥΓ: Αναδημοσιεύουμε το άρθρο, αλλά διαφωνούμε με το “ανεπανόρθωτο”. Είναι στο χέρι μας να διεκδικήσουμε περισσότερα, να διεκδικήσουμε αλλαγή και κοινωνική δικαιοσύνη.

 

Κάλεσμα σε καλλιτέχνες/ομάδες από το SocArtes.gr για την Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών

embros-1_9

Ανοιχτό κάλεσμα σε Καλλιτέχνες/Ομάδες από το SocArtes.gr για την Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών, Προθεσμία: 7 Νοεμβρίου 2014

Το παγκόσμιο φαινόμενο της βίας με βάση το φύλο πλήττει καθημερινά τα θεμελιώδη δικαιώματα των γυναικών που την υφίστανται. Την Τρίτη, 25 Νοεμβρίου 2014, που είναι η Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών, το SocArtes.gr διοργανώνει στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός μια καλλιτεχνική βραδιά με στόχο την ευαισθητοποίηση.

Η ομάδα του SocArtes.gr, που ξεκίνησε τη δράση της τον Δεκέμβριο 2013 και έχει ως σημείο αναφοράς τις τέχνες και την κοινωνία, απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα σε καλλιτέχνες/ ομάδες, συλλογικότητες και ακτιβιστικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται πάνω στο θέμα και θέλουν να συμμετάσχουν στη βραδιά με κάποιο καλλιτεχνικό δρώμενο, θεατρικό ή χορευτικό performance, θέατρο μαριονέτας ή video,ντοκιμαντέρ, ταινία μικρού μήκους και installation.

Οι καλλιτεχνικές προτάσεις θα πρέπει να αφορούν το θέμα της Βίας κατά των Γυναικών που σύμφωνα με τη Διακήρυξη του ΟΗΕ νοείται ως «οποιαδήποτε ενέργεια βίας εξαιτίας του φύλου, η οποία καταλήγει ή είναι πιθανόν να καταλήξει, σε σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βλάβη ή πόνο στις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των απειλών για τέτοιες ενέργειες, του εξαναγκασμού, ή της αυθαίρετης στέρησης της ελευθερίας, είτε συμβαίνει στη δημόσια είτε στην ιδιωτική ζωή.»

Τα θεατρικά και χορευτικά performances θα πρέπει να έχουν διάρκεια έως 20’ και ευελιξία στις σκηνογραφικές και φωτιστικές απαιτήσεις. Τα videos, τα ντοκιμαντέρ και οι ταινίες μικρού μήκους θα πρέπει να έχουν διάρκεια έως 15’.

Οι καλλιτέχνες και οι ομάδες που επιθυμούν να δηλώσουν συμμετοχή θα πρέπει ν’ αποστείλουν με e-mail την καλλιτεχνική τους πρόταση και τα στοιχεία επικοινωνίας τους στο info@socartes.gr μέχρι την Παρασκευή 7 Νοεμβρίου 2014. Τη Δευτέρα 10 Νοεμβρίου, απογευματινές ώρες, θα πραγματοποιηθεί συνάντηση της ομάδας διοργάνωσης με τους καλλιτέχνες και τις ομάδες στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός (Ρήγα Παλαμήδη 2, Ψυρρή, Αθήνα) προκειμένου να παρουσιάσουν τη δουλειά τους και να συζητήσουν τεχνικές και άλλες λεπτομέρειες. Θα υπάρξει ενημέρωση μέσω e-mail για την ακριβή ώρα προσέλευσης στη συνάντηση της 10ης Νοεμβρίου.

Προθεσμία δήλωσης συμμετοχής: Παρασκευή 7 Νοεμβρίου 2014

www.socartes.gr

Πηγή: Left.gr

 

Διεθνής ημέρα δράσης για το δικαίωμα στην άμβλωση στην Ιρλανδία

Pro-Choice-Protest-in-Dublin-2011

της Λίνας Φιλοπούλου

Την Τρίτη 28 Οκτωβρίου διοργανώνονται διαμαρτυρίες έξω από πρεσβείες και προξενεία της Ιρλανδίας σε όλο τον κόσμο με αίτημα την προκήρυξη δημοψηφίσματος για την κατάργηση της 8ης τροπολογίας (συνταγματική απαγόρευση της Ιρλανδίας στις αμβλώσεις, η οποία αναγνωρίζει το ίσο δικαίωμα στη ζωή μιας μητέρας και του αγέννητου παιδιού της). Η ημέρα αυτή θα σηματοδοτήσει τη δεύτερη επέτειο από το θάνατο της Savita Halappanavar – θύμα των οπισθοδρομικών νόμων για την άμβλωση στην Ιρλανδία. Δύο χρόνια αργότερα και ενώ δεκάδες χιλιάδες γυναίκες από την Ιρλανδία συνεχίζουν να ταξιδεύουν στο εξωτερικό για την πρόσβαση σε ασφαλή και νόμιμη διακοπή κύησης, δεν έχει υπάρξει καμία πρόοδος, παρά την τεράστια επιθυμία για αλλαγή. Η κυβέρνηση της Ιρλανδίας πρέπει να πιεστεί να προκηρύξει δημοψήφισμα, σύμφωνα με την επιθυμία της πλειοψηφίας του πληθυσμού στην Ιρλανδία.

Γι’ αυτό το λόγο, μια ευρεία συμμαχία πολιτικών και συνδικαλιστικών οργανώσεων, οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για τις ατομικές και πολιτικές ελευθερίες καλεί σε μια διεθνή μέρα δράσης για το δικαίωμα στην άμβλωση στην Ιρλανδία. Οι δράσεις που έχουν προγραμματιστεί είναι οι εξής:

Δουβλίνο – τρένο “καλωσορίστε το χάπι της άμβλωσης” 14.30-15.30 έξω από το  σταθμό Connolly

Κορκ – συλλαλητήριο – Πλατεία Daunt 18.30

Μπέλφαστ – συλλαλητήριο – Δημαρχείο του Μπέλφαστ 17:00

 

Διεθνείς δράσεις:

Ιρλανδική πρεσβεία, Λονδίνο 13:00 (28.10.)

Ιρλανδική πρεσβεία, Στοκχόλμη 16:00 (28.10.)

Ιρλανδική πρεσβεία, Βρυξέλλες 18:30 (28.10.)

Ιρλανδική πρεσβεία, Οττάβα 13:00 (28.10.)

Πύλη του Βραδεμβούργου, Βερολίνο 17:00 (28.10.)

Ιρλανδική πρεσβεία, Τελ Αβίβ 18:00 (28.10.)

Ιρλανδική πρεσβεία, Ρώμη 15:00 (24.10)

Δημαρχείο Μπανγκαλόρ, Ινδία στις 17:00 (28.10.)

Πολυκατάστημα GPO στην οδό Bourke, Μελβούρνη 17:30 (28.10.)

Ιρλανδικό Προξενείο, Νέα Υόρκη 16:00 (28.10.)

Ιρλανδικό Προξενείο, Βοστώνη 12:00 (28.10.)

Ιρλανδική πρεσβεία, Αθήνα 12:00 (29.10.)

Ιρλανδική πρεσβεία, Λευκωσία 13:00 (29.10.)

Ιρλανδική πρεσβεία, Βαρσοβία 17.00 (28.10.)

Πανεπιστήμιο Ουάσινγκτον (UW) – Σχολή Κοινωνικής Εργασίας, Σιάτλ  17:00 (29.10.)

 

Περισσότερα:

https://www.facebook.com/events/1541656259403754/?ref=22 

http://rosa.ie/category/pictures/

 

Διαβάστε ακόμα

Ιρλανδία: Οργή για το θάνατο γυναίκας στην οποία δεν επετράπη η άμβλωση

Πέρασε στην Ιρλανδία ο νόμος που επιτρέπει τις αμβλώσεις όταν είναι σε κίνδυνο η ζωή της μητέρας

Χτες το πρωί εκτελέστηκε Ιρανή γιατί σκότωσε τον επίδοξο βιαστή της

imagen-reyhaneh-jabbari

της Εύης Καρακώστα

Το πρωί του Σαββάτου 25-10-2014 εκτελέστηκε στην κρεμάλα μια 26χρονη Ιρανή που είχε σκοτώσει τον επίδοξο βιαστή της.

Αφημένες στην αντρική βία, ανυπεράσπιστες από την κοινωνική κατακραυγή, οι γυναίκες σε κάποιες χώρες ζουν ακόμη σε καθεστώς Μεσαίωνα. Οι φανατικοί κάθε ανδροκρατούμενης θρησκείας είναι έτοιμοι να ξιφουλκήσουν κατά των γυναικών ακόμα και όταν εκείνες αμύνονται, ακόμα και όταν γίνονται θύματα επιθέσεων. Εξ άλλου οι τιμωρίες για βιαστές, βασανιστές, καταπιεστές γυναικών είναι απαλές σαν χάδι ενώ οι τιμωρίες στις γυναίκες που καταγγέλλουν ή αντιδρούν είναι χειρότερες.

Η Ρεϊανέχ Τζαμπαρί καταδικάστηκε από το δικαστήριο του Ιράν παρ’ όλο που ισχυρίστηκε ότι μαχαίρωσε μεν τον επίδοξο βιαστή της αλλά δεν τον σκότωσε και ότι άλλος του έδωσε το τελειωτικό χτύπημα. Δεν έχουν σημασία εξ άλλου όλα αυτά. Σημασία έχει ότι μια γυναίκα, που είναι “εκ θεού και φύσης” θύμα, σήκωσε κεφάλι απέναντι στο ισχυρό φύλο ακόμα κι αν εκείνο αδικοπραγούσε. “Τους άντρες τους δικάζουν μόνο άντρες”, είναι το δόγμα που κυριαρχεί σε ένα πολύ μεγάλο μέρος του πλανήτη. Και το δόγμα αυτό ζει και βασιλεύει ακόμα σε ένα πολύ μεγάλο μέρος της ελληνικής επικράτειας άσχετα αν δεν βγαίνει στην επιφάνεια τόσο συχνά.

Είναι στο χέρι των γυναικών αλλά και των πολιτών που θεωρούν ότι η ισονομία και η δημοκρατία είναι στοιχεία του πολιτισμού τους να αλλάξουν αυτή την κατάσταση. Αρκεί να είμαστε σε κάθε δημόσια εκδήλωση και σε κάθε δημόσια υπόθεση αταλάντευτα υπέρ της ισότητας και σταθερά υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών.

Πηγή: evikarakosta

 

Η παρένθετη μητρότητα αντιβαίνει στη Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού

surrogacy

της Κάισα Έκις Έκμαν

Ο Σουηδός πρωθυπουργός μόλις ανακοίνωσε ότι η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού θα μετατραπεί σε νόμο του κράτους. Περίφημα! Η νέα κυβέρνηση μπορεί να αρχίσει τερματίζοντας τις εργασίες της εξεταστικής επιτροπής που βρίσκονται σε εξέλιξη για την αποσαφήνιση των όρων νομιμοποίησης της παρένθετης μητρότητας. Η παρένθετη μητρότητα αντιβαίνει στη Σύμβαση, η οποία ορίζει ότι τα παιδιά έχουν το δικαίωμα, «στο μέτρο του δυνατού, να γνωρίζουν τους γονείς τους και να λαμβάνουν φροντίδα από αυτούς». Αλλά και ότι σε περίπτωση που η επιμέλεια έχει ανατεθεί σε πρόσωπα διαφορετικά από τους βιολογικούς γονείς του παιδιού, προέχει πάνω απ’ όλα το συμφέρον του παιδιού.

Το ότι η Σύμβαση διασαφηνίζει ότι αυτό θα πρέπει να ισχύει «στο μέτρο του δυνατού», συνδέεται φυσικά με το ότι τα παιδιά μπορεί να έχουν ανατραφεί από ανθρώπους διαφορετικούς από τους βιολογικούς τους γονείς. Από την αυγή του ανθρώπινου είδους, οι οικογένειες φτιάχνονται με ποικίλους τρόπους: οι γονείς αποβιώνουν, οι πατεράδες εγκαταλείπουν την εστία, οι μητέρες πάσχουν από πνευματική ασθένεια. Σε πολλά μέρη του κόσμου είναι συνηθισμένο για τα παιδιά να μεγαλώνουν με τους παππούδες τους. Και το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να ικανοποιεί τις γενετήσιες ορμές του δεν συνεπάγεται ότι είναι σε θέση να αναλάβει τη φροντίδα ενός παιδιού. Εκείνο που επισημαίνεται στη Σύμβαση είναι ότι σε κάθε περίπτωση ο κύριος γνώμονας θα πρέπει να είναι το καλό του παιδιού και όχι η επιθυμία των ενηλίκων.

Αποτελεί αυτό μια συντηρητική ιδέα σχεδιασμένη ώστε να προστατευθεί η πυρηνική οικογένεια; Όχι, απλά σημαίνει ότι τα παιδιά δεν θα πρέπει να αποτελούν θύματα εμπορικής συναλλαγής, απαγωγής ή εξαναγκαστικής υιοθεσίας από τις αποικιακές δυνάμεις. Κάτι που συνέβαινε αλλά κι εξακολουθεί να συμβαίνει.

Οι ανώτερες κοινωνικές τάξεις και τα αποικιακά έθνη ανέκαθεν ασκούσαν το δικαίωμα οικειοποίησης των φτωχών παιδιών. Αυτό συνέβη στην Αργεντινή στη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας, όταν οι στρατιώτες «λεηλάτησαν» τα παιδιά των πολιτικών κρατουμένων. Συνέβη επίσης στην Αυστραλία από το 1800 μέχρι το 1970, όταν τα παιδιά Αβοριγίνων αποκόβονταν από τους γονείς τους για να μεγαλώσουν με άτεκνα ζευγάρια λευκών. Χαρακτηρίζονται «κλεμμένες γενιές» και συνιστούν ένα τραύμα με το οποίο μόλις πρόσφατα άρχισε να αναμετριέται η χώρα.

Η υιοθεσία από τις ανώτερες τάξεις των παιδιών που γεννήθηκαν από άγαμες μητέρες είναι ένα φαινόμενο που απαντήθηκε στις περισσότερες δυτικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Σουηδίας. Και ως ένα βαθμό εξακολουθεί να λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο της βιομηχανίας υιοθεσιών, όπου τα παιδιά που υιοθετούνται δεν είναι όλα ορφανά αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις οι μητέρες τους υποχρεώθηκαν να τα αποχωριστούν έναντι χρημάτων. Σε αυτό το μακρύ ιστορικό εντάσσεται και η παρένθετη μητρότητα, μια διαδικασία που αναφέρεται σε γυναίκες που κυοφορούν βρέφη τα οποία προορίζονται να δοθούν σε άτεκνα ζευγάρια μετά τη γέννησή τους. Είναι μια βιομηχανία που έχει διογκωθεί γεωμετρικά, στην οποία πλούσιοι εκμεταλλεύονται το σώμα φτωχών γυναικών για να αποκτήσουν δικό τους παιδί. Η γυναίκα που γεννά το παιδί απεμπολεί το δικαίωμα να είναι η μητέρα του και αποκαλείται «παρένθετη», ωσάν να είναι ένα είδος μηχανής.

Είναι σύνηθες για τους υποστηρικτές της παρένθετης μητρότητας να λένε ότι όλοι δικαιούνται να έχουν παιδιά κι άρα νομιμοποιούνται να χρησιμοποιούν οποιοδήποτε μέσον για να το πετύχουν. Εξυπακούεται ότι η αναφορά τους περιορίζεται σε δυτικούς λευκούς, οι οποίοι έχουν το δικαίωμα να εκμεταλλεύονται τα σώματα άλλων. Λίγοι από αυτούς που υψώνουν τη φωνή τους υπέρ της παρένθετης μητρότητας ανησυχούν για την υπογεννητικότητα εκεί όπου το πρόβλημα είναι σοβαρότερο από οπουδήποτε αλλού – στην Υποσαχάρια Αφρική.

Στο μεταξύ δόθηκε στη δημοσιότητα και η ενδιάμεση έκθεση της σουηδικής κυβέρνησης με αντικείμενο τις αυξανόμενες δυνατότητες που υπάρχουν για να αντιμετωπισθεί η στειρότητα. Εκθέτει μια σειρά από ζητήματα, τα οποία περιλαμβάνουν την τεχνητή γονιμοποίηση και την παρένθετη μητρότητα. Τα προκαταρκτικά της πορίσματα, ωστόσο, είναι εξόχως μεροληπτικά. Σκοπός της φαίνεται να είναι να εντοπίσει τρόπους ώστε να καταστεί νόμιμη η παρένθετη μητρότητα στη Σουηδία και όχι να καταπολεμηθεί η παράνομη διακίνηση γυναικών και παιδιών που λαμβάνει χώρα διεθνώς.

Η οργάνωση Λόμπι Γυναικών της Σουηδίας έχει ήδη δημοσιοποιήσει μια σφοδρή κριτική της έκθεσης. Στην παρέμβασή της μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας Svenska Dagbladet αναφέρει ότι «οι ελλείψεις της έκθεσης είναι τόσο σοβαρές ώστε να καθιστούν επιτακτικό τον τερματισμό των εργασιών της εξεταστικής επιτροπής». Εκτός των άλλων η έκθεση φέρεται να παραβλέπει την πλευρά των παιδιών καθώς και των ίδιων των παρένθετων μητέρων ενώ «επικαλείται ηθικές αρχές με ένα σχεδόν επιπόλαιο τρόπο». Η έρευνα στην οποία βασίστηκε η έκθεση συνδέεται στενά με απόψεις της SMER, της Εθνικής Επιτροπής Ιατρικής Δεοντολογίας, πολλά μέλη εκ της οποίας δεν είναι μυστικό ότι στηρίζουν ενθέρμως την παρένθετη μητρότητα. Επιπλέον, η έκθεση δεν αναφέρεται στη Σύμβαση του ΟΗΕ παρά μόνο ειρήσθω εν παρόδω, επισημαίνοντας μάλιστα ότι οι σχετικές διατάξεις της δεν μπορούν να ερμηνευθούν με ξεκάθαρο τρόπο.

Αν η σουηδική κυβέρνηση είναι πράγματι ειλικρινής όταν εκφράζει την πρόθεσή της να μετατρέψει σε νόμο του κράτους τη Σύμβαση του ΟΗΕ, θα πρέπει πρώτα να διασφαλίσει ότι αυτή εφαρμόζεται. Με το να στερούνται τα παιδιά τις μητέρες τους – χωρίς να έχουν καν ρωτηθεί γι’ αυτό – καθώς και οι μητέρες τα παιδιά τους, μόνο και μόνο επειδή το επιθυμούν ορισμένοι ευκατάστατοι άνθρωποι, το συμφέρον του παιδιού παύει αυτομάτως να ανάγεται σε προτεραιότητα. Αλλά ούτε δείχνει ότι λαμβάνεται σοβαρά υπ’όψιν η ισότητα των φύλων. Μεγάλα τμήματα του κινήματος γυναικών στη Σουηδία έχουν πάρει θέση κατά της παρένθετης μητρότητας. Μεταξύ αυτών, το κόμμα Φεμινιστική Πρωτοβουλία, το Λόμπι Γυναικών της Σουηδίας, οι Φεμινίστριες κατά της Παρένθετης Μητρότητας και η Ένωση Γυναικών Ιατρών.

Προτού καταστεί νόμιμη η παρένθετη μητρότητα στη Σουηδία μοιάζει σωστότερο η Διεθνής Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού να γίνει νόμος. Μόνο που κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί.

10 Οκτωβρίου 2014

Μετάφραση από τα Σουηδικά: Γιώργος Καλπαδάκης

Πηγή: etc

 

 

Θα γίνω ποτέ μάνα επί Μνημονίου;

gustav-klimt-mother-and-child-80958

«Γιατί είμαι κουρασμένη. Γιατί μπούχτισα να έχω χέρια και να μην μπορώ να χαρώ μ’ αυτά κάτι δικό μου. Γι’ αυτό είμαι λυπημένη, ταπεινωμένη αβάσταχτα. Να βλέπω τα στάρια να μεστώνουν, τις βρύσες να τρέχουν αδιάκοπα, τα πρόβατα να γεννάνε. Ολάκερη η χώρα βάλθηκε να μου δείξει πόση ομορφιά έχει η νιότη κι εγώ νιώθω κατάξερη»

«Γέρμα», του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα

Ερευνα: Ντίνα Δασκαλοπούλου

Γέρμα στα ισπανικά σημαίνει «στείρα», «άτεκνη». Και δεν υπάρχει ίσως κείμενο άλλο που να αποτυπώνει με τρόπο πιο ακριβή την οδύνη μιας γυναίκας που λαχταράει ένα μωρό και δεν μπορεί να το αποκτήσει. Η Γέρμα δεν μπορεί να χαρεί τη μητρότητα, αφού ο άντρας της είναι στείρος κι «είναι μια πίκρα ολάκερη». Περίπου 80 χρόνια μετά το πρώτο ανέβασμά της, η Γέρμα -αν γραφόταν σήμερα- δεν θα είχε κανένα πρόβλημα με τη στειρότητα του Χουάν, αφού οι θεραπείες για την υπογονιμότητα έχουν εξελιχθεί τόσο, ώστε ελάχιστες περιπτώσεις πια είναι μη αντιμετωπίσιμες. Ομως η λαχτάρα της για έναν γιο θα έμενε πιθανότατα και πάλι ανεκπλήρωτη. Γιατί η Γέρμα σήμερα -άνεργη, ανασφάλιστη, απλήρωτη εργαζόμενη- δεν θα είχε τα υλικά μέσα, για να ικανοποιήσει την επιθυμία της.

«Χρειαζόμαστε μια φεμινιστική επανάσταση νέου τύπου», ξεκινάει την κουβέντα μας η Ελένη, άνεργη δημοσιογράφος που εδώ και δύο χρόνια δοκιμάζει την τύχη της και τις αντοχές της στο Βερολίνο. «Οι μητέρες μας διεκδικούσαν το δικαίωμα να μην κάνουν παιδιά, αν δεν το ήθελαν. Εμείς τώρα πρέπει να διεκδικήσουμε το δικαίωμά μας να κάνουμε παιδιά, αν το θέλουμε. Σε λίγο καιρό κλείνω τα 42, τα περιθώριά μου στενεύουν. Οταν ξεκίνησε η κρίση, ήμουν 37 χρόνων: ώριμη πια, επαγγελματικά καταξιωμένη, ασφαλής. Ημουν έτοιμη να κάνω παιδιά, το ήθελα πολύ. Επειτα απολύθηκα, άλλαξε η ζωή μου. Τώρα εδώ παλεύω να βγάλω 1.000 ευρώ τον μήνα από μεταφράσεις. Το όνειρό μου για παιδιά απομακρύνεται».

Υπογεννητικότητα

«Η οικονομική κρίση έχει μειώσει τις γεννήσεις κατά 30%», μας λέει η Αικατερίνη Στυψανέλλη, που είναι γιατρός στο «Αλεξάνδρα», εκεί όπου «καταφεύγουν οι φτωχότεροι των φτωχών, οι πιο καταφρονεμένοι από τους καταφρονεμένους», όπως περιγράφουν το νοσοκομείο οι εργαζόμενοί του. «Αλλες γυναίκες δεν μπορούν να κάνουν παιδιά, άλλες αναγκάζονται να προχωρήσουν σε εκτρώσεις, παρ’ όλο που θα ήθελαν πολύ ένα μωρό, αλλά τους φαίνεται βουνό το να το μεγαλώσουν. Ακόμα και μια έκτρωση κοστίζει για μια ανασφάλιστη 300 ευρώ σήμερα, έτσι πολλές γυναίκες καταφεύγουν σε φάρμακα διακοπής κυήσεως στο σπίτι, τα οποία παίρνουν χωρίς παρακολούθηση», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η γιατρός.

Η απόκτηση ενός παιδιού για πολλές γυναίκες -ακόμα και σήμερα- αποτελεί αυτοσκοπό, νοηματοδοτεί την ύπαρξή τους. Ετσι η ατεκνία προκαλεί αφάνταστη οδύνη κι αγωνία. Αυτή μού περιγράφει η 35χρονη Κατερίνα, που βρίσκεται «στον προθάλαμο της ανεργίας». Ηταν εργαζόμενη στο Δημόσιο κι έχει τεθεί σε διαθεσιμότητα. «Ηθελα από μικρή να αποκτήσω πολλά πολλά παιδιά. Ακόμα και χωρίς σύζυγο, θα τα κατάφερνα και μόνη μου, αν τα πράγματα ήταν αλλιώς», τονίζει.

«Τώρα πια δεν μπορώ να ικανοποιήσω ούτε τις βασικές μου ανάγκες, όχι τα όνειρά μου», λέει η Κατερίνα. «Μετά βίας πληρώνω τους φόρους και κάθε μήνα υπολογίζω ποιο λογαριασμό θα αφήσω απλήρωτο. Τα βράδια δεν βγαίνω, δεν πάω πουθενά και δεν κάνω κανένα έξοδο πέρα από τα απαραίτητα. Ετσι, στα 35 μου ζω μια ζωή χωρίς έρωτα, χωρίς συντροφικότητα και χωρίς παιδιά. Και τα βράδια κάθομαι και σκέφτομαι πώς ήταν η ζωή μου πριν από την κρίση, για να με πάρει ο ύπνος. Κι άλλα βράδια, όταν έχω κουραστεί πια να κλαίω, κάνω όνειρα για τη μέρα που όλα αυτά θα έχουν τελειώσει. Αλλά σε 5 χρόνια εγώ θα είμαι 40. Αραγε θα προλάβω;».

«Οικονομική υπογονιμότητα»

Ο γυναικολόγος των Γιατρών του Κόσμου, Γιάννης Μουζάλας, μας εξηγεί με στοιχεία τη νέα για τα ελληνικά δεδομένα έννοια της «οικονομικής υπογονιμότητας», της μη επιλεγμένης ατεκνίας, λόγω οικονομικής δυσπραγίας. Στην περσινή έκθεση των ΓτΚ καταγράφεται πως 4 στις 10 γυναίκες θα γεννήσουν ένα παιδί λιγότερο απ’ ό,τι προγραµµάτιζαν ή δεν θα γεννήσουν καθόλου. «Εχουμε 3.000.000 ανασφάλιστους Ελληνες και 10.000.000 ανασφαλείς: οι άνθρωποι δεν ξέρουν αν θα έχουν δουλειά τον επόμενο μήνα ή αν θα πληρωθούν», μας λέει ο κ. Μουζάλας. «Τα νέα παιδιά δεν συμβιώνουν πια, ζουν με τους γονείς τους. Περίπου 100.000 άνθρωποι σε αναπαραγωγική ηλικία έφυγαν για το εξωτερικό. Τρία χρόνια τώρα η υπογεννητικότητα αυξάνεται ραγδαία».

Η 33χρονη Ζωή είναι ζωγράφος, «χαρά στο επάγγελμα», θα μου πει αυτοσαρκαζόμενη. «Αν και τώρα πια νιώθω λιγότερο ένοχη, αφού και οι φίλοι μου, που έκαναν τις σπουδές τις καλές, αυτές που οδηγούσαν σε λαμπρές καριέρες, τώρα είναι κι αυτοί όλοι άνεργοι. Δεν έχω παιδιά και δεν θα αποκτήσω ποτέ. Κάθε μήνα που έρχεται η περίοδός μου σκέφτομαι «άλλη μια χαμένη ευκαιρία». Και το βράδυ κλαίω στο παιδικό μου δωμάτιο. Φυσικά κι έχω γυρίσει στο σπίτι των γονιών μου, όπως κι ο φίλος μου. Δεν μπορούσαμε πια να τα βγάλουμε πέρα μόνοι μας. Κι αυτός θα ήθελε να γίνει μπαμπάς. Και νομίζω ότι ντρέπεται που δεν μπορεί να το υποστηρίξει. Αλλά πια δεν μιλάμε γι’ αυτό. Ζούμε σαν έφηβοι και καμωνόμαστε κι οι δυο ότι μας αρέσει».

Αυτή την εικόνα, του άντρα που βουτάει σε απελπισία γιατί δεν μπορεί να στηρίξει τα όνειρα της συντρόφισσάς του –και τα δικά του- για ένα παιδί, μου μεταφέρει κι ο Κώστας Παπαδόπουλος, επιμελητής Β’ στο «Αλεξάνδρα». «Είναι οι άντρες τους αυτοί που βιώνουν το μεγαλύτερο άγχος», εξηγεί ο γιατρός. «Νιώθουν πως πρέπει να προσφέρουν στις γυναίκες τους τις οικονομικές δυνατότητες, για να γίνουν μητέρες. Κι όταν -λόγω ανεργίας- δεν το καταφέρνουν, βιώνουν πολύ μεγάλο άγχος κι οδύνη, πιέζονται πάρα πολύ. Το πιο δραματικό είναι ότι έρχονται ζευγάρια που κάνουν κυριολεκτικά υπολογισμούς σε τεφτέρια –πόσους μισθούς τούς χρωστάνε, πόσους μήνες θα έχουν ακόμα δουλειά– για να αποφασίσουν αν θα προχωρήσουν σε μια εγκυμοσύνη ή όχι».

Ούτε κατά λάθος

Η Εφη Κοκκινάκη εργάζεται στο «Ελενα» εδώ και 28 χρόνια. Από την κλινική της εμπειρία παρατηρεί κι εκείνη πτώση στις γεννήσεις τα τρία τελευταία χρόνια: «Φέτος το φαινόμενο έχει οξυνθεί. Βλέπω όμως και λιγότερες ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, γεγονός που δείχνει ότι οι γυναίκες προσέχουν πολύ περισσότερο. Ενα πακέτο προγεννητικού ελέγχου σε δημόσιο νοσοκομείο για ανασφάλιστη έγκυο κοστίζει κάτι λιγότερο από 500 ευρώ, μια καισαρική 1.000. Τα ποσά είναι μεγαλύτερα για τις μετανάστριες: εκείνες για μια καισαρική θα πληρώσουν 1.500 ευρώ. Αν το νεογνό έχει κάποιο πρόβλημα και πρέπει μετά να παρακολουθηθεί σε μονάδα, τα έξοδα πολλαπλασιάζονται. Αν λοιπόν κάποιος δουλεύει για 500 ευρώ τον μήνα, θα το σκεφτεί πάρα πολύ να κάνει παιδί. Γυναίκες με ένα παιδάκι διακόπτουν τη δεύτερη κύηση, γιατί σκέφτονται πώς θα επιβιώσει η υπόλοιπη οικογένεια. Παρ’ όλα αυτά, αν μια γυναίκα περάσει τα 35 και θέλει πάρα πολύ ένα μωρό, θα βρει τον τρόπο να το κάνει».

«Αυτός ο τρόπος είναι να πηγαίνει από ΜΚΟ σε ΜΚΟ, για να ψάχνει δωρεάν προγεννητικούς ελέγχους ή να μαζεύει χρήματα όλη η οικογένεια για έναν τοκετό», εξηγεί ο κ. Μουζάλας. «Και, δυστυχώς, οι γυναίκες που δεν μπορούν να κάνουν παιδιά λόγω κρίσης δεν θυμώνουν με την κατάσταση, αλλά ενοχοποιούν τους εαυτούς τους. Νιώθουν αποτυχημένες κι ανεπαρκείς, πιστεύουν ότι οι ίδιες φταίνε που είναι άνεργες και φτωχιές. Αυτό το πολύ προσωπικό, εξόχως βιωματικό γεγονός της έλλειψης παιδιού βιώνεται σαν αναπηρία. Κι όλη αυτή η οδύνη προκαλεί εντάσεις στα ζευγάρια, αυξάνει τις συγκρούσεις και τη βία μεταξύ τους».

Υπό διωγμόν η μητρότητα

Η μητρότητα λοιπόν βρίσκεται υπό διωγμόν στην εποχή του προελαύνοντος νεοφιλελευθερισμού, όταν δεν τιμωρείται κιόλας. Η Εκθεση του Συνήγορου του Πολίτη για το Φύλο και τις εργασιακές σχέσεις (2012) αντανακλά με μεγάλη ενάργεια τις ζοφερές περιπέτειες των γυναικών που θέλουν να γίνουν μάνες στην Ελλάδα των μνημονίων: «Οι επιπτώσεις της κρίσης έχουν επηρεάσει εμφανώς όλους τους εργαζομένους, ωστόσο παρατηρείται διαφοροποίηση στη μεταχείριση των φύλων εις βάρος των γυναικών και μάλιστα σε φάσεις που συνδέονται με την εγκυμοσύνη και τη μητρότητα. Παρ’ ότι η ανεργία και η απασχόληση σε επισφαλείς μορφές εργασίας παραμένουν υψηλότερες στις γυναίκες, διαπιστώνεται πως εκείνες που βρίσκονται σε κατάσταση εγκυμοσύνης ή έχουν μόλις επιστρέψει από άδεια μητρότητας διατρέχουν μεγαλύτερους κινδύνους να υποστούν τα παραπάνω ενδεχόμενα. […] Η εγκυμοσύνη και η μητρότητα εξακολουθούν να επιδρούν ανασταλτικά στην εργασιακή ζωή των γυναικών. Πολύ συχνά η λήψη άδειας μητρότητας, αναρρωτικής άδειας που σχετίζεται με την κύηση και τη λοχεία, καθώς και γονικής άδειας προκαλούν διακρίσεις στην επαγγελματική εξέλιξη και μισθολογικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων».

«Ιδού εγώ, λοιπόν, 40 χρόνων», μου λέει η Μαριλένα. «Με δυο μεταπτυχιακά, τρεις γλώσσες κι έναν μισθό των 850 ευρώ. Οχι παιδί, ούτε το σκυλί μου δεν μπορώ πια να φροντίζω μόνη μου. Εχω σπουδάσει Γαλλική Φιλολογία κι έκανα εξειδίκευση στην παιδαγωγική για άτομα με ειδικές ανάγκες, τα οποία -ως γνωστόν- στην Ελλάδα πια πετάμε στον Καιάδα σε μια προσπάθεια… αναβίωσης του αρχαίου ελληνικού πνεύματος. Πλέον είμαι σίγουρη ότι δεν θα κρατήσω ποτέ στην αγκαλιά μου ένα δικό μου παιδί. Κι αυτό είναι μια πληγή, βαθιά και σκοτεινή, που με γεμίζει οργή. Κάποια μέρα θα την κάνω κάτι αυτή την οργή, αλλά δεν ξέρω τι. Να σταματήσουμε τώρα; Είμαι έτοιμη να βάλω τα κλάματα και δεν θέλω».

Αποχαιρετώ τη Μαριλένα μ’ έναν στίχο, που εμένα τουλάχιστον με παρηγορεί: «Οσοι χρόνια κολυμπάτε αμέριμνοι μέσα στα μάτια μου, κάποτε θα βάλω τα κλάματα και θα σας πνίξω»…

…………………………………………….

Επί προσωπικού

της Αρτέμιδος Σπηλιώτη

Πάντα πίστευα ότι το πείσμα για ζωή είναι πολύτιμος οδηγός. Το 2011 αποφασίσαμε με τον σύζυγό μου ότι θέλουμε να αποκτήσουμε ένα παιδί. Και για να συμβεί αυτό, χρειαζόμασταν τη βοήθεια της επιστήμης. Τα ωράρια της εργασίας μου εξαντλητικά και γι’ αυτό αποφάσισα να ζητήσω την κατανόηση του εργοδότη μου και να εργάζομαι 8ωρο τις κρίσιμες 2-3 εβδομάδες, ώστε να δημιουργήσω τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις και να τα καταφέρουμε στην πρώτη προσπάθεια.

Το αίτημά μου έγινε σεβαστό, διότι ιερό πράγμα η μητρότητα, αλλά μία εβδομάδα μετά απολύθηκα για… άλλους λόγους! Κάποιοι μου είπαν ότι μπορούσα απλώς να πάρω μια αναρρωτική άδεια και, όταν με το καλό το τεστ εγκυμοσύνης έβγαινε θετικό, να ενημέρωνα τον εργοδότη μου. Δεν μετάνιωσα που δεν είπα ψέματα. Δεν ήθελα.

«Εσας θα σας απασχολεί μόνο να αποκτήσετε ένα μωρό. Τίποτα άλλο», ήταν το μόνο που μας είπε ο γιατρός μου, Χ. Παπανικόπουλος, όταν του ανακοίνωσα ότι απολύθηκα. Και το ίδιο μας είπαν οι φίλοι μας. Και δεν άφησαν να μας απασχολήσει τίποτα, ενώ η αποζημίωση απόλυσης πήγε «υπέρ μητρότητος». Η κόρη μας γεννήθηκε στις αρχές του 2012. Το καλό της ανεργίας ήταν ότι για έναν ολόκληρο χρόνο ήμασταν συνέχεια μαζί, όταν άλλες μανούλες αναγκάζονται να επιστρέψουν άρον άρον στη δουλειά για 500 ευρώ. Αυτό το μωρό είναι η δύναμή μας για να προχωράμε, να είμαστε αισιόδοξοι για το μέλλον μας.

Μπορούσαμε να σταματήσουμε την προσπάθεια. Ημουν άνεργη, δεν είχαμε λυμένο το οικονομικό μας πρόβλημα. Αποφασίσαμε όμως ότι κανείς δεν θα μας καθορίσει πότε θα κάνουμε παιδί, πώς θα ζήσουμε τη ζωή μας. Δεν θα επιτρέπαμε σε κανέναν εργοδότη και σε κανένα μνημόνιο να γίνει αφεντικό στη ζωή μας. Αυτό που προσπαθώ να πω είναι: «Κυνηγήστε το όνειρό σας και μοιραστείτε το». Θα εκπλαγείτε, όταν συνειδητοποιήσετε πόσοι άνθρωποι ζουν την ίδια αγωνία και πόσοι θα σταθούν δίπλα σας.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών 

 

Σε γιατρό που στηρίζει θύματα ομαδικών βιασμών το βραβείο Ζαχάρωφ

vraveio zacharof

 

Το βραβείο Ζαχάρωφ, η ευρωπαϊκή διάκριση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, απονεμήθηκε από το Ευρωκοινοβούλιο για το 2014 στον γιατρό Ντένις Μουγκουέγκε, ο οποίος πρωτοστάτησε τις τελευταίες δεκαετίες στην υποστήριξη χιλιάδων γυναικών που έπεσαν θύματα ομαδικών βιασμών στο σπαρασσόμενο από τον εμφύλιο Κονγκό.

Ο 59χρονος γυναικολόγος ίδρυσε το 1999, στον απόηχο του εμφυλίου, το νοσοκομείο Πάνζι στο ανατολικό Κονγκό, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο τεράστιος αριθμός γυναικών που έπεσαν θύματα ομαδικού βιασμού από τις στρατιωτικές ομάδες που συγκρούονται για φυλετικούς λόγους αλλά και για τον έλεγχο των πλούσιων σε ορυκτά και διαμάντια περιοχών της χώρας. Έχει θεραπεύσει περίπου 40.000 θύματα βιασμού.

Για να φτάσει ως το Ζαχάρωφ ο Μουγκουέγκε χρειάστηκε να γλιτώσει, μεταξύ άλλων, από μία απόπειρα δολοφονίας πριν από δύο χρόνια. Δεχόμενος απειλές για τη ζωή του αναγκάστηκε να φύγει από τη χώρα στην οποία, ωστόσο, επέστρεψε για να συνεχίσει το έργο του. Έχει βραβευτεί πολλάκις και από τον ΟΗΕ όπου ο λόγος του αποτέλεσε καταπέλτη για την αδιαφορία της διεθνούς κοινότητας.

Το ύψος του χρηματικού βραβείου είναι 50.000 ευρώ και θα καταβληθεί τον επόμενο μήνα. Υποψήφιοι για το γραφείο Ζαχάρωφ ήταν επίσης το κίνημα της Πλατείας Ανεξαρτησίας στην Ουκρανία και η ακτιβίστρια Λεϊλά Γιούνους από το Αζερμπαϊτζάν. Το βραβείο, που έχει πάρει το όνομά του από τον Σοβιετικό αντικαθεστωτικό Αντρέι Ζαχάροφ, απονέμεται από το 1988.

Πηγή: tvxs

 

Ψύξη ωαρίων στο βωμό της καριέρας

woman-dw

των Miriam Braun/Ειρήνη Αναστασοπούλου

Το facebook και η google στηρίζουν οικονομικά εργαζόμενές τους για να αποκτήσουν παιδί αργότερα, σε μεγαλύτερη και πιο “δύσκολη” ηλικία. Σε πόλεις των ΗΠΑ γίνεται σχετική ενημέρωση τακτικά. Η γυναίκα, εργασιακή μηχανή;

Ακολουθεί το δημοσίευμα της Deutsche Welle:

Η ενημέρωση δεν γίνεται σε ειδικούς χώρους με ειδικευμένο προσωπικό, αλλά μεταξύ τυρού και αχλαδίου, σε κοκτέιλ και διάφορα πάρτι. Όπως πρόσφατα σε ένα ξενοδοχείο στο Σόχο του Μανχάταν, όπου πάνω από 100 γυναίκες έπιναν το ποτό τους και συζητούσαν σε ολιγομελείς ομάδες. Οι άνδρες ήταν ανύπαρκτοι, όπως και στη ζωή πολλών από αυτές.

woman-dw1

Σε πάρτι μαθαίνουν οι γυναίκες πως να ξεγελάσουν το βιολογικό τους ρολόι

«Να εξαπατήσουμε το βιολογικό ρολόι»

Οι περισσότερες ήταν πάνω από 30 και ήρθαν με ένα κοινό σκοπό, να εξαπατήσουν το βιολογικό τους ρολόι. Το πάρτι είχε ως μότο το «let΄s chill», ας το παγώσουμε. Πρόκειται για μια ενημερωτική καμπάνια με θέμα τη ψύξη ωαρίων. Στις παρευρισκόμενες μίλησε η γυναικολόγος Φαχιμέ Σάσαν από το Ιατρικό Κέντρο Όρος Σινά της Νέας Υόρκης. «Την πρώτη φορά που κάνατε έρωτα είχατε δυο πράγματα κατά νου, να μη κολλήσετε σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα και να μην μείνετε έγκυες. Κι αυτό σε όλη τη δεκαετία των 20 και 30 χρόνων σας. Αλλά ξαφνικά, κάπου στα 37 σας παρατηρείτε ότι θέλετε να αποκτήσετε παιδί».

Στη συνέχεια η γιατρός εξηγεί τη διαδικασία ψύξης των ωαρίων, που φυσικά εγκυμονεί και κινδύνους και δυσκολίες. Στη συνέχεια οι γυναίκες θέτουν ερωτήσεις χωρίς να αναφέρουν όνομα. Η κάθε μια τους έχει πληρώσει 45 δολάρια είσοδο για την εκδήλωση.

Αυτά τα πάρτι έχουν γίνει στόχος σφοδρής κριτικής στις ΗΠΑ και παρομοιάζονται με πάρτι μπότοξ ή πώλησης τάπερ. Γιατί ευτελίζουν μια ιατρικά πολύπλοκη διαδικασία, υποβαθμίζουν τις γυναίκες σε εργασιακές μηχανές ή μανιακές καριερίστριες, που από ανάγκη σκέπτονται να επιμηκύνουν τεχνικά την γονιμότητά τους. Καμιά σχέση, λέει η Τζέι Παλούμπο, που εργάζεται στην Eggbanxx, διοργανώτρια αυτών των πάρτι. Το πραγματικό πρόβλημα σε τέτοιες εκδηλώσεις είναι η ανύπαρκτη γνώση γύρω από τη γυναικεία γονιμότητα.

woman-dw2

H γυναικολόγος Φαχιμέ Σασάν ενημερώνει τις ενδιαφερόμενες

Επένδυση στα καλύτερα γυναικεία μυαλά

«Μια στις 6 γυναίκες κάτω των 35 έχει πρόβλημα να μείνει έγκυος, μετά τα 35 μέχρι τα 40 είναι μια στις τρεις», επισημαίνει και συμπληρώνει ότι οι δυσκολίες στη γονιμότητα συνήθως αποσιωπούνται, ενώ την ίδια ώρα πολλαπλασιάστηκε τα περασμένα 40 το ποσοστό γυναικών από αποκτά πρώτο παιδί στα 40. Αλλά δεν είναι πια τόσο εύκολο. Η Παλούμπο στέκεται στο δικό της παράδειγμα. Στα 33 της γνώρισε τον σύζυγό της και στα 34 ήθελε να αποκτήσει το πρώτο παιδί. «Τα υπερηχογραφήματα ήταν τέλεια, όπως και οι εξετάσεις του ανδρός μου» λέει. «Ήμουν υγιής, όλα καλά. Όταν ξεκίνησα τη τεχνητή γονιμοποίηση αποδείχθηκε ότι τα ωάριά μου ήταν αδύναμα λόγω ηλικίας. Ήξερα ότι παίζει ρόλο η ηλικία, αλλά το συνειδητοποίησα αργότερα, στα 40 μου». Με τη τεχνητή γονιμοποίηση απέκτησε τελικά παιδί. Αν ήξερε για τα προβλήματα γονιμότητας σε μεγαλύτερη ηλικία θα είχε σήμερα δύο παιδιά.

Η Eggbanxx είναι φορέας παροχής υπηρεσιών που συνεργάζεται με κλινικές και έτσι έχει τη δυνατότητα να προσφέρει στα μέλη του εκπτώσεις. Πάντως ψύξη ωαρίων κάτω από 12.000 δολάρια δεν υπάρχει στις ΗΠΑ. Όποιος διαθέτει τις προϋποθέσεις μπορεί να ζητήσει δάνειο από συνεργαζόμενους με την οργάνωση εταίρους. Το ότι το Facebook και η google στηρίζει οικονομικά εργαζόμενες που θέλουν να καταψύξουν τα ωάριά τους αποτελεί για την Τζέι Παλούμπο ένδειξη ρεαλισμού. «Οι εργαζόμενες θέλουν να είναι αποδοτικές, αλλά και να αποκτήσουν κάποτε και παιδιά και σε αυτό τις στηρίζουν για να μείνουν πιστές στην εταιρεία. Για την εταιρεία πρόκειται για επένδυση στα καλύτερα γυναικεία κεφάλια που διαθέτει».

Πηγή: Left.gr

 

Απροστάτευτες: πώς η νομιμοποίηση της πορνείας απέτυχε

prostitution

των Cordula Meyer, Conny Neumann, Fidelius Schmid, Petra Thuckendanner and Steffen Winter

Όταν η Γερμανία νομιμοποιούσε την πορνεία πριν από τουλάχιστον μια δεκαετία, οι πολιτικοί ήλπιζαν ότι έτσι θα μπορούσαν να δημιουργηθούν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και θα δινόταν περισσότερη αυτονομία στις εκδιδόμενες. Όμως αυτό δεν λειτούργησε. Η εκμετάλλευση και το trafficking παραμένουν βασικά προβλήματα.

Το Sânandrei είναι ένα φτωχό χωριό στη Ρουμανία, με υποβαθμισμένα σπίτια και λασπωμένα μονοπάτια. Περίπου το 80% των νέων σε ηλικία κατοίκων είναι άνεργοι, ενώ μια οικογένεια θεωρείται τυχερή εάν κατέχει έναν κήπο για να καλλιεργεί πατάτες και λαχανικά.

Η Αλίνα στέκεται μπροστά από το σπίτι των γονιών της, ένα από τα παλαιότερα στο Sânandrei, φορώντας γούνινες μπότες και τζιν. Μιλάει για τους λόγους για τους οποίους ήθελε να φύγει μακριά από το σπίτι της πριν από τέσσερα χρόνια, αφού είχε κλείσει τα 22. Μιλάει για τον πατέρα της, που μεθούσε και έδερνε τη γυναίκα του, ενώ μερικές φορές κακοποιούσε και την κόρη του. Η Αλίνα δεν είχε ούτε λεφτά ούτε δουλειά.

Μέσω του νέου αγοριού μιας φίλης της, άκουσε για τις δυνατότητες στη Γερμανία. Έμαθε ότι εκεί μια πόρνη μπορούσε εύκολα να κερδίζει €900 τον μήνα.

Η Αλίνα άρχισε να το σκέφτεται. Οτιδήποτε έμοιαζε καλύτερο από το Sânandrei. «Νόμιζα ότι θα έχω δικό μου δωμάτιο, ένα μπάνιο και όχι πάρα πολλούς πελάτες», λέει. Το καλοκαίρι του 2009 αυτή και η φίλη της μπήκαν στο αυτοκίνητο του αγοριού της φίλης και, οδηγώντας μέσω της Ουγγαρίας, της Σλοβακίας και της Τσεχίας, έφτασαν στη γερμανική πρωτεύουσα –όχι στην τρέντι συνοικία του Mitte, στην καρδιά της πόλης, αλλά κοντά στο αεροδρόμιο Schönefeld, όπου και μόνο το όνομα του οικήματος έλεγε πολλά για τον ιδιοκτήτη: Airport Muschis («Μουνιά του Αεροδρομίου»). Το πορνείο ειδικευόταν σε flat-rate sex (ΣτΜ, κάτι σαν τον μπουφέ που προσφέρουν τα ξενοδοχεία). Για €100 ο πελάτης μπορούσε να κάνει σεξ για όση ώρα και όσο συχνά ήθελε.

Όλα έγιναν πολύ γρήγορα, λέει η Αλίνα. Υπήρχαν και άλλες γυναίκες από τη Ρουμανία που γνώριζαν τον άντρα που είχε φέρει και εκείνες εκεί. Της είπαν να παραδώσει τα ρούχα της και της έδωσαν αποκαλυπτικά εσώρουχα. Μόλις μερικές ώρες μετά την άφιξή της, έπρεπε να δεχτεί τους πρώτους πελάτες. Σύμφωνα με την ίδια, όταν δεν ήταν αρκετά καλή με τους πελάτες, οι Ρουμάνες της μείωναν των μισθό της.

Οι Βερολινέζοι πελάτες πλήρωναν κατά την είσοδο. Πολλοί έκαναν χρήση ουσιών για να βελτιώσουν τις σεξουαλικές τους επιδόσεις και άντεχαν όλη τη νύχτα. Συχνά σχηματιζόταν ουρά έξω από το δωμάτιο της Αλίνας. Η ίδια λέει ότι κάποια στιγμή σταμάτησε να μετράει πόσοι άντρες περνούσαν από το κρεβάτι της. «Το απώθησα από τη μνήμη μου», λέει. «Ήταν τόσοι πολλοί, κάθε μέρα».

Κλειδωμένες

Η Αλίνα λέει ότι εκείνη και οι άλλες γυναίκες έπρεπε να πληρώνουν στους νταβατζήδες €800 την εβδομάδα. Μοιραζόταν ένα κρεβάτι σε ένα υπνοδωμάτιο με τρεις ακόμα γυναίκες. Δεν υπήρχε επίπλωση. Το μόνο που είδε από τη Γερμανία ήταν το απέναντι βενζινάδικο, στο οποίο επιτρεπόταν να πάει για να αγοράσει τσιγάρα και σνακ, όμως μόνο με τη συνοδεία ενός φρουρού. Τον υπόλοιπο καιρό, λέει, τον πέρασε κλειδωμένη μέσα στο κλαμπ.

Οι εισαγγελείς έμαθαν ότι οι γυναίκες στο κλαμπ έπρεπε να προσφέρουν κολπικό, πρωκτικό και στοματικό σεξ, καθώς και να εξυπηρετούν πολλούς άντρες ταυτόχρονα στα λεγόμενα «gang bang sessions». Οι άντρες δεν φορούσαν πάντοτε προφυλακτικά. «Δεν μου επιτρεπόταν να πω όχι σε τίποτα», λέει η Αλίνα. Κατά την περίοδό της, έβαζε σφουγγάρια στον κόλπο της ώστε να μην το προσέξουν οι πελάτες.

Λέει ότι ούτε εκέινη ούτε και οι άλλες γυναίκες δέχτηκαν σωματική κακοποίηση. «Έλεγαν ότι ξέρουν ανθρώπους στη Ρουμανία που γνώριζαν πού μένουν οι οικογένειές μας» και αυτό ήταν αρκετό. Τις λίγες φορές που μιλούσε με τη μητέρα της στο τηλέφωνο, της έλεγε ψέματα και πως είναι ωραία στη Γερμανία. Μια φορά ένας νταβατζής την πλήρωσε €600 και εκείνη κατάφερε να στείλει στην οικογένειά της τα χρήματα.

Η ιστορία της Αλίνας δεν είναι ασυνήθιστη στη Γερμανία. Φιλανθρωπικές οργανώσεις και ειδικοί εκτιμούν ότι υπάρχουν τουλάχιστον 200.000 εκδιδόμενες γυναίκες στη χώρα. Σύμφωνα με διάφορες μελέτες, συμπεριλαμβανομένης εκείνης του European Network for HIV/STI Prevention and Health Promotion among Migrant Sex Workers (TAMPEP), 65-80% των κοριτσιών και γυναικών έρχονται από το εξωτερικό. Οι περισσότερες είναι από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.

Η αστυνομία δεν μπορεί να κάνει πολλά για γυναίκες σαν την Αλίνα. Σύμφωνα με την ίδια, οι νταβατζήδες ήταν προετοιμασμένοι για εφόδους και περηφανεύονταν για το ότι είχαν ανθρώπους στην αστυνομία. «Ήξεραν πότε θα γινόταν έφοδος», λέει η Αλίνα, γι’ αυτό ποτέ δεν τόλμησε να μιλήσει σε αστυνομικό.

Οι νταβατζήδες είχαν πει στις κοπέλες ακριβώς τι να λένε στην αστυνομία. Έπρεπε να ισχυριστούν ότι, ενώ ήταν ακόμη στις χώρες τους, ανακάλυψαν στο ίντερνετ ότι μπορούσαν να βγάλουν καλά λεφτά δουλεύοντας σε πορνείο στην Γερμανία. Στη συνέχεια, απλώς αγόρασαν ένα εισιτήριο λεωφορείου και εμφανίστηκαν στο κλαμπ μια ωραία πρωία, από μόνες τους.

Ένας ιστός ψεμάτων

Είναι αρκετά πιθανό ότι κάθε αστυνομικός που εργάζεται σε περιοχή με κόκκινα φανάρια ακούει τα ίδια ψέματα ξανά και ξανά. Ο σκοπός τους είναι να καλυφτεί κάθε ένδειξη trafficking, που προδίδει τη μεταφορά γυναικών στη Γερμανία για την εκμετάλλευσή τους. Μετατρέπονται σε μια αφήγηση που μεταμορφώνει γυναίκες σαν την Αλίνα σε αυτόνομες εκδιδόμενες, γυναίκες επιχειρηματίες που έχουν επιλέξει ελεύθερα το επάγγελμά τους και στις οποίες η Γερμανία θέλει να προσφέρει τις βέλτιστες συνθήκες εργασίας στον κλάδο των σεξουαλικών υπηρεσιών του τομέα της παροχής υπηρεσιών.

Αυτή είναι η εικόνα της «αξιοσέβαστης πόρνης» που προσπαθούν να πλασάρουν οι πολιτικοί: εκείνης που είναι ελεύθερη να κάνει ό,τι θέλει, καλυμένη από το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, που κάνει μια δουλειά που απολαμβάνει και ταυτόχρονα της επιτρέπει να έχει καταθέσεις στην τράπεζα. Οι κοινωνικοί επιστήμονες έχουν δημιουργήσει έναν όρο για αυτές τις γυναίκες: «μετανάστριες εργαζόμενες στο σεξ» («migrant sex workers»), δηλαδή φιλόδοξες γυναίκες στον τομέα της παροχής υπηρεσιών που εκμεταλλεύονται τις ευκαιρίες που προσφέρει η ολοένα ενοποιούμενη Ευρώπη.

Το 2001 η Γερμανική Βουλή, με τις ψήφους της κυβέρνησης των Σοσιαλδημοκρατών και των Πρασίνων, πέρασε έναν νόμο για την πορνεία που σκόπευε να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας. Σύμφωνα με αυτόν, οι γυναίκες θα μπορούσαν να ασκήσουν αγωγή για τους μισθούς τους καθώς και να έχουν εισφορές για την υγεία, την ανεργία και τα συνταξιοδοτικά προγράμματα. Σκοπός ήταν να γίνει η πορνεία επάγγελμα ανάλογο για παράδειγμα ενός ταμία ή βοηθού οδοντιατρίου, αποδεκτό και όχι εξοστρακίσιμο.

Οι γυναίκες που υποστήριζαν σθεναρά την αυτονομία στην εργασίας στο σεξ ήταν πολύ ευχαριστημένες όταν αυτός ο νόμος ψηφίστηκε. Η υπουργός Οικογενειακών Υποθέσεων Christine Bergmann (Σοσιαλδημοκράτες-SPD) έκανε προπόσεις με την τότε κοινοβουλευτική εκπρόσωπο των Πρασίνων Kerstin Müller δίπλα στην ιδιοκτήτρια Οίκων Ανοχής του Βερολίνου Felicitas Weigmann, πλέον Felicitas Schirow. Τρεις γυναίκες που γιόρταζαν ότι πλέον οι άντρες στη Γερμανία μπορούσαν να επισκέπτονται πορνεία χωρίς ενδοιασμούς.

Σήμερα πια, πολλοί αστυνομικοί, γυναικείες οργανώσεις και πολιτικοί που ασχολούνται με το ζήτημα της πορνείας φαίνονται πεισμένοι ότι αυτός ο νόμος που έμοιαζε να έχει καλές προθέσεις, στην πραγματικότητα δεν είναι παρά ένα πρόγραμμα επιδότησης των νταβατζήδων που δημιουργεί μια ελκυστική αγορά για τους δουλέμπορους.

Prostituierte in K?åln

Πριν από μια δεκαετία, η Γερμανία νομιμοποίησε την πορνεία με την ελπίδα ότι θα βοηθούσε τις εργαζόμενες στο σεξ να ξεφύγουν από το περιθώριο της κοινωνίας και θα χαίρουν νομικής προστασίας. Δεν λειτούργησε. Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι νταβατζήδες είναι πιο δυνατοί από ποτέ, ενώ το trafficking μαστίζει

Ενισχύοντας τα δικαιώματα των γυναικών

Όταν ο νόμος για την πορνεία τέθηκε σε ισχύ, τροποποιήθηκε και ο γερμανικός αστικός κώδικας. Η φράση «προώθηση της πορνείας», ένα ποινικό αδίκημα, αντικαταστάθηκε με τη φράση «εκμετάλλευση των εκδιδόμενων». Η προστασία είναι αξιόποινη πράξη όταν εμπεριέχει «εκμετάλλευση» ή «επιβολή». Η αστυνομία και οι διωκτικές αρχές είναι ενοχλημένες καθώς αυτές οι κατηγορίες είναι πολύ δύκολο να αποδειχτούν. Ένας νταβατζής, για παράδειγμα, μπορεί να θεωρηθεί εκμεταλλευτής αν αξιώνει πάνω από το μισό των απολαβών μιας εκδιδόμενης, κάτι που είναι σπάνιο να αποδειχτεί. Το 2000, 151 άτομα καταδικάστηκαν για προώθηση, ενώ το 2011 μόνο 32.

Ο στόχος των νομοθετών ήταν να ενισχύσουν τα δικαιώματα των γυναικών και όχι των νταβατζήδων. Ήλπιζαν ότι οι ιδιοκτήτες οίκων ανοχής επιτέλους θα εκμεταλλεύονταν την ευκαιρία «να παρέχουν καλές συνθήκες εργασίας χωρίς να είναι υποκείμενα διώξεων», σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ομοσπονδιακού Υπουργείου για τον νόμο.

Πριν τον νέο νόμο, η πορνεία καθαυτή δεν τιμωρούνταν, αλλά θεωρούνταν ανήθικη. Οι αρχές ανέχονταν τη λειτουργία πορνείων, τα οποία ονόμαζαν κατ’ ευφημισμό «εμπορική ενοικίαση δωματίων». Σήμερα, κάτι παραπάνω από 11 χρόνια μετά την αναβάθμιση της πορνείας με τον νόμο του 2001, λειτουργούν κάπου 3.000 – 3.500 οίκοι ανοχής, σύμφωνα με εκτιμήσεις της επαγγελματικής ένωσης Erotik Gewerbe Deutschland (UEGD). Τα συνδικάτα Ver.di εκτιμούν ότι η πορνεία αποφέρει €14.5 δισεκατομμύρια ετησίως.

Στο Βερολίνο υπολογίζεται ότι λειτουργούν 500 οίκοι ανοχής, 70 στην μικρότερη βορειοδυτική πόλη του Osnabrück, και 270 στο μικρό νοτιοδυτικό κρατίδιο του Saarland, στα σύνορα με τη Γαλλία. Πολλοί άντρες από τη Γαλλία συχνάζουν στα πορνεία του Saarland. Το Sauna Club Artemis στο Βερολίνο, κοντά στο αεροδρόμιο, προσελκύει επισκέπτες από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία.

Τουριστικά πρακτορεία προσφέρουν πακέτα για τα Γερμανικά πορνεία που διαρκούν μέχρι οκτώ μέρες. Οι εκδρομές είναι «νόμιμες» και «ασφαλείς», αναφέρει ένας πράκτορας στην ιστοσελίδα του. Στους υποψήφιους πελάτες υπόσχονται μέχρι και 100 «εντελώς γυμνές γυναίκες», που δεν φοράνε τίποτα, παρά μόνο τα τακούνια τους. Επιπλέον, οι πελάτες παραλαμβάνονται από το αεροδρόμιο και μεταφέρονται στα κλαμπ με μια BMW 5 Series.

Πλέον, πέρα από τα επονομαζόμενα κλαμπ γυμνιστών ή σάουνα-κλαμπ, όπου οι άντρες φοράνε μια πετσέτα ενώ οι γυναίκες είναι ολόγυμνες, έχουν αναπτυχθεί μεγάλα πορνεία. Αυτά διαφημίζουν τις υπηρεσίες τους σε τιμές πακέτο. Όταν το Pussy Club άνοιξε κοντά στην Στουτγκάρδη το 2009, η διοίκηση το διαφήμιζε ως εξής: «σεξ με όλες τις γυναίκες όση ώρα θες, όσο συχνά θες και όπως θες. Σεξ. Πρωκτικό σεξ. Στοματικό σεξ χωρίς προφυλακτικό. Τρίο. Ομαδικό σεξ. Gangbangs». Η τιμή: €70 τη μέρα και €100 το βράδυ.

Σύμφωνα με την αστυνομία, περίπου 1.700 πελάτες εκμεταλλεύτηκαν την προσφορά κατά το πρώτο σαββατοκύριακο λειτουργίας. Τα λεωφορεία έρχονταν από μακριά και, σύμφωνα με τις τοπικές εφημερίδες, μέχρι και 700 άντρες στέκονταν έξω στην ουρά. Αργότερα, πελάτες έγραφαν στα ιντερνετικά chatroomsγια τις υποτίθεται μη ικανοποιητικές υπηρεσίες, παραπονούμενοι ότι οι γυναίκες δεν ήταν σε θέση να λειτουργήσουν μετά από μερικές ώρες.

Η δουλειά έχει αγριέψει, δηλώνει η Andrea Weppert, κοινωνική λειτουργός στη Νυρεμβέργη, που έχει δουλέψει με εκδιδόμενες για πάνω από 20 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων ο συνολικός αριθμός τους έχει τριπλασιαστεί. Σύμφωνα με την Weppert, πάνω από τις μισές γυναίκες δεν έχουν μόνιμη κατοικία και ταξιδεύουν διαρκώς ώστε να κερδίζουν περισσότερα χρήματα με το να είναι καινούριες στην πόλη.

Σήμερα, «ένα υψηλό ποσοστό εκδιδόμενων γυναικών δεν πάνε σπίτι μετά τη δουλειά, αλλά μένουν στο ίδιο μέρος ή δουλεύουν σε εικοσιτετράωρη βάση», έγραφε μια πρωην εκδιδόμενη που χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο Doris Winter ως συνεισφορά στην ακαδημαϊκή σειρά «The Prostitution Law». «Οι γυναίκες συνήθως διαμένουν στα δωμάτια όπου εργάζονται», συμπλήρωνε.

Στη Νυρεμβέργη, αυτά τα δωμάτια κοστίζουν €50 με €80 τη μέρα, λέει η Weppert, ενώ οι τιμές μπορούν να ανέβουν μέχρι τα €160 στα μεγάλα πορνεία με πολλούς πελάτες. Οι εργασιακές συνθήκες «έχουν χειροτερέψει τα τελευταία χρόνια», λέει, προσθέτοντας πως συνολικά στη Γερμανία «είναι πολύ περισσότερες οι υπηρεσίες που προσφέρονται σε πιο επικίνδυνες συνθήκες και για χαμηλότερες αμοιβές σε σχέση με δέκα χρόνια πριν».

Ενώ οι τιμές πέφτουν

Παρά το γεγονός ότι οι συνθήκες χειροτερεύουν, οι γυναίκες συνεχίζουν να έρχονται στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη αγορά πορνείας στην ΕΕ – κάτι που επιβεβαιώνεται και από τους ιδιοκτήτες πορνείων. Ο Holger Rettig του UEGD δηλώνει ότι η προσέλευση γυναικών από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία έχει αυξηθεί δραματικά από τότε που έγιναν μέλη της ΕΕ. «Αυτό έχει οδηγήσει στη μείωση των τιμών», λέει ο Rettig, που σημειώνει ότι η βιομηχανία της πορνείας χαρακτηρίζεται περισσότερο ως «μια ριζοσπαστική οικονομία της αγοράς παρά μια κοινωνική οικονομία».

Ο αρχηγός της αστυνομίας του Μονάχου Wilhelm Schmidbauer λυπάται για την εκρηκτική αύξηση του trafficking από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία», αλλά συμπληρώνει ότι λείπουν τα αναγκαία εργαλεία για να διατάξει έρευνες. Συχνά του απαγορεύεται να χρησιμοποιήσει τηλεφωνικές παρακολουθήσεις. Το αποτέλεσμα είναι ότι «δεν έχουμε πρακτικά καμία υπόθεση για trafficking. Δεν μπορούμε να αποδείξουμε τίποτα».

Αυτό κάνει δύσκολο τον εντοπισμό όσων φέρνουν φρέσκο προϊόν από τις πιο απομακρυσμένες γωνιές της Ευρώπης για τα γερμανικά πορνεία, προϊόντα όπως τη Σίνα. Η ίδια μίλησε στους ψυχολόγους στα γραφεία του συμβουλευτικού κέντρου γυναικών στη Στουτγάρδη για το ταξίδι της στα Γερμανικά flat-rate πορνεία. Στην Corhana, το χωριό της στη Ρουμανία κοντά στα σύνορα με τη Μολδαβία, τα περισσότερα σπίτια δεν έχουν τρεχούμενο νερό. Η Σίνα και τα άλλα κορίτσια του χωριού πρέπει να  κουβαλάνε νερό από ένα πηγάδι κάθε μέρα. Είναι σαν στιγμιότυπο από τη «Σταχτομπούτα». Όλες οι κοπέλες ονειρεύονταν ότι κάποια μέρα θα έρθει ένας άντρας και θα τις σώσει από τις φτωχικές ζωές τους.

Ο άντρας, που εντέλει ήρθε οδηγώντας τη μεγάλη BMW του, ονομαζόταν Μαριάν. Για τη Σίνα ήταν κεραυνοβόλος έρωτας. Της είπε ότι στη Γερμανία έχει δουλειές. Οι γονείς της υπέγραψαν μια φόρμα συγκατάθεσης, που της επέτρεπε, ως ανήλικη, να φύγει από τη χώρα. Στο ταξίδι για την πόλη Schifferstadt, στα νοτιοδυτικά του κρατιδίου της Ρηνανίας-Παλατινάτο, έδωσε στη Σίνα αλκοόλ και κοιμήθηκε μαζί της.

Ο Μαριάν την παρέδωσε στο «No Limit», ένα flat-rate πορνείο. Η Σίνα, που ήταν μόλις 16 χρονών, ισχυρίζεται ότι έπρεπε να βλέπει μέχρι και 30 πελάτες τη μέρα. Καμιά φορά πληρωνόταν μερικές εκατοντάδες ευρώ. Ο Μαριάν, ανήσυχος για τυχόν επιδρομή της αστυνομίας, τελικά την έστειλε πίσω στη Ρουμανία. Εκείνη όμως γύρισε και συνέχισε να εργάζεται ως πόρνη. Ήλπιζε ότι ένας πελάτης θα την ερωτευτεί και θα τη σώσει.

«Καθόλου μετρήσιμες βελτιώσεις»

Έχει βελτιώσει ο γερμανικός νόμος για την πορνεία την κατάσταση των γυναικών σαν τη Σίνα; Πέντε χρόνια μετά την ψήφισή του, το Υπουργείο Οικογενειακών Υποθέσεων προχώρησε σε αξιολόγηση όσων είχαν επιτευχθεί. Η έκθεση αναφέρει ότι «οι στόχοι επιτεύχθηκαν μερικώς» και πως η απορρύθμιση «δεν έχει αποφέρει καμία μετρήσιμη βελτίωση στην κοινωνική κάλυψη των εκδιδόμενων». Ούτε οι συνθήκες εργασίας ούτε η δυνατότητα εξόδου από το επάγγελμα είχαν βελτιωθεί. Τελικά, δεν υπήρχε «καμία απόδειξη ως τώρα» ότι ο νόμος είχε μειώσει την εγκληματικότητα.

Οι περιπτώσεις που κάποιο δικαστήριο εκδίκασε αγωγή για δεδουλευμένα ήταν εξαιρετικά σπάνιες. Μόνο το 1% των γυναικών που ερωτήθηκαν στην έρευνα δήλωσαν ότι είχαν υπογράψει σύμβαση εργασίας. Το γεγονός ότι τα συνδικάτα Ver.di είχαν προτείνει ένα «δείγμα σύμβασης εργασίας στον τομέα των σεξουαλικών υπηρεσιών» δεν άλλαξε τίποτα. Σε μια δημοσκόπηση για τα Ver.di, μια ιδιοκτήτρια πορνείου είπε ότι εκτιμάει τον νέο νόμο γιατί μείωσε τον κίνδυνο εφόδων της αστυνομίας. Δήλωσε μάλιστα ότι ο νόμος συνέφερε περισσότερο τους ιδιοκτήτες πορνείων παρά τις εκδιδόμενες.

Αν κάποιος/α θέλει να ανοίξει μια καντίνα στη Γερμανία, πρέπει να συμμορφωθεί με τα πρότυπα DIN 10500/1 για τα «Οχήματα Πώλησης Πρόχειρου Φαγητού», σύμφωνα με τα οποία, για παράδειγμα, πρέπει να υπάρχει σαπούνι και πετσέτες μιας χρήσης. Ένας/μια ιδιοκτήτης/τρια πορνείου δεν υπόκειται σε κανέναν ανάλογο κανονισμό. Το μόνο που πρέπει να κάνει είναι να το δηλώσει στις αρχές κατά το άνοιγμα.

Οι εκδιδόμενες ακόμα αποφεύγουν να δηλωθούν στις αρχές. Στο Αμβούργο, με την περίφημη γειτονιά κόκκινων φαναριών Reeperbahn, μόνο 153 γυναίκες έχουν συμμορφωθεί με τους κανονισμούς και έχουν δηλωθεί στην τοπική εφορία. Η κυβέρνηση θέλει οι πόρνες να πληρώνουν φόρους. Δεν πρέπει να θέσει κανόνες για το επάγγελμα λοιπόν;

Ο περίεργος ρόλος της κυβέρνησης στη βιομηχανία του σεξ γίνεται προφανής στην περίπτωση των εκδιδόμενων που κάνουν πιάτσα στους δρόμους της Βόννης. Κάθε πρωί πρέπει να αγοράσουν ένα κουπόνι για την εφορία από έναν αυτόματο πωλητή, που ισχύει μέχρι τις 6πμ της επόμενης μέρας και κοστίζει €6.

To match feature GERMANY-PROSTITUTES/

Περίπου 200.000 γυναίκες στη Γερμανία εκδίδονται, αντιπροσωπεύοντας περίπου € 14,5 δισεκατομμύρια σε ετήσια έσοδα, σύμφωνα με τα συνδικάτα Ver.di

Ένα BigMac για σεξ

Στο βόρειο τμήμα της Κολωνίας, εκεί όπου τοξικοεξαρτημένες πόρνες εργάζονται κατά μήκος της οδού Geestemünder, όχι μακριά από το εργοστάσιο της Ford, κανένας φόρος δεν εισπράττεται. Οι «καμπίνες εργασίας» -στην πραγματικότητα χωρισμένες με τοίχο θέσεις παρκαρίσματος για σεξ μέσα στο αυτοκίνητο- έχουν χτιστεί κάτω από ένα υπόστεγο, ως μέρος ενός κοινωνικού προγράμματος. Αν και δεν υπάρχουν ταμπέλες που να λένε ρητά ότι αυτή η εγκατάσταση είναι για πορνεία, μια πινακίδα στον φράχτη ορίζει ως όριο ταχύτητας τα 10χλμ/ώρα και οι οδηγοί υποχρεούνται σε μια κυκλική πορεία αντίθετη στους δείκτες του ρολογιού.

Ένα κρύο ανοιξιάτικο βράδυ, 20 γυναίκες στέκονται κατά μήκος της περίφραξης. Κάποιες έχουν φέρει μαζί τους πτυσσόμενες καρέκλες, ενώ άλλες κάθονται σε στάσεις λεωφορείου. Όταν κάποιος πελάτης συμφωνήσει με μια από τις γυναίκες την τιμή, την πηγαίνει σε μια από τις καμπίνες. Συνολικά, κάτω από το υπόστεγο υπάρχουν οκτώ καμπίνες, ενώ υπάρχει και ένα δωμάτιο για ποδηλάτες και πεζούς, με μπετονένιο δάπεδο και ένα παγκάκι. Σε κάθε καμπίνα υπάρχει ένα κουμπί κινδύνου, ενώ μια οργάνωση Καθολικών γυναικών παρακολουθεί την περιοχή κάθε βράδυ.

Η Αλία, μια 23χρονη με ξανθιά περούκα, στριμωγμένη σε έναν κορσέ, προσπαθεί να κρύψει το αλκοόλ στην ανάσα της με μια καραμέλα μέντας. Αναφερόμενη στον εαυτό της και σε άλλες γυναίκες που κάνουν πιάτσα στο δρόμο λέει πως «όσες εργάζονται εδώ έχουν πραγματικό πρόβλημα».

Η διαδρομή της Αλία προς την οδό Geestemünder ξεκίνησε όταν παράτησε το σχολείο και μετακόμισε με το αγόρι της, ο οποίος την έστελνε να κάνει βίζιτες. Ξεκίνησε να εκδίδεται εξαιτίας «οικονομικών δυσκολιών και έρωτα», λέει. Σύντομα ήρθαν η μαριχουάνα, η κοκαΐνη, οι αμφεταμίνες και το αλκοόλ. «Δεν υπάρχει πορνεία χωρίς εξαναγκασμό και απελπισία, δηλώνει. Βρίσκεται τρία χρόνια στους δρόμους. «Μια γυναίκα που της πάνε όλα καλά δεν ζει έτσι», λέει.

Οι τρέχουσες τιμές για συνουσία και στοματικό σεξ ήταν €40 στην οδό Geestemünder. Όμως, όταν η γειτονική πόλη του Ντόρτμουντ έκλεισε τις αντίστοιχες πιάτσες, πολλές γυναίκες ήρθαν στην Κολωνία, σύμφωνα με την Αλία. «Είναι ολοένα και περισσότερες οι γυναίκες τώρα και ρίχνουν συνεχώς τις τιμές ώστε να βγάλουν κάτι», παραπονιέται. Γυναίκες από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία καμιά φορά ζητάνε λιγότερα από €10, μας λέει. «Μια γυναίκα το κάνει ακόμα και για ένα Big Mac».

Όμως οι γυναίκες από την Ανατολική Ευρώπη δύσκολα θα πάνε στην οδό Geestemünder. Τις έχουν διώξει οι έφοδοι της αστυνομίας για έλεγχο των χαρτιών τους, οι οποίες υποτίθεται πως διενεργούνταν για βρεθούν και να προστατευτούν τα θύματα trafficking και εξαναγκαστικής πορνείας. Τώρα, τα κορίτσια κάνουν πιάτσα στο νότιο τμήμα της Κολωνίας, όμως ακόμα και αυτό ρίχνει τις τιμές στη βόρεια συνοικία.

Το 2007 η Carolyn Maloney, μια Γερουσιαστής των Δημοκρατιών από τη Νέα Υόρκη και ιδρύτρια του Human Trafficking Caucus (συμβούλιο για τη διακίνηση ανθρώπων) του Κογκρέσσου των ΗΠΑ, έγραψε για τις συνέπειες της νομιμοποίησης της πορνείας μέσα και γύρω από τη Μέκκα του τζόγου Λας Βέγκας. «Μια φορά και έναν καιρό», έγραφε, «υπήρχε μια αφελής πεποίθηση ότι η νομιμοποιημένη πορνεία θα βελτίωνε τις ζωές των εκδιδόμενων, θα εξάλειφε την πορνεία στις περιοχές όπου παρέμενε παράνομη και θα έδιωχνε το οργανωμένο έγκλημα από τη δουλειά. Όπως όλα τα παραμύθια, έτσι και αυτό αποδείχτηκε προϊόν φαντασίας».

Οι γερμανικές διωκτικές αρχές που εργάζονται σε γειτονιές κόκινων φαναριών με δυσκολία μπορούν πια να αποκτήσουν πρόσβαση στα πορνεία. Η Γερμανία έχει μετατραπεί σε ένα «κέντρο για τη σεξουαλική εκμετάλλευση νέων γυναικών από την Ανατολική Ευρώπη, καθώς και μια σφαίρα δραστηριότητας για το οργανωμένο έγκλημα από όλο τον κόσμο», λέει ο ManfredPaulus, συνταξιούχος επικεφαλής ντετέκτιβ από την πόλη της Ούλμ στα νότια, που εργαζόταν ως ντετέκτιβ στο τμήμα ηθών και τώρα προειδοποιεί γυναίκες από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία να μην δελεαστούν να έρθουν για δουλειά στη Γερμανία.

Στατιστικά, η Γερμανία δεν έχει σχεδόν καθόλου πρόβλημα με την πορνεία και το trafficking. Σύμφωνα με τη Γερμανική Ομοσπονδιακή Αστυνομία (BKA), το 2011 καταγγέλθηκαν 636 υποθέσεις «trafficking με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση», περίπου το ένα τρίτο από ό,τι 10 χρόνια πριν. Δεκατρία θύματα ήταν κάτω των 14 και άλλα εβδομήντα-εφτά ήταν κάτω των 18.

Σύμφωνα με την έκθεση της ΒΚΑ, υπάρχουν πολλές γυναίκες από χώρες της ΕΕ «η κατάσταση των οποίων υπονοεί ότι είναι θύματα trafficking, αλλά κάτι τέτοιο είναι δύσκολο να σταθεί στο δικαστήριο». Όλα εξαρτώνται από τις καταθέσεις των γυναικών, σύμφωνα με τους συντάκτες, αλλά «δεν υπάρχει διάθεση συνεργασίας με την αστυνομία και τις υπηρεσίες παροχής βοήθειας, ειδικά σε περιπτώσεις που το φερόμενο ως θύμα προέρχεται από τη Βουλγαρία ή τη Ρουμανία». Και όταν οι γυναίκες τολμούν να μιλήσουν, οι καταθέσεις τους «συχνά αποσύρονται».

Ticketautomat f??r Prostituierte in BonnΗ εισροή γυναικών σημαίνει ότι οι τιμές πέφτουν. Εδώ, μια από τις αποκαλούμενες “καμπίνες εργασίας” -στην πραγματικότητα χωρισμένες με τοίχο θέσεις παρκαρίσματος για σεξ μέσα στο αυτοκίνητο- που παρέχονται στις εργαζόμενες. Εκδιδόμενες που εργάζονται εκεί αναφέρουν ότι στοματικό σεξ και συνουσία μπορούν να αγοραστούν ακόμα και με €10.

Μείωση στις καταδίκες

Μια μελέτη από το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ για το Ξένο και Διεθνές Ποινικό Δίκαιο (MaxPlanckInstituteforForeignandInternationalCriminalLaw) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα επίσημα στοιχεία για την εμπορία ανθρώπων «λένε λίγα για την πραγματική έκταση του εγκλήματος».

Σύμφωνα με μια έκθεση για την εμπορία ανθρώπων που παρουσιάστηκε πρόσφατα από την Ευρωπαία Επίτροπο CeciliaMalmström, στην ΕΕ υπάρχουν περισσότερα από 23.600 θύματα, εκ των οποίων τα δύο τρίτα υπόκεινται σε σεξουαλική εκμετάλλευση.Η Malmström, από τη Σουηδία η ίδια, βλέπει ενδείξεις ότι οι συμμορίες επεκτείνουν τη δράση τους. Παρόλα αυτά, λέει, ο αριθμός των καταδικών μειώνεται γιατί οι αστυνομικοί δυσκολεύονται στην προσπάθεια να καταπολεμήσουν το trafficking.

Τι γίνεται όμως αν στην πραγματικότητα ό γερμανικός νόμος για την πορνεία βοηθάει τους δουλεμπόρους; Μήπως ο νόμος βοήθησε την πορνεία να αυξηθεί και μαζί της και την εμπορία ανθρώπων;

Οι περισσότερες γυναίκες που έρχονται στη Γερμανία για να εργαστούν εκδιδόμενες δεν έχουν απαχθεί από τους δρόμους –και οι περισσότερες δεν πιστεύουν ότι θα δουλέψουν σε κάποιο φούρνο. Συνήθως είναι γυναίκες σαν τη Σίνα, που ερωτεύονται κάποιον άντρα και τον ακολουθούν στη Γερμανία ή σαν την Αλίνα, που ξέρουν ότι θα γίνουν πόρνες. Όμως, συνήθως δεν ξέρουν πόσο άσχημα μπορεί να είναι – και αγνοούν το ότι πολύ δύσκολα θα μπορούν να κρατήσουν οι ίδιες τα λεφτά που βγάζουν.

Μερικές υποθέσεις είναι ακόμα χειρότερες. Τον Δεκέμβρη, το κοινό της γερμανικής τηλεόρασης έμεινε άναυδο με το σόου «Wegwerfmädchen» («κορίτσια μιας χρήσης»), μέρος της αστυνομικής σειράς «Tatort», που είχε γυριστεί Στο Ανόβερο, στη Βόρεια Γερμανία. Το επεισόδιο έδειχνε νταβατζήδες να ρίχνουν στα σκουπίδια δύο βαριά τραυματισμένες κοπέλες μετά από ένα σεξουαλικό όργιο. Λίγες μόνο μέρες μετά την προβολή, η αστυνομία του Μονάχου βρήκε ένα ημίγυμνο κορίτσι να κλαίει σε ένα παρκάκι.

Το μπουντρούμι στον Ισάρ

Η 18χρονη από τη Ρουμανία το είχε σκάσει από ένα πορνείο. Είπε στους αστυνομικούς ότι την είχαν προσεγγίσει στο δρόμο του χωριού της τρεις άντρες και δύο γυναίκες. Οι άγνωστοι/ες  της είχαν υποσχεθεί μια δουλειά ως γκουβερνάντα. Όταν έφτασαν στο Μόναχο, είπε, της έκλεισαν τα μάτια και την οδήγησαν σε ένα υπόγειο κελί με μια πόρτα που ανοίγει μόνο με κωδικό ασφαλείας.

Μια άλλη κοπέλα καθόταν σε μια κουκέτα στο σκοτεινό δωμάτιο, ενώ μέσα από τους τοίχους ακουγόταν ο ήχος τρεχούμενου νερού. Η αστυνομία υποθέτει ότι το κρησφύγετο είναι ένα κενό εργοστάσιο κοντά στον ποταμό Ισάρ, που διατρέχει το Μόναχο. Οι άντρες τη βίασαν και, όταν εκείνη αρνήθηκε να δουλέψει σε ένα πορνείο, την έδειραν.

Οι αστυνομικοί είχαν αμφιβολίες στην αρχή, όμως το κορίτσι θυμόταν τα ονόματα των νταβατζήδων, οι οποίοι συνελήφθησαν και κρατούνται. Καθώς αρνούνται να απαντήσουν σε ερωτήσεις, το μυστηριώδες μπουντρούμι δεν έχει βρεθεί ακόμα και η κοπέλα από τη Ρουμανία είναι στο πρόγραμμα προστασίας μαρτύρων.

Καμιά φορά οι κοπέλες στέλνονται από τις οικογένειές τους, όπως η Κόρα από τη Μολδαβία. Η 20χρονη κοπέλα έχει τα χέρια στις τσέπες του φούτερ της με κουκούλα και φοράει αφράτες παντόφλες με μεγάλα μάτια ραμμένα πάνω τους. Η Κόρα ζει σε έναν ξενώνα που ανήκει σε ένα ρουμανικό κέντρο βοήθειας για θύματα trafficking. Όταν τα κορίτσια είναι 15-16 χρονών στη Μολδαβία, λέει ο ψυχολόγος της, οι αδερφοί και οι πατεράδες συχνά τους λένε: «πουτάνα, τράβα και βγάλε χρήματα».

Οι αδερφοί της Κόρα, πήραν την ελκυστική και φρόνιμη αδερφή τους σε μια ντίσκο στην κοντινή πόλη. Το μόνο της καθήκον εκεί ήταν να σερβίρει ποτά, όμως γνώρισε έναν άντρα με επαφές στη Ρουμανία. «Μου είπε ότι μπορούσα να βγάλω πολύ περισσότερα λεφτά στις ντίσκο εκεί». Η Κόρα τον ακολούθησε, πρώτα στη Ρουμανία και μετά στη Γερμανία.

Διαδικασία χειραφέτησης

Αφού την βίαζαν για μια ολόκληρη μέρα στη Νυρεμβέργη, λέει, ήξερε τι έπρεπε να κάνει. Εργάστηκε σε ένα πορνείο στη γειτονιά Frauentormauer, μια από τις παλιότερες συνοικίες κόκκινων φαναριών. Δεχόταν τους άντρες στο δωμάτιό της, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, ακόμη και  18 ώρες τη μέρα. Λέει ακόμα ότι αστυνομικοί έρχονταν στο πορνείο ως πελάτες. «Δεν παρατήρησαν τίποτα.  Ή δεν νοιάζονται».

Το πορνείο είχε πολλή δουλειά την παραμονή Χριστουγέννων του 2012. Η Κόρα λέει ότι ο νταβατζής της απαίτησε να εργαστεί επί 24ωρης βάσης και πως τη μαχαίρωσε στο πρόσωπο όταν εκείνη αρνήθηκε. Έτρεχε τόσο πολύ αίμα που της επέτρεψαν να πάει στο νοσοκομείο. Ένας πελάτης, του οποίου το κινητό ήξερε, την βοήθησε να δραπετεύσει στην Ρουμανία, όπου η Κόρα κατήγγειλε στις αρχές τον βασανιστή της. Λέει πως πρόσφατα της τηλεφώνησε ο νταβατζής της και την απείλησε ότι θα την βρει.

Παρά την ύπαρξη ιστοριών όπως αυτή, οι πολιτικοί στο Βερολίνο δεν αισθάνονται ιδιαίτερη πίεση να κάνουν κάτι. Αυτό συμβαίνει εν μέρει επειδή, στη συζήτηση για την πορνεία, μια σωστή ιδεολογικά θέση αποκτά μεγαλύτερο βάρος από τις θλιβερές πραγματικότητες. Για παράδειγμα, όταν το Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών του Αμβούργου οργάνωσε ένα συνέδριο για την πορνεία στη Γερμανία πριν από ένα χρόνο, κάποιος από τους παρευρισκόμενους είπε πως η πορνεία «ως αναγνωρισμένο επάγγελμα που ασχολείται με το σεξ, βρίσκεται σε έναν δρόμο χειραφέτησης και επαγγελματοποίησης».

Αυτού του είδους οι δηλώσεις σοκάρουν την καθηγήτρια νομικής Rahel Gugel. «Είναι παράλογο. Δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα», λέει. Η ίδια είναι καθηγήτρια δικαίου στην κοινωνική εργασία στο Συνεργατικό Πανεπιστήμιο της Βάδης-Βυρτεμβέργης και έκανε τη διατριβή της στον νόμο για την πορνεία, ενώ έχει εργαστεί και σε μια οργάνωση παροχής βοήθειας.

Οι υπερασπιστές/τριες της νομιμοποίησης ισχυρίζονται ότι όλοι/όλες έχουν το δικαίωμα να εργαστούν σε οποιοδήποτε επάγγελμα επιλέξουν. Μερικές φεμινίστριες επιχαίρουν τις πόρνες για την χειραφέτησή τους, γιατί, λένε, οι γυναίκες θα πρέπει να μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν με τα σώματά τους. Στην πράξη, βέβαια, γίνεται ξεκάθαρο το πόσο θολά είναι τα όρια μεταξύ της εθελοντικής και της εξαναγκαστικής πορνείας. Γυναίκες σαν την Αλίνα και την Κόρα έγιναν πόρνες με τη θέλησή τους και έκαναν τις επιλογές τους αυτόνομα; «Είναι πολιτικά σωστό στη Γερμανία να σέβεσαι τις επιλογές της κάθε γυναίκας προσωπικά», λέει η δικηγόρος Gugel. «Αν όμως θέλεις να προστατέψεις τις γυναίκες, τότε δεν είναι αυτός ο τρόπος».

Σύμφωνα με την Gugel, πολλές γυναίκες συναντούν συναισθηματικές και οικονομικές αντιξοότητες. Υπάρχουν αποδείξεις ότι αριθμός των εκδιδομένων που έχουν κακοποιηθεί και παραμεληθεί ως παιδιά είναι πάνω από τον μέσο όρο. Σύμφωνα με έρευνες, πολλές από αυτές τις γυναίκες υποφέρουν από ψυχικά τραύματα. Οι εκδιδόμενες υποφέρουν από κατάθλιψη, άγχος και εθισμούς, σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό από τον γενικό πληθυσμό. Οι περισσότερες έχουν βιώσει βιασμό, αρκετές επανειλημμένα. Σε έρευνες, οι περισσότερες έχουν δηλώσει ότι θα άφηναν την πορνεία αμέσως, αν μπορούσαν.

Φυσικά, υπάρχουν επίσης γυναίκες που αποφασίζουν ότι προτιμούν να πουλάνε το κορμί τους παρά να γεμίζουν τα ράφια ενός σουπερμάρκετ. Αλλά όλα δείχνουν ότι είναι η μειοψηφία, η οποία όμως εκπροσωπείται ηχηρά από τις λίγες γυναίκες που είναι ιδιοκτήτριες πορνείων και λομπίστριες για την πορνεία, όπως η Felicitas Schirow.

Ο γερμανικός νόμος υιοθετεί μια θεμελιωδώς λάθος προέγγιση, λέει η Gugel. Για να προστατευτούν οι γυναίκες, εξηγεί, η πορνεία πρέπει να περιοριστεί και οι πελάτες να τιμωρούνται. Η φωνή της είναι μοναχική στη Γερμανία.

Όχι όμως και σε άλλα μέρη στην Ευρώπη. Χώρες που κάποτε ακολουθούσαν παρόμοιο μονοπάτι με αυτό της Γερμανίας, τώρα απομακρύνονται από αυτό και ακολουθούν το παράδειγμα των Σουηδών. Δύο χρόνια προτού η Γερμανία ψηφίσει τον νόμο της, οι Σουηδοί υιοθέτησαν την αντίθετη προσέγγιση. Η ακτιβίστρια Kajsa Ekis Ekman αγωνίζεται για να πείσει την υπόλοιπη Ευρώπη να μιμηθεί τη χώρα της. Μετά την έκδοση ενός βιβλίου στο οποίο περιγράφει τις ζωές όσων είναι στην πορνεία, η Ekman ταξιδεύει από τη μια ευρωπαϊκή πόλη στην άλλη, περίπου σαν πρέσβειρα στον αγώνα ενάντια στην εμπορία ανθρώπων.

Στα μέσα Απρίλη, η καμπάνια της Ekman την οδήγησε στο KOFRA, ένα κέντρο γυναικών στο Μόναχο.  Η Ekman είναι ξανθιά, γαλανομάτα, λεπτοκαμωμένη και ενεργητική. Κάθεται σε μια στενή ξύλινη καρέκλα και μιλάει με τόση ένταση που ο καφές της στην κούπα κρυώνει – σαν μην υπήρχε αρκετός χρόνος για να ακουστούν όλα τα επιχειρήματα.

Ως φοιτήτρια στη Βαρκελώνη, η Ekman συγκατοικούσε με μια γυναίκα που εκδιδόταν. Η ίδια έγινε μάρτυρας του πώς οι νταβατζήδες εξουσιάζουν τις γυναίκες. «Από τότε που είδα πώς η συγκάτοικός μου πουλούσε το κορμί της δεν έχω σταματήσει να ασχολούμαι με το θέμα» λέει. Πίσω στη Σουηδία, την εξέπληξε η συζήτηση για τον ελεύθερο έρωτα και την αυτοδιάθεση των γυναικών στην πορνεία. «Αυτό που είχα δει ήταν τελείως διαφορετικό», λέει η Ekman.

Kampagne gegen sexuellen KindesmissbrauchΟι περισσότεροι/ες από τους/τις αρχιτέκτονες του νόμου του 2001 που νομιμοποίησε την πορνεία συνεχίζουν να υποστηρίζουν τη διατήρησή του ακόμα και αν αρκετές άλλες ευρωπαϊκές χώρες αποφάσισαν να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Σουηδίας. Εδώ, η Christine Bergmann, τότε Υπουργός Οικογενειακών Υποθέσεων.

Τιμωρώντας τους πελάτες και όχι τις πόρνες

Το 1999, όταν η Σουηδία κατέστησε παράνομη την αγορά σεξουαλικών υπηρεσιών, οι ευρωπαίοι γείτονές της δεν το πίστευαν. Για πρώτη φορά ήταν ο πελάτης και όχι οι πόρνες που τιμωρούνταν.

«Τώρα η πορνεία ανθίζει στα κρυφά», έγραφε η γνωστή γερμανική εφημερίδα  Frankfurter Allgemeine Zeitung, λέγοντας ότι πρόκειται για «ήττα για το γυναικείο κίνημα στη Σουηδία» και  εικάζοντας αυθαίρετα ότι από πίσω βρίσκεται ο «δογματικός φεμινισμός». Μπορεί μια κοινωνία που θέλει να απαλλαγεί από τη σεμνοτυφία να τιμωρεί τους άντρες που επισκέπτονται πόρνες; Μπορεί, απαντάει η Ekman, αναφέροντας την επιτυχία στη χώρα της, όπου ολοένα και λιγότεροι άντρες πληρώνουν για σεξ και αυτοί που το κάνουν ολοένα και περισσότερο ντρέπονται για αυτό.

Φυσικά, η πορνεία εξακολουθεί να υπάρχει στη Σουηδία, όμως η πορνεία στον δρόμο έχει μειωθεί στο μισό. Ο συνολικός αριθμός εκδιδομένων έχει μειωθεί από έναν αριθμό γυναικών της τάξης των 2.500 σε περίπου 1.000-1.500. Οι νταβατζήδες φέρνουν γυναίκες από την Ανατολική Ευρώπη στη χώρα σε βανάκια και συχνά κατασκηνώνουν εκτός της πόλης, όμως η πορνεία δεν αποφέρει πια τα ίδια τεράστια κέρδη. Οι επικριτές συχνά αναφέρουν ότι η πορνεία μέσω διαδικτύου και σε διαμερίσματα έχει αυξηθεί, ενώ ορισμένοι άντρες πλέον επισκέπτονται πορνεία σε χώρες της Βαλτικής ή της Ανατολικής Ευρώπης.

Ο σουηδικός νόμος δεν βασίζεται στο δικαίωμα των εκδιδόμενων να κάνουν τις επιλογές τους αυτόνομα, αλλά στην ισοτιμία μεταξύ ανδρών και γυναικών, η οποία υπάρχει τόσο στο σουηδικό όσο και στο γερμανικό σύνταγμα. Σε απλά λόγια, το επιχείρημα είναι ότι η πορνεία συνιστά εκμετάλλευση και πάντοτε εμπεριέχει την ανισότητα. Το γεγονός ότι οι άντρες μπορούν να αγοράζουν γυναίκες, σύμφωνα με τους Σουηδούς, παγιώνει μια αντίληψη για τον ρόλο των γυναικών που είναι καταστροφική για την υπόθεση των ίσων δικαιωμάτων για όλες τις γυναίκες.

«Pimp My Bordello»

Η Σουηδία τιμωρεί τους πελάτες, τους νταβατζήδες και τους δουλέμπορους. Είναι μια προσέγγιση που αποσκοπεί στο να αφανίσει τη ζήτηση και να καταστήσει την επιχείρηση μη κερδοφόρα για τους δουλεμπόρους και τους εκμεταλλευτές. Πριν από δύο χρόνια, οι Σουηδοί αύξησαν τη μέγιστη ποινή για τους πελάτες από έξι σε δώδεκα μήνες φυλάκιση.

Παρότι η αστυνομία δεν είναι πάντοτε επιμελής στο κυνήγι των πελατών, από το 1999 έχουν συλληφθεί περισσότεροι από 3.700 άντρες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ποινή ήταν κάποιο πρόστιμο. Στη Σουηδία υπάρχει μια συζήτηση για το κατά πόσο ο περιοριστικός νόμος είναι όντως η σωστή προσέγγιση, όμως χαίρει μεγάλης αποδοχής από τους πολίτες. Δέκα χρόνια μετά την εφαρμογή του, πάνω από το 70% δηλώνουν ότι στηρίζουν την ποινικοποίηση των αντρών που πληρώνουν για σεξ και όχι των γυναικών που πληρώνονται.

Στη Γερμανία, από την άλλη, η κατάσταση είναι τέτοια ώστε στο τηλεοπτικό κανάλι RTLII να προβάλλεται μια νέα σειρά στην οποία μια ομάδα «Pimp my bordello» τριγυρίζει σε «πορνεία με προβλήματα» σε όλη τη χώρα για να ενισχύσει τις δουλειές τους με καλές συμβουλές. Κάτι τέτοιες προσπάθειες είναι που οδήγησαν την Alice Schwarzer, εκδότρια του φεμινιστικού περιοδικού ΕΜΜΑ να θέτει «ως βραχυπρόθεσμο στόχο», για τη Γερμανία, «έναν κοινωνικό διάλογο που να καταδικάζει την πορνεία αντί να την αποδέχεται ή ακόμα και να την προωθεί, όπως γίνεται σήμερα».

Η PierrettePape πιστεύει ότι υπάρχουν επιπτώσεις από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η πορνεία σε πολλές χώρες. «Σήμερα, ένα αγόρι στη Σουηδία μεγαλώνει με το δεδομένο ότι η αγορά σεξ είναι παράνομη. Ένα αγόρι στην Ολλανδία μεγαλώνει με το δεδομένο ότι οι γυναίκες κάθονται σε βιτρίνες και μπορούν να παραγγελθούν, όπως τα τα προϊόντα μαζικής κατανάλωσης». Η Pape είναι η εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Λόμπι Γυναικών στις Βρυξέλλες, μια οργάνωση ομπρέλα για 2.000 ευρωπαϊκές οργανώσεις γυναικών.

Στην Pape προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η Γερμανία δεν αναθεωρεί ριζικά τις πολιτικές της  για την εμπορία ανθρώπων. «Η συζήτηση έχει ξεκινήσει σε όλη την Ευρώπη και ελπίζουμε ότι οι Γερμανοί πολιτικοί και οι οργανώσεις αρωγής θα εστιάσουν περισσότερο στα ανθρώπινα δικαιώματα από ό,τι κάνουν μέχρι στιγμής».

Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες ακολουθούν το Σουηδικό μοντέλο. Στην Ισλανδία, που έχει υιοθετήσει παρόμοια πολιτική, οι πολιτικοί εξετάζουν ακόμα και την απαγόρευση της διαδικτυακής πορνογραφίας· από το 2009 στη Νορβηγία επίσης τιμωρούνται οι πελάτες της πορνείας· στη Βαρκελώνη είναι παράνομο να αγοράσεις υπηρεσίες από μια πόρνη στο δρόμο.

Η γαλλική προσέγγιση

Σύμφωνα με έναν φινλανδικό νόμο του 2006, οι άντρες μπορεί να τιμωρηθούν αν ήταν πελάτες μιας εκδιδόμενης που δουλεύει για κάποιον νταβατζή ή είναι θύμα εμπορίας ανθρώπων. Αλλά έχει αποδειχθεί αδύνατο να αποδειχθεί ότι ο άντρας γνώριζε για αυτά. Το Φινλανδικό Υπουργείο Δικαιοσύνης ετοιμάζει μια έκθεση σχετικά με το αν πρέπει να υιοθετηθεί το σουηδικό μοντέλο.

Στη Γαλλία επίσης πολλοί θέλουν να μιμηθούν τη Σουηδία. Λίγο πριν αναλάβει καθήκοντα, η Najat Vallaud-Belkacem, η υπεύθυνη για τα γυναικεία δικαιώματα υπουργός, έκανε μια γενναία δήλωση. «Στόχος μου είναι να δω την εξαφάνιση της πορνείας». Οι πολιτικοί και οι κοινωνιολόγοι αντιμετώπισαν την ιδέα ως «ουτοπική» και οι πόρνες διαμαρτυρήθηκαν στους δρόμους της Λυών και του Παρισιού. Το προσχέδιο της Vallaud-Belkacem προβλέπει μέχρι έξι μήνες φυλάκιση και πρόστιμο €3,000 για τους πελάτες. Θα χρειαστεί όμως περισσότερος χρόνος μέχρι να υπερισχύσει η άποψη της μέσα στην κυβέρνηση.

Και στη Γερμανία; Οι πολιτικοί στο Βερολίνο επιχειρηματολογούν υπέρ μικρών αλλαγών στον νόμο για την πορνεία και στο τέλος δεν κάνουν τίποτα. Το 2007, η τότε Υπουργός Οικογενειακών Υποθέσεων Ursulavonder Leyen, μέλος του κόμματος των Χριστιανοδημοκρατών (CDU) της Καγκελαρίου Angela Merkel, ήθελε τα πορνεία να υπόκεινται σε κυβερνητική έγκριση και η Annegret Kramp-Karrenbauer, επίσης μέλος του CDU και τότε υπουργός εσωτερικών του κρατιδίου του Σάαρλαντ (τώρα κυβερνήτης), την υποστήριξε. όμως οι δύο πολιτικοί δεν κατάφεραν να κερδίσουν την πλειοψηφία μέσα στο κόμμα τους και έτσι τίποτα δεν άλλαξε.

Το 2008, το Συνέδριο των Υπουργών για την Ισότητα και τις Γυναικείες Υποθέσεις προσπάθησε να εισάγει κάποιους κανόνες που εξέταζαν την αξιοπιστία των ιδιοκτητών/τριων πορνείων. Συζήτησαν με τους συναδέλφους τους στο Συνέδριο των Υπουργών Εσωτερικών, αλλά τίποτα δεν άλλαξε.

Το 2009, γυναίκες πολιτικοί από το CDU, το SDP, το φιλικό προς την επιχειρηματικότητα Free Democratic Party (FDP) και τους Πράσινους του νοτιοδυτικού κρατιδίου της Βάδης-Βυρτεμβέργη, κάλεσαν σε μια πρωτοβουλία ενάντια στις «απάνθρωπες υπηρεσίες flat-rate» στην Bundesrat, το νομοθετικό σώμα που εκπροσωπεί τα γερμανικά κρατίδια. Αλλά καμία αλλαγή δεν έγινε στον νόμο.

Η Ολλανδία υιοθέτησε το μονοπάτι της θεσμικής απορρύθμισης δύο χρόνια πριν τη Γερμανία. Τόσο ο Ολλανδός υπουργός δικαιοσύνης όσο και η αστυνομία καλύπτουν το γεγονός ότι δεν έχουν υπάρξει βελτιώσεις για τις εκδιδόμενες έκτοτε. Γενικά, βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση από πριν ως προς την υγεία τους, ενώ αυξάνεται ο αριθμός των ουσιοεξαρτημένων. Η αστυνομία εκτιμά ότι 50-90% των γυναικών δεν ασκεί το επάγγελμα με τη θέλησή του.

Ο σοσιαλδημοκράτης LodewijkAsscher πιστεύει ότι η πλήρης νομιμοποίηση της πορνείας αποτελεί «εθνικό λάθος». Η Ολλανδική κυβέρνηση τώρα σχεδιάζει να καταστήσει αυστηρότερο τον νόμο ώστε να καταπολεμήσει την αύξηση της εμπορίας ανθρώπων και την εξαναγκαστική πορνεία.

Οι Γερμανοί αργούν ακόμα. Οι Πράσινοι, που έχουν παίξει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στηρίζοντας τον νόμο πριν από 12 χρόνια, δεν έχουν τύψεις. Ένας εκπρόσωπος της KerstinMüller, της τότε κοινοβουλευτικής εκπροσώπου των Πρασίνων, δηλώνει ότι αυτή πλέον έχει εστιάσει σε άλλα θέματα. Η Irmingard Schewe-Gerigk, ηγετικό στέλεχος τότε της κοινοβουλευτικής τους ομάδας, λέει: «Ο νόμος ήταν καλός. Απλώς θα έπρεπε να είχε εφαρμοστεί με μεγαλύτερη επιμέλεια». Είναι πάντως αρκετά ενδιαφέρον ότι η Schewe-Gerigk είναι πλέον πρόεδρος της οργάνωσης για τα γυναικεία δικαιώματα Terre des Femmes, που στοχεύει σε «μια κοινωνία χωρίς πορνεία».

Ο τρίτος από τους τότε υποστηρικτές του νόμου, Volker Beck, εξακολουθεί να τον στηρίζει και σήμερα. Πρώην εκπρόσωπος του κόμματός του για νομικά ζητήματα, σήμερα καλεί για νέα προγράμματα αρωγής και εξόδου από το επάγγελμα. Αλλά πιστεύει ότι η Σουηδία δεν μπορεί να είναι πρότυπο για τη Γερμανία. «Μια απαγόρευση δεν βελτιώνει τίποτα, γιατί απλώς θα συμβαίνει σε μέρη που είναι δύσκολο να καταγραφούν», λέει ο Beck. «Εξάλλου», προσθέτει, «θα  κυριαρχήσουν οι μαφίες» – λες και σήμερα κυριαρχούν αξιοσέβαστοι επιχειρηματίες.

Βασίλειο Ανομίας

Κάποιοι από τους συναδέλφους του Πρασίνους διαφωνούν. «Ένα μεγάλο μέρος της βιομηχανίας ήδη λειτουργεί στο βασίλειο της ανομίας», λέει η Thekla Walker από τη Στουτγκάρδη. Ως πρόεδρος της τοπικής οργάνωσης του κόμματός της σε επίπεδο Ομόσπονδου κράτους, η Walker προσπαθεί να αλλάξει την προσέγγιση του κόμματός της στο θέμα της πορνείας.

«Η αυτόνομη εκδιδόμενη που φανταστήκαμε όταν εφαρμόστηκε ο νόμος το 2001, που διαπραγματεύεται με ίσους όρους με τον πελάτη και μπορεί να συντηρήσει τον εαυτό της με το εισόδημά της, είναι η εξαίρεση», διαβάζει η Walker σε ένα απόσπασμα ενός κειμένου που εισηγήθηκε στο κομματικό συνέδριο τον προηγούμενο μήνα. Ο ισχύον νόμος, συνεχίζει, δεν προστατεύει τις γυναίκες από την εκμετάλλευση, αλλά τους παρέχει «απλώς την ελευθερία να επιτρέπουν στους εαυτούς τους να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης». Οι Πράσινοι, έγραψε η Walker, δεν μπορούν να κλείνουν τα μάτια στις «καταστροφικές συνθήκες διαβίωσης και εργασίας πολλών εκδιδόμενων γυναικών».

Όμως το έκαναν. Η Walker απέσυρε το κείμενο γιατί δεν είχε καμιά ελπίδα να κερδίσει την πλειοψηφία, αν και το κόμμα είχε πει ότι θα ρίξει μια προσεκτικότερη ματιά για να διαπιστώσει εάν ο νόμος χρειάζεται βελτιώσεις.

Στη Γερμανία, όσοι και όσες μιλούν ενάντια στη νομιμοποίηση θεωρούνται «πουριτανοί και ηθικολόγοι», λέει η καθηγήτρια Δικαίου Gugel. Άλλωστε, προσθέτει, δεν πιστεύει ότι «οι πολιτικοί ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για το θέμα».

Η Υπουργός Οικογενειακών Υποθέσεων KristinaSchröder παρόλα αυτά, θέλησε να πατάξει το traffickingκαι την εξαναγκαστική πορνεία. «Παρά τις εντατικές προσπάθειες, δεν καταφέραμε να πετύχουμε ομοφωνία ανάμεσα στα τέσσερα εμπλεκόμενα υπουργεία», αναφέρει δήλωση του υπουργείου. Η πρόθεσή της να ρυθμίσει τους οίκους ανοχής πιο αυστηρά απέτυχε λόγω της αντίθεσης της Υπουργού Διακιοσύνης SabineLeutheusser-Schnarrenberger. Η Schnarrenberger πιστεύει ότι δεν είναι αναγκαίες αλλαγές στο νόμο και επαναλαμβάνει το παλιό επιχείρημα ότι ο γερμανικός νόμος βγάζει τις γυναίκες από την παρανομία ενώ ο σουηδικός τις στέλνει στο σκοτάδι.

Με δεδομένη αυτή τη διαφωνία, θα είναι θαύμα εάν η κυβέρνηση φτάσει σε μια απόφαση σύντομα για να προστατεύει πιο αποτελεσματικά τα θύματα trafficking. Στο μεταξύ, οι γυναίκες θα συνεχίζουν να πρέπει να φροντίσουν μόνες τους εαυτούς τους.

Εντελώς νόμιμο

Η Αλίνα από το Sânandrei κατάφερε να δραπετεύσει από το πορνείο στο αεροδρόμιο Muschis. Μετά από έφοδο, αυτή και δέκα ακόμα γυναίκες έτρεξαν σε ένα τούρκικο εστιατόριο στη γειτονιά. Ο αδερφός του ιδιοκτήτη, που ήταν πελάτης, έκρυψε τις γυναίκες και νοίκιασε ένα λεωφορείο με δικά του έξοδα. Με αυτό  προσπάθησε να τις οδηγήσει πίσω στη Ρουμανία. Οι νταβατζήδες προσπάθησαν να σταματήσουν το λεωφορείο, όμως οι γυναίκες κατάφεραν να δραπετεύσουν.

Η Αλίνα μένει και πάλι στο σπίτι των γονιών της. Δεν τους είπε ποτέ τι έγινε. Εργάζεται, αλλά δεν θέλει να πει τι κάνει. Η αμοιβή είναι αρκετή για τα εισιτήρια του λεωφορείου, ρούχα και λίγα καλλυντικά.

Η Αλίνα μερικές φορές επισκέπτεται το AIDrom, ένα συμβουλευτικό κέντρο για θύματα trafficking, που βίσκεται στην πόλη Timisoara, στα δυτικά της Ρουμανίας. Εκεί μιλάει με την ψυχολόγο GeorgianaPalcu, η οποία προσπαθεί να της βρει μια θέση εκπαιδευόμενης ως κομμώτρια ή μαγείρισσα. Η Palcu λέει ότι οι συζητήσεις με τις κοπέλες που έχουν γυρίσει από τη Γερμανία είναι «χωρίς τελειωμό και δύσκολες». Τις ενθαρύννει να είναι αισιόδοξες.

Όμως η Palcu δεν έχει αυταπάτες. Ακόμα και αν μια κοπέλα βρει μια θέση εκπαιδευόμενης, μάλλον δεν θα δεχτεί τη δουλειά, γιατί αυτές οι θέσεις δεν δίνουν παραπάνω από €200 για 40 ώρες εργασίας τη βδομάδα. Ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με την Palcu, πολλές από όσες γύρισαν από τη Γερμανία αφού υπήρξαν θύματα κακοποίησης, εκδίδονται ξανά. «Τι μπορώ να τους πω;» ρωτάει. «Αυτή είναι η πραγματικότητα. Δεν μπορείς να ζήσεις με €200.»

Το πορνείο Airport Muschis στο Schönefeld δεν υπάρχει πια. Έχει αντικατασταθεί από το Club Erotica, που δεν προσφέρει  υπηρεσίες flat-rate.Αλλά οι πελάτες έχουν πολλές επιλογές στην περιοχή. Μερικά χιλιόμετρα μακριά, στο Schöneberg, το King George πλέον λειτουργεί ως flat-rate. Η διεύθυνσή του χρησιμοποιεί το σλόγκαν «Geizmacht Geil» που μεταφράζεται περίπου ως «το φτηνό σε κάνει να καβλώνεις». Για €99 οι πελάτες μπορούν να απολαύσουν σεξ και ποτά μέχρι να κλείσει το μαγαζί. Πρωκτικό σεξ, στοματικό σεξ χωρίς προστασία και φίλημα με γλώσσα είναι έξτρα. Το King George προσφέρει και «πάρτυ με ομαδικό σεξ – ‘gang-bang party’» τις Δευτέρες, Τετάρτες και Παρασκευές.

Είναι εντελώς νόμιμο.

 

Μετάφραση: Δήμητρα Σπανού

Επιμέλεια: Σοφία Ξυγκάκη

Πηγή: Spiegel

 

Αλληλεγγύη στις γυναίκες που αντιστέκονται στο Κουρδιστάν

solidarity quilt

Ανακοίνωση αλληλεγγύης του Ευρωπαϊκού τμήματος της Παγκόσμιας Πορείας Γυναικών προς τις γυναίκες της αντίστασης στο Κουρδιστάν

Εμείς, 60 γυναίκες από 18 Ευρωπαϊκές χώρες που μαζευτήκαμε στο Ευρωπαϊκό Συντονιστικό της ΠΠΓ στη Ντονόστια, στη Χώρα των Βάσκων, χαιρετίζουμε την αντίσταση των Κουρδισσών στο Κομπάνι (Rojava) – στα σύνορα Τουρκίας και Συρίας, όπου Κούρδοι, Ασσύριοι, Αρμένιοι, Γεζίντι, Άραβες και Τσετσένοι από διαφορετικές θρησκείες συνυπάρχουν ειρηνικά και αναπτύσσουν εναλλακτικές για την κατανομή της εξουσίας σε κάθε επίπεδο της δημοκρατικής ζωής. Αυτά τα εναλλακτικά στον καπιταλισμό, την αποικιοκρατία και την πατριαρχία πρότυπα είναι που υπερασπίζεται σήμερα η γενναία αντίσταση του YPG (People’sProtectionUnity) και του YPJ (women’sunity).

Καταδικάζουμε την παραβίαση των στοιχειωδών γυναικείων και ανθρώπινων δικαιωμάτων, καθώς και όλες τις μορφές φονταμενταλισμού, είτε θρησκευτικού, εθνικού ή πολιτικού. Καταγγέλλουμε τις αυξανόμενες συμμαχίες μεταξύ υπερσυντηρητικών κύκλων, μεταξύ των οποίων είναι και οι θρησκευτικοί φονταμενταλισμοί, ως στρατηγικές που ενδυναμώνουν το καπιταλιστικό και πατριαρχικό σύστημα ως «λύση» στην κρίση.

Συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε σε περιοχές συγκρούσεων για την οριστική εξάλειψη της δουλείας και των βιασμών ως εργαλεία πολέμου. Θα συνεχίσουμε να χτίζουμε έναν άλλο κόσμο που θα αποκλείει όλες τις μορφές καταπίεσης: ενός ανθρώπου σε άλλον, μιας ομάδας σε μια άλλη, μιας πλειοψηφίας σε μια μειοψηφία, ενός λαού σε έναν άλλο.

Με αφορμή τις πρόσφατες επιθέσεις ενάντια στις εναλλακτικές και ενάντια στα δικαιώματα των γυναικών, αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε την 4η Διεθνή Καμπάνια της Παγκόσμιας Πορείας Γυναικών στο Κουρδιστάν στις 8 Μάρτη 2015, στοχεύοντας στην ενδυνάμωση και τη στήριξη των κουρδισσών στον αγώνα τους για αυτονομία και αυτό-προσδιορισμό της περιοχής, αλλά και των ίδιων τους των σωμάτων. Καλούμε γυναίκες από την Ευρώπη και όλο τον κόσμο να στηρίξουν και να συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Φεμινιστικό Καραβάνι που σκοπό έχει να ενδυναμώσει και να κάνει ορατές τη γυναικεία αντίσταση και τις εναλλακτικές.

Θα συνεχίσουμε να πορευόμαστε μέχρι όλες οι γυναίκες να είναι ελεύθερες!

Ντονόστια (Σαν Σεμπαστιάν), Χώρα των Βάσκων, 12 Οκτωβρίου 2014

 

Η απεικόνιση των κουρδισσών μαχητριών στα μέσα ενημέρωσης

kurdish

της Dilar Dirik

Στον απόηχο της δολοφονίας των κουρδισσών Sakine Cansiz, Fidan Dogan και Leyla Saylemez στις 9 Ιανουαρίου του 2013 στο Παρίσι, τα κυρίαρχα μέσα μαζικής ενημέρωσης επικεντρώθηκαν ξαφνικά σε ένα για πολύ καιρό ξεχασμένο, αλλά συναρπαστικό θέμα: τον αξιοσημείωτο ρόλο των γυναικών στο κουρδικό απελευθερωτικό κίνημα.

Τα τελευταία δύο χρόνια οι κούρδοι κατέλαβαν τον έλεγχο του Δυτικού Κουρδιστάν (συριακό Κουρδιστάν ή Ροτζάβα) και σταδιακά εγκαθίδρυσαν δομές δυαδικής εξουσίας στη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου. Από την αρχή οι γυναίκες συμμετείχαν ως ενεργά μέλη της Επανάστασης στη Ροτζάβα μέσω του κοινωνικού και πολιτικού ακτιβισμού τους, αλλά αυτό που εξέπληξε περισσότερο τα κυρίαρχα δυτικά μέσα ενημέρωσης ήταν ότι οι γυναίκες συμμετείχαν στις  μάχες ή στο πεδίο των μαχών ισότιμα. Αυτές οι γυναίκες, οι οποίες πολεμούν ενάντια στο καθεστώς του Άσαντ, καθώς και σε ομάδες τζιχαντιστών, τονίζουν κατ’ επανάληψη ότι ο αγώνας τους είναι ένας πολυμέτωπος αγώνας για την ελευθερία τους, σαν κούρδισσες και σαν γυναίκες. Αν και η ύπαρξη γυναικών μαχητριών αποτελεί φυσικό στοιχείο της πολιτικής δράσης σε ολόκληρο το Κουρδιστάν εδώ και δεκαετίες, ο κόσμος μόλις τώρα αρχίζει να συνειδητοποιεί τον ισχυρό ρόλο των γυναικών στο κουρδικό απελευθερωτικό κίνημα. Ειδικά το τελευταίο διάστημα το γυναικείο κίνημα έχει εξάψει τη φαντασία των κυρίαρχων μέσων με διάφορους τρόπους, που κυμαίνονται μεταξύ δέους,  συγκαταβατικού οριενταλισμού μέχρι καθαρού σεξισμού.

Τα περισσότερα άρθρα σχετικά με τις κούρδισσες μαχήτριες είναι τουλάχιστον απλοϊκά, μισογυνιστικά, οριενταλιστικά και πατερναλιστικά. Αντί να προσπαθήσουν να κατανοήσουν το φαινόμενο σε όλη του την πολυπλοκότητα, αυτά τα άρθρα συχνά καταφεύγουν σε σκανδαλιστικές ανακοινώσεις για να εκμεταλλευτούν την κατάπληξη του κοινού σχετικά με το γεγονός ότι «οι φτωχές γυναίκες στη Μέση Ανατολή» μπορούν με κάποιο τρόπο να είναι μαχήτριες. Ως εκ τούτου, αντί να αναγνωρίσουν την πολιτιστική επανάσταση που συνιστούν οι ενέργειες αυτών των γυναικών σε μια κατά τα άλλα συντηρητική, πατριαρχική κοινωνία, πολλοί δημοσιογράφοι την πατάνε με τις ίδιες πολυχρησιμοποιημένες κατηγοριοποιήσεις: τη στιγμή που τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, ιδιαίτερα στην Τουρκία και το Ιράν, απεικονίζουν τις γυναίκες αντάρτισσες ως «σατανικές τρομοκράτισσες πόρνες», ως ερωτικά παιχνίδια των αντρών μαχητών, οι οποίες μισούν την οικογένεια και έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου, τα δυτικά μέσα ενημέρωσης αναφέρονται συχνά σε αυτές τις γυναίκες ως «καταπιεσμένα θύματα που αναζητούν διέξοδο από την οπισθοδρομική κουλτούρα τους», οι οποίες διαφορετικά θα αντιμετώπιζαν μια ζωή γεμάτη από εγκλήματα τιμής και παιδικούς γάμους. Εκτός του ότι αγνοούν πλήρως τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εναντίον των Κούρδων, γεγονός που προκάλεσε αυτή την αντίσταση, οι ανακοινώσεις αυτές όχι μόνο δεν βασίζονται σε γεγονότα, αλλά διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα σκόπιμα. Πράγματι, οι κούρδισσες αντιμετωπίζουν μια πολύ πατριαρχική κοινωνία με πολύ μεγάλη βία κατά των γυναικών, αλλά τα κίνητρα αυτών των γυναικών που αγωνίζονται είναι πολύ διαφορετικά, πολύπλοκα και – λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές δομές του Κουρδιστάν και της Μέσης Ανατολής – επαναστατικά με πολλούς τρόπους. Ανεξάρτητα αν συμφωνούν ή όχι  με τους σκοπούς τους, είναι άδικο και προβληματικά απλοϊκό να ονομάζουν την επιλογή αυτών των γυναικών να γίνουν αντάρτισσες ως «διέξοδο». Αυτές οι γυναίκες μάχονται ενεργά ενάντια στην πατριαρχία – πώς μπορεί αυτό να θεωρηθεί «διέξοδος»;! Διερευνώντας τους λόγους αυτής της διαστρεβλωμένης απεικόνισης αποκαλύπτεται ότι η αναγνώριση τους ως δρώντα υποκείμενα θα έθετε το σύστημα σαφώς σε κίνδυνο…

Το γεγονός ότι οι Κούρδισσες παίρνουν τα όπλα, τα παραδοσιακά σύμβολα της ανδρικής εξουσίας, είναι από πολλές απόψεις μια ριζική παρέκκλιση από την παράδοση. Γι’ αυτό το λόγο είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η κριτική των κυρίαρχων μέσων για τη συμμετοχή των Κουρδισσών στη μάχη δεν γίνεται σε πασιφιστική βάση, αλλά στη βάση ουσιοκρατικών, δυαδικών αντιλήψεων για το τι συνιστά να είσαι «γυναίκα». Το να μάχεσαι θεωρείται «μη-γυναικείο», διαπερνά κοινωνικά όρια, κλονίζει τα θεμέλια του κατεστημένου. Οι γυναίκες μαχήτριες κατηγορούνται για παραβίαση της «ιερότητας της οικογένειας», επειδή τολμούν να βγουν από την αιώνια φυλακή που έχει καθοριστεί για αυτές, επειδή ανατρέπουν το σύστημα, την πατριαρχική, γυναικοκτονική τάξη, επιλέγοντας την ενεργή συμμετοχή από το να παραμένουν θύματα. Ο πόλεμος θεωρείται ανδρική υπόθεση, που ξεκινά, καθοδηγείται, και τελειώνει από τους άνδρες. Οπότε είναι η λέξη «γυναίκες» στην έκφραση «γυναίκες που μάχονται» που προκαλεί αυτή τη γενική δυσφορία. Παρόλο που είναι οι ίδιοι οι παραδοσιακοί έμφυλοι ρόλοι που συχνά φυσικοποιούνκαι εξιδανικεύουν τις γυναίκες ως αγίες, η τιμωρία είναι άγρια, όταν οι γυναίκες παραβιάζουν αυτούς τους ρόλους που τους έχουν ανατεθεί. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλές γυναίκες αγωνίστριες σε όλον τον κόσμο υπόκεινται σε σεξουαλική βία ως μαχήτριες στον πόλεμο και ως πολιτικές κρατούμενες. Όπως έχουν επισημάνει πολλές φεμινίστριες, ο βιασμός και η σεξουαλική βία σπάνια έχει σχέση με τη σεξουαλική επιθυμία, αλλά είναι εργαλεία εξουσίας για να κυριαρχήσει και να επιβληθεί η θέληση κάποιου πάνω σε κάποιον άλλο άνθρωπο. Στο πλαίσιο των γυναικών μαχητριών ο στόχος της σεξουαλικής βίας, σωματικής ή λεκτικής, είναι να τις τιμωρήσει, επειδή εισέρχονται σε μια σφαίρα που διασφαλίζει τα προνόμια των ανδρών.

Μια σύντομη ματιά στην απεικόνιση των κουρδισσών μαχητριών από τα τουρκικά και ιρανικά μέσα ενημέρωσης αποκαλύπτει τίτλους όπως «έμεινε έγκυος», «απελπισμένες βουνίσιες γυναίκες», «η πραγματικότητα των βιασμών στα βουνά», «δες ποιανού είναι ερωμένη», «δεν ήταν παρθένα», κ.λπ. Το γεγονός αυτό εκθέτει τη σεξιστική νοοτροπία που κρύβεται πίσω από αυτούς τους ισχυρισμούς, οι οποίοι αξιοποιούν τις συνήθεις συντηρητικές κοινωνικές αξίες, όπως η υπεράσπιση της «τιμής» μιας οικογένειας, και συνδυάζουν το μισογυνισμό με τα ρατσιστικά στερεότυπα της κουρδικής κουλτούρας για να την παρουσιάσουν ως οπισθοδρομική. Αντί να εξοργίζονται με τους βιασμούς και τη σεξουαλική βία από το στρατό και τους φρουρούς των φυλακών (ειδικά στα παιδιά που είναι στη φυλακή), τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ασχολούνται με την παρθενία αυτών των γυναικών. Αυτή η μέθοδος σεξιστικής προπαγάνδας έχει στόχο κατά κύριο λόγο να απονομιμοποιήσει το κίνημα των γυναικών και να συγκαλύψει τη ριζοσπαστική πραγματικότητα, η οποία θα μπορούσε να αμφισβητήσει, να ταράξει και να τραυματίσει τα υπερ-αρρενοποιημένα ετεροπατριαρχικά συστήματα, εναντίον των οποίων αγωνίζονται αυτές οι γυναίκες. Έχει ως στόχο να αποσπάσει την προσοχή από το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των κουρδισσών συμμετέχουν στον αγώνα από πεποίθηση, από επιθυμία να καταπολεμήσουν την καταπίεση, ότι η ενεργή συμμετοχή τους είναι συνειδητή, με σκοπό να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους. Γίνεται φανερό ότι η συζήτηση γύρω από την «εργαλειοποίηση του θύματος» είναι μια προσπάθεια να απορρίψει τη συνειδητότητα ​​αυτών των αγωνιζόμενων γυναικών. Ένας ψευτο-επιστήμονας ακαδημαϊκός ισχυρίζεται επιπλέον: «Καθότι οι γυναίκες είναι πιο συναισθηματικές από τους άνδρες, είναι πιο εύκολο να τις ελέγξεις». Αν το κουρδικό κίνημα είχε σκοπό τη στρατολόγηση γυναικών αποκλειστικά ως φυσικού εργαλείου πολέμου ή ως αντικείμενα του σεξ, γιατί να βασιζόταν κατά ένα μεγάλο ποσοστό στην εκλεπτυσμένη φεμινιστική ιδεολογία και σε εκπαιδευτικά σεμινάρια για να τις κινητοποιήσει; Δεν θα ήταν καλύτερα σε αυτή την περίπτωση, για το PKK και τα παραρτήματά του για παράδειγμα, να μην υπήρχε μια ιδεολογική ηγεσία που να λέει «ο άνθρωπος είναι ένα σύστημα. Το αρσενικό έχει γίνει καθεστώς και το μετατρέπει σε κυρίαρχη κουλτούρα. Η ταξική και η έμφυλη καταπίεση αναπτύσσονται από κοινού. Η αρρενωπότητα έχει δημιουργήσει το κυρίαρχο φύλο, την κυρίαρχη τάξη και το κυρίαρχο κράτος. Όταν ο άνθρωπος αναλύεται σε αυτό το πλαίσιο, είναι σαφές ότι η αρρενωπότητα πρέπει να εκλείψει. Πράγματι, το να σκοτώσεις τον κυρίαρχο άνθρωπο είναι η θεμελιώδης αρχή του σοσιαλισμού. Αυτό σημαίνει η δύναμη του να σκοτώνεις: να σκοτώνεις τη μονόπλευρη κυριαρχία, την ανισότητα και τη μισαλλοδοξία. Επιπλέον σημαίνει να σκοτώνεις το φασισμό, τη δικτατορία και το δεσποτισμό»; Ο ισχυρισμός ότι η κινητοποίηση των γυναικών είναι ένας ύπουλος τρόπος στρατολόγησης αποφεύγει να θέσειτην εμπλοκή της φεμινιστικής φιλοσοφίας του κινήματος, η οποία διακηρύσσει ρητά τη χειραφέτηση των γυναικών ως θεμελιώδη αρχή.

Ένας άλλος τρόπος άρνησης της σημασίας των κουρδισσών μαχητριών είναι ο ισχυρισμός ότι καταφεύγουν στα βουνά προκειμένου να «ξεφύγουν» από την καταπιεστική κουλτούρα τους. Τόσο τα δυτικά όσο και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν επανειλημμένα αναπαράξει αυτόν τον ισχυρισμό, πιθανότατα χωρίς να έχουν μιλήσει ποτέ έστω και με μία κούρδισσα μαχήτρια. Ακόμη και αν δεχτούμε την υπόθεση, για χάρη της συζήτησης, ότι τα βουνά αποτελούν «διέξοδο» για τις γυναίκες, γιατί δεν ρωτάμε ποιοι κοινωνικο-οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες, που διαιωνίζονται από αυτά τα κράτη, έχουν συμβάλει στην απόφαση μιας γυναίκας να διαλέξει μια ζωή που θα μάχεται για την ελευθερία από τη ζωή ενός απλού ανθρώπου; Γιατί οι γυναίκες βρίσκουν την ελευθερία, που διαφορετικά δεν θα είχαν στη ζωή τους, στον αγώνα; Το να παραπλανάσαι από την παλιά κρατική προπαγάνδα, η οποία αναφέρεται συχνά στις γυναίκες μαχήτριες ως θύματα σε σύγχυση ή εύκολες στρατολογίες, είναι πολύ τεμπέλικο και προβληματικό και απλοποιεί ένα πολύ σύνθετο φαινόμενο. Οι κούρδισσες που παίρνουν τα όπλα έχουν υψηλό επίπεδο πολιτικής συνείδησης, η οποία ενισχύεται περαιτέρω από εκπαιδευτικά σεμινάρια. Δηλώνοντας ότι η κινητοποίηση των αναλφάβητων γυναικών της υπαίθρου, χωρίς ιδιαίτερο εκπαιδευτικό υπόβαθρο, είναι ενδεικτικό της επιπολαιότητας του γυναικείου κινήματος και της έλλειψης «συνθετότητας», ακόμα και αυτοαποκαλούμενες φεμινίστριες συγγραφείς πατρονάρουν με προβληματικό τρόπο γυναίκες από αυτά τα κοινωνικά στρώματα. Δεν είναι μόνο ότιαυτές οι «εξηγήσεις» είναι εγγενώς σοβινιστικές ή σεξιστικές, αλλά και ότιαυτού του είδους τα επιχειρήματα δεν μπορούν να εξηγήσουν πώς το κουρδικό κίνημα δημιούργησε ένα λαϊκό φεμινιστικό κίνημα βάσης, το οποίο αμφισβήτησε την παράδοση και μετασχημάτισε την κοινωνία σε εντυπωσιακό εύρος, ενδυναμώνοντας τις γυναίκες στην ευρύτερη κοινωνία σε αξιοσημείωτο βαθμό.

Περιέργως, παρόλο που το γυναικείο κίνημα δείχνει να εμφανίζεται σήμερα στην ημερήσια διάταξη, τα κίνητρα και οι ιδεολογίες πίσω από το κίνημα αποσιωπούνται επίτηδες. Για παράδειγμα, ενώ ορισμένα άρθρα άρχισαν να θαυμάζουν τη δύναμη και το θάρρος των γυναικών που μάχονται εναντίον του καθεστώτος και των δυνάμεων της Αλ-Κάιντα στο δυτικό Κουρδιστάν, οι ίδιοι οι συγγραφείς συχνά δεν αναφέρουν ότι οι γυναίκες αυτές λένε ρητά ότι η ιδεολογία του Αμπντουλάχ Οτσαλάν είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από αυτό το κίνημα.

Παράγοντες που επιβάλλονται, όπως η απελπισία, ο παραλογισμός ή η σύγχυση σχετικά με τις δράσεις των κουρδισσών μαχητριών και η εξάπλωση της προπαγάνδας για τη σεξουαλική εκμετάλλευση αποτελούν έμφυλα εργαλεία πολέμου που χρησιμεύουν για να απονομιμοποιήσουν τον ενδυναμωτικό τους αγώνα. Γιατί, πριν καν μιλήσουν με αυτές τις γυναίκες, φαίνεται να έχουν όλοι έτοιμες εξηγήσεις για τη συμμετοχή των κουρδισσών; Από πού προέρχεται αυτός ο έντονος φόβος για τις αποφάσεις αυτών των γυναικών; Αν θέλουμε να κατανοήσουμε την παράξενη και διαστρεβλωμένη απεικόνιση των κουρδισσών μαχητριών στα μέσα ενημέρωσης, πρέπει να αναρωτηθούμε: «Ενάντια σε ποιον αγωνίζονται αυτές οι γυναίκες;» Η απάντηση θα μας προσφέρει σημαντικές πληροφορίες. Οι κούρδισσες μαχήτριες (αυτή τη στιγμή) αγωνίζονται ενάντια στο  τουρκικό κράτος, τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ με την υπερ-αρρενωπή στρατιωτική δομή, και ενάντια σε έναν πρωθυπουργό που ζητά από τις γυναίκες να κάνουν τουλάχιστον τρία παιδιά, ενάντια στο ιρανικό καθεστώς, το οποίο αρνείται την ιδιότητα του ανθρώπου στις γυναίκες, στο όνομα του Ισλάμ υποτίθεται, και ενάντια στους τζιχαντιστές της Αλ-Κάιντα που διακηρύσσουν ότι είναι «επιτρέψιμο (halal)» να βιάζουν κούρδισσες ενώ τους υπόσχονται 72 παρθένες στον παράδεισο για τις βάρβαρες πράξεις τους. Επιπλέον όμως αυτές οι γυναίκες μάχονται ενάντια στη βάναυση πατριαρχία μέσα στην ίδια κουρδική κοινωνία. Ενάντια στον παιδικό γάμο, στους εξαναγκαστικούς γάμους, στα εγκλήματα «τιμής», στην ενδοοικογενειακή βία, στην κουλτούρα του βιασμού. Δεν είναι περίεργο λοιπόν που οι οπλισμένες κούρδισσες θεωρούνται τεράστια απειλή! Η προσπάθεια να υπονομευτεί η συμμετοχή αυτών των γυναικών μέσω λεκτικών και σωματικών σεξουαλικών επιθέσεων είναι μια τεχνική επιβίωσης των πατριαρχικών δομών, εναντίον των οποίων αυτές οι γυναίκες παίρνουν τα όπλα. Η αποδοχή των γυναικών ως εχθρό τους στη μάχη κάνει αυτά τα εύθραυστα, γεμάτα τεστοστερόνη τάγματα να χάνουν τη γη κάτω από τα πόδια τους …

Μετάφραση: Λίνα Φιλοπούλου

Πηγή: Kurdish Question

 

Πέρα από το ροζ και το γαλάζιο

pinkisnotforgirls copy

της Δήμητρας Κογκίδου

Είναι αγόρι ή  κορίτσι;

Η παγίδα του φύλου αρχίζει από πολύ νωρίς, πριν ακόμα γεννηθεί το παιδί, από το υπερηχογράφημα. Ίσως το πιο κοινό τελετουργικό στις δυτικές κοινωνίες σχετικά με τη γέννηση  ενός μωρού είναι η προετοιμασία του παιδικού δωματίου και η αγορά των «κατάλληλων για το φύλο» του μωρουδιακών και διαφόρων αντικειμένων. Διαφορετικά στυλ και χρώματα στα πρώτα ρουχαλάκια, στα σεντόνια και στις κουβέρτες, στη διακόσμηση του δωματίου και στα πρώτα παιχνίδια που αντανακλούν τις απόψεις των ενηλίκων για τους έμφυλους ρόλους. Πηγαίνοντας σε ένα κατάστημα παιχνιδιών για τα πρώτα βρεφικά παιχνίδια, βλέπεις ταυτόχρονα και τους διαφορετικούς διαδρόμους ή ορόφους για τα παιχνίδια «για αγόρια» ή «για κορίτσια». Ροζ για τα κορίτσια και γαλάζιο για τα αγόρια. Ήδη από τις κλινικές τα μωρά αντιμετωπίζονται διαφορετικά με μπλε και ροζ βραχιολάκια στα χεράκια τους.

Γιατί, άραγε, τα  προϊόντα για παιδιά εξακολουθούν να είναι τόσο έμφυλα ενώ έχει υπάρξει σημαντική πρόοδος στον τομέα της ισότητας των φύλων στις σύγχρονες κοινωνίες;

Ροζ ή γαλάζιο; Τα προϊόντα για τα παιδιά έχουν έμφυλα χαρακτηριστικά

Η ανάγκη διαφοροποίησης του ανδρισμού από τη θηλυκότητα αντικατοπτρίζεται σε μια ποικιλία προϊόντων για παιδιά που έχουν έμφυλα χαρακτηριστικά.   Μπορούμε να τα βρούμε στα παιχνίδια, στα ρούχα, στα σχολικά είδη, στα ηλεκτρονικά παιχνίδια, σε ταινίες για παιδιά, σε νεανικά περιοδικά, στα τρόφιμα που προορίζονται ειδικά για παιδιά, στη διακόσμηση των παιδικών δωματίων, στα είδη φροντίδας για παιδιά, αλλά και στην κουλτούρα των ΜΜΕ. Καθώς μεγαλώνουν τα κορίτσια δέχονται θετικά σχόλια για τα μαλλιά και την εμφάνισή τους, ενώ τα αγόρια για το θάρρος και τη δύναμή τους και αν δεν  ακούσουν αυτά από το οικογενειακό τους περιβάλλον, θα εισπράξουν αντίστοιχα μηνύματα από τις διαφημίσεις για παιδιά, από τα παιδικά προγράμματα στην τηλεόραση, τις ταινίες και τα παιχνίδια. Από πολύ μικρή ηλικία τα παιδιά μαθαίνουν ότι ο κόσμος είναι βαθιά διχοτομημένος ως προς το φύλο, ότι τα αγόρια και τα κορίτσια είναι διαφορετικά, φορούν διαφορετικά ρούχα, συμπεριφέρονται με διαφορετικό τρόπο, παίζουν με διαφορετικά παιχνίδια και αγαπούν διαφορετικά χρώματα…

Τι χρώμα έχει το φύλο;

Έχει το φύλο χρώμα; Έχει…. Ένα παράδειγμα.

Εδώ και πολλά χρόνια έχουν υπάρξει πολλές διαμαρτυρίες στις ΗΠΑ για τα διαφοροποιημένα κατά φύλο παιχνίδια που έδιναν τα  καταστήματα McDonald με τα Happy Meals, γεγονός που ώθησε τα καταστήματα να τροποποιήσουν την πολιτική τους. Σχετικά πρόσφατα έδιναν τη φιγούρα δράσης  Spider-Man, μόνον που για τα αγόρια το δώρο περιείχε ένα αυτοκίνητο, μια φιγούρα Spider-Man και μια μάσκα Spider-Man  στα τυπικά χρώματά του που είναι κόκκινο και μπλε, ενώ για τα κορίτσια φιγούρα Spider-Man ροζ, ένα κοκαλάκι, μια βούρτσα μαλλιών και βραχιόλια με το σήμα του Spider-Man, αλλά σε χρώμα μωβ και ροζ. Το ζήτημα είναι γιατί αν ένα κορίτσι θέλει ένα παιχνίδι Spider-Man, αυτός θα πρέπει να είναι ροζ και όχι σε κόκκινο και μπλε που είναι τα χρώματά του; Επιπλέον, γιατί ένα παιχνίδι πρέπει να γίνει ροζ για να προσελκύσει τα κορίτσια; Δεν θα μπορούσε να δημιουργηθεί και μια Spider-Woman αν ο στόχος είναι να προσελκύσουν περισσότερα κορίτσια στις φιγούρες δράσης;

Αυτό δεν αποτελεί το μοναδικό παράδειγμα. Έχουμε πολλά ίδια παιχνίδια, ακόμα και «ουδέτερα ως προς το φύλο», που κυκλοφορούν σε διαφορετικές εκδοχές για αγόρια και για κορίτσια, με διαφορετικά χρώματα και σχήματα και ορισμένες φορές με διαφορετικό αριθμό λειτουργιών –λιγότερες για τα κορίτσια.

Υπάρχουν πολλές μελέτες που διερευνούν το ρόλο του χρώματος στο πλαίσιο των έμφυλων στερεοτύπων και όλες δείχνουν ότι υπάρχει διαφοροποίηση κατά φύλο. Το χρώμα αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες για την έμφυλη κατηγοριοποίηση των παιχνιδιών από τα παιδιά. Μια σημαντική πηγή επιρροής των παιδιών ως προς την επιλογή χρωμάτων οφείλεται στο γεγονός ότι εκτίθενται από τη γέννησή τους σε ένα ροζ ή γαλάζιο περιβάλλον και με αντίστοιχες επιλογές στα χρώματα των παιχνιδιών. Είναι λογικό, λοιπόν, στη συνέχεια το χρώμα να αποτελεί ένα από τα κύρια κριτήρια για την έμφυλη κατηγοριοποίηση των μικρών παιδιών. Χρειάζεται να γίνουν περισσότερες έρευνες για το ποια χρώματα θεωρούνται «αγορίστικα ή κοριτσίστικα» σε διαφορετικές ηλικίες των παιδιών. Αυτό όμως που είναι πιο σημαντικό είναι να βρούμε αποτελεσματικούς τρόπους για να καταπολεμήσουμε τα έμφυλα στερεότυπα στη βάση του χρώματος.

Είσαι κορίτσι; «THINK PINK»

Είσαι κορίτσι; Η παλέτα του ροζ είναι για σένα – φούξια, λαμπερό ροζ, απαλό ροζ, ροζ με καρδούλες, λουλουδάκια ή glitter. «Τα κορίτσια αγαπούν το ροζ». Η έντονη παρουσία του ροζ είναι παντού και όπως μου είπε μια φίλη: «είναι σαν ένα τέρας που καταβροχθίζει όλα τα άλλα χρώματα». Ροζ μπορεί να είναι το χρώμα που κυριαρχεί στο υπνοδωμάτιο του κάθε μικρού κοριτσιού σήμερα, ίσως στα περισσότερα ρούχα και αξεσουάρ, καθώς και σε άλλα αντικείμενα που συνήθως χρησιμοποιεί. Τα περισσότερα παιχνίδια «για κορίτσια» είναι, επίσης, σε αποχρώσεις ροζ έως μωβ και ακολουθούν άλλες παστέλ αποχρώσεις. Σιγά –σιγά όλο αυτό το ροζ «συννεφάκι» τυλίγει τις ζωές των σύγχρονων κοριτσιών και γίνεται ροζουλί καταιγισμός. Γιατί οι διάδρομοι των «κοριτσιών» στα καταστήματα πρέπει να είναι γεμάτοι με ροζ παιχνίδια και ρούχα; Ας βάλουμε ένα τέλος στη ροζοποίηση!

Οι γυναίκες της δικής μου γενιάς δεν θυμόμαστε να ήμασταν τόσο παθιασμένες με το ροζ.  Σήμερα το ροζ είναι διάχυτο στη ζωή των νεαρών κοριτσιών μας και η αγορά είναι αμείλικτη στη χρωματική διαφοροποίηση των ειδών που απευθύνονται σε μικρά κορίτσια και αγόρια. Τι συμβαίνει και τα κορίτσια «αγαπούν το ροζ»; Γιατί ετοιμάζουμε τις σύγχρονες «μικρές πριγκίπισσες» για μια ζωή «en rose»; Ποιος είναι ο ρόλος της βιομηχανίας παιχνιδιών, ένδυσης και διασκέδασης στη γκετοποίηση του ροζ;

Το ροζ  έχει γίνει από τα πιο σημαντικά στοιχεία του σχεδιασμού των «κοριτσίστικων» παιχνιδιών τα τελευταία χρόνια. Έχουν γραφτεί πάρα πολλά για την προέλευση της έλξης των κοριτσιών από το ροζ, αλλά σύμφωνα με όλα τα δεδομένα τα αίτια είναι κοινωνικοπολιτισμικά.  Υποστηρίζεται ότι η Barbie  φταίει για την μεγάλη διάδοση του ροζ, αν και όταν βγήκε στη δεκαετία του 1950 ως κούκλα μόδας υψηλής ραπτικής ήταν ντυμένη σε μαύρο και άσπρο. Στη δεκαετία του ’70 η  Barbie συνδέθηκε με το ροζ χρώμα. Η Mattel – κατασκευάστρια εταιρεία της Barbie- έχει τα πνευματικά δικαιώματα στην απόχρωση του ροζ  που ονομάζεται Barbie Pink και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε οτιδήποτε δεν είναι της Barbie. Το ροζ είναι το χρώμα κυρίως για τα πολύ μικρά κορίτσια, μέχρι την ηλικία περίπου των 5-6 και οι κούκλες Barbie και οι πριγκίπισσες Disney είναι κυρίως στα ροζ. Καθώς φθάνουν στην ηλικία των 8 ή 9 ετών, κάνουν πιο συνειδητές επιλογές ενδυμάτων και επηρεάζονται περισσότερο από τις τάσεις της μόδας. Για το λόγο αυτό και οι κούκλες που απευθύνονται σε μεγαλύτερα κορίτσια, όπως οι Monster High, φοράνε περισσότερα χρώματα.

Αν είσαι γονιός και θέλεις να μεγαλώσεις την κόρη σου χωρίς τους περιορισμούς που επιβάλλουν τα έμφυλα στερεότυπα σε όλα τα επίπεδα είναι πολύ δύσκολο  να αποφύγεις τη ροζ χιονοστιβάδα. Πολύ συχνά ακούγεται το επιχείρημα ότι «αν δεν σας αρέσουν και διαφωνείτε, μην αγοράζετε ροζ». Το ζήτημα δεν λύνεται έτσι απλά, καθώς το μήνυμα ότι τα αγόρια είναι διαφορετικά από τα κορίτσια θα εξακολουθεί να μεταδίδεται σε μια αγορά όπου υπάρχει έμφυλος διαχωρισμός όλων των ειδών για παιδιά και θα εξακολουθήσει να υπάρχει η προσδοκία για συμμόρφωση που θα ασκεί πίεση σε γονείς και παιδιά. Χρειάζεται ισχυρή βούληση από γονείς και παιδιά για να αντισταθούν και να ξεχωρίσουν. Κουβεντιάζοντας το καλοκαίρι στις διακοπές με δύο μαμάδες μικρών παιδιών για το θέμα αυτό, η μία μαμά λέει για την 5χρονη κόρη της: «Το ροζ της αρέσει! Δεν μπορώ να της πάρω τίποτα σε άλλο χρώμα» και η άλλη μαμά απαντά: «Αν ήθελε σοκολάτα για πρωινό, μεσημεριανό και βραδινό θα την άφηνες ενώ ξέρεις ότι αυτό της κάνει κακό; Εμένα η κόρη μου –είναι 9 ετών – τολμάει να είναι διαφορετική γιατί έτσι την μάθαμε».

Αν το κοριτσάκι από τη γέννησή του περιβάλλεται μόνο με ροζ αντικείμενα και παιχνίδια, το κάνουμε να πιστέψει ότι είναι το αγαπημένο του χρώμα. Ροζ βλέπει και στα καταστήματα εκεί που είναι τα κοριτσίστικα παιχνίδια. Η ροζ χιονοστιβάδα επεκτείνεται και στα επιτραπέζια παιχνίδια καθώς και αυτά κυκλοφορούν σε κοριτσίστικες εκδοχές (π.χ. η ροζ Monopoly, όπου τα ακίνητα και τα ξενοδοχεία έχουν αντικατασταθεί με μπουτίκ και εμπορικά κέντρα, το Scrabble με λεξιλόγιο στην κατηγορία της μόδας). Αργότερα, στην ενήλικη ζωή το ροζ είναι χρώμα που χαρακτηρίζεται από θηλυκότητα, τρυφερότητα, παιδικότητα, αθωότητα και ρομαντισμό. Στην ετήσια έκθεση παιχνιδιών στο Javits Center της Νέας Υόρκης που είναι η μεγαλύτερη εμπορική έκθεση της βιομηχανίας των παιχνιδιών με 100.000 προϊόντα, τα 75.000 περίπου από αυτά  ήταν ροζ. Οτιδήποτε «κοριτσίστικο» έχει γίνει σχεδόν μονοχρωματικό από τη βιομηχανία παιδικών ειδών.

Δεν έχει κάτι κακό το ροζ ως χρώμα, αλλά είναι ένα τόσο μικρό κομμάτι του ουράνιου τόξου

Ο σεξισμός που αποτυπώνεται σε όλα τα αντικείμενα που προορίζονται για παιδιά, η σεξιστική επιρροή του μάρκετινγκ και η ροζοποίηση έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις σε γονείς και εκπαιδευτικούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και έχει οδηγήσει στη δημιουργία οργανώσεων για την καταπολέμησή τους. Για παράδειγμα, στη Μεγάλη Βρετανία ξεκίνησε το 2008 μια καμπάνια, οι Pinkstinks ως αντίδραση στη ροζ χιονοστιβάδα  των μηνυμάτων που παίρνουν τα κορίτσια μέσα από όλα τα είδη που απευθύνονται σε παιδιά. Μέσα από τη δράση τους προσπαθούν να ανατρέψουν αυτήν την αντίληψη προωθώντας αλλαγές σε προϊόντα που περιορίζουν τα κορίτσια στα έμφυλα στερεότυπα. Όπως αναφέρουν στη διακήρυξή τους: «Το πρόβλημα δεν είναι ο κατακλυσμός με το ροζ χρώμα, αλλά οι συμβολισμοί και οι συνδηλώσεις του καθώς κάτω από την ομπρέλα αυτή εντάσσεται οτιδήποτε προωθεί ένα στερεότυπο τρόπο  για να είσαι κορίτσι: χαριτωμένη, παθητική, κολλημένη με τη μόδα, τα ψώνια, τον καλλωπισμό». Άλλη συναφής καμπάνια για την κατάργηση των έμφυλων διαχωρισμών στα παιχνίδια και στα βιβλία στη Μεγάλη Βρετανία  είναι η Let Toys Be Toys.

Η νέα εκστρατεία # Free To Wear Pink (# Freetowearpink)  άρχισε στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ τον Απρίλιο του 2014 και δίνει το μήνυμα ότι όλα τα παιδιά πρέπει να είναι ελεύθερα να φορέσουν ροζ ανεξάρτητα από το φύλο τους και ιδιαίτερα  ενθαρρύνει τα αγόρια και τους γονείς τους.  Η εκστρατεία συσχετίζεται με  τα ρούχα για παιδιά Quirkie Kids αλλά δεν είναι απλά έξυπνο μάρκετινγκ. Διαθέτει unisex παιδικά t-shirts σε ροζ και μωβ με θέματα που δεν συνδέονται με το ροζ, όπως, ζώα, δεινόσαυρους, τέρατα, εξωγήινους. Η εκστρατεία είναι πολύ δημοφιλής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι γονείς συμμετέχουν ανεβάζοντας φωτογραφίες παιδιών που εκφράζουν τη μοναδικότητά τους μέσα από το ντύσιμο.

Πάρα πολλοί γονείς σε διάφορες ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης και ιστοσελίδες για γονείς αναφέρουν ότι αισθάνονται ότι η μάχη για την κατάργηση του ροζ είναι μια χαμένη μάχη, παρά τις δικές τους προσπάθειες να περιορίσουν τα ροζ παιχνίδια, ρούχα και αντικείμενα για στα κορίτσια τους. Παράλληλα, όμως, διαπιστώνουν ότι μετά από κάποια ροζ φάση ευτυχώς κάποια παιδιά αλλάζουν.

Το ροζ ως στρατηγική μάρκετινγκ για τα παιχνίδια και τα είδη για κορίτσια

Αν παρατηρήσουμε όλα τα προϊόντα που απευθύνονται στα παιδιά μοιάζει τα κορίτσια και τα αγόρια ζουν χωριστά, στις άκαμπτες σφαίρες του ροζ και του  μπλε με την πρώτη να είναι παθητική, όμορφη και απαλή και η δεύτερη επιθετική, ενεργητική, δυναμική και ισχυρή. Η δικαιολογία για αυτό το είδος του έμφυλου διαχωρισμού είναι συνήθως ότι είναι φυσικό και ότι  έτσι ήταν πάντα.

Πάντως το  ροζ δεν ήταν το «κατάλληλο» χρώμα για κορίτσια μέχρι το 1950. Διεθνή γυναικεία περιοδικά της δεκαετίας του ‘40 προέτρεπαν τους γονείς  να ντύνουν  τα αγόρια τους  στα ροζ  επειδή είναι ένα θερμό και εκφραστικό χρώμα και τα κορίτσια με ένα ήρεμο γαλάζιο. Ιστορικοί μόδας, αναφέρουν ότι η σύνδεση του μπλε με τα αγόρια και του ροζ με τα κορίτσια είναι σχετικά πρόσφατη. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα όλα τα μωρά ήταν ντυμένα στα λευκά για πρακτικούς λόγους καθώς δεν υπήρχαν τα πλυντήρια και ο μόνος τρόπος για να καθαρίσουν καλά τα ρούχα των μωρών ήταν να τα βράσουν. Δεν υπήρχε καμία προσπάθεια να δηλωθεί το φύλο του παιδιού καθώς τόσο τα αγόρια, όσο και τα κορίτσια, φορούσαν φορέματα «ουδέτερα ως προς το φύλο». Στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα, οι κανόνες άρχισαν να αλλάζουν και εμφανίζεται χαλαρά το ροζ και το μπλε. Το ροζ εθεωρείτο ως αρρενωπή απόχρωση – μια παστέλ εκδοχή του κόκκινου-η οποία συνδέεται με τη δύναμη και το μπλε, λόγω της σύνδεσής του με την Παναγία συνδέεται με τη σταθερότητα και την πίστη και συμβολίζει τη θηλυκότητα.

Οι κανόνες σε σχέση με το χρώμα συχνά δεν είχαν καμιά σχέση με το φύλο. Πότε ακριβώς καθιερώθηκε το ροζ δεν είναι πολύ σαφές. Από τη δεκαετία του ’50 το ροζ άρχισε να συνδέεται στενά με τη θηλυκότητα, αλλά τα αγόρια εξακολουθούν συχνά να φορούν ροζ ρούχα, ενώ κατά τη δεκαετία του ’70 το ροζ και το μπλε δεν κυριαρχούσαν στα παιχνίδια. Κατά τη διάρκεια της ακμής της «ουδέτερης ως προς το φύλο» ανατροφής των παιδιών, η οποία διήρκεσε από το 1965 έως το  1985, το ροζ είχε απορριφθεί ως χρώμα για τα κορίτσια από φεμινιστές γονείς γιατί είχε συσχετισθεί έντονα με την παραδοσιακή θηλυκότητα. Στα μέσα της δεκαετίας του ’70 στον κατάλογο του Sears –είναι κυρίαρχος στις ΗΠΑ- δεν υπήρχαν πολλά ροζ ρούχα για τα μικρά παιδιά, παρά μόνον μερικά για τα μωρά. Η ίδια τάση κυριαρχεί και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στον κατάλογο παιχνιδιών του Argos to 1976 τα βασικά χρώματα ήταν το κόκκινο και το κίτρινο και υπάρχουν ορισμένα έμφυλα παιχνίδια, όπως σετ καλλωπισμού, που η συσκευασία τους διαφέρει πολύ από τις σημερινές. Πότε και πως ακριβώς άλλαξε αυτό δεν είναι αρκετά σαφές, αλλά οι πρώτες ηρωίδες της Disney –Σταχτοπούτα, Ωραία Κοιμωμένη, Wendy, Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων, Mary Poppins- ήταν ντυμένες σε διάφορες αποχρώσεις του σιέλ. Όταν η εταιρεία εισήγαγε τη σειρά Princess, άλλαξε σκόπιμα το φόρεμα της Ωραίας Κοιμωμένης σε ροζ για να τη διαφοροποιήσει  από τη Σταχτοπούτα.

Γύρω  στα μέσα της δεκαετίας του 1980 οι διαφορετικές ηλικιακές ομάδες και το φύλο χρησιμοποιήθηκαν ως στρατηγικές του μάρκετινγκ για να αυξηθούν οι πωλήσεις. Τότε δημιουργήθηκε μια τρίτη κατηγορία –για τη νηπιακή ηλικία-μεταξύ των βρεφικών ενδυμάτων και των ρούχων για μεγαλύτερα παιδιά και έγινε ο διαχωρισμός των αγορίστικων και κοριτσίστικων ρούχων στην ηλικία των δύο. Έτσι το ροζ κυριάρχησε ως «κοριτσίστικο» χρώμα ιδιαίτερα για τα μικρά παιδιά. Ο θρίαμβος του ροζ και μπλε οφείλεται στον κατακερματισμό της αγοράς παιχνιδιών έτσι ώστε να υπάρξουν μεγαλύτερα κέρδη και να είναι πιο δύσκολο για τους γονείς να αγοράσουν ένα παιχνίδι για αδέλφια διαφορετικού φύλου. Αν η κόρη σας, για παράδειγμα, έχει ένα ροζ ποδήλατο με στοιχεία στο τιμόνι που θεωρούνται ως κατεξοχήν θηλυκά, τότε είναι πολύ λιγότερο πιθανό να το δώσετε και στο γιο σας και έτσι ίσως θα αγοράσετε ένα άλλο.

Ορισμένοι επικρίνουν τις μητέρες –όχι και τους πατέρες- ή ακόμα και τα κορίτσια για την κυριαρχία του ροζ και της πριγκίπισσας στη ζωή των κοριτσιών. Πολλά μικρά κορίτσια «αγαπούν το ροζ» και την «κουλτούρα της ροζ πριγκίπισσας» που είναι αστραφτερή και διασκεδαστική. Είναι εύλογες οι ανησυχίες των γονιών για τις επιπτώσεις που έχει στα κορίτσια η παγίδευση στη ροζ κουλτούρα της πριγκίπισσας καθώς επικεντρώνεται πολύ έντονα στην εξωτερική εμφάνιση και διδάσκει  στα κορίτσια ότι αυτή είναι πολύ σημαντική και πρέπει να αναζητούν έπαινο γι’ αυτήν. Το ζήτημα δεν είναι να στερήσουμε από τα παιδιά μια πηγή απόλαυσης και διασκέδασης, όπως είναι τα παραμύθια και οι ταινίες με πριγκίπισσες ή τα παιχνίδια ρόλων με αυτές, αλλά να μη ξεχνάμε και τη παιδαγωγική τους σημασία και ότι όταν αυτό γίνεται μονοδιάστατα και εξακολουθητικά, εμπεριέχει κινδύνους. Επιπλέον, τις περισσότερες φορές αυτή η επιλογή είναι μονόδρομος και καταναγκαστικά επιβαλλόμενη από το μάρκετινγκ. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την αναπτυξιακή φάση των παιδιών κατά την οποία πιστεύουν ότι το φύλο τους εξαρτάται από  εξωτερικά γνωρίσματα, όπως το πώς ντύνονται, και έτσι για να δηλώσουν την κοριτσίστικη ταυτότητά τους προσκολλώνται στα πιο προφανή στερεοτυπικά χαρακτηριστικά για το φύλο τους. Αν αυτό που κυριαρχεί για τα κορίτσια είναι οτιδήποτε ροζ και το στυλ της πριγκίπισσας, τότε αυτή θα είναι η εμμονή των περισσότερων κοριτσιών –τουλάχιστον κατά την αναπτυξιακή αυτή φάση –σε αντίθεση με τα αγόρια που θα πρέπει να αποφεύγουν οτιδήποτε θεωρείται «κοριτσίστικο».

Αν είναι να κατηγορήσουμε οπωσδήποτε, λοιπόν, κάποιον θα πρέπει να είναι πρωτίστως το μάρκετινγκ που περιορίζει ασφυκτικά τις επιλογές κυρίως για τα μικρά κορίτσια. Η κουλτούρα της ροζ πριγκίπισσας είναι τμήμα μιας τεράστιας βιομηχανίας και ενός ισχυρού μάρκετινγκ που ενθαρρύνει τον καταναλωτισμό με καταναγκαστικό τρόπο και ενισχύει αρνητικά στερεότυπα για το φύλο και την ομορφιά στα νεαρά κορίτσια.

Πηγή: tvxs

 

Διαβάστε ακόμη

Τα παιχνίδια των παιδιών: Περισσότερο έμφυλα από ποτέ

Η συμβολή της αντισεξιστικής εκπαίδευσης στη δημιουργία μιας κοινωνίας χωρίς έμφυλη βία

 

«Τα παιδιά μας μπαίνουν στο σχολείο με δύο μαμάδες και βγαίνουν χωρίς μπαμπά»

LOATbiblio

της Σοφίας Ξυγκάκη

Συνέντευξη με τη Στέλλα Μπελιά, συγγραφέα του βιβλίου Τα ΔΥΟ μικρά ΑΒΓΑ. Το πρώτο ελληνικό βιβλίο για τις ΛΟΑΤ οικογένειες.

Πώς προέκυψε η ανάγκη να γράψεις αυτό το βιβλίο; Τι κενό καλύπτει;

Στο εξωτερικό, εδώ και αρκετά χρόνια, κυκλοφορούν πολλά βιβλία για μικρά παιδιά που μιλούν και για άλλες μορφές οικογένειας αλλά, στη χώρα μας, μέχρι πριν λίγο καιρό, απουσίαζαν εντελώς όχι μόνο τα πρωτότυπα αλλά και τα μεταφρασμένα βιβλία. Η μοναδική εξαίρεση ήταν ένα μεταφρασμένο παιδικό βιβλίο με τίτλο Η Μίλι, η Μόλι και οι Μπαμπάδες τους. Το βιβλίο αυτό μιλάει για διαφορετικούς τύπους οικογένειας και ανάμεσά τους είναι μια οικογένεια με δύο μπαμπάδες: όμως, ακόμα και σε αυτήν την περίπτωση, που οι δύο μπαμπάδες αναφέρονται στον τίτλο του βιβλίου και εικονογραφούνται στο εξώφυλλο, το κείμενο είναι τόσο «διακριτικό» ώστε ακόμα και ο ενήλικος αναγνώστης δεν μπορεί να είναι σίγουρος για την σχέση αυτών των μπαμπάδων. Δεν είναι σαφές δηλαδή εάν πρόκειται για ομόφυλο ζευγάρι, αν πρόκειται για δύο διαδοχικούς συζύγους-συντρόφους της μαμάς κλπ.

Η λογοτεχνία, όταν αγνοεί επιδεικτικά ομάδες του πληθυσμού, φαίνεται να νομιμοποιεί τις προκαταλήψεις της κοινωνίας, επιδεικνύοντας ένα είδος ρατσισμού, αφού η άρνηση παρουσίας αυτών των ομάδων στα κείμενα ισοδυναμεί πάντα με απόρριψη.  Η μη αναφορά, για παράδειγμα, στις ομογονεϊκές οικογένειες αποτελεί ιδεολογική θέση που μεταφράζεται ως «οι ομογονεϊκές οικογένειες πρέπει να εξοριστούν ως ανεπιθύμητες από την κοινωνία μέσω της συμβολικής έξωσής τους από τα βιβλία».

Όμως, σε αυτό το σημείο, θα πρέπει να αναρωτηθούμε μήπως ο αποκλεισμός κοινωνικών ομάδων από τα βιβλία για παιδιά οδηγεί σε διαιώνιση των προκαταλήψεων, μήπως οδηγεί σε ομοφοβία, σεξισμό και  ρατσισμό.

Τα Δύο μικρά αυγά έρχονται να καλύψουν το εγχώριο εκδοτικό κενό και να δείξουν ότι και άλλες οικογενειακές δομές αξίζουν μια θέση στα βιβλία, φροντίζοντας κυρίως για την ψυχική υγεία εκείνων των παιδιών που δεν μεγαλώνουν μέσα σε παραδοσιακά σχήματα.

Ποια είναι η δική σου εμπειρία ως νηπιαγωγός σε ό,τι αφορά την οικογένεια και τους ρόλους; Τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας έχουν ήδη διαμορφώσει στερεότυπα στο μυαλό τους;

Στην κοινωνία μας οι άνθρωποι θεωρούν δεδομένο –στερεοτυπικά– ότι η συντροφικότητα, η σεξουαλική δραστηριότητα, η αμοιβαία φροντίδα, η γέννηση, η ανατροφή και η φροντίδα των παιδιών θα έχουν ως κύρια εστία τους την πυρηνική ετεροκανονική οικογένεια.

Η πυρηνική είναι η πιο διαδεδομένη μορφή οικογένειας στη σύγχρονη κοινωνία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ορίζονται όλο και περισσότερο οι άλλες μορφές ως «ασυνήθεις», «παρεκκλίνουσες», ακόμη και «παθολογικές». Όποιο σχήμα δεν είναι «πυρηνική ετεροκανονική οικογένεια» δεν γίνεται εύκολα αποδεκτό ως «οικογένεια».

Ο «λόγος της οικογένειας» έχει τη δύναμη να ορίζει τι είναι κανονικό και τι μη αποδεκτό. Τα μικρά παιδιά γνωρίζουν κυρίως ό,τι βλέπουν στο κοινωνικό τους περιβάλλον, στα βιβλία που τους διαβάζουν οι ενήλικοι και, σταδιακά, οργανώνουν την κοινωνική τους εμπειρία. Μεγαλώνουν έχοντας στις περισσότερες περιπτώσεις  παγιώσει στερεότυπα για το φύλο, για το τι είναι «αγορίστικο» και τι «κοριτσίστικο» και για το τι είναι οικογένεια. Ακόμα και τα παιδιά που προέρχονται από άλλες μορφές οικογενειακής οργάνωσης πιστεύουν, όπως δείχνουν τα εικονογραφημένα παραμύθια που ξεφυλλίζουν, ότι η «οικογένεια» έχει  το σχήμα «μαμά- μπαμπάς- παιδί», ακόμα κι αν αυτό δεν συμβαίνει στο δικό τους σπιτικό.

duomamades

Κατά πόσο το περιβάλλον του σχολείου είναι φιλικό προς τις ομογονεϊκές οικογένειες; Όταν, για παράδειγμα, απαιτείται η υπογραφή των κηδεμόνων, θεωρείται ότι θα είναι ετερόφυλο ζευγάρι; Όταν τα παιδιά καλούνται να ζωγραφίσουν την οικογένεια, το αναμενόμενο είναι να απεικονίσουν το στερεότυπο μαμά, μπαμπά κτλ;

Δίνεται η εντύπωση ότι, ως εκπαιδευτικοί και σχολείο, έχουμε βεβαιωθεί πως δεν υπάρχουν άλλες οικογενειακές δομές στην χώρα μας εκτός από εκείνη της ετεροκανονικής πυρηνικής οικογένειας. Όλη η δομή του εκπαιδευτικού μας συστήματος είναι έτσι φτιαγμένη, ώστε να μην αφήνει περιθώρια σε οποιαδήποτε άλλη οικογενειακή δομή να διεκδικήσει από τον σχολικό θεσμό ίση αντιμετώπιση με την ετεροκανονική πυρηνική οικογένεια.

Τα αναλυτικά μας προγράμματα, τα σχολικά μας βιβλία και ολόκληρο το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι έτσι δομημένο, ώστε να θεωρούμε κάπως σαν δεδομένο ότι όλα μα όλα τα παιδιά που φοιτούν στα σχολεία μας προέρχονται από οικογένειες με έναν μπαμπά και μια μαμά και ίσως κι έναν παππού και μια γιαγιά σε διπλανό πλάνο. Πουθενά δεν λαμβάνουμε υπόψη μας ότι τα παιδιά βιώνουν εντελώς διαφορετικές πραγματικότητες από εκείνη που παρουσιάζουμε στο μάθημα και στα σχολικά μας βιβλία, δεν υπάρχουν εικόνες και αναφορές ούτε καν στις μονογονεϊκές οικογένειες (που λόγω των διαζυγίων είναι η συνηθέστερη περίπτωση), πόσο μάλλον σε οικογένειες με δύο μαμάδες ή δύο μπαμπάδες ή και με περισσότερους από δύο γονείς.

Όμως, όπως  το πρόσωπο του γονιού αλλάζει και προβάλλει νέα μη παραδοσιακά μοντέλα στην πραγματική ζωή, δεν θα ήταν  σωστό και υγιές στην αναπαράστασή της πραγματικότητας, στα βιβλία, όλοι αυτοί οι νέοι τύποι γονιών και οικογενειών που συγκροτούνται να  παρουσιάζονται εξίσου;

Ειδικά στο νηπιαγωγείο, που ένα βασικό εργαλείο δουλειάς είναι το λογοτεχνικό παιδικό βιβλίο, τα παιδιά που προέρχονται από άλλες οικογενειακές δομές δεν μπορούν να δουν πουθενά και να αναγνωρίσουν την εικόνα της δικής τους οικογένειας.

Φανταστείτε λοιπόν πως είναι να μεγαλώνεις και να μη βλέπεις πουθενά την πραγματικότητα που βιώνεις στο σπίτι σου, φανταστείτε την αγωνία του μικρού αναγνώστη που βλέπει τις οικογένειες των συμμαθητών του να αφθονούν στους λογοτεχνικούς χαρακτήρες των βιβλίων και η δική του οικογένεια να μην απεικονίζεται πουθενά. Αρχίζει να πιστεύει ότι κάτι δεν πάει καλά τόσο με τον ίδιο όσο και με την οικογένειά του.

Σε μεγάλο ποσοστό, οι γονείς που έχουν δημιουργήσει άλλα οικογενειακά σχήματα, εξαιτίας του απόλυτου νομικού κενού και της μηδενικής προστασίας από την πλευρά της πολιτείας, συνήθως δεν δηλώνουν στο σχολείο την δομή της οικογένειάς τους. Αυτό δημιουργεί αρκετές δυσκολίες στο παιδί που νιώθει ότι η οικογένειά του -που καταλαβαίνει ότι διαφέρει από τις οικογένειες των συμμαθητών του- κρατάει τα «μυστικά» της καλά κρυμμένα, κι έτσι κι εκείνο αρχίζει να προσαρμόζει την συμπεριφορά του νιώθοντας ότι πρέπει να κρατήσει την ίδια μυστικότητα. Αποφεύγει, λοιπόν, να μιλάει σε δασκάλους και  συμμαθητές για το σπίτι του και τους γονείς του.

Για τα μικρά παιδιά οι «σημαντικοί άλλοι» είναι οι γονείς τους, και όταν το σχολείο καταβροχθίζει την αλήθεια του παιδιού ως μη αποδεκτή, είναι σαν να του λέει ότι οι «γονείς σου δεν αξίζουν όσο οι γονείς των άλλων», σπρώχνοντάς το τελικά στην  αμηχανία και τη σιωπή. Έτσι, παρόλο που αρκετά παιδιά  έχουν για την οικογένεια μια διαφορετική εικόνα από εκείνη που προβάλει το σχολείο, το σχολείο φροντίζει να την αλλάξει και να την «κανονικοποιήσει» και τα παιδιά το αποδέχονται αυτό. Όπως έλεγε φίλη ακτιβίστρια: «Τα παιδιά μας μπαίνουν στο σχολείο με δύο μαμάδες και βγαίνουν χωρίς μπαμπά».

Ποια ήταν η αντίδραση των γονιών και των άλλων δασκάλων στο βιβλίο σου; Οι νηπιαγωγοί το αποδέχτηκαν; Μίλησαν γι’ αυτό μέσα στην τάξη; ή μήπως, ακόμη κι αν θέλουν να το συζητήσουν, φοβούνται τυχόν κυρώσεις από το σχολείο ή έντονες αντιδράσεις από τους υπόλοιπους γονείς;

Σε γενικές γραμμές, οι γονείς δεν είναι ιδιαίτερα πρόθυμοι να δεχτούν συζητήσεις στο σχολείο για θέματα που αφορούν τον ρατσισμό, τον σεξισμό και την ομοφοβία. Τα τελευταία χρόνια, βέβαια, σε ό,τι αφορά τον ρατσισμό, μοιάζει να υπάρχει γενικά κάποια ανοχή αλλά κάτι αντίστοιχο δεν συμβαίνει με τον σεξισμό και την ομοφοβία. Υπάρχει έντονος συντηρητισμός και αυτό κάνει εξαιρετικά δύσκολη τη θέση του εκπαιδευτικού που θα ήθελε να μιλήσει για όλα αυτά. Μια πιθανή ρήξη του εκπαιδευτικού με τους γονείς θα δημιουργούσε ένα τόσο εχθρικό περιβάλλον που θα δυσκόλευε απίστευτα την εκπαιδευτική διαδικασία.

Ειδικά  το θέμα της ομοφοβίας αποτελεί ταμπού για την σχολική τάξη καθώς, το εσφαλμένο κοινωνικό στερεότυπο/προκατάληψη πως η ομοφυλοφιλία κι η παιδεραστία είναι συνώνυμα ως λέξεις και ως πράξεις, κάνει τους εκπαιδευτικούς να δείχνουν από αμήχανοι έως και εντελώς αντίθετοι στην πιθανότητα να διαπραγματευτούν π.χ. το θέμα μιας οικογένειας με δύο μαμάδες ή δύο μπαμπάδες.  Ακόμα κι αν κάποιοι θα ήθελαν να ανοίξουν αντίστοιχες συζητήσεις  στις τάξεις τους, τις περισσότερες φορές δεν έχουν την γνώση και την εμπειρία να τα χειριστούν, και η πολιτεία δεν δείχνει καμία διάθεση να τους επιμορφώσει. Για παράδειγμα, εισάγονται προγράμματα  για την ενδοσχολική βία, αλλά η ενημέρωση και η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών είναι ανύπαρκτη  για το πώς θα μπορούσαν, μέσα από τα προγράμματα αυτά, να κάνουν το σχολείο ένα χώρο που θα χωράει με ασφάλεια όλα τα παιδιά.

Αρκετοί από εμάς έχουν ισχυρά παγιωμένα στερεότυπα για τους ρόλους των φύλων και μεγάλη εσωτερικευμένη ομοφοβία και τρανσφοβία· έτσι, χωρίς ουσιαστική επιμόρφωση και ευαισθητοποίηση, δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε ένα ρόλο διαμεσολαβητικό ανάμεσα στον μαθητή, που η δομή της οικογένειάς του διαφέρει, και στην υπόλοιπη ομάδα της τάξης. Ακόμα κι όταν οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί είναι ανοιχτοί και πρόθυμοι, δεν είναι καθόλου εύκολο να δουλέψουν με τέτοια θέματα και συνήθως τα αποφεύγουν.

 

dyo-mikra-avga

Τα ΔΥΟ μικρά Αβγά

Κείμενο: Στέλλα Μπελιά

Εικόνες: Σμαράγδα Μάγκου

Εκδόσεις «Οικογένειες Ουράνιο Τόξο»

 

 

 

 

Η Σεξουαλική Αγωγή δεν είναι μόνο Βιολογία

όποιος σοκάρεται με την πράξη που τον έφερε στη ζωή

του Στρατή Γατελούζου και της Λίνας Φιλοπούλου

Πριν δυο βδομάδες διαβάσαμε την είδηση ότι, σύμφωνα με οδηγία που βασίζεται στην εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, αφαιρείται από τη διδακτέα ύλη της Βιολογίας της Α’ Γυμνασίου το κεφάλαιο για την αναπαραγωγή του ανθρώπου.

Η Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων μάλιστα έσπευσε να καταγγείλει με δελτίο τύπου ότι «προφανώς με την απόφαση αυτή αφαιρείται και η μοναδική ευκαιρία που έχουν οι μαθητές του Γυμνασίου να γνωρίσουν το αναπαραγωγικό σύστημα».

Ωστόσο το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων με δελτίο τύπου διαβεβαιώνει ότι «η διδασκαλία του κεφαλαίου της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης όχι μόνο δεν καταργείται, αλλά απεναντίας επεκτείνεται και στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου» και μας πληροφορεί ότι «το μάθημα της σεξουαλικής αγωγής ήταν ενταγμένο στο μάθημα της βιολογίας και διδασκόταν στην Α’ και την Γ’ Γυμνασίου, στη Β’, σύμφωνα με το πρόγραμμα, δεν διδασκόταν. Με το νέο πρόγραμμα λοιπόν που από φέτος εφαρμόζεται, το μάθημα της Βιολογίας διδάσκεται στην Α’, Β’ και Γ’ Γυμνασίου».

Δεν αφαιρείται λοιπόν από τη διδακτέα ύλη της Βιολογίας της Α’ Γυμνασίου το κεφάλαιο για την αναπαραγωγή του ανθρώπινου είδους, μας διαβεβαιώνουν στελέχη του υπουργείου, απλά μεταφέρεται στην ύλη της Β’ Γυμνασίου.

Με αφορμή όμως αυτή την εξέλιξη, θα θέλαμε να σταθούμε στη διδασκαλία του μαθήματος της σεξουαλικής αγωγής. Είναι γεγονός ότι δεν υπάρχει συγκροτημένη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στα σχολεία και, όπως μας πληροφόρησε και ο προηγούμενος υφυπουργός Παιδείας Θ. Παπαθεοδώρου σε απάντηση κοινοβουλευτικού ελέγχου τον Απρίλιο του 2013, η αναφορά σε θέματα σχετικά με τη σεξουαλική αγωγή γίνεται στα μαθήματα της Βιολογίας και της Οικιακής Οικονομίας, στο πλαίσιο προγραμμάτων Αγωγής Υγείας. Τα προγράμματα αυτά αναπτύσσονται συνήθως εκτός ωρολογίου προγράμματος, με πρωτοβουλία εκπαιδευτικών και ο αριθμός των μαθητών/τριών που συμμετέχουν είναι περιορισμένος, γιατί η συμμετοχή είναι εθελοντική. Ελάχιστοι/ες όμως εκπαιδευτικοί αναλαμβάνουν τέτοια πρωτοβουλία γιατί φοβούνται αντιδράσεις λόγω του ότι το θέμα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης εξακολουθεί να είναι ταμπού στην ελληνική κοινωνία. Γιατί αν μιλήσεις για σεξ, θα χρειαστεί να μιλήσεις και για χρήση προφυλακτικού και για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και σεξουαλικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα και σεξουαλικό προσανατολισμό ή/και ταυτότητα φύλου. Οι έφηβοι και οι έφηβες παραμένουν χωρίς επαρκή πληροφόρηση ή, στη χειρότερη περίπτωση, πληροφορούνται από το διαδίκτυο, την τηλεόραση, τα περιοδικά και την πορνογραφία, όπου κυριαρχεί η εμπορευματοποίηση του σώματος και της σεξουαλικότητας, η βία, ο σεξισμός, η ομοφοβία και η τρανσφοβία.

Η σωστή πληροφόρηση αλλά και η σωστή διδασκαλία του μαθήματος της σεξουαλικής αγωγής, με επαρκή επιμόρφωση της εκπαιδευτικής κοινότητας και με σεβασμό στα σεξουαλικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα, στην ισότητα των φύλων, στον αυτοπροσδιορισμό και τη διαφορετικότητα, θα μπορούσε να συμβάλλει στη συναισθηματική πληρότητα του ανθρώπου και να καταπολεμήσει την ομοφοβία, τρανσφοβία και φαινόμενα σχολικού εκφοβισμού (bullying). Και πάνω απ’ όλα θα προσφέρει υπεύθυνη ενημέρωση στους μαθητές και τις μαθήτριες για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, για τα οποία περισσεύει η άγνοια ή/και η στρεβλή πληροφόρηση σε πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού, όπως φάνηκε και στην υπόθεση των διωκόμενων οροθετικών γυναικών την άνοιξη του 2012. Απαιτείται λοιπόν η εισαγωγή ξεχωριστού μαθήματος σεξουαλικής αγωγής στα γυμνάσια και τα λύκεια, το οποίο θα διδάσκεται εντός σχολικού ωραρίου από καθηγητές ειδικά καταρτισμένους, ακόμα και αν χρειαστεί σφοδρή σύγκρουση με την ακροδεξιά και την εκκλησία.

 

 

Εισηγήσεις, δράσεις, performances, εγκαταστάσεις και συζήτησημε αφορμή το βιβλίο του Γ. Μαρνελάκη “Στενές επαφές φύλου, σεξουαλικότητας και χώρου”

ebros

 

Κάλεσμα συμμετοχής

Πράξεις ρατσισμού και βίας, ψυχολογικής, σωματικής και άλλης φύσης, προβληματίζουν βαθιά πολλές/πολλούς από τους συμμετέχοντες στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο θέατρο Εμπρός στο κέντρο της Αθήνας, στο Ψυρρή αλλά και πολλούς/πολλές από τους κατοίκους της πόλης. Τα σώματα μας ευάλωτα στην Αθήνα του σήμερα και η πόλη βίαια και επισφαλής. Υπάρχουν τρόποι να εκφραστούμε γύρω από τα ζητήματα αυτά, που, πως, πότε; Υπάρχουν τρόποι (και ποιοι) να διεκδικήσουμε τα δικαιώματά μας στη πόλη;

Στα 3 χρόνια που έχει ξαναζωντανέψει ο χώρος του Εμπρός έχουν γίνει 2 queer festivals, και δράσεις σχετικά με θέματα ταυτότητας, φύλου και σεξουαλικότητας, με προσπάθεια να ενώσουμε ποικίλες προσεγγίσεις θεωρητικές, καλλιτεχνικές, και ακτιβιστικές για μια δημόσια συζήτηση γύρω από τα θέματα αυτά, που συχνά αποσιωπούνται. Μέσα στις ως τώρα δράσεις μέρος του 1ου queer festival ήταν και ένα πειραματικό πάνελ-συζήτησης performance το Μάη 2013 με τίτλο “Αρχιτεκτονική, χώρος, φύλο, σεξουαλικότητα, queer, παρουσία” στη μνήμη του αρχιτέκτονα Γιώργου Μαρνελάκη (1975-2013), που έκανε σημαντική έρευνα και δίδαξε γύρω από τη σχέση του  χώρου με το φύλο και τη σεξουαλικότητα.

Έπειτα από τα επεισόδια βίας του φετεινού καλοκαιριού και την πρόσφατη και επίκαιρη έκδοση  7 κειμένων  του Γ. Μαρνελάκη “Στενές επαφές φύλου, σεξουαλικότητας και χώρου” εκδόσεις Futura –Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο επιχειρούμε να οργανώσουμε στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο θέατρο Εμπρός (το πιθανότερο τέλος Νοέμβρη) μία ημερίδα με εισηγήσεις, δράσεις, performances και εγκαταστάσεις με αφορμή αυτά τα κείμενα. Τα κείμενά του, στο σύνολό τους σχετίζονται με μια ριζοσπαστική πολιτιστική αλλαγή και με την τροποποίηση δεδομένων για να δημιουργηθεί κάτι καινούριο, για “την αναδημιουργία της πόλης ως απελευθερωτικό τόπο”. Αναφέρονται στη σωματικότητα των δρόμων της Αθήνας όπως η οδός Αθηνάς, στη πόλη του AIDS ως μια μεταφορά στην παγκοσμιότητά της και μια αφορμή για να ξεκινήσουν σκέψεις για τις πόλεις, στη χωρικότητα του δημόσιου σεξ που εμφανίζεται ως εξάρθρωση της πόλης όπως τη γνωρίζουμε και ως αφορμή για κατι καινούριο, απρόβλεπτο και απροσδόκητο, για τις γκει κουλτούρες και τη κανονίστικότητά που μπορούν να προσλάβουν ώστε να αντιτίθονται στην πολυπλοκότητα της ίδιας της αστικής ζωής και απέναντι στους/στις ίδιους τους/τις ομοφιλόφιλους/ες. Αντιθετα αυτό που προτείνεται είναι τέτοιες κουλτούρες και κοινότητες να γίνουν κατανοητές ως ανοιχτές προς το μη αφομοιωμένο αλλο (Young). Άλλα θέματα που θίγονται είναι η σημασία του να γράφει κάποιος από το περιθώριο, το φύλο και η σεξουαλικότητα ως δύο τομείς που δεν μπορούν να μελετηθούν χωριστά κ.ά.

Εάν θέλετε να συμμετέχετε στείλτε μας mail στο embrostheater0@gmail.com. Μέσα στον Οκτώβρη (μάλλον στις αρχές) θα γίνει η πρώτη συνάντηση προετοιμασίας όπου θα βγει ημερομηνία συνάντησης στο www.embros.gr . Η πρώτη συνάντησή μας θα είναι μία συζήτηση γύρω από τα 7 κείμενα του βιβλίου.

marnelakis

Ελεύθερο Aυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός

(Ρήγα Παλαμήδου 2, Ψυρρή (σταθμός μετρό Μοναστηράκι).

 

Μπορείτε να βρείτε το βιβλίο στις εκδόσεις futura, Χαριλάου Τρικούπη 72,  ή στα βιβλιοπωλεία.

Woman in Anima: η τέχνη του animation και τα γυναικεία ζητήματα στο φεστιβάλ Animasyros 7.0

photo-main

της Λίνας Φιλοπούλου

Η σκοτεινή αίθουσα του ιστορικού θεάτρου Απόλλων (που γιορτάζει φέτος τα 150 του χρόνια) και του κινηματογράφου Παλλάς ζωντάνεψαν από τα πολύχρωμα animation του φετινού Animasyros 7.0, του 7ου Διεθνούς Φεστιβάλ και Φόρουμ Κινουμένων Σχεδίων, που πραγματοποιήθηκε από τις 2 έως τις 5 Οκτώβρη στην Ερμούπολη της Σύρου. Για όσες και όσους το είδαμε σαν αφορμή να αποδράσουμε από το κλεινόν άστυ, σίγουρα μας αποζημίωσε και το φεστιβάλ και το νησί. Με πλούσιο πρόγραμμα που περιλάμβανε πρεμιέρες στο διεθνές διαγωνιστικό και φοιτητικό του τμήμα, αφιερώματα στο Animafest Zagreb της Κροατίας, το Tallin Black Nights Film Festival και Animated Dreams της Εσθονίας αλλά και στον γάλλο animateur Jacques-Rémy Girerd, ιδρυτή του διάσημου στούντιο Folimage, με παιδικές προβολές και εκπαιδευτικά εργαστήρια, σίγουρα κατάφερε να μαγέψει μικρούς και μεγάλους φίλους του animation.

Ένα από τα αφιερώματα που φιλοξένησε το φεστιβάλ ήταν το «Woman in Anima», ένα φεστιβάλ αφιερωμένο στη γυναικεία καλλιτεχνική παραγωγή στον χώρο του animation, αναδεικνύοντας παράλληλα μέσα από τις ταινίες μεγάλου και μικρού μήκους ζητήματα όπως τη σχέση μεταξύ ανδρών και γυναικών, το ρόλο της γυναίκας, την ίση μεταχείριση των γυναικών και την ισότητα, τη βία κατά των γυναικών αλλά και τη διαχείριση της κατάθλιψης. Δύο γυναίκες που εκπροσωπούν τη σύγχρονη animation κουλτούρα, η αμερικανίδα Nina Paley και η λεττονή Signe Baumane είχαν τιμητική θέση σε αυτό το αφιέρωμα.

Η Nina Paley, η οποία ήταν και καλεσμένη του φεστιβάλ, παρουσίασε σε υπαίθρια προβολή στην πλατεία Μιαούλη, έξω από το επιβλητικό δημαρχείο της Σύρου, το μιούζικαλ κινουμένων σχεδίων Sita sings the blues (2008), ταινία βασισμένη στο ινδικό έπος Ραμαγιάνα. Σύμφωνα με το έπος, η Sita είναι μια πιστή και αφοσιωμένη γυναίκα/πριγκήπισσα στο σύζυγό της/πρίγκηπα Rama, τον οποίο ακολουθεί στο δάσος που βρίσκεται εξόριστος για 14 χρόνια. Η ίδια πέφτει θύμα απαγωγής ενός κακού βασιλιά από τη Σρι Λάνκα και καλείται να περάσει πολλές επώδυνες δοκιμασίες για να αποδείξει την πίστη της στο σύζυγό της. Η Nina Paley ανακάλυψε το έπος της ινδουιστικής θεάς Sita, όταν βρέθηκε στο Τρίβαντρουμ (Ινδία), ακολουθώντας και η ίδια το σύζυγό της, ο οποίος είχε μετακομίσει εκεί εξαιτίας της δουλειάς του.  Όταν εκείνη χρειάστηκε να λείψει για ένα σύντομο χρονικό διάστημα στις ΗΠΑ, ο άντρας της τη χώρισε μέσω μέιλ. Ήταν τότε που άρχισε να αντιλαμβάνεται το έπος Ραμαγιάνα ως την ουσία των οδυνηρών σχέσεων των δύο φύλων και του ανθρώπινου πόνου, και όχι απλά ως μια σεξιστική παραβολή. Η ιδέα όμως για την ταινία προέκυψε όταν η Nina Paley άκουσε τα αμερικάνικα μπλουζ της δεκαετίας του ’20 της Annette Hanshaw. Ήταν αυτά τα τραγούδια που την ενέπνευσαν να δημιουργήσει την ταινία Sita sings the blues. Η ιστορία της Sita λοιπόν κινείται μεταξύ μπερδέματος και ρομαντισμού («Here We Are», «What Wouldn’t I Do For That Man»)  περνάει από τη λαχτάρα εξαιτίας του χωρισμού («Daddy Won’t You Please Come Home») στην επανένωση («Who’s That Knockin’ At My Door»), στη συνέχεια από στην απόρριψη («Mean to Me») στη συμφιλίωση («If You Want the Rainbow») και πάλι στην απόρριψη («Moanin’ Low», «Am I Blue»), ως την απέλπιδα λαχτάρα («Lover Come Back to Me») για να καταλήξει στην αγάπη – αυτή τη φορά στην αγάπη για τον εαυτό της («I’ve Got a Feelin’ I’m Fallin»). Την ταινία μπορείτε να τη δείτε on-line εδώ:

Η Signe Baumane γεννήθηκε στη Λεττονία το 1964 ενώ τα τελευταία 20 περίπου χρόνια ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη. Στο φεστιβάλ Animasyros 7.0 συμμετείχε με τη μεγάλη μήκους ταινία κινουμένων σχεδίων Rocks in my pockets (2014), βραβευμένη στο φετινό φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι, και τις μηκρού μήκους Birth (2009), Teat Beat of Sex (2008) και Sieviete (Woman, 2002). Στο Rocks in my pockets η Signe Baumane μας διηγείται με μια πολύ προσωπική, χιουμοριστική και τρυφερή ματιά τις ιστορίες των γυναικών της οικογένειάς της, της λεττονής γιαγιάς της και άλλων συγγενών, στις οποίες διαπραγματεύεται την κατάθλιψη και την τρέλα, τη λύτρωση και την επιβίωση. Προσεγγίζει επίσης ζητήματα όπως ο έρωτας, ο γάμος, η φύση, η εργασία, ενώ ακολουθεί τη Λεττονία από τη δεκαετία του ’20 φτάνοντας μέχρι την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ. Όπως λέει και η ίδια, πρόκειται για μια τρελή αναζήτηση για ψυχική υγεία: «Δεν δημιούργησα την ταινία για τη δική μου θεραπεία, αλλά για να διασκεδάσω ένα κοινό, να το κάνω να σκεφτεί και να το εμπλέξω σε μια συζήτηση. Για μένα μια ταινία είναι μια μορφή επικοινωνίας, ναι, μέρος της είναι η αυτοέκφραση, αλλά είναι και μία ανταλλαγή ιδεών, ένας διάλογος».

Το αφιέρωμα «Woman in Anima» είχε κι άλλες σύγχρονες μικρού μήκους δημιουργίες animation: το Memento Mori (2012) της βελγοκολομβιανής Daniela Wayllace, το L’ homme qui dort (2009) και το El canto (2013) της γαλλοαργεντίνας Inès Sedan, το Un conte (2011) του Guillaume Arantes, το Keli (2014) της ινδής Ranjitha Rajeevan και το ελληνικής παραγωγής The Noir Project (2014) σε σκηνοθεσία Γρηγόρη Βαρδαρινού.

Πηγές:

animasyros.gr

ninapaley.com

signebaumane.com

This slideshow requires JavaScript.

Διαβάστε ακόμα

Animasyros 7.0: girl power και animated dreams!

«Μόνο το ναι σημαίνει ναι» 

rape_columbia

Η Emma Sulkowicz, φοιτήτρια του πανεπιστημίου Columbia, κυκλοφορούσε παντού με το στρώμα πάνω στο οποίο είχε βιαστεί ως διαμαρτυρία στην απαξία του Πανεπιστημίου για την καταγγελία της

 

της Σοφίας Ξυγκάκη

«Yes means yes». Έτσι αποφάσισε το κοινοβούλιο του Σακραμέντο, η πρωτεύουσα της Καλιφόρνιας, να τιτλοφορήσει το νόμο κατά των βιασμών στα πανεπιστημιακά campus, που ψηφίστηκε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ. Νόμος σταθμός αφού για πρώτη φορά επιχειρείται να μπει φρένο στη μάστιγα που αφορά όλη την Αμερική. Μέχρι τώρα, η συναίνεση για ένα φιλί ή ακόμη και απλά η έξοδος για ποτό μπορούσε να θεωρηθεί έμμεση συγκατάθεση. Πλέον, χρειάζεται σαφής συναίνεση για να μη θεωρηθεί η ερωτική πράξη βιασμός.

Τα τελευταία εικοσιπέντε χρόνια σε όλες τις πολιτείες της Αμερικής, όλο και περισσότερες γυναίκες καταγγέλλουν βιασμούς και σεξουαλικές παρενοχλήσεις, ενώ ελάχιστοι είναι οι κατηγορούμενοι που διώκονται, ακόμα και με την απλή διαγραφή τους από τα πανεπιστήμια. Μην ξεχνάμε ότι η πολιτικά ορθή συμπεριφορά στους σπουδαστικούς, εργασιακούς και κοινωνικούς χώρους προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από τις καταγγελίες, με δισταγμό και με πολλές αναστολές των κοριτσιών στην αρχή, για τα όσα συνέβαιναν στα campus των αμερικάνικων πανεπιστημίων. Οι πολιτικά ορθοί κανόνες, όμως, κατέληξαν να περιορίσουν την ερωτική και κοινωνική συμπεριφορά δημιουργώντας ένα νέο πουριτανισμό, ποινικοποίησαν με απάνθρωπο συχνά τρόπο αυτονόητες αντιδράσεις –όταν κατηγορήθηκε 6χρονο παιδάκι ότι παρενοχλεί συμμαθήτριά του επειδή τη φίλησε-, αλλά δεν προστάτεψαν τις γυναίκες αφού σπάνια τιμωρείται κάποιος για βιασμό. Οι λόγοι αφορούν το κύρος και τα χρήματα. Μια τέτοια καταγγελία στιγματίζει το πανεπιστήμιο, αποτρέπει κάποιους φοιτητές να γραφτούν, οπότε του στερεί πόρους όχι μόνο από τα παχυλά δίδακτρα αλλά και τις τεράστιες δωρεές και, στη περίπτωση της δικαίωσης της καταγγέλλουσας, σημαίνει μεγάλη αποζημίωση.

Έτσι, ως τώρα, οι καταγγελίες των κοριτσιών θάβονταν με αιτιολογίες όπως ότι στο σώμα τους δεν υπήρχαν μώλωπες που να αποδείκνυαν την αντίσταση στο βιασμό ενώ η μέθη, που αποτελούσε άλλοθι για τους βιαστές, χρησιμοποιούνταν εναντίον τους καθώς μεθυσμένες δεν ήταν σε θέση ν’ αντιδράσουν, και αυτό ερμηνευόταν, βολικά, ως σιωπηλή συναίνεση. Οι γυναίκες εξευτελίζονταν  και συχνά βρίσκονταν αυτές στη θέση του κατηγορούμενου, πριν καν αρχίσει η δίκη. Ο νόμος που ψηφίστηκε είναι σαφής και βάζει τέλος σε τέτοιου είδους αυθαιρεσίες.

Σε αντίθετη κατεύθυνση, δυστυχώς, η Ιταλία. Μετά την ικανοποίηση για το νέο νόμο που ψηφίστηκε, ο οποίος, για πρώτη φορά, δίνει τη δυνατότητα το παιδί να παίρνει μόνο το επίθετο της μητέρας, ενώ σε περίπτωση ασυμφωνίας των γονιών επιβάλλει πλέον και τα δύο επίθετα και όχι μόνο του πατέρα, μια απόφαση του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου (ο αντίστοιχος Άρειος Πάγος) ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων. Το ΑΑΔ αναγνώρισε το ελαφρυντικό της μέθης σε κατηγορούμενο για βιασμό και τον αθώωσε, ενώ πρωτόδικα αυτός είχε καταδικαστεί, διαμορφώνοντας έτσι την εφεξής ιταλική νομολογία η οποία θα αποδέχεται ελαφρυντικά για τους μεθυσμένους βιαστές. Φυσικά, η απόφαση σοκάρισε γιατί, εκτός των άλλων, παρέπεμπε σε μια παρόμοια ιστορία 15 χρόνων πριν, που όλοι θεωρούσαν πια μια μαύρη σελίδα, ξεχασμένη.

Τότε, ένας δάσκαλος οδήγησης είχε κατευθύνει τη μαθήτρια του σε μια έρημη τοποθεσία, την είχε βιάσει και μετά την καταγγελία της καταδικάστηκε σε δυόμιση χρόνια φυλάκιση, χωρίς αναστολή. Στη συνέχεια, όμως, αθωώθηκε από το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο το οποίο δέχτηκε την αιτιολογία του. Σύμφωνα με τον βιαστή και το ΑΑΔ, η καταγγέλλουσα  φορούσε μπλουτζήν, ένδυμα ακατάλληλο για βιασμό αφού δεν σκίζεται ούτε αφαιρείται εύκολα, άρα είχε συναινέσει!

—―•••—―

Τελειώνοντας το άρθρο εδώ, είπα στη φίλη και συντρόφισσα Δήμητρα Σπανού ότι δεν ήξερα τι επίλογο να βάλω αλλά κι έτσι μου φαινόταν καλό. «Είναι ένα μικρό ενημερωτικό κείμενο, με χαλαρή δομή, γιατί να βγει διδακτικό;» της λέω. «Χρειάζεται μια κατακλείδα» μου λέει αυτή «έστω δυο γραμμές». Ψάχνοντας τις δυο γραμμές πειραματίστηκα με καμιά πενηνταριά αλλά και πάλι… Η αναζήτηση της κατακλείδας εξελίχτηκε τελικά σε μια συζήτηση μεταξύ μας, που έθεσε πολλά ερωτήματα: Πόσο αυτός ο νόμος προστατεύει τελικά τις αμερικανίδες φοιτήτριες; Είναι δυνατό η σεξουαλική συμπεριφορά να κωδικοποιείται τόσο; Το πολιτικά ορθό που στόχο είχε να προστατεύσει τις γυναίκες, κυρίως στους χώρους εκπαίδευσης και εργασίας και, πράγματι, το έκανε σε ένα βαθμό, μήπως λειτούργησε τελικά ενάντια στις γυναίκες, δημιουργώντας κώδικες που τις ενσωμάτωναν σε μια συντηρητική καπιταλιστική κοινωνία, αντί να τις απελευθερώνουν; Δεν είναι θέμα παιδείας και κουλτούρας; Είναι; Δυο μέτρα και δυο σταθμά υπάρχουν μόνο στο θέμα της μέθης; Ο νόμος ως μορφή καταπίεσης δεν είναι πολύ ύπουλος, αφού ενσωματώνει πάντα την κυρίαρχη ιδεολογία; Και πολλά ακόμη. Τελικά η κατακλείδα μας δεν είναι παρά η αρχή για την τεράστια και απαραίτητη αυτή συζήτηση.