Subscribe via RSS Feed

Έμμηνος ρύση: προβλήματα και αντιμετώπισή τους με συμπεριφορές και βότανα

της Βέρας Σιατερλη

Η μεταμόρφωση από παιδί σε γυναίκα είναι μια μεγάλη και συχνά δυσάρεστη έκπληξη για τα κορίτσια στην εφηβεία. Η μεταμόρφωση αυτή δεν συμβαίνει μαγικά όπως θα μπορούσε να την πλάσει η παιδική φαντασία. Δεν οφείλεται στο άγγιγμα του ραβδιού μιας καλής νεράιδας. Συμβαίνει ξαφνικά με την πρώτη περίοδο. Το «μήνυμα» λαμβάνεται με λίγο αίμα στο εσώρουχο και η ενημέρωση από την μητέρα, πρακτική και βιολογική παίρνει φωτιά. Η έμμηνος ρύση, η περίοδος, «τα ρούχα» μας, οι ευαίσθητες μέρες, ο γυναικείος κύκλος, η αδιαθεσία και όποια άλλη ονομασία επιστημονική ή συγκαλυμμένη, μπαίνει στη ζωή του κοριτσιού και η παιδικότητα τελειώνει οριστικά.

Εμμηνόρροια

Τι είναι: Η Έμμηνος Ρύση (περίοδος) – Γόνιμες μέρες

Ο κύκλος της περιόδου αρχίζει από την πρώτη μέρα της έμμηνου ρήσης μέχρι την ημέρα προτού αρχίσει η επόμενη έμμηνος ρήση. Όταν λέμε δηλαδή ότι κάποια έχει κύκλο 28 ημερών, εννοούμε ότι αν της έρθει σήμερα περίοδος, η επόμενη περίοδος της θα εμφανιστεί σε 29 μέρες από σήμερα. Η περίοδος είναι η φυσιολογική και τακτική αιμορραγία που διαρκεί συνήθως από τρεις μέχρι πέντε ημέρες, αν και η διάρκεια των δύο με επτά ημερών θεωρείται φυσιολογική. Η μέση ποσότητα αίματος που χάνεται κατά την εμμηνόρροια είναι 35 mL (χιλιοστά του λίτρου = 3 κουταλιές της σούπας περίπου) ενώ φυσιολογικές θεωρούνται και οι ποσότητες από 10 ως 80 mL. Πολλές γυναίκες παρατηρούν αποβολή του ενδομητρίου που έχει την εμφάνιση ιστών αναμεμιγμένων με αίμα. Ένα ένζυμο που υπάρχει στο ενδομήτριο, η πλασμίνη, εμποδίζει την πήξη του αίματος και την δημιουργία θρόμβων.

Κάθε μήνα συμβαίνουν διάφορα πράγματα στο σώμα μιας γυναίκας που βρίσκεται σε παραγωγική ηλικία. Κάθε γυναίκα, ακόμη και πριν γεννηθεί, έχει στις ωοθήκες της εκατομμύρια ωαρίων. Δεν είναι βέβαια ανεπτυγμένα από τότε – ωριμάζουν κι αρχίζουν να απελευθερώνονται κατά την εφηβεία. Όταν ξεκινήσει η περίοδος μιας γυναίκας, κάθε μήνα ωριμάζουν 12-20 ωάρια σε μια ωοθήκη (διαφορετική για κάθε μήνα). Το ωάριο που μεγαλώνει πιο πολύ (σε κάποιες γυναίκες είναι περισσότερα από ένα), ξεκινά ένα ταξίδι προς τη μήτρα μέσω της σάλπιγγας (ωορρηξία), όπου ζει μέχρι 24 ώρες. Τότε είναι και η φάση που μπορεί να γονιμοποιηθεί.

Παράλληλα με τη δραστηριότητα του ωαρίου, το σώμα προετοιμάζεται και για μια πιθανή σύλληψη. Το εσωτερικό της μήτρας (ενδομήτριο) παχαίνει και εμπλουτίζεται με θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη του εμβρύου.

Αν το ωάριο γονιμοποιηθεί, τότε πηγαίνει στη μήτρα, εμφυτεύεται και ξεκινά η εγκυμοσύνη – άλλο κεφάλαιο…. Αν δεν γονιμοποιηθεί, τότε αποβάλλεται, με αίμα μαζί με τον χιτώνα που έχει αναπτυχθεί στο ενδομήτριο.

Ο κύκλος της περιόδου είναι περίπου 28 μέρες. Είναι διαφορετικός σε κάθε γυναίκα και σε γενικές γραμμές θεωρείται φυσιολογικός όταν είναι από 25 έως και 35 ημέρες. Λόγω της απώλειας αίματος, οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για την λήψη σιδήρου από τις τροφές σε σχέση με τους άνδρες ώστε να αποφεύγουν την έλλειψή του στο αίμα. Πολλές γυναίκες αισθάνονται επίσης πόνους που προκαλούνται από τις συσπάσεις στην μήτρα (κράμπες), φαινόμενο που αναφέρεται σαν δυσμηνόρροια ή Προεμμηνορροϊκό Σύνδρομο.

Στην εποχή της κρίσης για τα προβλήματα του Προεμμηνορροϊκού Συνδρόμου και της δυσμηνόρροιας  θέλησα να θυμηθώ λίγο τις γιαγιάδες μας και το πώς εκείνες αντιμετώπιζαν με «πρακτικούς» τρόπους τα γυναικολογικά τους προβλήματα. Έψαξα λοιπόν και βρήκα συνήθειες (διατροφικές και άλλες) και κυρίως βότανα που βοηθούν πολύ στην αντιμετώπιση αυτών των γυναικολογικών προβλημάτων. Να μην ξεχνάμε ότι οι γιατροί για μια ακόμη φορά στις έρευνές τους ασχολούνται με προβλήματα πολύ πιο δραματικά αλλά πιο σπάνια (πχ αμηνόρροια), παρά με ένα πρόβλημα όχι και τόσο δραματικό όπως δυσμηνόρροια ή το Προεμμηνορροϊκό Σύνδρομο το οποίο όμως ταλαιπωρεί μεγάλο αριθμό του γυναικείου πληθυσμού.

Προεμμηνορροϊκό Σύνδρομο (PMS=ΠΕΣ)

Τι είναι: Εκδηλώνεται μερικές ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες πριν την περίοδο, με πονοκεφάλους, κακή διάθεση, πόνους, γκρίνια με το παραμικρό. Η ύπαρξη του PMS εξακριβώθηκε το 1953 από την Katherina Dalton, μια από τις πρωτοπόρες ερευνήτριες του PMS. Οι ειδικοί θεωρούν πως το PMS σχετίζεται με τις ορμόνες που εκκρίνονται από τις ωοθήκες, καθώς και με τον τρόπο με τον οποίο αυτές αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και με άλλες ουσίες του οργανισμού.

Πώς εμφανίζεται: Υπολογισμοί του Αμερικανικού Κολεγίου Μαιευτήρων και Γυναικολόγων δείχνουν ότι περίπου 20% με 40% όλων των γυναικών παρουσιάζουν συμπτώματα που οφείλονται στο PMS.  Από το ποσοστό αυτό, 5% με 7% εκδηλώνουν συμπτώματα αρκετά έντονα ώστε να αποτελούν εμπόδιο στην προσωπική και κοινωνική τους ζωή.  Τα συμπτώματα, είναι τόσο σωματικά όσο και ψυχικά και εμφανίζονται 2 με 14 μέρες πριν από την περίοδο και συνήθως εξαφανίζονται αφού αυτή αρχίσει.

1 Τα σωματικά περιλαμβάνουν πρήξιμο λόγω κατακράτησης υγρών, πόνο ή πρήξιμο στο στήθος, δυσκοιλιότητα, διακυμάνσεις στην όρεξη, ζαλάδα, κόπωση, πονοκεφάλους, ταχυκαρδίες, ναυτία και τάση για εμετό καθώς και ακμή.

2 Τα ψυχικά περιλαμβάνουν υπερευαισθησία, κατάθλιψη, ευερέθιστη και κυκλοθυμική τάση, άγχος, ένταση, αδυναμία συγκέντρωσης, κόπωση, οξυθυμία, αϋπνία, αφηρημάδα και επιθετικότητα.

Για να βεβαιωθεί ο γιατρός σας ότι πάσχετε από προεμμηνορροϊκό σύνδρομο -δεδομένου ότι δεν υπάρχουν ειδικές εξετάσεις-, θα πρέπει να έχετε τα συμπτώματα κατ’ επανάληψη, τουλάχιστον σε 2 ή 3 κύκλους. Επίσης, να είναι τόσο έντονα, ώστε να προκαλούν πρόβλημα στις φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού, π.χ. ιδιαίτερα έντονο πρήξιμο, ισχυρούς πονοκεφάλους κ.λπ. Λόγω των ποικίλων αιτίων και συμπτωμάτων που συνδέονται με το PMS δεν υπάρχει μια και μοναδική θεραπεία.

Πώς να το αντιμετωπίσετε:

* Με κατάλληλη διατροφή (Μειώστε την κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων: εμποδίζουν την απορρόφηση μαγνησίου). Περιορίστε την κατανάλωση επεξεργασμένης ζάχαρης,  καφεΐνης, αλκοόλ και αλατιού. Αυξήστε τους υδατάνθρακες και την πρόσληψη βιταμινών (κυρίως B6, Ε) και ασβεστίου.

* Με σωματική άσκηση. Αποδεδειγμένα βοηθά στην αντιμετώπιση του συνδρόμου.

* Ομοιοπαθητικά. Εναλλακτικές θεραπείες, όπως το σιάτσου, η ρεφλεξολογία κ.λπ., συμβάλλουν σημαντικά στην αντιμετώπισή του. Επιπλέον, μπορεί να βοηθήσουν ειδικά σκευάσματα (natrum muriaticum, lachesis, pulsatilla). Η ομοιοπαθητική θεραπεία διαρκεί 2 με 4 κύκλους εμμήνου ρύσης, ανάλογα με την περίπτωση.

* Να τρώτε έξι τουλάχιστον μικρά γεύματα τη μέρα κατά τη διάρκεια του PMS.

*Εφαρμόστε τεχνικές χαλάρωσης, π.χ. γιόγκα.

*Πάνω απ’ όλα, συμβουλευτείτε το γιατρό σας αν υποφέρετε έντονα από το PMS.  Υπάρχουν πολλά καινούργια φάρμακα στην αγορά τα οποία θα μπορούσε να σας συστήσει. Επίσης, ρωτήστε είναι πιθανό να χρειάζεστε συμπλήρωμα μαγνησίου.

* Φτιάξτε ένα μείγμα από αιθέρια έλαια χαμομηλιού, γλυκιάς μαντζουράνας και ηλίανθου ως εξής: αναμείξτε 3 σταγόνες λάδι χαμομηλιού, 3 σταγόνες λάδι μαντζουράνας και περίπου 15 γραμμάρια λάδι ηλίανθου και ρίξτε το μείγμα στο νερό του μπάνιου.

ΒΟΤΑΝΑ

Βάλσαμο (Hypericum perforatum)

Άλλες ονομασίες: υπερικό, βαλσαμόχορτο

Τρόποι χρήσης: το βάλσαμο είναι το πιο δραστικό βότανο για την ανακούφιση από τα συμπτώματα του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου. Έχει την ιδιότητα να αναστέλλει την παραγωγή προσταγλανδίνης, της ορμόνης που προκαλεί τις συσπάσεις των μυών της μήτρας, ενώ παράλληλα έχει καταπραϋντικές και αντικαταθλιπτικές ιδιότητες. Ένα δεκαήμερο πριν την αρχή της περιόδου αρχίστε να παίρνετε 1/4 κουταλάκι εκχύλισμα τρεις φορές την ημέρα με το φαγητό ή 1/2 κουταλάκι βάμμα βάλσαμου. Θα συνεχίσετε τη λήψη μέχρι τη δεύτερη ημέρα της περιόδου και θα την επαναλάβετε πάλι τον επόμενο μήνα.

Σκουτελλάρια (Scutellaria lateriflora)

Άλλες ονομασίες: σκαφίδιο, χειλανθή

Τρόποι χρήσης: φτιάξτε έγχυμα με τα επίγεια τμήματα 15-20 γρ. βοτάνου σε ένα φλυτζάνι νερού και πίνετε έως 5 φλιτζάνια την ημέρα, καταπραϋντικό τσάι για την ευσυγκινησία, την ανησυχία και την προ-εμμηνορροϊκή ένταση.

Μπετόνικα (Betonica graeca)

Άλλες ονομασίες: βετονίκη,πριονίτης

Τρόποι χρήσης: έγχυμα. Πάρτε το σε θεραπευτικές δόσεις για πόνους της περιόδου και ημικρανίες

Κατά του δύσκολου ή επώδυνου τοκετού, πιείτε καυτό έγχυμα

Τριγωνέλλα (trigonella foenum-graecum)

Άλλες ονομασίες: Τριγωνέλα

Τρόποι χρήσης: σε βρασμένο νερό ρίχνετε μια πρέζα τριμμένα φύλλα τριγωνέλας για 5-10 λεπτά, σουρώνετε και πίνετε έως 2 φλιτζάνια την ημέρα (πρωί, βράδυ), μερικές μέρες πριν από την περίοδο και ως το τέλος της.

Βιμπούρνο (Viburnum rhytidophyllum)

Άλλες ονομασίες: ρυτιδόφυλλο

Τρόποι χρήσης: μερικές μέρες πριν από την περίοδο (και ως το τέλος της) να καταναλώνεις 3-4 φορές τη μέρα έγχυμα βιμπούρνου

Χαμομήλι (Chamomilla)

Άλλες ονομασίες: χαμαίμηλον

Τρόποι χρήσης: μερικές μέρες πριν από την περίοδο  (και ως το τέλος της) να καταναλώνεις 3-4 φορές τη μέρα έγχυμα χαμομηλιού

Βαλεριάνα (Valeriana officinalis)

Άλλες ονομασίες: νάρδος, αγριοζαμπούκος, μυριστική, αλεναία

Τρόποι χρήσης: μερικές μέρες πριν από την περίοδο (και ως το τέλος της) να καταναλώνεις 3-4 φορές τη μέρα έγχυμα.

Δυσμηνόρροια

Τι είναι: Η επώδυνη εμμηνορρυσία. Έντονος πόνος στην κοιλιά κατά τη διάρκεια της περιόδου. Ο πόνος προέρχεται από τα γεννητικά όργανα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα ισχυρός και συνοδεύεται από τάση για εμετό, ναυτία, πονοκέφαλο, η διάρκεια και η ένταση των οποίων ποικίλλει. Για τις περισσότερες γυναίκες, η δυσμηνόρροια είναι μια γνώριμη κατάσταση, που επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε μήνα. Ανάλογα με τις επιμέρους συνθήκες και την ηλικία, χωρίζεται σε δύο κατηγορίες.

Α) Όταν ο πόνος είναι ήπιος

Πώς να την αντιμετωπίσετε: Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, σε πολλές περιπτώσεις τα φάρμακα δεν είναι απαραίτητα. Για να απαλύνετε τον πόνο δοκιμάστε να ξεκουράζεστε περισσότερο, να κοιμάστε επαρκώς και να ασκείστε σε τακτική βάση. Επιπλέον, προσπαθήστε να περιορίσετε το στρες. Κι αυτό διότι θεωρείται ότι παίζει ιδιαίτερα επιβαρυντικό ρόλο στην επώδυνη περίοδο. Τα απλά παυσίπονα και τα κοινά σπασμολυτικά είναι επίσης αρκετά αποτελεσματικά.

Όταν ο πόνος είναι δυνατός: Χρειάζεστε πιο ισχυρά παυσίπονα ή αντισυλληπτικά. Συμβουλευτείτε το γυναικολόγο σας. Εκείνος θα σας συστήσει το κατάλληλο φάρμακο.

Β) Δευτεροπαθής: Σ’ αυτή την περίπτωση, ο πόνος κατά τη διάρκεια της περιόδου οφείλεται σε κάποια γυναικολογική πάθηση (ενδομητρίωση, ινομυώματα, φλεγμονές) και παρουσιάζεται σε γυναίκες μεταξύ 20 και 30 ετών.

Πώς να την αντιμετωπίσετε: Ανάλογα με το ποια πάθηση ευθύνεται για τον πόνο, ο γυναικολόγος θα σας υποδείξει την κατάλληλη θεραπεία. Γενικά, στην αντιμετώπιση της δυσμηνόρροιας μπορεί να βοηθήσουν:

Η σωματική άσκηση. Αυξάνει στον οργανισμό το επίπεδο των ενδορφινών, των φυσικών δηλαδή παυσίπονων, τα οποία χρησιμοποιεί όταν είναι ανάγκη. Μην ασκείστε όμως τις ημέρες της περιόδου, αφού για τις περισσότερες γυναίκες με δυσμηνόρροια ο πόνος είναι έντονος, αλλά όλο τον υπόλοιπο μήνα.

ΒΟΤΑΝΑ

Λεόνουρος (Leonurus cardiaca)

Άλλες ονομασίες: Δεσποινόχορτο, Παναγιόχορτο, Μανοβότανο

Τρόποι χρήσης: για τη δυσμηνόρροια, την εμμηνόπαυση ή για την ταχυκαρδία, παρασκευάστε έγχυμα χρησιμοποιώντας 10-15 γρ. λεόνουρου σε ένα φλιτζάνι του τσαγιού βραστό νερό και πίνετε 3 φορές την ημέρα.

Ιπποφαές (Hippophaes rhamnoides)

Τρόποι χρήσης: αν έχετε καρπούς ιπποφαούς, παρασκευάστε έγχυμα χρησιμοποιώντας 1 κουταλάκι του γλυκού για κάθε φλιτζάνι και πίνετε έως 3 φλιτζάνια την ημέρα. Στο τέλος είναι σημαντικό να καταναλώσετε τους καρπούς. Στο έγχυμα μπορείτε να χρησιμοποιήσετε οποιοδήποτε βότανο. Ο ενδεδειγμένος τρόπος χρήσης είναι η άμεση κατανάλωση των καρπών του ιπποφαούς. Μπορείτε να τους καταναλώσετε σκέτους ή μέσα στη σαλάτα σας και η δοσολογία είναι μέχρι 3 κουταλάκια του γλυκού ημερησίως. Αν έχετε φύλλα, παρασκευάστε έγχυμα χρησιμοποιώντας 5 κουταλάκια του γλυκού σε ένα λίτρο νερού και πίνετε έως 3 φλιτζάνια την ημέρα.

Αχίλλεια (Achillea millefolium)

Άλλες ονομασίες: Αχιλλέα, αχιλλαία, αγριαψιθιά, χιλιόφυλλο, σεμεσάντο, μυριόφυλλο

Τρόποι χρήσης: παρασκευάστε αφέψημα ανθέων ή φύλλων χρησιμοποιώντας 10-15 γρ. σε ένα λίτρο νερού και πίνετε ένα φλιτζανάκι του καφέ την ημέρα.

Μέντα (Mentha piperita L.)

Τρόποι χρήσης: για τη δυσμηνόρροια παρασκευάστε έγχυμα απο τα άνθη του φυτού χρησιμοποιώντας 10-15 γρ. σε ένα λίτρο νερού και πίνετε 1-2 φλυτζάνια του τσαγιού την ημέρα.

Γαρίφαλο (Eugenia caryophyllus)

Άλλες ονομασίες: Γαρύφαλλο, μοσχοκάρφι, καρυόφυλλο

Τρόποι χρήσης: για τη δυσμηνόρροια φτιάξτε ρόφημα με μερικά γαρίφαλα και λίγη κανέλα.

Ραβέντι (Rheum nobile)

Άλλες ονομασίες: Ραβεντί

Τρόποι χρήσης: το αδύνατο αφέψημα (μέχρι και 0,5 g ρίζας ανά δόση) χρησιμοποιείται για τη διάρροια, ενώ το δυνατό αφέψημα (3 g ρίζας ανά δόση) είναι αποτελεσματικό για τη χρόνια δυσκοιλιότητα ή για τις κράμπες της περιόδου με την καθυστέρηση της εμμήνου ρύσης.

•Σημείωση: αποφύγετε το βότανο κατά την εγκυμοσύνη επειδή είναι ισχυρό καθαρτικό.

• Μη χρησιμοποιείτε τα φύλλα, επειδή είναι δυνατό να είναι τοξικά και έχουν αναφερθεί θανατηφόρα περιστατικά.

Τριανταφυλλιά (Canina)

Τρόποι χρήσης: πάρτε μέχρι και 3 ml τρείς φορές την ημέρα. Συνδυάστε το με κανέλλα για την ακανόνιστη ή βαριά εμμηνορρυσία. Βάλτε 1 ml βάμματος αλχεμίλλας σε 10 ml ροδόνερου για τον κνησμό του κόλπου.

Φασκόμηλο (Salvia officinalis)

Άλλες ονομασίες: αλισφακιά ή ελελίσφακος

ορμονική δράση: είναι το ισχυρότερο προοιστρογονικό φάρμακο χρήσιμο ως εκ τούτου στα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, ιδιαίτερα στις εφιδρώσεις. Επιβοηθητικό της σύλληψης, επιβοηθητικό στον τοκετό, στην στειρότητα, κλιμακτήριο.

Τρόποι χρήσης: για αφέψημα βράζουμε μια κουταλιά του γλυκού φρέσκα ή αποξηραμένα φύλλα σε ένα μπρίκι νερό, το σουρώνουμε και το πίνουμε ζεστό ή κρύο ανάλογα με την εποχή.

Σημείωση: το φασκόμηλο επειδή είναι ιδιαίτερα διεγερτικό πρέπει να αποφεύγεται από άτομα υπερτασικά. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε μητέρες που θηλάζουν και σε μικρά παιδιά (υψηλά περιεχόμενα κετονών), ούτε επίσης σε εγκύους γυναίκες (νευροτοξικό και εκτρωτικό αποτέλεσμα) διότι μπορεί να προκαλέσει συγγενείς καρδιακές ανωμαλίες.

Αμηνόρροια

Τι είναι: Αμηνόρροια καλείται η για μεγάλο χρονικό διάστημα απώλεια της έμμηνου ρύσης (περιόδου). Πιο απλά αμηνόρροια είναι η κατάσταση εκείνη όπου μία γυναίκα δεν έχει “κανονικά” περίοδο για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να είναι έγκυος.

ΒΟΤΑΝΑ

Δίκταμος (Origanum Dictamnus L.)

Άλλες ονομασίες: Δίκταμο, δίταμο, έροντας, σταματόχορτο, μαλλιαρόχορτο

Τρόποι χρήσης: για την αμηνόρροια παρασκευάστε έγχυμα ή αφέψημα του φυτού χρησιμοποιώντας 20-30 γρ. σε ένα λίτρο νερού και πίνετε 1 φλιτζάνι του τσαγιού την ημέρα.

 

ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΡΟΦΗΜΑΤΟΣ

ΑΦΕΨΗΜΑ: Σε ένα μπρίκι με νερό, για κάθε φλιτζάνι ρίχνουμε ένα κουταλάκι από το βότανο. Το σκεπάζουμε και το αφήνουμε να βράσει για 10 έως 15 λεπτά. Σουρώνουμε και το πίνουμε σκέτο, με ζάχαρη ή μέλι.

ΕΓΧΥΜΑ: Σε ένα φλιτζάνι με βραστό νερό ρίχνουμε ένα κουταλάκι από το βότανο και το σκεπάζουμε. Το αφήνουμε για 10 έως 15 λεπτά. Σουρώνουμε και το πίνουμε σκέτο, με ζάχαρη ή μέλι

 

Για επιπλέον διάβασμα: Εμείς και το σώμα μας, giatrosofia.com, http://diaita-express.com/diaita.php?id=1134, tsai.gr, woman-on-top.gr

 

«Η Χρυσή Αυγή με κατέστρεψε»

του Ματθαίου Τσιμπάκη

H Αναστασία είναι γνωστή στη γειτονιά του Αγίου Μελετίου, ιδίως στους νέους. Πρόκειται για την ιδιοκτήτρια του Ιντερνετ καφέ το οποίο διέλυσαν πριν από μερικές μέρες, με ρόπαλα και σιδερόβεργες, «αγανακτισμένοι» χρυσαυγίτες. Είχαν αγανακτήσει, είπαν, γιατί είχε προηγηθεί επίθεση από κάποιον άγνωστο σε κουρείο της διπλανής οδού Μιχαήλ Βόδα αλλά και ο τραυματισμός του κουρέα.

Η Αναστασία πήγε στην πρώτη συγκέντρωση των κατοίκων, λίγες ώρες μετά το περιστατικό, όπου έδωσε το «παρών» και κλιμάκιο χρυσαυγιτών, όπως άλλωστε σε κάθε συγκέντρωση που γίνεται στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα, για να μάθει τι ακριβώς συνέβη. Δεν έμαθε περισσότερα απ’ όσα είχε ακούσει στις συνομιλίες με τους άλλους περιοίκους. Και δεν περίμενε ποτέ ότι αυτοί που υποτίθεται πως έσπευσαν εκεί, θα την κατέστρεφαν οικονομικά κάνοντας γυαλιά καρφιά και το δικό της μαγαζί, επειδή, όπως λέει, ο σύντροφός της είναι Αιγύπτιος. Την επόμενη ημέρα μια άγνωστη γυναίκα την επισκέφθηκε για να της εξηγήσει πως η ζημιά δεν θα γινόταν αν είχε βάλει στην είσοδο ταμπέλα με την ένδειξη ότι το Ιντερνετ καφέ είναι «Μόνο για Ελληνες». Η αφήγησή της είναι αποκαλυπτική για τον τρόπο με τον οποίο η Χρυσή Αυγή εκμεταλλεύεται τα προβλήματα της περιοχής:

«Στις έξι και μισή το απόγευμα της Παρασκευής μαζεύτηκε κόσμος στον δρόμο. Κάποιοι αλλοδαποί στάθηκαν έξω από το μαγαζί μας και κοιτούσαν, όταν τους αντιλήφθηκαν οι χρυσαυγίτες. Τους ζήτησα να φύγουν για να μη δημιουργηθεί πρόβλημα, όμως οι χρυσαυγίτες τούς πήραν στο κυνήγι. Τρεις Αφρικανοί μπήκαν μέσα για να κρυφτούν και απ’ έξω συγκεντρώθηκε πλήθος που φώναζε “βγάλ’ τους έξω, μην τους προστατεύεις”. Ενας άντρας με μπλούζα παραλλαγής των ΟΥΚ παρότρυνε το πλήθος να διαλύσουν το μαγαζί μου, παρότι υπήρχαν δύο περιπολικά ακριβώς απ’ έξω και πολλοί αστυνομικοί στην περιοχή».

Ο Αιγύπτιος σύντροφος της Αναστασίας μπήκε κι αυτός μέσα φοβισμένος, όμως οι χρυσαυγίτες και το οργισμένο πλήθος άρχισαν να φωνάζουν -όπως ισχυρίζεται η Αναστασία- ότι αυτός ήταν ο δολοφόνος του κουρέα κι ότι κρατούσε μαχαίρι. Οι τρεις Αφρικανοί που είχαν κρυφτεί στο κατάστημα πρόλαβαν να φύγουν από τον φωταγωγό την ώρα που κάποιος πέταξε πέτρα και έσπασε την τζαμαρία δίνοντας το σύνθημα της εισβολής. Οι αστυνομικοί κινήθηκαν προς τα εκεί. Ωστόσο, αντί να απομακρύνουν το πλήθος πήραν την Αναστασία και τον σύντροφό της, τους οποίους και οδήγησαν στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής. «Τους ρώτησα τι θα γίνει με το μαγαζί, αλλά δεν μου απάντησαν. Ενώ εμείς φεύγαμε, το πλήθος διέλυσε το μαγαζί μας. Στο τμήμα οι αστυνομικοί είδαν ότι η άδεια παραμονής του συντρόφου μου δεν έχει ανανεωθεί, οπότε τον κράτησαν, και τώρα κινδυνεύει να απελαθεί».

Η Αναστασία ανησυχεί όχι μόνο γιατί είναι έγκυος στο παιδί τους. Την ρωτάμε ποια είναι η γνώμη της για τους μετανάστες. «Είναι πάρα πολλοί. Οι μόνοι που δικαιούνται πολιτικό άσυλο είναι όσοι έρχονται από τη Συρία». Η ίδια πιστεύει ότι οι παράνομοι μετανάστες θα πρέπει να φύγουν, όμως μπροστά στο ενδεχόμενο να απελαθεί ο σύντροφός της τρομάζει. «Είναι δύσκολη ερώτηση» μονολογεί. «Κανονικά θα πρέπει, αλλά…» και αμέσως συμπληρώνει «εγώ θα αναγκαστώ να φύγω μετανάστρια στην Αίγυπτο, επειδή οι Ελληνες μου έσπασαν το μαγαζί. Φορολογούμαι, βοηθάω το κράτος και προσπαθώ να τα κάνω όλα νόμιμα. Τον άντρα μου τον συνέλαβαν γιατί δεν ανανέωσε τα χαρτιά του, αυτόν που μου κατέστρεψε το μαγαζί δεν τον γνωρίζει η αστυνομία που ήταν και παρούσα;»

Οταν η συζήτηση φτάνει στην εγκληματικότητα που λέγεται ότι υπάρχει στη γειτονιά, η Αναστασία απαντά πως δεν πιστεύει ότι είναι περισσότερη απ’ ό,τι σε άλλες περιοχές της Αθήνας. Παρ’ όλα αυτά, οι λιγοστοί ηλικιωμένοι Ελληνες που έχουν απομείνει φοβούνται: «Τους ενοχλεί που κάθονται οι μετανάστες στις γωνίες και στα σκαλιά των πολυκατοικιών τη νύχτα, όμως δεν βλάπτουν κανέναν». Και παρατηρεί την αντίφαση που χαρακτηρίζει την ξενοφοβία των Ελλήνων της γειτονιάς: «Οι ίδιοι που νοικιάζουν τα διαμερίσματά τους στους μετανάστες τώρα που τους μείωσαν τις συντάξεις, ζητάνε να απελαθούν και υποστηρίζουν τη Χρυσή Αυγή. Ποιοι στηρίζουν όμως οικονομικά την περιοχή; Οι μετανάστες. Θα μου πει η Χρυσή Αυγή πώς θα ζήσω»; Μετά τα επεισόδια η Αναστασία αντιμετώπισε ακόμα περισσότερες εκπλήξεις. Ενώ, η αιγυπτιακή κοινότητα της συμπαραστάθηκε, η «γειτονιά» αδιαφόρησε. Μιλάμε για τις καταγγελίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, σύμφωνα με τις οποίες η ίδια η αστυνομία παραχωρεί το έργο της ασφάλειας στη νεοναζιστική ομάδα: «Θέλω να τους πω ένα μεγάλο ευχαριστώ. Κατέστρεψαν ένα μαγαζί που έδινε ψωμί σε μια μόνη μάνα. Νιώθω… ασφαλής τώρα», λέει.

 

Από την εφημερίδα των συντακτών

Πηγή: Παραλληλογράφος

Καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και μετανάστριες. Δυνατότητα αίτησης παροχής ασύλου λόγω δίωξης λόγω φύλου

της Έφης Κοσκώση

Όπως λέγεται, το φύλο της φτώχειας είναι θηλυκό. Τα στοιχεία δείχνουν πως σε μεγάλο βαθμό το φύλο της μετανάστευσης και της προσφυγιάς είναι θηλυκό. Και τίθεται το ερώτημα: Πώς συνυπάρχουν στον πλανήτη μας μια σειρά από νίκες του φεμινιστικού και γυναικείου κινήματος και η δημιουργία νόμων, φορέων και θεσμών διακρατικής εμβέλειας για την προστασία των γυναικών, παράλληλα με τις πιο ακραίες μορφές καταπίεσης των γυναικών και απειλής της ίδιας τους της ζωής;

Αυτές οι αντιφάσεις εντοπίζονται μόνο μεταξύ των κρατών ή και στο εσωτερικό ενός κράτους; Σε όλα αυτά τα ερωτήματα δε μπορεί να απαντήσει ένα άρθρο, παρά μόνο να θέσει κάποιους προβληματισμούς. Στη βάση αυτή, θα αναφερθούμε στα ιδιαίτερα ζητήματα καταπίεσης που υφίστανται οι μετανάστριες εκτός των άλλων και λόγω του φύλου τους, αλλά και στις ενέργειες που γίνονται από την πλευρά της πολιτείας για τη βελτίωση της ζωής αυτών των γυναικών. Συγκεκριμένα, θα αναφερθούμε στη δυνατότητα παροχής αίτησης εξαιτίας της δίωξης λόγω φύλου.

Τα τελευταία εκατό χρόνια, παγκοσμίως, έχουν δοθεί μια σειρά από αγώνες προκειμένου οι γυναίκες να αποκτήσουν και να διασφαλίσουν ισότητα και κατάργηση των διακρίσεων λόγω του φύλου τους. Αυτοί οι αγώνες έχουν επιφέρει σημαντικές αλλαγές και παράλληλα έχουν βελτιώσει τη θέση των γυναικών σε αρκετές περιοχές του πλανήτη. Βέβαια, πολλές φορές η βελτίωση αποτυπώνεται κυρίως στο θεσμικό επίπεδο ενώ στο επίπεδο της καθημερινότητας είτε αφορά τη δημόσια είτε κυρίως την ιδιωτική σφαίρα, συχνά οι γυναίκες εξακολουθούν να υφίστανται εις βάρος τους διακρίσεις και επιβλαβείς συμπεριφορές.

Πολλές φορές είναι δύσκολο να καταπολεμηθούν, μονάχα με νόμους, βαθιά ριζωμένα στερεότυπα και προκαταλήψεις που αφορούν το φύλο των ανθρώπων. Άλλες φορές, πρόβλημα αποτελεί και η έλλειψη ενημέρωσης γύρω από το θεσμικό πλαίσιο το οποίο δύναται να προστατεύει τις γυναίκες και τα δικαιώματά τους και η οποία δίνεται ελλιπώς τόσο στις ίδιες τις γυναίκες όσο και στο σύνολο των ατόμων μιας κοινωνίας ενώ θα μπορούσε να συμβάλει στην άρση σεξιστικών νοοτροπιών και συμπεριφορών.

Η ανισότητα, η καταπάτηση των δικαιωμάτων τους, οι αρνητικές διακρίσεις και η βία που υφίστανται οι γυναίκες, πολλές φορές συμβαίνουν ανεξαρτήτως της κοινωνικής ή εθνικής καταγωγής τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, όμως, δε συμβαίνει με την ίδια ένταση ή με την ίδια συχνότητα ή δε λαμβάνει τα ίδια χαρακτηριστικά.

Ας δώσουμε ένα παράδειγμα: Παρατηρούμε πως στο κέντρο της Αθήνας όπου εξαπλώνονται διάφορα κυκλώματα πορνείας, στην πλειοψηφία τους, θύματα της καταναγκαστικής πορνείας και σωματεμπορίας, είναι μετανάστριες. Μία Ελληνίδα από τα φτωχά κοινωνικά στρώματα κινδυνεύει περισσότερο από μία Ελληνίδα με «υψηλότερη» κοινωνική καταγωγή ώστε να πέσει θύμα κοινωνικού αποκλεισμού, απειλείται περισσότερο από τη βία τη φτώχειας και τον κίνδυνο της καταναγκαστικής πορνείας, παρόλο που και μία Ελληνίδα προερχόμενη από ανώτερη κοινωνική τάξη μπορεί να υποστεί διακρίσεις ή βία λόγω του φύλου της. Αλλά κι από την άλλη, μία Ελληνίδα από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα, κινδυνεύει λιγότερο από μία μετανάστρια στην Ελλάδα χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα, με απόλυτη άγνοια ορισμένες φορές περί των δικαιωμάτων της και ενδεχομένως έχοντας υποστεί κακοποίηση κατά τη διάρκεια του ταξιδιού προς την Ελλάδα, κατά την είσοδό της στην Ελλάδα ή στη χώρα καταγωγής της.

Έχουν διεξαχθεί πολλές μελέτες σχετικά με την ανισότητα ανδρών και γυναικών αλλά και για τη βία που υφίστανται οι γυναίκες, οι οποίες αναδεικνύουν τις πολλαπλές διαστάσεις του ζητήματος. Στο πλαίσιο ενός άρθρου, δε θα επεκταθούμε διεξοδικότερα. Σκοπός είναι να παραθέσουμε προς ενημέρωση κάποια στοιχεία σχετικά με τα δικαιώματα των μεταναστριών. Ενημέρωση, η οποία θεωρούμε πως ίσως βοηθήσει τούτες τις γυναίκες, αλλά και τους κρατικούς ή δημοτικούς φορείς και τους φορείς από την κοινωνία των πολιτών οι οποίοι ασχολούνται με ζητήματα μετανάστευσης, καθώς και το σύνολο της κοινωνίας, για την καλύτερη κατανόηση του φαινομένου της μετανάστευσης.

Το θεσμικό πλαίσιο περί της καταπολέμησης της βίας κατά των γυναικών και της προστασίας τους ενισχύθηκε, προσφάτως, στη χώρα μας με την υπογραφή, στις 11/05/2011, της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας Κατά των Γυναικών και της Οικογενειακής Βίας . Στο παρόν άρθρο, θα ασχοληθούμε ιδιαίτερα με το «κομμάτι» που αφορά τα δικαιώματα των γυναικών και των ανήλικων κοριτσιών που έρχονται ως μετανάστριες στην Ελλάδα και τις δυνατότητές τους σχετικά με την αίτηση παροχής ασύλου ή επικουρικής συμπληρωματικής προστασίας εξαιτίας διώξεων λόγω φύλου.

Στην παραπάνω ευρωπαϊκή σύμβαση, ορίζεται πως η οφειλόμενη στο φύλο βία κατά των γυναικών μπορεί να αναγνωρισθεί ως μορφή σοβαρής βλάβης που δικαιολογεί την παροχή ασύλου ή επικουρικής συμπληρωματικής προστασίας. Αυτό αποτελεί μία είδηση η οποία, αν και έχει περάσει ένας χρόνος, δεν έχει αναφερθεί στα δελτία ειδήσεων των περισσότερων ραδιοτηλεοπτικών σταθμών. Το θέμα, λοιπόν, είναι κατά πόσο γνωρίζουν οι άμεσα ενδιαφερόμενες ότι έχουν αυτή τη δυνατότητα. Κατά πόσο επίσης οι αρμόδιοι φορείς, όπως οι υπηρεσίες πρώτης υποδοχής και παροχής ασύλου, είναι ενημερωμένοι αλλά και το προσωπικό κατάλληλα καταρτισμένο προκειμένου να την εφαρμόσει. Και τελικά, οι πολίτες, άσχετα με το βαθμό ευαισθητοποίησής τους σε θέματα μετανάστευσης, δεν είναι σκόπιμο να ενημερώνονται για τους τρόπους με τους οποίους η πολιτεία αντιμετωπίζει τα προβλήματα που έχουν οι μετανάστες και οι μετανάστριες;

 Η Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων (Γ.Γ.Ι.Φ.) σε συνεργασία με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και την Ύπατη Αρμοστεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, συνέταξε έναν οδηγό προς τις μετανάστριες οι οποίες αιτούνται άσυλο, αλλά κυρίως προς το προσωπικό όλων των φορέων που εμπλέκονται με το σχετικό θέμα. Ο οδηγός, βασιζόμενος στη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας Κατά των Γυναικών και της Οικογενειακής Βίας, έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Γ.Γ.Ι.Φ.

Αυτός ο οδηγός, μας ενημερώνει για τις διαδικασίες που πρέπει να τηρηθούν στα κέντρα πρώτης υποδοχής και στις υπηρεσίες αίτησης παροχής ασύλου. Είναι ξεκάθαρο, πως το προσωπικό οφείλει να ενημερώσει τις γυναίκες και τα ανήλικα κορίτσια περί του δικαιώματός τους να καταθέσουν αίτηση παροχής ασύλου ή επικουρικής συμπληρωματικής προστασίας λόγω ενδεχομένων διώξεων που υφίστανται ή υπάρχει ο κίνδυνος να δεχτούν, λόγω του φύλου τους.

Κάποια από τα αιτήματα ασύλου που βασίζονται στη δίωξη λόγω φύλου και τα οποία έχουν συμβεί ή υπάρχει κίνδυνος να συμβούν στη χώρα καταγωγής τους ή συνέβησαν κατά την διάρκεια του ταξιδιού ή της εισόδου τους στη χώρα υποδοχής, σχετίζονται με:

  • Πράξεις σεξουαλικής βίας.
  • Ενδοοικογενειακή βία.
  • Αναγκαστικό οικογενειακό προγραμματισμό. Σε κάποιες χώρες τελούνται υποχρεωτικοί γάμοι ή υποχρεωτικές εκτρώσεις.
  • Κλειτοριδεκτομή.
  • Τιμωρία για παραβίαση κοινωνικών ηθών. Το εθιμικό δίκαιο, σε καμία περίπτωση δε μπορεί να θεωρηθεί πως υπερέχει των δικαιωμάτων των γυναικών.
  • Διακρίσεις κατά ομοφυλοφίλων.
  • Σωματεμπορία (trafficking).

Ιδιαίτερα ευάλωτες σε διώξεις λόγω φύλου θεωρούνται οι μόνες γυναίκες, οι επικεφαλής μονογονεϊκών οικογενειών, οι ηλικιωμένες ή χήρες χωρίς οικογένεια, οι γυναίκες με προβλήματα αναπηρίας ή με προβλήματα υγείας και όσες είναι άπορες. Επιπροσθέτως, όσες αντιτίθενται σε κοινωνικούς κανόνες σχετικά με τον σεξουαλικό προσανατολισμό, τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων, τους αναγκαστικούς γάμους κ.ά.

Επιπλέον συνίσταται, οι σχετικοί φορείς να στελεχώνονται από προσωπικό καταρτισμένο και ευαισθητοποιημένο σε θέματα φύλου και να υπάρχει επικουρικό προσωπικό αποτελούμενο από ψυχολόγους και ιατρούς. Το προσωπικό που εξυπηρετεί τις μετανάστριες και τις γυναίκες πρόσφυγες να είναι γυναίκες και κατάλληλα εκπαιδευμένο στην παροχή φροντίδας σε παιδιά όσων αφορά τα ανήλικα κορίτσια. Επίσης, κατά τη διαδικασία συνέντευξης για την παροχή ασύλου, έχει ιδιαίτερη σημασία οι γυναίκες να μην εκπροσωπούνται από άνδρες που αποτελούν συγγενικά τους πρόσωπα αλλά να δίνουν συνέντευξη μόνες τους. Οι λόγοι για τις μεμονωμένες συνεντεύξεις γυναικών, ακόμη αι αν συνοδεύονται από ανδρικά συγγενικά πρόσωπα, είναι πολλοί. Μπορεί οι ίδιες να έχουν παραπάνω λόγους για τους οποίους να δικαιούνται άσυλο, να ντρέπονται να γνωστοποιήσουν στα μέλη της οικογένειάς τους, τους φόβους τους ή τις διώξεις που έχουν υποστεί λόγω του φύλου τους ή και να αποτελούν θύματα ενδοοικογενειακής βίας. Επιπλέον για τα ανήλικα κορίτσια, εφιστάται η προσοχή πως πρέπει να αντιμετωπίζονται όπως όλα τα παιδιά ανεξαρτήτως φύλου, πρωτίστως ως παιδιά και δευτερευόντως ως μετανάστες. Η κράτησή τους πρέπει να αποφεύγεται και σε καμία περίπτωση να μην εφαρμόζεται μόνο λόγω εισόδου στη χώρα χωρίς έγγραφα. Τέλος, ορίζεται ο διορισμός επιτρόπου για τη διασφάλιση των συμφερόντων των παιδιών – και σε αυτή τη περίπτωση συνίσταται να είναι γυναίκα η επίτροπος.

Κάποια άλλα καίρια ζητήματα που θίγονται στο συγκεκριμένο οδηγό, αφορούν μία περαιτέρω ενημέρωση που πρέπει να δίνεται από αυτούς τους φορείς προς τις ενδιαφερόμενες μετανάστριες. Ενημέρωση, η οποία σχετίζεται με τα δικαιώματά τους, τις υπηρεσίες αρωγής που μπορούν να τις βοηθήσουν και αφορούν την ιατροφαρμακευτική, ψυχοκοινωνική και νομική υποστήριξη, ενημέρωση για τους κινδύνους του trafficking. Απαραίτητη, βέβαια, προϋπόθεση όλων αυτών είναι η λειτουργία μηχανισμών για την καταγγελία της κακοποίησης οι οποίοι οφείλουν να διασφαλίζουν εύκολη πρόσβαση και εμπιστευτικότητα. Μετά δε την καταγγελία, πρέπει να εξασφαλίζεται και η προστασία των γυναικών αυτών με συνεχή νομική συνδρομή και υποστήριξη. Σαφώς, τέτοιου είδους μηχανισμοί πρέπει να παρέχουν τις υπηρεσίες τους σε όλες τις γυναίκες ανεξαρτήτως εθνικότητας, εννοώντας πως πρέπει να απευθύνονται και στις γηγενείς. Απλώς, στην περίπτωση των μεταναστριών, η ενημέρωση σχετικά με αυτούς τους μηχανισμούς αλλά και η πρόσβαση σε αυτούς είναι ακόμη πιο δύσκολη και απαιτείται, από την πλευρά του προσωπικού, εξειδικευμένες γνώσεις σχετικά με διάφορες πολιτισμικές ιδιαιτερότητες. Τέλος, η τεχνογνωσία σχετικά με μεταναστευτικά ζητήματα την οποία ήδη διαθέτουν Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις ή όποιες άλλες ομάδες πολιτών, παροτρύνονται οι φορείς του κράτους να την αναζητούν και να συνεργάζονται με τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών.

Το 70% του πληθυσμού το οποίο ζει σε συνθήκες έσχατης φτώχειας είναι γυναίκες. Τα 2/3 των αναλφάβητων ενηλίκων στον κόσμο είναι γυναίκες. 45 εκατομμύρια γυναίκες στον κόσμο δεν έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση. Μία στις τέσσερεις γυναίκες στον κόσμο δε γνωρίζει να διαβάσει και να γράψει. Κάθε λεπτό, μία γυναίκα χάνει τη ζωή της λόγω επιπλοκών κατά τη διάρκεια της γέννας. Το 80% των προσφύγων είναι γυναίκες και παιδιά σε κάθε προσφυγικό πληθυσμό. Το 50% περίπου των προσφύγων είναι γυναίκες και κορίτσια. (Πηγή: action aids)

Τα νούμερα επιδεικνύουν πως πολλά οφείλουν να γίνουν παρόλο το θεσμικό και νομικό οπλοστάσιο που έχει δημιουργηθεί σε παγκόσμιο επίπεδο, για τα δικαιώματα των γυναικών. Αν υποθέσουμε, πως η πλειοψηφία των μεταναστών και μεταναστριών προέρχονται από εμπόλεμες χώρες, χώρες στις οποίες για οποιοδήποτε λόγο κινδυνεύει άμεσα η αξιοπρέπειά τους, η σωματική τους ακεραιότητα καθώς και η ίδια τους η ζωή, και πιθανότατα τα παραπάνω νούμερα να αφορούν μεγάλο αριθμό μεταναστριών οι οποίες έχουν έρθει στην Ελλάδα, είναι σημαντικό να προβάλλεται οποιαδήποτε ενέργεια στηρίζει τα δικαιώματά τους, ακόμη και αν δε λύνει συνολικά το πρόβλημα.

Πηγή: social activism Αθηνών

Νόμιμοι οι γάμοι ομοφυλόφιλων στην Ισπανία

Το ισπανικό Συνταγματικό Δικαστήριο επικύρωσε σήμερα το νόμο του 2005 για το γάμο και την υιοθεσία για τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια, απορρίπτοντας μια προσφυγή της δεξιάς που ασκεί την εξουσία, και σχεδιάζει πάντα να αλλάξει το νόμο αυτό που ψηφίστηκε από τους Σοσιαλιστές, σύμφωνα με δικαστική πηγή.

Η απόφαση έρχεται σε μια στιγμή που η γαλλική κυβέρνηση είναι έτοιμη να φέρει στο Κοινοβούλιο ένα νομοσχέδιο για το σκοπό αυτό, το οποίο πολεμήθηκε, όπως και στην Ισπανία, από την Εκκλησία και τη δεξιά.

Ο νόμος αυτός έχει κάνει την Ισπανία μία από τις πρώτες χώρες στον κόσμο που επιτρέπουν το γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου καθώς και την υιοθεσία, μαζί με τη Σουηδία–πρωτοπόρο στον τομέα–την Ολλανδία, το Βέλγιο, την Νότια Αφρική και τη Νορβηγία.

Το Λαϊκό Κόμμα είχε υποβάλει προσφυγή τρεις μήνες μετά την έναρξη ισχύος του νόμου, στις 3 Ιουλίου του 2005, αμφισβητώντας την χρήση της λέξης “γάμος” σε μια ένωση μεταξύ δύο ατόμων του ίδιου φύλου, που έρχεται σε αντίθεση, κατά την άποψή τους, με τον ορισμό της λέξης στο Σύνταγμα.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο θα δώσει στη δημοσιότητα τους λόγους για την απόφασή του τις επόμενες ημέρες, επικύρωσε το νόμο και απέρριψε αυτό το επιχείρημα, σύμφωνα με δικαστική πηγή.

Μεταξύ του 2005 και του 2011, έγιναν περισσότεροι από 20.000 γάμοι ατόμων του ιδίου φύλου, το 1,8% του συνόλου την περίοδο αυτή στην Ισπανία, σύμφωνα με στοιχεία από το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής.

Η εθνική ομοσπονδία ομοφυλόφιλων, λεσβιών, αμφιφυλόφιλων και τρανσέξουαλ, εκτιμά ότι περίπου 30.000 γάμοι πραγματοποιήθηκαν μέχρι σήμερα, λόγω κυρίως μια αύξησης των ενώσεων αυτών το 2011, πριν από την αναμενόμενη εκλογή της δεξιάς.

 

Πηγη: antivirus

Συγνώμη της Αυστραλιανής πολιτείας σε παιδιά ανύπαντρων μητέρων, παράνομα υιοθετημένων

της Χριστίνας Κούρκουλα

Πριν από λίγες ημέρες, ο  πρωθυπουργός της Βικτώριας στην Αυστραλία, Τεντ Μπέιλιου, ζήτησε συγγνώμη από 250.000 βρέφη που υιοθετήθηκαν, παρά τη θέληση των βιολογικών τους γονέων, μεταξύ 1950-1970, επειδή οι μητέρες τους ήταν ανύπαντρες, σύμφωνα με τα αποτελέσματα επίσημης κυβερνητικής έρευνας.

Όπως έγραψε στη συνέχεια ο «Νέος Κόσμος», αρκετές από τις μητέρες αυτές που έχασαν τα παιδιά τους ήταν ελληνικής καταγωγής. Μερικές βρήκαν το θάρρος και μίλησαν σήμερα για εκείνες τις τραυματικές εμπειρίες.

Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Ντάνιελ Άντριους, σημείωσε ότι «μια ολόκληρη γενιά ατόμων έχουν στερηθεί τους βιολογικούς τους γονείς. Οι μητέρες τους ήταν δεμένες σε κρεβάτια και τα πρόσωπά τους ήταν κρυμμένα από τις νοσοκόμες με μαξιλάρια για να μη δουν τα παιδιά τους».

Τα τελευταία χρόνια γίνεται σε διάφορες χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, αναψηλάφιση των συνθηκών κάτω από τις οποίες έγιναν υιοθεσίες παιδιών μεταξύ 1950-1970 με προορισμό τις ΗΠΑ, την Αυστραλία και κάποιες ευρωπαϊκές χώρες του Βορρά (π.χ. Ολλανδία).

Το 2010 προβλήθηκε και μια αγγλική ταινία με τον τίτλο «Πορτοκάλια στον ήλιο» (Oranges and Sunshine) που αναφέρεται στην πραγματική ιστορία μιας επίμονης βρετανίδας κοινωνικής λειτουργού η οποία μετά από έρευνες διαπίστωσε ότι χιλιάδες παιδιά ανύπαντρων μητέρων προωθήθηκαν στην Αυστραλία – συχνά με τη συνδρομή παρα-θρησκευτικών οργανώσεων – και χρησιμοποιήθηκαν σε καταναγκαστικά έργα, χωρίς να το γνωρίζουν οι γονείς τους, γεγονός το οποίο οδήγησε σε μια σειρά από δικαστικές διεκδικήσεις κατά της Αυστραλιανής πολιτείας.

Παρακάτω παραθέτουμε μερικές συγκλονιστικές μαρτυρίες:

«Αν γράψεις, θα τα πεις όπως τα λέω. Μας άρπαξαν στα νοσοκομεία της Μελβούρνης τα παιδιά μέσα από την κοιλιά. Αν είχαν στόμα οι τοίχοι να μιλήσουν θα έφριττε η οικουμένη»

«Ζήτησα να μιλήσω για να μάθει ο κόσμος ακριβώς πώς έχουν τα πράγματα. Όλα μέχρι τώρα ήταν κουκουλωμένα. Κι ας βούιζε ο τόπος από τα κλάματα και τις φωνές των γυναικών που δεν είδαν ούτε μια φορά τα παιδιά τους. Ούτε την ώρα που τα γέννησαν. Μόνο τη μέρα που πήγα εγώ στο νοσοκομείο με τους πόνους της γέννας, ήταν άλλες τρεις ετοιμόγεννες Ελληνίδες. Ίσως και μικρότερές μου, τρομοκρατημένες, ολομόναχες, όπως κι εγώ. Αυτό μπορείς να το πεις.

Στην Αυστραλία ήλθα το ’64 με το “Πατρίς”. Μ’ έφερε ο αδελφός μου ο οποίος ήταν ήδη παντρεμένος με μια συγχωριανή μας, λίγο πιο μεγάλη από μένα. Εγώ ήμουν τότε 18 χρόνων.

Την ίδια ηλικία είχε κι εκείνος που συνταξιδεύαμε. Αγαπηθήκαμε και χωρίς να το καταλάβουμε η σχέση μας προχώρησε έως εκεί που δεν έπρεπε. Όταν φτάσαμε στο λιμάνι, ο καθένας τράβηξε το δρόμο του. Εκείνος με το τρένο στην Μπονεγκίλα κι εγώ στο σπίτι του αδελφού μου. Με πέταξε στο δρόμο, μόλις του είπα ότι είμαι έγκυος. “Δεν ήλθες εδώ για να με ρεζιλέψεις. Να, πάρε αυτά και δεν θέλω να σε ξέρω”. Μου πέταξε ένα μάτσο λεφτά, θα πρέπει να ήταν ένα ολόκληρο βδομαδιάτικο και μου έδειξε την πόρτα. “Έλα φύγε, πριν γυρίσει σπίτι η Λίτσα απ’ τη δουλειά”».

«Τη Ρούλα μου τη γέννησα τον Οκτώβρη του 1965 στο Queen Victoria. Για την ακρίβεια, 20 του μήνα. Ήταν μια εποχή που το νοσοκομείο ήταν στις δόξες του. Οι θάλαμοι ήταν γεμάτοι κρεβάτια με λεχώνες και ετοιμόγεννες. Ελληνίδες παντού. Έβριθε ο τόπος. Τότε έζησα μια από τις πιο συνταρακτικές εμπειρίες της ζωής μου. Είχα γάλα μπόλικο, περίσσιο και μού έφεραν να θηλάσω μωρά που προορίζονταν για υιοθεσία. Για υποχρεωτική υιοθεσία, όπως γινόταν τον καιρό αυτό, με παιδιά νόθα που οι μάνες τους δεν είχαν δικαίωμα να τα κρατήσουν».

«Ξέρεις τα προσωπάκια των παιδιών, τα αθώα ματάκια τους, όπως με κοίταζαν, την ώρα που τα θήλαζα, δεν μ’ εγκαταλείπουν, κι ας πέρασε σχεδόν μισός αιώνας. Στην αρχή δεν ήξερα γιατί μου έφερναν να θηλάσω μωρά άλλων. Μετά η Μαρία, μια κοπέλα 17 χρόνων, λεχώνα κι αυτή, θα μου πει “όλα αυτά τα καροτσάκια που βλέπεις είναι νόθα”. Στην πραγματικότητα χρησιμοποίησε τη λέξη “μούλικα” και θυμάμαι την αποπήρα. Το χειρότερο, το λέω και ανατριχιάζω, είχαν ταμπελίτσες στα καροτσάκια με ονόματα ράτσες σκυλιών, όπως Labrador, poodle, collie, maltese, Australian shepherd. Οι νοσοκόμες αυστηρές, δεν μας έδιναν το δικαίωμα να κάνουμε ερωτήσεις. Η δουλειά τους, μου έδιναν την εντύπωση, ήταν να βρουν λεχώνες με περίσσιο γάλα για να θηλάσουν τα μωράκια αυτά που τα ‘παιρναν από τη μάνα τους αμέσως μόλις τα γεννούσε. Ούτε καν είχε την ευκαιρία να δει το προσωπάκι τους».

Οι μητέρες που υποχρεώνονταν να δώσουν τα παιδιά τους για υιοθεσία, ήταν σε χωριστούς θαλάμους. Όχι για να παρηγορεί η μια την άλλη, αλλά για να μην έχουν επαφή με τις άλλες μητέρες, τις έγγαμες ή τις ελάχιστες που τις στήριζε η οικογένειά τους, αδιαφορώντας για τα σχόλια της κοινωνίας.

Μια άλλη Ελληνίδα, η κ. Ζωή, 24 ετών, μετά από μια απρόοπτη αιμορραγία, μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Queen Victoria, όπου με τη βοήθεια του καθηγητή, Carl Wood, έφερε στον κόσμο δίδυμα. Ωστόσο, μετά από μια ώρα, τους είπαν ότι πέθανε το ένα. Προς το βράδυ, όταν έφτασαν οι συγγενείς για την καθιερωμένη επίσκεψη, η νοσοκόμα τους ανήγγειλε ότι πέθανε και το δεύτερο.

«Με τακτοποίησαν -χωρίς να το ζητήσω, σε ιδιωτικό δωμάτιο. Ζήτησα να δω τον γιατρό μου και μου το αρνήθηκαν. Η διερμηνέας προσπάθησε να μας πει να μη στεναχωριόμαστε και αφού είχαμε ήδη άλλα δυο παιδιά, δεν πειράζει που χάσαμε τα δίδυμα και άλλα πολλά. Επιπλέον, μας διαβεβαίωσε, ότι το νοσοκομείο θα αναλάμβανε τα έξοδα και τα διαδικαστικά της κηδείας, χωρίς καμιά επιβάρυνση από μέρους μας. Ήμαστε μόνο 4 χρόνια στην Αυστραλία και τα αγγλικά μας λιγοστά. Έτσι επιστρέψαμε στο σπίτι χωρίς τα μωρά», θυμάται η κ. Ζωή.

Φυσικά, δεν έλαβαν πιστοποιητικό θανάτου, ούτε γνωρίζουν σε ποια Γειτονιά των Αγγέλων τα έθαψαν. Πολύ αργότερα και με δική τους πρωτοβουλία, αποτάθηκαν στο Ληξιαρχείο (Registry Office) και έλαβαν το πιστοποιητικό γέννησης.

«Έχουν περάσει είκοσι τέσσερα χρόνια και στην ψυχή μου υπάρχει ένα κενό. Πολλά τα ερωτηματικά και το τοπίο θαμπό. Αν ζουν, πού άραγε να βρίσκονται; Είναι εκτός Αυστραλίας; Περνούν καλά με τους θετούς τους γονείς; Τα βάφτισαν; Έχουν οικογένειες;».

 

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Επείγουσα Έκκληση για τη δίκη της Σανιέ Οσμάνογλου


της Σίσσυς Βωβού
Παρακαλούμε για την οικονομική συμβολή στα δικαστικά έξοδα για την Σανιέ Οσμάνογλου στον Άρειο Πάγο, όπου συζητείται η αναίρεσή της ώστε να επιτευχθεί εκ νέου παραπομπή στο Εφετείο. Τα έξοδα είναι 2000 ευρώ, ένα τρίτο από αυτά έχει ήδη συγκεντρωθεί. Η αναίρεση είναι στις 13 Νοεμβρίου, και τα χρήματα πρέπει απαραίτητα να έχουν συγκεντρωθεί μέχρι τις 6 ή το πολύ 7 Νοεμβρίου. Δείτε αναλυτικά την υπόθεση στο ΦΥΛΟ ΣΥΚΗΣ 2 Νοεμβρίου.
Παραθέτουμε φωτογραφία από το κατάλυμα που χρησιμοποιεί η οικογένειά της ως σπίτι, μαζί με τέσσερα από τα 8 παιδιά της συν μια νύφη της. Σ’ αυτό το πάμφτωχο σπιτάκι, που είναι δεν είναι 20 τετραγωνικά μέτρα, αλλά είναι νοικοκυρεμένο και καθαρό, ζουν και διαβάζουν τα παιδιά της. Η γυναίκα αυτή, που σκότωσε τον σύζυγό της σε αυτοάμυνα πριν 9 χρόνια, πρέπει να βγει από τη φυλακή με την δική μας βοήθεια. Για την κατάθεση των χρημάτων στείλτε μέιλ στο info@fylosykis.gr.

Έκθεση Ζωγραφικής της Άννας Φιλίνη

Πέμπτη 8 Νοεμβρίου έως Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου 2012
Άννα Φιλίνη
“Ταξίδι προς την Ελευθερία”
Εγκαίνια: Πέμπτη 8 Νοεμβρίου 2012, στις 20:00
 
Έξι χρόνια μετά την τελευταία της ατομική Έκθεση η Άννα Φιλίνη παρουσιάζει στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, από την Πέμπτη 8 Νοεμβρίου έως και την Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου 2012, έργα της των τελευταίων τριών χρόνων.
Η Έκθεση χαρακτηρίζεται από  ένα μεγάλων διαστάσεων, σύνθετο έργο ζωγραφικής με τίτλο «ΤΑΞΙΔΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ». Ακόμα, συμπεριλαμβάνει και 12 πορτρέτα. Εγκαίνια της Έκθεσης: Πέμπτη 8 Νοεμβρίου 2012, στις 20:00.
Το κυρίως έργο της έκθεσης «ΤΑΞΙΔΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ», (λάδι σε μουσαμά, μήκους 8,40 μέτρων και ύψους ενός μέτρου), αποτελείται από 4 εικόνες που συνιστούν ένα τετράπτυχο, και μιλά για τη νεότερη ελληνική, κυρίως, ιστορία ξεκινώντας από το 1945, αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο,  μέχρι τις μέρες μας. Είναι μια ενιαία φρίζα μέσα στην οποία κάθε μία από τις τέσσερις εικόνες αναφέρεται σε μια ξεχωριστή χρονική περίοδο.
Η Άννα Φιλίνη  σημειώνει για το έργο της: “Ο στοχασμός πάνω στην ιστορία μέσα σε περίοδο κρίσης σε βοηθά να δεις τα πράγματα σε ευρύτερη κλίμακα αλλά και πιο βαθιά. Ταυτόχρονα, στα τωρινά ζωγραφικά μου έργα η ιστορία συνδιαλέγεται με  την ποίηση του Ανδρέα Εμπειρίκου, ποίηση ερωτική και επική, ενταγμένη από τον ίδιο τον ποιητή με ιδιαίτερο τρόπο μέσα στην ιστορική πραγματικότητα. Έτσι,  μέσα στη ζωγραφική μου, η δική μου γλώσσα πλέκεται με το ταξίδι ανατροπής και ελπίδας του υπερρεαλισμού και καταλήγει  στο σήμερα με μια πιο ωμή συναισθηματική λαλιά, που μιλά για τη βάναυση καθημερινότητα  που ζούμε μέσα στο σύγχρονο κόσμο.
Ο τίτλος του έργου οφείλεται σε δύο ταξίδια που ξεκίνησαν  σχεδόν ταυτοχρόνως το 1945: Το ένα είναι το πραγματικό ταξίδι του πλοίου «Ματαρόα», που ξεκίνησε από τον Πειραιά μεταφέροντας με προορισμό το Παρίσι τους 215 νέους έλληνες διανοούμενους υποτρόφους του γαλλικού κράτους, και το άλλο είναι το ξεκίνημα συγγραφής, το 1945, από τον Ανδρέα Εμπειρίκο του μυθιστορήματός του για το ταξίδι του υπερωκεάνιου «Μέγας Ανατολικός». Και τα δύο είναι ταξίδια προς την αναζήτηση της ελευθερίας. Άποψή μου είναι πως το ταξίδι αυτό, εφόσον είναι ζήτημα επιλογής,  συνεχίζεται.”
Οι τέσσερις εικόνες του έργου έχουν τους παρακάτω  τίτλους:
 
1)      Ο Απόπλους (Περίοδος 1945-1952). Εικόνα αμέσως μετά τον Πόλεμο και πριν το ξέσπασμα του Εμφύλιου στην Ελλάδα.
2)      Φανταστική συνάντηση Ανδρέα Εμπειρίκου και Πάμπλο Πικάσο  αμέσως μετά την εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη (Περίοδος 1952 – 1967). Εικόνα με την παρουσία φίλων υπερρεαλιστών και ομάδας σαλτιμπάγκων.
3)      Οκτάνα,  η πόλη της μελλοντικής ευτυχίας και οι εξεγέρσεις της Νεολαίας μετά το 1968. (Περίοδος 1968 – 1975).
4)      Πολλές φορές τη νύχτα. Τα τελευταία 30 χρόνια και η σημερινή κρίση.
Η έκθεση πλαισιώνεται και με 12 πορτρέτα από τους τότε έλληνες υποτρόφους στο Παρίσι και ταξιδευτές με το πλοίο «Ματαρόα» το 1945.
Πρόκειται για πορτρέτα ανθρώπων που είτε γνώρισε προσωπικά η Άννα Φιλίνη είτε γνώριζαν οι γονείς της (κατά αλφαβητική σειρά):   Νέλλη Ανδρικοπούλου, Κώστας Αξελός, Κορνήλιος Καστοριάδης, Άννα Κινδύνη, Κώστας Κουλεντιανός, Μιμίκα Κρανάκη, Μέμος Μακρής, Ιάνης Ξενάκης, Αριστομένης Προβελέγγιος, Νίκος Σβορώνος, Μάτση Χατζηλαζάρου, Νίκος Χατζημιχάλης.
 
Ταυτόχρονα με την Έκθεση θα κυκλοφορήσει και βιβλίο για το έργο “Ταξίδι προς την Ελευθερία”, από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη.
Άννα Φιλίνη,  Έκθεσης Ζωγραφικής
Ταξίδι προς την Ελευθερία
Εγκαίνια: Πέμπτη 8 Νοεμβρίου 2012, στις 20:00
Πέμπτη 8 Νοεμβρίου έως Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου 2012
Εκθεσιακός χώρος δεύτερου ορόφου
Ώρες λειτουργίας: Δευ – Κυρ 18:00-22:00
Είσοδος Ελεύθερη
 
  • Λεζάντες φωτογραφιών τετράπτυχου:
Φωτογραφία Α: Απόπλους του “Ματαρόα” ή του “Μέγας Ανατολικός”
Φωτογραφία Β: Συνάντηση Υπερρεαλιστών [Διακρίνονται οι ακόλουθοι: Νίκος      Εγγονόπουλος, Dora Maar, Ανδρέας Εμπειρίκος, πορτραίτο Ν. Μπελογιάννη,     Πάμπλο Πικάσο
Φωτογραφία C: “Οκτάνα” πόλη της μελλοντικής ευτυχίας
Φωτογραφία D: Διακρίνονται: Αθήνα – Ηρώδειο, Πίνα Μπάους,      αυτοπροσωπογραφία του Λούσιαν Φρόυντ
 
 
********
Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης
Πειραιώς 206, Ταύρος, Αθήνα 177 78,  τηλ. 210 3418 550,  φαξ.  210 3418 570
Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο : info@mcf.gr Ιστοσελίδα:  www.mcf.gr
ΥποστηρικτέςΙδρύματοςΜ. Κακογιάννης
PricewaterhouseCoopers Business Solutions S.A. Where value begins
Dogkas Wines
Konstantinos
Playground Productions
 
Χορηγοί  Επικοινωνίας Ιδρύματος Μ. Κακογιάννης
ΤΑ ΝΕΑ               METROPOLIS              Το Ποντίκι
Αθήνα 9,84          BHMA FM 99.5            Ως 3
e-go.gr,               ελculture.gr                  clickatlife.gr       
culturenow.gr    mediasoup.gr               monopoli.gr       in2life.gr
Δωρεάνστάθμευσηστοεμπορικόκέντρο athensheart
Οι  θεατές των παραστάσεων του ΙΜΚ δικαιούνται δωρεάν στάθμευση στο parking του εμπορικού κέντρου, athensheart (Πειραιώς 180, κόμβος Χαμοστέρνας), με την επίδειξη του εισιτηρίου της  παράστασης εφόσον υπάρχει διαθεσιμότητα  θέσεων, με ώρα παραλαβής του οχήματος έως 23:50, εκτός Κυριακής.
Γραφείο Τύπου ΙΜΚ:  Χαρά Πετρούνια

6972 710 991, e-mail: x-petrouyia@ath.forthnet.gr

La Via Campesina: η διατροφική αυτάρκεια και ο παγκόσμιος φεμινιστικός αγώνας

της Esther Vivas

μετάφραση: Δέσποινα Σπανού και Δήμητρα Σπανού

Η Via Campesina είναι η κορυφαία διεθνής κίνηση μικρών αγροτών στον κόσμο. Προωθεί το δικαίωμα όλων των λαών στη διατροφική αυτάρκεια. Η Via Campesina ιδρύθηκε το 1993 στην αυγή του αντι-παγκοσμιοποιητικού  κινήματος και σταδιακά μετατράπηκε σε μια από τις βασικές οργανώσεις που ασκούν κριτική στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Η άνοδός της είναι μια έκφραση της αντίστασης των αγροτών απέναντι στην κατάρρευση του κόσμου της υπαίθρου που προκαλείται από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και την εντατικοποίηση αυτών των πολιτικών, καθώς ενσωματώνονται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (Antentas and Vivas, 2009a).

Από την ίδρυσή της, η Via Campesina προωθεί μια ταυτότητα των «γυναικών αγροτισσών» που είναι πολιτικοποιημένη, δεμένη με τη γη, την παραγωγή της τροφής και την υπεράσπιση της διατροφικής αυτάρκειας –χτισμένη σε αντιπαράθεση με το σημερινό αγροτοβιομηχανικό μοντέλο παραγωγής και μεταποίησης της τροφής (Desmarais, 2007). Η Via Campesina ενσαρκώνει ένα νέο είδος «αγροτικού διεθνισμού» (Bello, 2009), που μπορεί να ιδωθεί ως μια «αγροτική συνιστώσα» στη νέα παγκόσμια αντίσταση που παρουσιάζει το αντι-παγκοσμιοποιητικό κίνημα (Antentas and Vivas, 2009).

Το 1996, που συμπίπτει με τη Σύνοδο Κορυφής για τον Επισιτισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Τροφίμων (FAO) στη Ρώμη, η Via Campesina υπογράμμισε τη σημασία της διατροφικής αυτάρκειας ως μια πολιτική εναλλακτική σε ένα βαθιά άδικο και εξοντωτικό σύστημα παραγωγής της τροφής. Αυτό δεν υπονοεί μια ρομαντική επιστροφή στο παρελθόν,  αλλά μάλλον ανακτά τις γνώσεις και τις παραδοσιακές πρακτικές, τις οποίες συνδυάζει με τις νέες τεχνολογίες και γνώσεις  (Desmarais, 2007). Όπως τονίζει ο McMichael (2006), υπάρχει μια «μυθοποίηση του μικρού» μέσω του αναστοχασμού πάνω στο παγκόσμιο σύστημα παραγωγής τροφής, που ενθαρρύνει δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις στην παραγωγή και διάθεση της τροφής.

Η φεμινιστική οπτική

Με την πάροδο του χρόνου, η Via Campesina έχει ενσωματώσει μια φεμινιστική οπτική, δουλεύοντας για να επιτευχθεί ισότητα των φύλων μέσα στις οργανώσεις που την αποτελούν και να χτίσει συμμαχίες με φεμινιστικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένης της Παγκόσμιας Πορείας Γυναικών, μεταξύ άλλων.

Στην καρδιά της Via Campesina, ο αγώνας των γυναικών τοποθετείται σε δύο επίπεδα: την υπεράσπιση των γυναικείων δικαιωμάτων μέσα στις οργανώσεις και την κοινωνία συνολικά και τον αγώνα τους ως αγρότισσες μαζί με τους συνεργάτες τους ενάντια στο νεοφιλελεύθερο μοντέλο αγροτικής παραγωγής (EHNE and La Via Campesina 2009).

Η φεμινιστική δουλειά της Via Campesina έχει προχωρήσει σημαντικά από την εποχή της σύλληψής της. Στο πρώτο διεθνές συνέδριο στο Mons του Βελγίου το 1993, όλοι οι εκλεγμένοι συντονιστές ήταν άντρες. Στην τελική διακήρυξη, η κατάσταση των γυναικών της υπαίθρου δεν λήφθηκε υπόψη. Αν και αναγνωρίστηκε η ανάγκη να ενσωματωθούν οι ανάγκες των γυναικών στη δουλειά της Via Campesina, το συνέδριο απέτυχε να εφαρμόσει μηχανισμούς που θα εγγυώνται τη συμμετοχή των γυναικών στις διαδοχικές συναντήσεις. Έτσι, στο 2ο διεθνές συνέδριο στην Tlaxcala του Μεξικού το 1996, το ποσοστό των γυναικών που συμμετείχαν ήταν 20% επί του συνόλου: το ίδιο με το 1ο συνέδριο. Για να αντιμετωπιστεί αυτό το ζήτημα, δημιουργήθηκε μια Γυναικεία Επιτροπή (που αργότερα έγινε γνωστή ως Γυναικεία Επιτροπή της Via Campesina) και εφαρμόστηκαν μέτρα που επέτρεψαν μεγαλύτερη συμμετοχή και αντιπροσώπευση.

Αυτή η κίνηση διευκόλυνε την ενσωμάτωση μιας φεμινιστικής ανάλυσης στη Via Campesina. Έτσι, όταν η Via Campesina παρουσίασε δημόσια τη θεωρία της για τη διατροφική αυτάρκεια στη Σύνοδο Κορυφής για τον Επισιτισμό του FAO στη Ρώμη το 1996, οι γυναίκες συνεισέφεραν με τα αιτήματά τους. Αυτά περιλάμβαναν την ανάγκη η τροφή να παράγεται τοπικά, ενώ πρόσθεταν τη διάσταση της «ανθρώπινης υγείας» στις «βιώσιμες αγροτικές πρακτικές», ζητώντας τη δραστική μείωση των επιβλαβών χημικών εισροών και υπερασπίζοντας την δραστική προώθηση της οργανικής γεωργίας. Οι γυναίκες επέμειναν επίσης ότι η κυριαρχία στην τροφή δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη μεγαλύτερη συμμετοχή τους στη χάραξη αγροτικών πολιτικών (Desmarais, 2007).

Το έργο της Γυναικείας Επιτροπής βοήθησε να προωθηθούν ανταλλαγές μεταξύ γυναικών από διαφορετικές χώρες , συμπεριλαμβανομένων ξεχωριστών συναντήσεων γυναικών που συμπίπτανε με τις διεθνείς συναντήσεις.  Μεταξύ του 1996 και του 2000, το έργο της εστίαζε κυρίως στη Λατινική Αμερική – μέσα από εκπαίδευση, ανταλλαγές και συζητήσεις – και έτσι η συμμετοχή των γυναικών της υπαίθρου αυξήθηκε σε όλα τα επίπεδα και δραστηριότητες της Via Campesina.

Τον Οκτώβριο 2000, λίγο πριν το 3ο Διεθνές Συνέδριο στη Bangalore της Ινδίας, διοργανώθηκε η 1η Διεθνής Συνέλευση Γυναικών Αγροτισσών. Αυτό επέτρεψε ακόμα μεγαλύτερη συμμετοχή γυναικών μέσα στην οργάνωση. Η Συνέλευση υιοθέτησε τρεις βασικούς στόχους: 1) να εξασφαλίσει τη συμμετοχή κατά 50% γυναικών σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων και δραστηριοποίησης της Via Campesina, 2) να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η Γυναικεία Επιτροπή και 3) να εξασφαλίσει ότι όλα τα κείμενα, οι εκπαιδευτικές δράσεις και οι ομιλίες της Via Campesina δεν θα έχουν σεξιστικό περιεχόμενο ή γλώσσα (Desmarais, 2007).

Τα μέλη του συνεδρίου συμφώνησαν να αλλάξουν τη θεσμική δομή ώστε να εξασφαλιστεί η ισότητα των φύλων. Όπως σημειώνει ο Paul Nicholson της Via Campesina: «διαπιστώθηκε ότι η ισότητα αντρών και γυναικών σε χώρους και θέσεις εκπροσώπησης στην οργάνωσή μας άνοιξε μια ολόκληρη εσωτερική διαδικασία αναστοχασμού πάνω στο ρόλο των γυναικών στον αγώνα για τα δικαιώματα των γυναικών της υπαίθρου. … Η διάσταση του φύλου αντιμετωπίζεται τώρα με πιο σοβαρό τρόπο, όχι μόνο στα πλαίσια της ισοτιμίας των ευθυνών, αλλά και ως ένας διάλογος με βάθος επάνω στις ρίζες και τα πλοκάμια της πατριαρχίας και της βίας κατά των γυναικών στον αγροτικό κόσμο.» (Food Sovereignty, Biodiversity and Cultures 2010: 8).

Αυτή η στρατηγική ανάγκασε τα μέλη των οργανώσεων που αποτελούν τη Via Campesina σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο να ξανασκεφτούν τη δουλειά τους μέσα από την έμφυλη διάσταση και να ενσωματώσουν νέα μέτρα ώστε να ενισχυθεί ο ρόλος των γυναικών (Desmarais, 2007). Η Josie Riffaud της Confédération Paysanne στη Γαλλία δηλώνει ότι: «η απόφαση ήταν επικριτική προς την έλλειψη της έμφυλης ισοτιμίας στην Via Campesina, όπως προβλέπεται στην οργάνωσή μου, την Confédération Paysanne. Εμείς εφαρμόζουμε αυτό το μέτρο.» (La Via Campesina, 2006: 15).

Ως τμήμα του 4ου Διεθνούς Συνεδρίου στο Sao Paulo της Βραζιλίας, τον Ιούνη 2004, η 2η Διεθνής Συνέλευση των Γυναικών Αγροτισσών έφερε κοντά περισσότερες από εκατό γυναίκες από 47 χώρες όλων των ηπείρων. Οι βασικές γραμμές δράσης που αναδείχτηκαν από τη συνάντηση ήταν η λήψη μέτρων ενάντια στη φυσική και σεξουαλική βία κατά των γυναικών, τόσο εθνικά όσο και διεθνώς και η απαίτηση ίσων δικαιωμάτων και η επένδυση στην εκπαίδευση. Στην τελική δήλωση αναφέρεται ότι: «Απαιτούμε το δικαίωμά μας σε μια αξιοπρεπή ζωή, σεβασμό στα σεξουαλικά και αναπαραγωγικά μας δικαιώματα και την άμεση υλοποίηση μέτρων για την εξάλειψη όλων των μορφών φυσικής, σεξουαλικής, λεκτικής και ψυχολογικής βίας. … Προτρέπουμε τα κράτη να υλοποιήσουν μέτρα που θα εξασφαλίζουν οικονομική αυτονομία, πρόσβαση σε γη, στην υγεία, στην εκπαίδευση και σε ίση κοινωνική θέση.» (2nd International Assembly of Women Farmers, 2004).

Τον Οκτώβριο 2006, το Παγκόσμιο Συνέδριο των Γυναικών της Via Campesina έλαβε χώρα στο Santiago de Compostela της Ισπανίας. Στις συμμετέχουσες  περιλαμβάνονταν γυναίκες από αγροτικές οργανώσεις στην Ασία, τη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Σκοπός τους ήταν η ανάλυση και η συζήτηση της έννοιας της ισότητας στο χωράφι από μια φεμινιστική οπτική, καθώς και ένα πλάνο δράσεων ώστε αυτή να επιτευχθεί. Όπως τονίστηκε σε μια από τις παρουσιάσεις, της Sergia Galván, μέλος της Women’s Health Collective, από τη Δομινικανή Δημοκρατία, οι γυναίκες της Via Campesina έχουν τρεις προκλήσεις μπροστά τους:

1) να προχωρήσει η θεωρητική συζήτηση ώστε να ενσωματωθεί η διάσταση των γυναικών αγροτισσών στην ευρύτερη φεμινιστική ανάλυση,

2) να συνεχιστεί η αυτόνομη δουλειά ως μια ζωτικής σημασίας αναφορά για την παγίωση του κινήματος των γυναικών αγροτισσών

3) να ξεπεραστεί το αίσθημα ενοχής σε σχέση με τους άντρες στον αγώνα για υψηλότερες θέσεις εξουσίας (La Via Campesina, 2006).

Το Παγκόσμιο Συνέδριο Γυναικών της Via Campesina τόνισε την ανάγκη να ενισχυθεί περαιτέρω η διάρθρωση των γυναικών της Via Campesina και να δημιουργηθούν μηχανισμοί για μεγαλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών και συγκεκριμένων πρωτοβουλιών αγώνα. Ανάμεσα στις συγκεκριμένες προτάσεις ήταν η άρθρωση μιας παγκόσμιας εκστρατείας για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, η επέκταση της συζήτησης σε όλες τις οργανώσεις που αποτελούν τη  Via Campesina και η δουλειά για την αναγνώριση των ίσων δικαιωμάτων των αγροτισσών για την πρόσβαση σε γη, σε πίστωση, στις αγορές, καθώς και στα δικαιώματα διαχείρισης όλων αυτών (La Via Campesina, 2006).

Στο 5ο Διεθνές Συνέδριο στο Maputo της Μοζαμβίκης τον Οκτώβριο 2008, η Via Campesina φιλοξένησε την 3η Διεθνή Συνέλευση των Γυναικών. Η συνέλευση ενέκρινε την αρχή μιας καμπάνιας που θα στόχευε όλες τις μορφές βίας που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην κοινωνία (φυσική, οικονομική, κοινωνική, σεξιστική, πολιτισμική και πρόσβασης στην εξουσία) οι οποίες είναι παρούσες και στις αγροτικές κοινωνίες και τις οργανώσεις τους.

Μια δουλειά που στοχεύει στην επίτευξη μεγαλύτερης ισότητας των φύλων δεν είναι εύκολη. Παρά τη θεσμική ισότητα, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν εμπόδια όταν ταξιδεύουν ή παρακολουθούν τις συγκεντρώσεις και τις συσκέψεις. Όπως σημειώνει η Annette Desmarais (2007:282), «Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι γυναίκες δεν συμμετέχουν σε αυτό το επίπεδο. Για παράδειγμα, ο καταμερισμός της εργασίας κατά φύλο σημαίνει ότι οι αγρότισσες έχουν μειωμένη πρόσβαση στους περισσότερους πολύτιμους πόρους και χρόνο ώστε να συμμετέχουν σε ηγετικές θέσεις σε αγροτικές οργανώσεις. Η εμπλοκή στην αναπαραγωγική, παραγωγική και κοινωνική εργασία καθιστά πολύ λιγότερο πιθανό για αυτές να διαθέτουν χρόνο για εκπαίδευση και μάθηση ώστε να γίνουν ηγέτες.»

Είναι ένας αγώνας ενάντια στο κύμα και παρά μερικές σαφείς νίκες, αντιμετωπίζουμε μια μεγάλη μάχη στις οργανώσεις μας και πιο γενικά.

Δημιουργώντας Συμμαχίες

H Via Campesina έχει καθιερώσει συμμαχίες με διάφορες οργανώσεις και κοινωνικά κινήματα σε διεθνές, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Μία από τις σημαντικότερες συμμαχίες της είναι με την Παγκόσμια Πορεία Γυναικών, ένα κορυφαίο διεθνές φεμινιστικό δίκτυο, με το οποίο έχει καλέσει σε κοινές συναντήσεις και δράσεις και έχει συνεργαστεί, μεταξύ άλλων στο Διεθνές Φόρουμ για την Διατροφική Αυτάρκεια που πραγματοποιήθηκε στο Μάλι το 2007.

Η αρχική συνάντηση μεταξύ των δύο παραπάνω δικτύων, έγινε υπό το αντι-παγκοσμιοποιητικό κίνημα με στόχο τη συμφωνία στη δημιουργία αντι-συνόδων και δράσεων εντός του Διεθνούς Κοινωνικού Φόρουμ. Η ενσωμάτωση μιας φεμινιστικής οπτικής μέσα στη Via Campesina δημιούργησε περισσότερη αλληλεγγύη, η οποία χτίζεται με την πάροδο του χρόνου. Στο Φόρουμ για τη Διατροφική Αυτάρκεια το 2007 στο Sélingué του Μάλι, μία συνάντηση έγινε με πρωτοβουλία κορυφαίων διεθνών κοινωνικών κινημάτων όπως η Via Campesina, η Παγκόσμια Πορεία Γυναικών, Το Διεθνές Φόρουμ των Ψαράδων και άλλων, με σκοπό την προώθηση στρατηγικών σε ευρύ φάσμα κοινωνικών κινημάτων (αγρότες, αλιείς, καταναλωτές) για τη διατροφική αυτάρκεια.

Οι γυναίκες ήταν βασικός καταλύτης αυτής της συνάντησης, ως διοργανώτριες αλλά και ως συμμετέχουσες. Το Nyéléni Forum στη Sélingué ονομάστηκε προς τιμή του μύθου μίας αγρότισσας από το Μάλι, που πάλεψε για να διεκδικήσει τα δικαιώματα της ως γυναίκα μέσα σε ένα εχθρικό περιβάλλον. Απεσταλμένες από την Αφρική, την Αμερική, την Ευρώπη, την Ασία και την Ωκεανία που συμμετείχαν στη συνάντηση, αναγνώρισαν το καπιταλιστικό και πατριαρχικό σύστημα ως τους κύριους υπευθύνους για την καταπάτηση των δικαιωμάτων των γυναικών, επιβεβαιώνοντας παράλληλα τη δέσμευσή τους να το αλλάξουν.

Η Παγκόσμια Πορεία Γυναικών θεωρεί τη διατροφική αυτάρκεια ως αναφαίρετο ανθρώπινο δικαίωμα, ειδικά για τις γυναίκες. Η Miriam Nobre, συντονίστρια της διεθνούς γραμματείας της Παγκόσμιας Πορείας Γυναικών, συμμετείχε τον Οκτώβρη 2006 στο Διεθνές Συνέδριο των Γυναικών της Via Campesina στο διεθνές φεμινιστικό κίνημα. Η 7η Διεθνής Συνάντηση της Παγκόσμιας Πορείας Γυναικών στη Vigo της Ισπανίας τον Οκτώβρη 2008 διοργάνωσε ένα φόρουμ και μία έκθεση για τη διατροφική αυτάρκεια, προβάλλοντας έτσι τους συνδέσμους μεταξύ του φεμινιστικού κινήματος και των γυναικών αγροτισσών.

Η επιτυχία αυτής της συνεργασίας εγγράφεται στη διπλή συμμετοχή όσων γυναικών είναι ενεργά μέλη και στις δύο οργανώσεις. Οι εμπειρίες αυτές ενθαρρύνουν στενότερες σχέσεις και συνεργασίες μεταξύ των δύο δικτύων και ενδυναμώνουν τον φεμινιστικό αγώνα των γυναικών της υπαίθρου, που είναι κομμάτι ενός μεγαλύτερου αγώνα εναντίον του καπιταλισμού και της πατριαρχίας.

Συμπεράσματα

Το διατροφικό σύστημα έχει αποτύχει να εξασφαλίσει την διατροφική ασφάλεια των κοινοτήτων. Αυτή τη στιγμή, περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι υποφέρουν από την πείνα παγκοσμίως. Επίσης, το σύστημα αυτό έχει μία βαθύτατα αρνητική επίπτωση στο περιβάλλον, καθώς προωθεί ένα εντατικό αγροτοβιομηχανικό μοντέλο που έχει συμβάλει στην αλλαγή του κλίματος και την καταστροφή της βιοποικιλότητας. Το σύστημα αυτό είναι ιδιαιτέρως επιβλαβές για τις γυναίκες.

Η δημιουργία εναλλακτικών σε αυτό το μοντέλο απαιτεί την ενσωμάτωση της έμφυλης οπτικής. Η διατροφική αυτάρκεια, για να είναι μια εναλλακτική στο κυρίαρχο αγροτοβιομηχανικό μοντέλο, πρέπει να περιέχει μία φεμινιστική οπτική για να σπάσει την πατριαρχική και καπιταλιστική λογική.

Η Via Campesina, το μεγαλύτερο διεθνές κίνημα για την διατροφική αυτάρκεια προχωράει προς την εξής κατεύθυνση: να δημιουργήσει συμμαχίες με άλλα κοινωνικά κινήματα, ειδικά φεμινιστικές οργανώσεις όπως η Παγκόσμια Πορεία Γυναικών, με σκοπό την προώθηση της δικτύωσης και της αλληλεγγύης μεταξύ των γυναικών σε Βορά και Νότο, τις πόλεις και την ύπαιθρο, καθώς και μεταξύ αυτών και των συντρόφων τους. Όπως λέει και η ίδια η Via Campesina, «Παγκοσμιοποίησε τον Αγώνα, Παγκοσμιοποίησε την Ελπίδα.»

 

Βιβλιογραφία

The 2nd International Assembly of Women Farmers (2004) Declaration of the Second International Assembly of Women Farmers.

Antentas, JM. and Vivas, E. (2009a) “La Via Campesina to Global Justice” in Political Ecology, No. 38, pp. 97-99.

Bello, W. (2009). The Food Wars London. Verso.

Desmarais, Annette A. (2007) La Via Campesina. Globalization and the power of the peasantry Madrid. Editorial Popular.

La Vía Campesina EHNE and (2009) La Vía Campesina. The struggles of the peasantry and world.

La Via Campesina (2006) World Congress of Women of La Via Campesina.

McMichael, P. (2006) “Feeding the world: agriculture, development and ecology” en Panitch, L. y Leys, C. Socialist Register 2007. London. Merlin Press, pp. 170-194.

Food Sovereignty, Biodiversity and Cultures (2010) “Tour of the Peasant Struggles” in Soberanía alimentaria, biodiversidad y culturas, nº1, pp. 3-10.

This was originally part of a longer article first published in Food Movements Unite! Strategies to Transform Our Food System (Food First, 2011).

 

Πηγή: International Viewpoint

Η περιπέτεια της γέννησης του μοντέρνου χορού

Ντόρις Χάμφρεϋ, Χοροί Γυναικών, 1931

Ντόρις Χάμφρεϋ, Χοροί Γυναικών, 1931

συνέντευξη της Στέισυ Πρίκετ στην Έλενα Πατρικίου

H Stacey Prickett διδάσκει ιστορία του χορού στο Πανεπιστήμιο του Roehampton. Σήμερα, Κυριακή, μιλάει στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών (18.30), στην ημερίδα με τίτλο «Σώμα σε Κρίση» (στην ημερίδα, που αρχίζει στις 11 π.μ., οργανωμένη από τον Σύνδεσμο Υποτρόφων του Ωνασείου, μιλάνε και οι: Γ. Πετραλή, Π. Φαραντάκης, Θ. Σακελλαριάδης, Ε. Λέμη, Αικ. Ντινοπούλου, Ε. Αντάπαση, Μ. Παπαδημητρίου, Λ. Αμπατζή, Σ. Λύκου, Μ. Ανθυμίδου, Στ Κωνσταντακόπουλος, Ι. Κονδύλη, Κ. Αρβανιτάκης, Ν. Χασσιώτη, Έ. Πατρικίου, St. Maher, Στ. Τσιντζιλώνη). Η Πρίκετ, έχοντας μελετήσει ιδιαίτερα την περιπέτεια της γέννησης του μοντέρνου χορού στην Αμερική και τη Γερμανία, μας μιλάει για μια τέχνη που ξεπήδησε μέσα στην κρίση του Μεσοπολέμου, αφομοιώνοντας πλήρως τις αντιφάσεις της περιόδου. Αναπαράσταση του σώματος με όργανο το σώμα του χορευτή, ο μοντέρνος χορός πορεύτηκε μέσα στις επαναστάσεις και τις κρίσεις που συντάραξαν τις δυτικές κοινωνίες, απορροφώντας τις νέες ιδέες και προσφέροντας νέους τρόπους έκφρασης και, ίσως, ύπαρξης, στα σώματα των αντρών και των γυναικών του 20ού αιώνα.

Ε. Π.

 

Ο μοντέρνος χορός, που γεννήθηκε στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, έχει πατρίδες, ταυτοχρόνως, την Αμερική και την Γερμανία. Γιατί στην Αμερική πολιτικοποιήθηκε τόσο έντονα και τόσο «αριστερά»;

Ο αμερικάνικος μοντέρνος χορός αναπτύχθηκε σε μια πάλλουσα εποχή. Οι περισσότεροι από όσους ενεπλάκησαν στον επαναστατικό χορό του ’30 προέρχονταν από οικογένειες μεταναστών, ειδικά την εβραϊκή εργατική τάξη, και η θεματολογία των χορογραφιών τους βρισκόταν πολύ κοντά στην καθημερινή πραγματικότητα αυτού του περιβάλλοντος. Οι χορευτές αποτελούσαν μέρος ενός ευρύτερου καλλιτεχνικού κύκλου, μέσα στον οποίο η κοινωνική ευθύνη των καλλιτεχνών και η κοινωνική σημασία της φόρμας ήταν κεντρικά θέματα. Μέσα σ’ αυτή την αλληλοστηριζόμενη κοινότητα, οι χορευτές παρουσίαζαν τη δουλειά τους σε κοινές πολιτικές και κοινωνικές εκδηλώσεις και μοιράζονταν την σκηνή με αριστερούς θιάσους, αριστερούς μουσικούς και αριστερούς πολιτικούς: η τεχνική αναζήτηση και η χορογραφική αισθητική αναπτύσσονταν παράλληλα και αυτό ισχύει τόσο για τους «Τέσσερις Μεγάλους», την Μάρθα Γκράχαμ, την Ντόρις Χάμφρεϋ, τη Χάνυα Χόλμ και τον Τσαρλς Βάισμαν, όσο και τις μαθήτριές τους, που διέδωσαν τα παιδαγωγικά συστήματα και τις χορογραφικές δομές του μοντέρνου χορού στις ΗΠΑ. Άλλωστε, ο αμερικάνικος μοντέρνος χορός αναπτύχθηκε και μέσα σε ένα πλαίσιο εκπαιδευτικών πειραμάτων, που ήθελαν τησωματική αγωγή να κατέχει πρωτεύοντα ρόλο στην ανάπτυξη της κοινωνικής συνείδησης των παιδιών. Επίσης, αναπτύχθηκε στο πλαίσιο των settlement houses, πολιτιστικών κέντρων για τους μετανάστες και τους εργάτες, στα οποία έδρασαν οι νέες χορεύτριες και χορογράφοι και όπου επιδιωκόταν η ανάδειξη της πολιτιστικής φυσιογνωμίας των μεταναστών και η ένταξή της σε μια πολύμορφη αμερικάνικη κουλτούρα. Αλλά η αριστερή ταυτότητα του μοντέρνου χορού ενισχύθηκε και από το γεγονός ότι οι αριστερές χορευτικές ομάδες, όπως η Εργατική Ένωση Χορού ή οι Κόκκινες Χορεύτριες, ενισχύθηκαν οικονομικά από συνδικαλιστικές ενώσεις και από το ίδιο το Κομμουνιστικό Κόμμα. Το αποτέλεσμα ήταν να αναπτυχθούν δύο συγγενικές και παράλληλες τάσεις: ένα στυλ «αγκιτ-προπ», που χορευόταν κυρίως από ερασιτέχνες και το οποίο είχε κίνητρο τη δημιουργία μιας εργατικής κουλτούρας, και ένα στυλ πιο εκλεπτυσμένο, αλλά εξίσου μαχητικό, από χορογράφους όπως η Άννα Σόκολοφ, η Σόφι Μάσλοου, η Έλεν Τάμιρις ή η Τζαίην Ντάντλεϋ.

Μάρθα Γκράχαμ, «Άμεση τραγωδία» (χορογραφία για τον Ισπανικό Εμφύλιο), 1937

Μάρθα Γκράχαμ, «Άμεση τραγωδία» (χορογραφία για τον Ισπανικό Εμφύλιο), 1937

Είστε η ιστορικός του χορού που «ανακάλυψε» και ανέδειξε μια ξεχασμένη πτυχή του μοντέρνου χορού: τον αριστερό μοντέρνο χορό, που αναπτύχθηκε την ίδια εποχή στην Αγγλία.

Στη Βρετανία του ’30 αναπτύχθηκε ένας βραχύβιος αριστερός μοντέρνος χορός, στενά συνδεδεμένος με το αριστερό θέατρο της εποχής. Με αισθητικές αναφορές από τις ΗΠΑ και τη Γερμανία, οι χοροθεατρικές αυτές ομάδες παρουσίασαν έργα αντιπολεμικά, αντιιμπεριαλιστικά και έργα για την ταξική πάλη. Ίσως οι πιο σημαντικές δραστηριότητες αυτών των ομάδων ήταν οι μαζικές γιορτές, όπως η Γιορτή της Εργατικής Τάξης το 1934 ή η Γιορτή της Αντίστασης στην Εκβιομηχάνιση, τον Καπιταλισμό και την Απειλή του Πολέμου το 1938, όπου χιλιάδες άνθρωποι παρακολούθησαν χορευτικά έργα ως μέρος της ιστορικής απεικόνισης της πάλης των τάξεων. Αλλά είναι χαρακτηριστικό πως οι καλλιτέχνες αυτοί είχαν εκπαιδευτεί στην Αμερική ή ήταν Γερμανοί διωγμένοι από το ναζιστικό καθεστώς.

Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι ο γερμανικός μοντέρνος χορός ήταν η μόνη μορφή τέχνης που συνεργάστηκε τόσο ανοιχτά με τον ναζισμό, βοηθώντας τον να επεξεργαστεί μια αντίληψη για το σώμα;

Κάποιες από τις πιο εντυπωσιακές εικόνες που έχουμε για το ναζιστικό καθεστώς μαρτυρούν για τις μαζικές συγκεντρώσεις, τον τεράστιο αριθμό συμμετεχόντων και τον ακόμα μεγαλύτερο αριθμό των ανθρώπων που τις παρακολουθούσαν: οι εικόνες αυτές δεν μιλούν μόνο για τη μαζικότητα του ναζιστικού φαινομένου, μιλούν επίσης για την κεντρική σημασία που είχε μέσα στη λογική του ναζισμού η διαρκής αναπαραγωγή της εικόνας του πειθαρχημένου σώματος και η διαρκής επιβεβαίωση του ακραίου σωματικού ελέγχου. Οι εικόνες από τις ταινίες της Λένι Ρίφενσταλ εκθειάζουν τα κινούμενα μυώδη σώματα, δοξάζουν έναν συγκεκριμένο, ναζιστικό, τύπο πειθαρχίας και μια συγκεκριμένη, ναζιστική, εκδοχή της έννοιας του έθνους, δηλαδή της έννοιας του συλλογικού σώματος. Ο χορός πάντα ενδυναμώνει ένα είδος συλλογικής ευαισθησίας σ’ αυτούς που συμμετέχουν και σ’ αυτούς που παρακολουθούν. Στην περίπτωση της ναζιστικής Γερμανίας, αυτή η ιδιότητα της τέχνης του χορού χρησιμοποιήθηκε συνειδητά και λειτούργησε τόσο σε ερασιτεχνικές δραστηριότητες, στις οποίες συμμετείχαν πλήθη ανθρώπων οργανωμένα ως μαζικοί χοροί, όσο και στις χορογραφίες των καλλιτεχνών, οι οποίες επεξεργάστηκαν από πολύ νωρίς, από την δεκαετία του ’20, μια ειδική αφήγηση για το σώμα και την συλλογική του έκφραση που συνέπιπτε με τη ναζιστική ιδεολογία. Αποκορύφωμα αυτής της ιδεολογικής σύμπτωσης μεταξύ των αναζητήσεων των γερμανών καλλιτεχνών του μοντέρνου χορού, όπως ο Λάμπαν και η Μαίρυ Βίγκμαν, και των αναζητήσεων του Γκαίμπελς ήταν η οργάνωση των τελετών των Ολυμπιακών Αγώνων του Βερολίνου το 1936.Τζαίην Ντάντλεϋ, «Cante Flamenco» (χορογραφία για τον Ισπανικό Εμφύλιο) , 1937

Τζαίην Ντάντλεϋ, «Cante Flamenco» (χορογραφία για τον Ισπανικό Εμφύλιο), 1937

Τόσο σε χώρες όπως η Αγγλία, με λαμπρή παράδοση στο μπαλέτο, όσο και σε χώρες χωρίς τέτοια παράδοση, όπως η Ελλάδα, η εικόνα του σώματος της μπαλαρίνας, της αποστεωμένης, «ανορεξικής» γυναικείας χάρης και υποταγής παραμένει μια από τις κυρίαρχες αναπαραστάσεις του γυναικείου σώματος στον 20ό και τον 21ο αιώνα. Παρά την ανατρεπτική ιστορία του μοντέρνου και σύγχρονου χορού, η εικόνα αυτή παραμένει κυρίαρχη στη μαζική κουλτούρα των δυτικών κοινωνιών.

Το πολιτισμικό και ιδεολογικό κεφάλαιο του κλασικού μπαλέτου έχει τις ρίζες του στην αριστοκρατία του 16ου αιώνα, ενώ οι σχέσεις του με τη μοναρχία ενδυναμώθηκαν με την κωδικοποίησή του ως τέχνης στη διάρκεια της βασιλείας του Λουδοβίκου XIV. Ο τύπος θεάματος που προσφέρει το μπαλέτο συνεχίζει να συνδέεται με το κράτος, παρόλο που, ανάλογα με τον τύπο του πολιτεύματος, προκύπτουν κάποιες διαφορές. Αλλά έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς αλλάζουν τα πράγματα σε σχέση με τις αναπαραστάσεις του σώματος στην ευρύτερη κοινωνία. Τα τελευταία χρόνια, όχι μόνο το θέμα της απεικόνισης του γυναικείου σώματος από το μπαλέτο, της ανορεξίας και της υποταγής των χορευτριών σε μια εξοντωτική σωματική πειθαρχία έχει γίνει κεντρικό θέμα συζητήσεων ανάμεσα στους θεωρητικούς του χορού, αλλά –κι αυτό είναι το σημαντικότερο– κάποιες νέες χορογραφίες θέτουν σε αμφισβήτηση τις στερεοτυπικές εικόνες της μπαλαρίνας. Είναι χαρακτηριστικό πάντως πως, ενώ οι γυναίκες πλειοψηφούν αριθμητικά στο κλασικό μπαλέτο, παραμένουν μειονότητα όσον αφορά τις θέσεις εξουσίας στην ιεραρχία της διοίκησης των κρατικών θεάτρων κλασικού μπαλέτου. Ακριβώς επειδή το μπαλέτο είναι τόσο συνδεδεμένο «εκ γενετής» με το κράτος, η εσωτερική ιεραρχική του πυραμίδα αντανακλά πλήρως την ιεραρχική πυραμίδα όλων των άλλων κρατικών θεσμών, της κυβέρνησης, του κρατικού μηχανισμού κλπ.

 Θεωρείτε πως υπάρχει σχέση ανάμεσα στις αναπαραστάσεις του σώματος στην μαζική κουλτούρα, τις αναπαραστάσεις του μέσα στον μοντέρνο χορό και, ενδεχομένως, την άνοδο του φασισμού;

Είναι ένα τεράστιο ζήτημα. Υπάρχουν θεμελιακές και ουσιαστικά διαλεκτικές σχέσεις ανάμεσα στις αναπαραστάσεις του σώματος στη μαζική κουλτούρα και τις αναπαραστάσεις του σώματος στον χορό. Η πολιτική του σώματος στον χορό, όπως και η αναπαράσταση του σώματος στην καθημερινή ζωή είναι ολοκληρωτικά συνδεδεμένες με τις κοινωνικές κατασκευές για το σώμα και για τους τρόπους με τους οποίους το σώμα περιορίζεται, πειθαρχείται, ελέγχεται και τελικά αρθρώνει την ταυτότητά του. Ο χορός μπορεί να λειτουργήσει είτε ως ηγεμονική είτε ως αντιηγεμονική πρακτική. Μπορεί να ενισχύσει ή να ανατρέψει κυρίαρχους ιδεολογικούς λόγους. Κι αυτό ισχύει τόσο σε δημοκρατικά καθεστώτα όσο και, πολύ περισσότερο, σε συνθήκες ανόδου του φασιστικού φαινομένου.

Πηγή: ενθέματα

Ο Χώρος και ο Χρόνος των γυναικών

της Φλώρας Νικολιδάκη

Έχετε σκεφτεί ποτέ πόσος είναι ο χώρος των γυναικών στον πλανήτη γη?

Μη βιαστείτε να απαντήσετε: όλος, ή, ο μισός.

Θα θέλατε να ζείτε στην Αφρική? Όχι βέβαια ως λευκή, υγιής και πλούσια. Αλλά ως  μια μέση γυναίκα. Με πιθανότητες 98% η ζωή σας να ήταν μια ολοήμερη προσπάθεια για την επιβίωση των παιδιών σας σε συνθήκες που είναι δύσκολο να αντιληφθούμε στην Ευρώπη, ακόμη και της χειρότερης οικονομικής κρίσης. Μια σοβαρή πιθανότητα θα ήταν να πολεμάγατε με το όπλο στο χέρι, ενώ μια καθόλου ευκαταφρόνητη πιθανότητα θα ήταν να ήσασταν αιχμάλωτη του κυκλώματος αναγκαστικής πορνείας, φορέας του aids, φυλακισμένη ή τοξικομανής.

Θα θέλατε να ζείτε στην Ασία? Γυναίκα ενός «νόμιμου» ή άτυπου χαρεμιού? Σύζυγος μεγιστάνα κλεισμένη σε χρυσό κλουβί? Με μπούργκα, μαντήλα, στολή?

Ασφαλώς θα μπορούσατε να ζήσετε στην Αυστραλία, στη Β. Αμερική, στη Νότιο Αμερική, προσωπικά θα μου άρεσε η Μόσχα και φυσικά όλες μαζί θα αναφωνήσουμε ότι ναι, θέλουμε να ζήσουμε στην Ευρώπη.

Άρα, ο κόσμος για μας είναι απελπιστικά πιο μικρός.

Με το χρόνο τι γίνεται?

Ένα έτος είναι 52 εβδομάδες. Άρα και 52 Σαββατοκύριακα. Δηλ. 104 ημέρες. Κάτι λιγότερο από το 1/3 του χρόνου.

Για τις 261 ημέρες του χρόνου δεν γεννάται θέμα. Άνδρες και γυναίκες, αν δεν τους έχει πέσει το λαχείο, δεν πήραν μεγάλη κληρονομιά και στην άχαρη ζωή τους δεν συναντήθηκαν με κανένα Χριστοφοράκο, δεν έπεσαν πάνω σε κάποια μίζα, η κατάσταση είναι πανομοιότυπη: τρέξιμο με άγχος, τρέξιμο με στυλ, τρέξιμο αθλητικό, τρέξιμο στο ρελαντί κλπ. κλπ. Πάντως τρέξιμο. Καλά που εφευρέθηκε από παλιά και το διπλό συζυγικό κρεβάτι, η νυφική παστάδα, ο τάφος του ινδού (δικός μου ο όρος), και έχει έναν τόπο συνάντησης το ερωτευμένο ζευγάρι του σύγχρονου προλεταριάτου, που κατέκτησε βέβαια την ελευθερία στον έρωτα, αλλά δεν έχει χρόνο να τον κάνει.

Αυτή τη ζώνη λοιπόν των 261 ημερών την αφήνω για το μέλλον όταν θα αλλάξει το σύστημα.

Μένουμε στις 104 ημέρες του Σ/Κ.

Εχουμε:

  1. Εξωσχολικές δραστηριότητες παιδιών το πρωί, παιδικά πάρτι το απόγευμα.
  2. Φαγητό με τη μητέρα, πεθερά.
  3. Επισκέψεις για γιορτές, νοσοκομεία.
  4. Μια-δυό κηδείες, θα πέσουν σίγουρα.
  5. Βδομαδιάτικες εργασίες στο σπίτι.
  6. Ψώνια.

Σύνολο = 64 ημέρες το χρόνο.

Τυχερούλες, έχουμε 40 ολόκληρες μέρες το χρόνο για να τα πούμε, να γίνουμε ωραίες, να γνωρίσουμε την πέραν ημών ανθρωπότητα, να εκπολιτιστούμε.

Και είμαστε και καλά, γιατί είμαστε στην Ευρώπη.

Επίθεση με μαχαίρια από φασίστες σε gay

Χτες στις 19:00 είχε διαμαρτυρία της αντιφασιστικής επιτροπής κατοίκων Μεταξουργείου – Κεραμεικού για τις ομοφοβικές επιθέσεις.
Ενημερωθήκαμε ότι επιτέθηκαν χρυσαυγίτες στον κόσμο που είχε μαζευτεί και μοίραζε φυλλάδια, και τους κυνηγούσαν με μαχαίρια.

15 περίπου φασίστες επιτέθηκαν σε άτομα LGBTIQ οργανώσεων και μελών της αντιφασιστικής Κεραμεικού στις 20:00 το βράδυ σε κεντρική πλατεία του Κεραμεικού, την ώρα που η ομάδα μοίραζε φυλλάδια κατά της ομοφοβικής βίας.

Ένας τραμπούκος έβγαλε μαχαίρι, μπροστά στα μάτια έκπληκτων πολιτών/ισσών. Υπάρχουν τουλάχιστον δύο τραυματίες, ευτυχώς ελαφρά. Το παιδί που πήγε στο νοσοκομείο είναι καλύτερα. Είχε υποστεί εξάρθρωση της ωμοπλάτης, επειδή χρυσαυγίτες τον έριξαν στο δρόμο και τον χτυπούσαν. Επίσης άλλο ένα άτομο δέχτηκε επίθεση με μαχαίρι, χωρίς να τραυματιστεί σοβαρά. Μετά από επώνυμη καταγγελία μέλους της επιτροπής κατοίκων συνελήφθη ένας από τους δράστες της επίθεσης.

Όπως είπε ένας από τους ακτιβιστές: “Μπορεί να μη το διαλέξαμε εμείς, αλλά η ιστορία μας πέταξε το γάντι. Μάλλον έφτασε η ώρα να το σηκώσουμε”.

Σήμερα γίνεται συγκέντρωση κατά της φασιστικής βίας μπροστά στην είσοδο του Μετρό. Αν δεν υπερασπιζόμαστε εμείς οι ίδιοι τα δικαιώματα και τις ελευθερίες μας, αν παραμένουμε σιωπηλοί και αδρανείς, τότε το μέλλον ολόκληρης της ελληνικής κοινωνίας προβλέπεται ζοφερό, με τους πολίτες της καταδικασμένους να ζουν ξανά και ξανά τον απολυταρχισμό και τον βίαιο παραλογισμό του, καταλύοντας κάθε έννοια αξιοπρέπειας, ελευθερίας και αυτοπροσδιορισμού!

“Η ομορφιά της ζωής έγκειται στην ίδια την πολυχρωμία της!”

Με αυτή την υπέροχη δήλωση, σας προσκαλεί η ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΜΕΤΑΞΟΥΡΞΕΙΟΥ – ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΥ να ενώσετε τις φωνές σας ενάντια στην ομοφοβία και τον ρατσισμό, σήμερα 4/11 και ώρα 19:00, στην πλατεία Κεραμεικού, μπροστά στην είσοδο του Μετρό.

Πηγή: antivirus magazine

 

Έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για το ποσοστό φτώχειας στη χώρα: θύμα τα μονογονεϊκά νοικοκυριά

της Δήμητρας Σπανού

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Στατιστικής Αρχής, το 21,4% του συνολικού πληθυσμού της Χώρας απειλείται από τη φτώχεια, όπως προκύπτει από τη δειγματοληπτική έρευνα εισοδημάτων και συνθηκών διαβίωσης των νοικοκυριών για το έτος 2011. Επίσης, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας μαζί με όλες τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (κοινωνικά επιδόματα, συντάξεις) ανέρχεται σε 24,8%. Αν όμως αυτά κοπούν, τότε ανέρχεται στο πραγματικά εντυπωσιακό 44,9%. Στη μείωση του ποσοστού φτώχειας συμβάλλουν κυρίως οι συντάξεις, με ποσοστό 20,1%, τις οποίες οι κυβερνήσεις του μνημονίου κάνουν ειλικρινή αγώνα για να εξαφανίσουν.

Μερικά από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν:

Σύμφωνα με την έρευνα, το κατώφλι του κινδύνου φτώχειας ανά άτομο βρίσκεται στα 6.591,00 ευρώ και για νοικοκυριά με δυο ενήλικες και δύο εξαρτώμενα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών στα 13.842,00 ευρώ. Τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας εκτιμώνται σε 901.194 και τα μέλη τους σε 2.341.400.

Ο κίνδυνος φτώχειας για παιδιά ηλικίας 0-17 ετών (παιδική φτώχεια) ανέρχεται σε 23,7% και είναι υψηλότερος κατά 2,3 ποσοστιαίες μονάδες από το αντίστοιχο ποσοστό του συνολικού πληθυσμού.

Ο κίνδυνος φτώχειας για άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών υπολογίζεται σε ποσοστό 23.6% και είναι αυξημένος κατά 2,3 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2010.

Ο πληθυσμός σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό ανέρχεται σε 3.403.000 άτομα.

Ο πληθυσμός που διαβιεί σε νοικοκυριά που δεν εργάζεται κανένα μέλος ή εργάζεται λιγότερο από 3 μήνες συνολικά το έτος ανέρχεται σε 837.300 άτομα, ενώ στο προηγούμενο έτος (2010) ανερχόταν σε 544.800 άτομα.

Ο πληθυσμός που απειλείται από τη φτώχεια είναι κυρίως:

– Άνδρες άνεργοι (48,4%)
– Μονογονεϊκά νοικοκυριά με, τουλάχιστον, ένα εξαρτώμενο παιδί (43,2%)
– Λοιποί μη οικονομικά ενεργοί (εκτός συνταξιούχων (30,0%)
– Νοικοκυριά με έναν ενήλικα ηλικίας 65 ετών και άνω (29,7%)
– Μονοπρόσωπα νοικοκυριά με μέλος θήλυ (25,8%)
– Παιδιά ηλικίας 0-17 ετών (23,7%)

Μερικά πρώτα σχόλια

Όλα τα παραπάνω στοιχεία είναι εντυπωσιακά και μιλούν από μόνα τους. Ειλικρινά προσπαθώ να καταλάβω ποιές ομάδες δεν κινδυνεύουν από τη φτώχεια. Όμως το πιο λυπηρό είναι τα ποσοστά φτώχειας για τα παιδιά και για τους ηλικιωμένους. Δύο ομάδες ευαίσθητες και ευάλωτες, που χρειάζονται τη φροντίδα και την πρόνοια,  αν και για πολύ διαφορετικούς λόγους. Είνια κρίμα για την κοινωνία μας αυτές οι ομάδες να υποφέρουν.

Έπειτα θα πρέπει να σημειωθεί πως αν και, όπως φαίνεται και παραπάνω, οι γυναίκες που μένουν μόνες βρίσκονται ανάμεσα στις ομάδες υψηλού κινδύνου, τα ποσοστά κινδύνου σε σχέση με τους άντρες έχουν μικρή διαφορά. Συνολικά για τις γυναίκες φτάνει το 21,9% ενώ για τους άντρες το 20,9% και για τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά 25,8% και 24,% αντίστοιχα.

Το μεγάλο πρόβλημα εντοπιζεται στα μονογονεϊκά νοικοκυριά καθώς ο κίνδυνος φτώχειας ανέρχεται σε 43,2%, τη στιγμή που για τις οικογένειες με δύο γονείς και ένα παιδί ανέρχεται σε 17,7%. Για αυτή την εξέλιξη δύο σύντομες σκέψεις: από τη μια η συντριπτική πλειοψηφία των μονογονεϊκών οικογενειών έχει γυναίκα αρχηγό. Δεύτερον, όσο προχωράει η κρίση ουσιαστικά τιμωρούνται κάποιες άλλες επιλογές πέρα από την παραδοσιακή οικογένεια – ασχέτως φύλου. Το διαζύγιο ή η επιλογή ανατροφής παιδιών εκτός γάμου, παρά τα όποια προβλήματα, όπως τα αυξημένα βάρη, αποτελούν μια συνειδητή επιλογή ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας. Μέσα από την έρευνα συμπεραίνουμε πως η μείωση των εισοδημάτων, η ανεργία, οι περικοπές, η απουσία κράτους πρόνοιας και οποιασδήποτε παρόμοιας δομής φαίνεται πως έχει χτυπήσει ασύμμετρα αυτή την επιλογή. Άραγε, αυτές οι οικογένειες πώς επιβιώνουν;

 

 

Εβδομάδα δράσεων για το Pride Θεσσαλονίκης

Την ερχόμενη Δευτέρα ξεκινά η εβδομάδα δράσεων για το Pride Θεσσαλονίκης 2013!
Το πρόγραμμα έχει ως εξής:

Δευτέρα 5 Νοέμβρη
Ανοιχτή συζήτηση με θέμα “Ναζισμός, Θρησκεία, Ομοφυλοφιλία“,
ώρα 8 το βράδυ, στο Στέκι Μεταναστών, οδός Ερμού 23 – 1ος όροφος (περίπου γωνία με την οδ.Βενιζέλου)

Πέμπτη 8 Νοέμβρη
Προβολή της ταινίας “Η αδελφότητα
ώρα 8 το βράδυ, στο Στέκι Μεταναστών

Παρασκευή 9 Νοέμβρη
Party υποστήριξης του Pride 2013 στο DaDa Photography!
μετά τις 12 τα μεσάνυχτα, Περιστερίου 4 στα Λαδάδικα.
Κεντρικό event του party η κλήρωση για ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη!!

ομάδα επικοινωνίας HOMOphonia

Δημιουργικό:
Video, Έλλη
Poster, Στέισυ

Η υπόθεση της Σανιέ Οσμάνογλου ξανά στο προσκήνιο

Σήμερα επαναφέρουμε την υπόθεση της Σανιέ Οσμάνογλου, η οποία σκότωσε τον σύζυγό της σε αυτοάμυνα, με την αναδημοσίευση της ανακοίνωσης της Φεμινιστικής Πρωτοβουλίας για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών της 18 Μαρτίου 2012, επειδή στις 13 Νοεμβρίου θα συζητηθεί η αναίρεση της απόφασης του Εφετείου στον Άρειο Πάγο. Δυστυχώς πολύ πρόσφατα μάθαμε την ημερομηνία, και ενημερώνουμε ότι απαιτείται παράβολο 2000 ευρώ, για τη συλλογή του οποίου έχει δεσμευθεί η Φεμινιστική Πρωτοβουλία, όπως φαίνεται και στην ανακοίνωση. Και άλλες γυναικείες οργανώσεις έχουν ανταποκριθεί στην έκκληση για τη συλλογή των χρημάτων, ο έρανος προχωράει, ζητούμε την άμεση ανταπόκριση όποιας ή όποιου ενδιαφέρεται να συμβάλει με οποιοδήποτε ποσόν. Παρακαλούμε να στείλετε μέιλ για την διευκόλυνση της κατάθεσης σε τραπεζικό λογαριασμό στο info@fylosykis.gr.

Ζητούμε δικαιοσύνη για την Σ. Ο.

 

Η Σ.Ο. δικάστηκε και καταδικάστηκε από το Εφετείο της Θεσσαλονίκης, τον Ιανουάριο, με την κατηγορία της ανθρωποκτονίας του συζύγου της, το 2003, όταν η ίδια ήταν 37 χρόνων. Πρωτοδίκως καταδικάστηκε σε 10 χρόνια φυλάκιση, ενώ είχε αποφυλακιστεί με εγγύηση μέχρι την έφεση. Στην πραγματικότητα σκότωσε τον σύζυγό της σε κατάσταση άμυνας, αφού χρησιμοποίησε μια σφαίρα με την οποία  εκείνος την απειλούσε να την σκοτώσει, μετά τον άγριο ξυλοδαρμό της.

Η πρωτοβουλία μας, που ασχολείται συστηματικά με τη βία κατά των γυναικών και την αλληλεγγύη στα θύματα αυτής της βίας, θέλει να ξαναφέρει στην επιφάνεια το γεγονός ότι στις περισσότερες περιπτώσεις συζυγοκτονιών όπου η γυναίκα σκοτώνει τον άντρα ή σύντροφό της, υπάρχει χρόνια κακοποίηση, όπως και στην παρούσα υπόθεση. Επομένως η πράξη της γυναίκας αποτελεί αυτοάμυνα. Αυτό έχουν δεχτεί τα δικαστήρια της Ευρώπης σε πολλές χώρες, μετά από μια αρχική απόφαση βρετανικού δικαστηρίου, την δεκαετία του 1980, όπου η έννοια του βρασμού ψυχής, για τις περιπτώσεις χρόνιας κακοποίησης έχει επανανοηματοδοτηθεί, και έχει γίνει δεκτό ότι η χρόνια κακοποίηση λειτουργεί σωρευτικά ως βραδύκαυστη θρυαλλίς για το θύμα, και η αντίδραση σε αυτήν μπορεί να εκδηλωθεί έστω και αν δεν είναι  μια στιγμιαία. Μέσα σε τέτοιες συνθήκες, όταν η γυναίκα σκοτώσει τον άντρα έστω και την ώρα που κοιμάται, η πράξη θεωρείται αυτοάμυνα και αθωώνεται.

Στην προκειμένη περίπτωση η πράξη της Σ.Ο., που πραγματοποιήθηκε μετά από άγριο ξυλοδαρμό και απειλή ζωής αποτελεί αυτοάμυνα. Θυμίζουμε ακόμα την περίπτωση της Παπαδάτου, που έπνιξε τον άντρα της με τη γραβάτα του και αθωώθηκε, τη δεκαετία του 1990, γιατί εκείνος την είχε πάρει σε ερημική τοποθεσία, την κακοποιούσε και την απειλούσε για τη ζωή της, μετά από χρόνια και συστηματική κακοποίηση. Κάποια στιγμή που αυτός χαλάρωσε μέσα στο αυτοκίνητο, στην ερημική τοποθεσία που αναφέρουμε, αυτή τον έπνιξε για να σώσει τη ζωή της.

Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας στην Σ.Ο., που είναι ρομά και ελληνίδα πολίτις, και ελπίζουμε η αναίρεση που έγινε στον Άρειο Πάγο να γίνει δεκτή όταν συζητηθεί, να οδηγήσει σε επανεξέταση της υπόθεσης από το Εφετείο, το οποίο με τη σειρά του ελπίζουμε να την αθωώσει.  Σε αυτή την τόσο βασανισμένη γυναίκα, που είπε στο δικαστήριο ότι είχε φάει περισσότερο ξύλο παρά ψωμί κατά τη διάρκεια του 19χρονου έγγαμου βίου της, πρέπει να δοθεί η ευκαιρία να μπορέσει να ζήσει το υπόλοιπο της ζωής της χωρίς απειλή και καθημερινό φόβο, και παράλληλα να φροντίσει σε καλύτερες συνθήκες ζωής τα οκτώ παιδιά της, όλα από τα οποία ήταν ανήλικα κατά την τέλεση της πράξης, το 2003, ενώ σήμερα παραμένουν ανήλικα τα τρία από αυτά.

Υπενθυμίζουμε ότι η ενδοοικογενειακή βία είναι το πιο διαδεδομένο και πιο αποσιωπημένο κακούργημα εναντίον των γυναικών, σε όλα τα πλάτη και μήκη του πλανήτη, και ότι μία στις τέσσερεις γυναίκες ζει σε συνθήκες κακοποίησης μέσα στο ίδιο της το σπίτι. Πλέον και οι διεθνείς οργανισμοί έχουν δεχθεί ότι η κοινωνία και η πολιτεία πρέπει να προστατεύει τις γυναίκες θύματα ενδοοικογενειακής βίας, με θεσμούς πρόληψης.

Επίσης θέλουμε να υπογραμμίσουμε με την ευκαιρία αυτού του τραγικού περιστατικού, το πάγιο αίτημά μας προς την πολιτεία για δομές αρωγής στις γυναίκες θύματα κακοποίησης, για συμβουλευτικά κέντρα, ψυχική στήριξη, ξενώνες υποδοχής και οικονομική βοήθεια για να μπορέσουν να συνεχίσουν τη ζωή τους, οι ίδιες και τα παιδιά που συνήθως υπάρχουν, μακριά από μια σχέση κακοποίησης.

Με αυτή την ευκαιρία θέλουμε επίσης να καταγγείλουμε ότι έχουν κλείσει οι περισσότεροι ξενώνες υποδοχής κακοποιημένων γυναικών, λειτουργούν ελάχιστοι με εθελοντική προσφορά, και ότι ακόμα και για να δοθεί ένα ραντεβού για ψυχική στήριξη ή συμβουλές στις γυναίκες που καταφεύγουν στην γραμμή ΣΟΣ της Γενικής Γραμματείας Ισότητας για ενδοοικογενειακή βία, περνούν κατά μέσον όρο 3 εβδομάδες μετά το αίτημα, γιατί το σχετικό κέντρο, θύμα της μείωσης προσωπικού λόγω μνημονίων, βρίσκεται απελπιστικά υποστελεχωμένο.

Η Πρωτοβουλία μας, με τις μικρές της δυνάμεις έχει αναλάβει να καλύψει τα, όχι ευκαταφρόνητα, δικαστικά έξοδα που απαιτούνται για τον Άρειο Πάγο και την αίτηση αποφυλάκισης της Σ.Ο.

 Αθήνα, 18 Μαρτη 2012

http://feministikiprotovoulia.wordpress.com/

Διωκόμενες Οροθετικές Γυναίκες: έξι μήνες μετά

1 Νοεμβρίου 2012

Δελτίο Τύπου

Συνέντευξη Τύπου πραγματοποίησε την Τρίτη 30 Οκτωβρίου 2012 η Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης Διωκόμενων Οροθετικών Γυναικών. Στόχος της συνέντευξης τύπου ήταν να καταγγείλει τη φασιστική πρακτική της σύλληψης, φυλάκισης και διαπόμπευσης οροθετικών ατόμων και να ενημερώσει για την κατάσταση στην οποία βρίσκονται και τις συνθήκες που βιώνουν εδώ και έξι μήνες τα άτομα αυτά.

Στη συνέντευξη μίλησαν η Σίσσυ Βωβού μέλος της Φεμινιστικής Πρωτοβουλίας Ενάντια στη Βία κατά των Γυναικών και μέλος της Πρωτοβουλίας Αλληλεγγύης Διωκόμενων Οροθετικών Γυναικών, η Χρύσα Μπότση  γιατρός ειδικευμένη στην ΗΙV/AIDS λοίμωξη από την ACT UP ΔΡΑΣΕ και μέλος της Πρωτοβουλίας Αλληλεγγύης, η Χαρά Παπαγεωργίου δικηγόρος και μέλος της Ομάδας Δικηγόρων για τα Δικαιώματα Προσφύγων και Μεταναστών, ο Βαγγέλης Μάλλιος, δικηγόρος και εκπρόσωπος της Ελληνικής Ένωσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και η Σοφία Κουκούλη-Σπηλιωτοπούλου, δικηγόρος και Εκπρόσωπος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Επίσης, παρεβρέθησαν και παρενέβησαν εκπρόσωποι και μέλη του Ελληνικού Συμβούλιου για τους Πρόσφυγες, της Act up, του Σωματείου Διεμφυλικών, βουλευτές και πλήθος κόσμου.

Η κ. Σίσσυ Βωβού τόνισε ότι κλείνουν έξι μήνες από την έναρξη αυτής της, φασιστικής έμπνευσης, επιχείρησης, η οποία υλοποιήθηκε στα πλαίσια της έκδοσης της υγειονομικής διάταξης του πρώην Υπουργού Υγείας κ. Α. Λοβέρδου. Από τις 96 προσαγωγές που έγιναν, 27 κρατήθηκαν και παραπέμφθηκαν σε δίκη. Το πιο σοβαρό στοιχείο της υπόθεσης, σύμφωνα και με αυτά που λένε τα θύματα είναι το ζήτημα της διαπόμπευσης και ο στιγματισμός τους. Η Επιτροπή Αλληλεγγύης στις Διωκόμενες Οροθετικές Γυναίκες, πραγματοποιεί επισκέψεις σε εβδομαδιαία βάση στο χώρο των φυλακών Κορυδαλλού όπου και κρατούνται οι γυναίκες αυτές με σκοπό την ψυχολογική και κοινωνική τους στήριξη καθώς και την προσφορά ειδών πρώτης ανάγκης. Αυτή τη στιγμή κρατούνται 16 γυναίκες. Εκτός από τα ζητήματα που άπτονται των δικαιωμάτων και της ίδιας της ζωής των γυναικών αυτών, η σύλληψη και κράτησή τους είναι ιδιαίτερα επιβλαβής και για τη δημόσια υγεία και για την πρόληψη κα αντιμετώπιση του HIV AIDS καθώς αποπροσανατολίζει από τα πραγματικά επίδικα.

Συνεχίζοντας η κ. Βωβού εστίασε στην πολιτική διάσταση της σύλληψης αυτών των γυναικών και υποστήριξε ότι φυλακίζεται το αιδοίο. Σε εξαθλιωμένες γυναίκες, το κράτος άσκησε την πιο βάρβαρη πολιτική με τον πιο ακραίο τρόπο, αναδεικνύοντας την πατριαρχική αντίληψη του κράτους. Τις παρουσιάζουν ως τις μόνες υπεύθυνες για την εξάπλωση του ιού  HIV και δεν θίγουν τις ευθύνες των πελατών. Η Δημοσίευση των φωτογραφιών στερείται κάθε λογικής, καθώς το μόνο που κατάφεραν ήταν να καθησυχάσουν τους πελάτες που δεν είχαν βρεθεί μαζί τους! Η δημόσια υγεία δεν προστατεύεται χωρίς πραγματική ενημέρωση για τον ιό HIV και χωρίς εκστρατεία ενάντια στη καταναγκαστική πορνεία και το trafficking. Στόχος της πρωτοβουλίας είνα η αποφυλάκιση των γυναικών αυτών και η δημιουργία αναχώματος για να μην επαναληφθούν τέτοια γεγονότα. Τέλος αναφέρθηκε και στη σύλληψη του δημοσιογράφου Κ. Βαξεβάνη, ο οποίος κατά τη διάρκεια της σύλληψής του δήλωσε ότι το απόρρητο γίνεται σεβαστό όταν πρόκειται για τραπεζικούς καταθέτες, κάτι που δεν ισχύει στην περίπτωση των γυναικών αυτών, το απόρρητο των οποίων καταπατήθηκε βάναυσα. Παρά τις πιέσεις και τις συνεχείς καταγγελίες οι φωτογραφίες των γυναικών κατέβηκαν από την ηλεκτρονική σελίδα της αστυνομίας γύρω στα τέλη Αυγούστου, ενώ αναπαράχθηκαν και από πλείστα ΜΜΕ.

Στη συνέχεια πήρε το λόγο η κ. Χρύσα Μπότση, η οποία ενημέρωσε ότι από τις συλληφθείσες από τη στιγμή της σύλληψής τους εννέα (9) βρίσκονταν σε πλήρες AIDS και τρεις (3) είχαν άμεση ανάγκη αγωγής αλλά δεν την ελάμβαναν, ενώ ακόμα και σήμερα υπάρχουν κοπέλες που κρατούνται και χρήζουν αντιρετροϊκής θεραπείας αλλά δεν την παίρνουν. Στις κοπέλες «προτάθηκε» να κάνουν τεστ HIV, χωρίς πολλές φορές οι ίδιες οι γυναίκες να καταλαβαίνουν τι κάνουν. Η ουσία του ζητήματος είναι ότι στις κοπέλες αυτές «φορτώθηκε» όλη η επιδημία του HIV-AIDS στην Ελλάδα, σχηματίζοντας την εντύπωση ότι αφού συνελήφθησαν η χώρα «καθάρισε» από το AIDS. Η επιδημία του HIV AIDS βρίσκεται σε άνοδο και αφορά κυρίως χρήστες. Οι κοπέλες έχουν ως κύρια ταυτότητα αυτή της χρήστριας και η όποια παραβατική συμπεριφορά τους απορρέει από αυτό και όχι από την κατηγορία για πορνεία. Το δίδυμο Λοβέρδου-Χρυσοχοΐδη χρησιμοποίησε έντεχνα το φόβο για το AIDS, απόρροια της απουσίας ενημέρωσης του κόσμου από το ίδιο το κράτος, για να αποστρέψουν τα βλέμματα από τα πραγματικά προβλήματα.

Επίσης, η κ. Μπότση υποστήριξε ότι η σταδιακή απελευθέρωση των γυναικών είναι και αυτή μεθοδευμένη, έναντι μιας ομαδικής αποφυλάκισης, όπως και θα έπρεπε, η οποία θα δημιουργούσε αντιδράσεις και ερωτηματικά για την αρχική σύλληψή τους. Όλη η επιχείρηση στηρίχτηκε στην υγειονομική διάταξη του κ. Λοβέρδου που εκδόθηκε και εφαρμόστηκε σε χρόνο ρεκόρ. Μεγάλο ρόλο έπαιξε και ο υγειονομικός κόσμος του ΚΕΕΛΠΝΟ, όχι όλοι, υπηρξαν άνθρωποι που αντιστάθηκαν, αλλά υπήρξαν και γιατροί που έπαιξαν το ρόλο του μπάτσου. Οι περισσότερες γυναίκες δυστυχώς δεν έχουν ενταχθεί ή παραμείνει στις δομές απεξάρτησης. Τέλος, τόνισε η κ. Μπότση, ότι είναι πολύ σημαντικο να ειπωθεί ότι όλη αυτή η υπόθεση είναι μια φοβερή άσκηση εξουσίας, η οποία δυνητικά μπορεί να ασκηθεί σε οποιονδήποτε από εμάς, αφού αρχικά η σύλληψη των γυναικών με την κατηγορία της πορνείας έγινε με την κατάθεση ενός αστυνομικού ότι κινούνταν προκλητικά στο πλήθος, ενώ το κίνητρο ήταν καθαρά πολιτικοί λόγοι.

Η κ. Χαρά Παπαγεωργίου από την Ομάδα Δικηγόρων για τα Δικαιώματα των Προσφύγων και Μεταναστών ανέλυσε τις νομικές πτυχές του ζητήματος. Οι κοπέλες αυτές σταματήθηκαν για έλεγχο και προσήχθησαν επειδή είχαν συγκεκριμένη εμφάνιση που παρέπεμπε σε τοξικοεξαρτημένες και εργαλειοποιήθηκαν για να κατηγορηθούν στη συνέχεια για βαριά σκοπούμενη βλάβη. Καμία από αυτές δεν είχε δώσει τη σύμφωνη γνώμη της για την υποβολή της σε εξέταση για HIV/AIDS, γεγονός που αποτελεί  ευθύ  εξαναγκασμό , ενώ ταυτόχρονα υπέφεραν από στερητικό σύνδρομο. Από τις 96 προσαγωγές σε καμία περίπτωση δεν προκύπτει αν τελούσαν το αδίκημα της πορνείας ούτε και από τα στοιχεία της δικογραφίας, ενώ όλες οι συλλήψεις έγιναν με την κατάθεση ενός αστυνομικού ο οποίος κατάφερε να είναι, άγνωστο με ποιον τρόπο, παρών σε όλες τις περιπτώσεις. Το καθεστώς της προσαγωγής στην Ελλάδα, ανέφερε, είναι γκρίζα ζώνη.

Επίσης, η κ. Παπαγεωργίου τόνισε ότι η υγειονομική διάταξη στερείται νομοθετικής εξουσιοδότησης, είναι αντισυνταγματική και παρουσιάζει πολλά νομικά προβλήματα. Για το θέμα αυτό έχουν προσφύγει στο ΣτΕ η ACT UP και το Ελληνικό Συμβούλιο για του Πρόσφυγες με ημερομηνία εκδίκασης 3/2/13. Κάποιες από τις γυναίκες έχουν καταθέσει μήνυση κατα του ιατρού που τους πήρε αίμα, κατά του αστυνομικού οργάνου και κατά παντός υπευθύνου αφού δεν τηρήθηκε καμία από τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Τη μήνυση αυτή την έχουν συνυπογράψει και τέσσερις οργανώσεις (ACT UP, PRAKSIS, Κέντρο Ζωής και Θετική Φωνή). Σχετικά με τη δημοσιοποίηση των φωτογραφιών και των στοιχείων των γυναικών έγινε από την πρώτη στιγμή αίτηση στον προϊστάμενο της εισαγγελείας να ανακληθεί η διάταξη δημοσιοποίησης, η οποία ωστόσο κατέληξε στο αρχείο με την αιτιολόγηση ότι πλέον έχει επιληφθεί η δικαιοσύνη και δεν γίνεται να παρέμβει η εισαγγελεία, ενώ έχει γίνει και προσφυγή για την απόφαση αυτή, στην Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Τέλος, έχει γίνει και προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Το λόγο πήρε στη συνέχεια ο κ. Βαγγέλης Μάλλιος από την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ο οποίος έδωσε έμφαση στη δημοσιοποίηση των στοιχείων και στην εφαρμογή δύο μέτρων και δύο σταθμών. Η αρχή έγινε από το 2007, όταν ο τότε Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Χατζηγάκης υιοθέτησε διάταξη με την οποία μπορεί εισαγγελέας να δημοσιοποιεί στοιχεία για την προστασία του κοινωνικού συνόλου και των ευάλωτων ομάδων. Ακόμα όμως και με αυτή τη διάταξη δεν είναι δυνατή η δημοσιοποίηση των συγκεκριμένων στοιχείων, μιας και δεν δίνει την εξουσιοδότηση για τη δημοσιοποίηση ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων. Αυτό γιατί πρέπει να γίνεται σεβαστή η αρχή της αναλογικότητας. Η προστασία μπορούσε να γίνει με δημοσίευση άλλων στοιχείων, π.χ. το όνομα του οίκου ανοχής ή τις πιάτσες στο δρόμο. Σε διαφορετική περίπτωση θα έπρεπε να δημοσιοποιηθούν και τα στοιχεία όσων οικειοθελώς πήγαν να εξεταστούν επειδή πήγαν με τις συγκεκριμένες γυναίκες.

Ένα δεύτερο στοιχείο είναι η αναδημοσίευση από τον Τύπο, γεγονός που είναι απαράδεκτο γιατί καμία σκοπιμότητα και κανένα δημοσιογραφικό ενδιαφέρον δεν μπορεί να δικαιολογήσει μια τέτοια ενέργεια. Δυστυχώς υπάρχει υπόθεση οροθετικού που απολύθηκε αφού διαπομπεύτηκε στο χώρο εργασίας του και ο Αρειος Πάγος το 2009 έκρινε νόμιμη την απόλυση λόγω «διαφύλαξης εργασιακής ειρήνης» αν και στο εφετείο είχε δικαιωθεί. Η περίπτωση του κ. Βαξεβάνη είναι η μόνη περίπτωση αυτόφωρου για παραβίαση προσωπικών δεδομένων χωρίς να είναι ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα.

Τελευταία από το πάνελ πήρε το λόγο η κ. Κουκούλη-Σπηλιωτοπούλου, δικηγόρος και Εκπρόσωπος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, η οποία υπογράμμισε ότι η Ε.Ε.Δ.Α. έβγαλε Δελτίο Τύπου αναφέροντας τα δικαιώματα που παραβιάστηκαν και θέτοντας ερωτήματα στην κυβέρνηση ως επίσημος συμβουλευτικός φορέας χωρίς όμως να λάβουν απαντήσεις. Έδωσε έμφαση στο ότι η εισαγγελική διάταξη δημοσιοποίησης των στοιχείων παραβιάζει το τεκμήριο αθωότητας, γεγονός που έχει αρχίσει να συμβαίνει ολοένα και συχνότερα.

Η Ε.Ε.Δ.Α. έθεσε το ερώτημα γιατί δε γίνεται κανένας λόγος για τους πελάτες από τη στιγμή που υπάρχουν διατάξεις με τις οποίες μπορούν να διωχθούν. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει καμία περίπτωση δίωξης. Η κ. Κουκούλη-Σπηλιωτοπούλου έθεσε ερωτήματα τι γίνεται με τους μετανάστες χωρίς χαρτιά που σύμφωνα με το νόμο δεν μπορούν να πάνε σε νοσοκομεία και έτσι κανένας γιατρός δεν επιτρέπεται να παρασχει υπηρεσίες. Ευτυχώς μέχρι τώρα οι γιατροί δεν υπακούουν. Τώρα με την υγειονομική διάταξη όμως υπάρχει δυνατότητα ποινική δίωξης. Τέλος επισημάνθηκε η έλλειψη ενημέρωσης γύρω από το θέμα του HIV/AIDS.

Αφότου ολοκλήρωσαν τις ομιλίες τους οι καλεσμένοι στο πάνελ έγινε συζήτηση και παρουσιάστηκαν επιπλέον πληροφορίες σχετικά με το ζήτημα. Οι γυναίκες κρατούμενες;  που δεν λαμβάνουν αγωγή είναι εξαιτίας γραφειοκρατίας, ενώ δεν έχουν τη δυνατότητα να νοσηλευθούν σε νοσοκομείο φυλακών μιας και δεν υπάρχει για γυναίκες κρατουμενες, παρά μόνο για άντρες. Επίσης, ο ιδιοκτήτης του οίκου ανοχής όπου και συνελήφθη μια από τις γυναίκες παραμένει ελεύθερος. Η υγειονομική διάταξη εξακολουθεί να εφαρμόζεται, αλλά δεν υπάρχει πλέον δημοσιοποίηση στοιχείων. Έλεγχοι γίνονται και σε τρανς άτομα, χωρίς όμως να συλλαμβάνονται και να κρατούνται. Σε αποδεδειγμένη περίπτωση σωματεμπορίας μιας εκ των γυναικών οι εισαγγελείς δήλωναν αναρμόδιοι να παραλάβουν τα στοιχεία και μόνο μετά από πολλές πιέσεις αυτό κατέστη δυνατό.

Τέλος, η κ. Κατριβάνου, βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ έδωσε έμφαση στο κίνημα αλληλεγγύης το οποίο έχει δράσει πολυεπίπεδα σε κινηματικό, κοινοβουλευτικό και κοινωνικό πεδίο ασκώντας πίεση που εν τέλει μπορεί να αποδώσει καρπούς. Η κ. Ελένη Σπαθανά, από την Ομάδα Δικηγορων για τα Δικαιώματα των Προσφύγων και Μεταναστών τόνισε ότι είναι πολύ σημαντικό που η μήνυση κατα των ιατρών, αστυνομικών οργάνων και παντός υπευθύνου φέρει την υπογραφή οργανώσεων, μιας και τα θύματα από μόνα τους μπορεί να μην προχωρούσαν. Αυτό πρέπει να αποτελέσει έναν οδηγό και παράδειγμα για το μέλλον.

 

diokomenesorothetikes.wordpress.com

diokomenesorothetikes@gmail.com

Η γιορτή μας: η«γέννηση» του Φύλου Συκής

31 Οκτωβρίου 2012. Στο αρχοντικό των αρχαιολόγων αρχίζουμε να μαζευόμαστε. Άλλες γνωριζόμαστε και άλλες όχι. Εμφανίζονται διστακτικά και κάποιοι άνδρες.

Η αρχική αγωνία άρχισε να γίνεται με το πέρασμα της ώρας σιγουριά και αυτοπεποίθηση.

Ναι. Έχουμε δίκιο.

Το «φύλο συκής», γεννήθηκε σε μια ώριμη στιγμή για το γυναικείο φύλο στη χώρα μας.

Η συζήτηση απλή και αβίαστη. Η συμμετοχή πρόθυμη.

Ο μπουφές μας πεντανόστιμος.

Αυτή τη φορά ήρθαμε για να μείνουμε. Οι προτεραιότητες είναι πλέον δικές μας.

Καλώς όρισες.

 

της Σίσσυς Βωβού

Με χαρά παρουσιάσαμε το νέο μας σάιτ, με τη μορφή δυναμικής ηλεκτρονικής εφημερίδας, στην χθεσινή εκδήλωση (31-10-12) στην υπέροχη αίθουσα του κτιρίου των αρχαιολόγων, με θέα το φωτισμένο Παρθενώνα.

Η ταυτότητά μας, όπως φαίνεται και στη σχετική ανάρτηση, παρουσιάστηκε και αναλύθηκε, ενώ στη συνέχεια έγινε η «ξενάγηση» στο σάιτ που προβλήθηκε σε οθόνη. Πολλές δεκάδες γυναίκες και λίγοι άντρες (δεν φτάσαμε τις 100, αλλά την άλλη φορά) συζητήσαμε και ανταλλάξαμε ιδέες για τις στήλες, την απεύθυνση, τον χαρακτήρα. Γενικό αίσθημα που εκφράστηκε, ήταν η ικανοποίηση για το εγχείρημα, από παλιές και γνώριμες αλλά και νέες κοπέλες, ή καινούριες επαφές που είχαν πληροφορηθεί για το σάιτ και την εκδήλωση και ήρθαν με ενδιαφέρον και ιδέες.

Υπήρξαν αρκετές αντικρουόμενες προτάσεις ως προς το εύρος των στηλών και το επίκεντρο του ενδιαφέροντος, τουλάχιστον για τον πρώτο καιρό της λειτουργίας, μέχρι να κατακτηθεί ο αριθμός και η ποικιλία των ανταποκριτριών που είναι απαραίτητα για να αποκτήσει η ηλεκτρονική εφημερίδα μας ευρεία  απεύθυνση στις γυναίκες. Τις προτάσεις αυτές θα τις αξιολογήσει η συντακτική επιτροπή στην επόμενη συνεδρίασή της, και ενδεχομένως θα τροποποιήσει κάποιες από τις αρχικές αποφάσεις.

Τονίστηκε και συζητήθηκε ότι το σάιτ είναι ακόμα ανώριμο, όπως ένα μωρό που έρχεται στον κόσμο, όπως γράψαμε και στην πρόσκληση, και χρειάζεται να αγκαλιαστεί από πολλές γυναίκες για να κατορθώσει να αποκτήσει την πανελλαδική απεύθυνση και ρίζωμα. Ανώριμο από άποψη τεχνική, γι’ αυτό και το βελτιώνουμε κάθε μέρα, ανώριμο και ίσως άνισο ως προς τα θέματά του. Το «μωρό» μας θα μεγαλώνει με πολλές μαμάδες, γιατί όχι και κάποιους μπαμπάδες που ενδιαφέρονται για τα γυναικεία δικαιώματα και θέλουν να συμβάλουν στην φροντίδα του. Προς το παρόν αλλάζουμε πάνες και αποστειρώνουμε τα μπιμπερό, και σύντομα ελπίζουμε να το δούμε να μπουσουλάει ή να τρέχει πάνω κάτω όπως έτρεχε η μικρή Ναντίνα που ήταν στην αίθουσα με την δημιουργική φασαρία της.

Τη συζήτηση ακολούθησαν πηγαδάκια με ωραίους μεζέδες από τα χεράκια μας και βιολογικό κρασί.

Η συντακτική επιτροπή συνεδριάζει κάθε μια ή δύο εβδομάδες, αλλά καλεί σε τακτική συνεδρίαση την πρώτη Δευτέρα κάθε μήνα στην οδό Ακαδημίας 62-5ος όροφος. Ελπίζουμε για τη συμμετοχή περισσότερων ενδιαφερόμενων αυτή την καθορισμένη μια φορά το μήνα, που θα την υπενθυμίζουμε και στη στήλη «εκδηλώσεις» που σύντομα θα φτιαχτεί.

Η συντακτική επιτροπή

 

Η συγκρότηση της έμφυλης ταυτότητας στο χώρο της πόλης: η περίπτωση των muxes στο Μεξικό

της Άννας Λάμπρου*

Στην παρούσα μελέτη εξετάζεται μία ιδιαίτερη περίπτωση ανδρικής ομοφυλοφιλίας: οι muxes (προφ. μούχες), μέλη της φυλής Zapotecas με λαϊκή ταξική προέλευση, στην περιοχή του Ισθμού του Tehuantepec, στα νοτιοδυτικά της πολιτείας της Oaxaca στο Μεξικό. Στο έντονα ανδροκρατούμενο μεξικανικό πολιτισμικό περιβάλλον, η κοινωνία των Zapotecas θεωρείται “μητριαρχική”, όχι σαν απλή αντιστροφή της πατριαρχίας, αλλά επειδή στο πλαίσιο μίας αυστηρής διάκρισης μεταξύ των έμφυλων ρόλων, στις γυναίκες αντιστοιχούν δραστηριότητες που σε άλλες κοινωνίες θα περιγράφονταν ως “ανδρικές”, όπως η κυκλοφορία και η διανομή των αγαθών και η συνέχιση της παράδοσης. Οι muxes, ενταγμένοι πλήρως στην οικογένεια και την κοινωνία, κατέχουν συγκεκριμένο κοινωνικό ρόλο, αποτελώντας μία διακριτή παρουσία στο χώρο, ένα “τρίτο φύλο”. Ρόλος που βρίσκεται σε διαδικασία μεταλλαγής, καθώς οι Zapotecas, ένας κατά κύριο λόγο πλέον αστικός πληθυσμός, δέχεται τις εξωτερικές επιρροές του δυτικού τρόπου ζωής. Η κοινωνία των Zapotecas, χωρίς να ξεφεύγει τελικά από την πατριαρχία και την ετεροκανονικότητα, αποτελεί ένα παράδειγμα μιας κοινωνίας στην οποία, καθώς ο δυϊσμός ανδρικό/γυναικείο φύλο χάνει την απόλυτη ισχύ του, μας δίνεται η δυνατότητα να φανταστούμε έναν κόσμο όπου η έννοια της έμφυλης ταυτότητας θα είναι πιο ρευστή και λιγότερο κανονιστική.

1. Λίγα λόγια για τις έννοιες του χώρου και του τόπου

« Όταν ήμουν παιδί έπαιζα κάποιο παιχνίδι στριφογυρίζοντας την υδρόγειο ή ταξιδεύοντας μέσα στον άτλαντα και χτυπώντας κάτω το δάκτυλό μου χωρίς να κοιτάζω που. Εάν προσγειωνόταν σε γη προσπαθούσα να φανταστώ τι συνέβαινε εκεί τότε. Πώς ζούσαν οι άνθρωποι, πώς ήταν το τοπίο, τι ώρα της μέρας ήταν, ποια εποχή. Οι γνώσεις μου ήταν υποτυπώδεις, αλλά με είχε συναρπάσει το γεγονός ότι όλα αυτά τα πράγματα συνέβαιναν τώρα, ενώ εγώ βρισκόμουν στο κρεβάτι μου στο Μάντσεστερ ». (Massey 2008:34)

Με το εκεί, το τότε  και το συμβαίνει τώρα, η Doreen Massey μας εισάγει, μέσα από το παιδικό παιχνίδι, στο σύμπαν των διαφορετικών ιστοριών που συμβαίνουν ταυτόχρονα. Επιμένοντας στην εκτίμηση του ταυτόχρονου των ιστοριών και στα πλαίσια αμφισβήτησης της  μοναδικής παγκόσμιας ιστορίας  της νεωτερικής αφήγησης, μας προτρέπει – εκτός των άλλων – να αντικαταστήσουμε τη μοναδική ιστορία με πολλές άλλες. Κίνηση αναπόσπαστα συνδεδεμένη με το χώρο και το πώς τον αντιλαμβανόμαστε. (Massey 2008:35) Αυτό το πώς αντιλαμβανόμαστε το χώρο και τον τόπο και το πώς επηρεάζεται η ανθρώπινη ζωή από τις συγκεκριμένες επιλογές μας, είναι θεωρητικά ζητήματα που θίγονται από τη Massey στο βιβλίο της Για το Χώρο και τα οποία, εν μέρει, προσπαθώ να χρησιμοποιήσω ως θεωρητικό υπόβαθρο για να αναπτύξω τον παρακάτω προβληματισμό: το ζήτημα του πώς διαμορφώνονται, αναπαράγονται ή αμφισβητούνται συγκεκριμένες αντιλήψεις για το φύλο και την σεξουαλικότητα στην πόλη, μέσα από την περίπτωση των Muxes του Μεξικού.

Πρόκειται για ένα είδος ανδρικής ομοφυλοφιλίας, το οποίο θεωρείται ότι παρουσιάζει κάποιες «τοπικές ιδιαιτερότητες» και αποτελεί αντικείμενο μελέτης διαφόρων ερευνητών γύρω από ζητήματα ανθρωπολογίας, κοινωνιολογίας, σπουδών του φύλου κ.ά. Ο τόπος που ζουν οι Muxesη περιοχή Istmo deTehuantepec της Oaxaca – η προ-αποικιακή παράδοση της φυλής των Zapotecas που ηγεμόνευε στην περιοχή, η εποχή της αποικιοκρατίας  και το χτίσιμο του έθνους των mestizos, η περίοδος της απελευθέρωσης και η αναζήτηση μιας νέας εθνικής ταυτότητας, η «εποχή της παγκοσμιοποίησης», όλα αυτά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας της χώρας, καθώς και τη βάση της κοινωνίας, μέρος της οποίας είναι και οι Muxes. Για το λόγο αυτό θεωρώ ότι δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε αυτή την έμφυλη παρουσία στο χώρο της πόλης, χωρίς να έχουμε υπόψη μας το συγκεκριμένο κοινωνικό υπόβαθρο. Επιπλέον, και επειδή έχουμε να κάνουμε με μια περίπτωση ανδρικής ομοφυλοφιλίας που εξελίσσεται εκτός του δυτικού κόσμου και που λαμβάνει κάποια τοπικά χαρακτηριστικά βασισμένα σε παραδόσεις του τόπου, θεωρώ ότι μια αναφορά στις αντιλήψεις που εισάγει η Massey για τις πολλαπλές ταυτότητες του χώρου (Massey 2008:34), τόσο σε επίπεδο φυλών όσο και φύλων,  είναι απαραίτητη για τη συγκρότηση ενός τρόπου προσέγγισης  αυτού του ιδιαίτερου θέματος. Συνοψίζοντας, μπορούμε να πούμε ότι θίγονται ζητήματα τοπικού – χωρικού, τοπικής ιδιαιτερότητας και παγκοσμιοποίησης, σε ένα ευρύτερο κοινωνικό επίπεδο. Ενώ βλέποντας πιο ειδικά την περίπτωση των Muxes, τίθενται ερωτήματα για τον πραγματικό ρόλο τους στην κοινωνία και την παρουσία/δράση τους στο χώρο της πόλης.

Η προσέγγιση του θέματος στηρίχθηκε κυρίως σε διεθνή βιβλιογραφία, αλλά και σε έρευνα μέσω διαδικτύου. Οι κύριες πηγές που χρησιμοποιήθηκαν αφορούν επίσημες έρευνες και μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί από πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών και του Μεξικού, γύρω από το φαινόμενο των Muxesκαι της ανδρικής ομοφυλοφιλίας στο Μεξικό, καθώς και για την παραδοσιακή κοινωνία των Zapotecas. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε έρευνα μέσω διαδικτύου για τη συγκρότηση μιας πιο γενικής εικόνας, για το πώς προβάλλεται το φαινόμενο των Muxes. Κατά τη διάρκεια αυτής της έρευνας εντοπίστηκαν αποσπάσματα ορισμένων ντοκιμαντέρ, που παρουσιάζουν τον τρόπο ζωής των Muxes, μέσα από την καθημερινότητα. Στο βαθμό που η εργασία αυτή επιχειρεί να αναπτύξει έναν συγκεκριμένο προβληματισμό, γύρω από τη συγκρότηση μιας έμφυλης ταυτότητας στο χώρο της πόλης, χρησιμοποιήθηκε βιβλιογραφία κατάλληλη να υποστηρίξει τον προβληματισμό αυτό και να θέσει μια βάση συζήτησης. Ενδεικτικά, αναφέρω το έργο της Doreen Massey. Τέλος, το πολιτισμικό προϊόν που αποτέλεσε την αφορμή για την ενασχόληση με την περίπτωση των Muxes, είναι μια σειρά από φωτογραφίες που προβάλλουν την καθημερινή ζωή αυτών των ανδρών μέσα στους χώρους που ζουν, εργάζονται και διασκεδάζουν.

2. Ο τόπος: Juchitàn – Oaxaka – México

Σύμφωνα με την Doreen Massey η έννοια του τόπου τείνει, τελευταία, να αποκτά όλο και περισσότερο μια βαρύτητα τοτεμική και να αποτελεί ένα καταφύγιο προστασίας του καθημερινού, των πραγματικών και αξιολογημένων πρακτικών, απέναντι στη λαίλαπα του «παγκόσμιου». Το τοπικό γίνεται ένα ασφαλές καταφύγιο ενάντια στην εισβολή της διαφορετικότητας  (Massey 2008:22). Ο τόπος όμως για την  Massey, έχει ένα διφορούμενο ρόλο, αφού την ίδια στιγμή, ομάδες ιθαγενών μπορεί να υπερασπίζονται τα τελευταία εδάφη του τόπου τους. Για το λόγο αυτό, διατυπώνει το ερώτημα, «πώς μπορεί να  εγκαταλειφθεί αυτή η κατανόηση του τόπου ως «ιδιαίτερη πατρίδα» και ακέραιου ως αυθεντία και παρ’ όλα αυτά να διατηρηθεί μια εκτίμηση της ιδιαιτερότητας, της μοναδικότητας, πώς να ξαναφανταστούμε τον τόπο (ή την τοποθεσία ή την περιοχή) με έναν πιο προοδευτικό τρόπο»; (Massey 2008:22)

Στην περίπτωση που εξετάζουμε εδώ, ο τόπος θεωρείται ότι έχει μια ιδιαίτερα συμβολική αξία, καθώς συνδέεται παραδοσιακά, με το χώρο δράσης των ιθαγενών φυλών, κυρίως των Zapotecas, που φαίνεται να προσπαθούν, με σθένος, να διατηρήσουν τις παραδόσεις τους. Ας δούμε όμως πιο αναλυτικά τον τόπο, στον οποίο τοποθετείται το υποκείμενο αυτής της μελέτης, οι Muxes.

Η περιοχή Istmo de Tehuantepec βρίσκεται στο νότο της πολιτείας της Oaxaca, κοντά στα σύνορα με την Γουατεμάλα. Πρόκειται για μια περιοχή πολλών εθνοτήτων, όπου οι Zapotecas είναι η επικρατέστερη φυλετική ομάδα. Ο Ισθμός, εδώ και έναν αιώνα, αποτελεί έναν προνομιακό διάδρομο επικοινωνίας μεταξύ των δύο ωκεανών και πόλο έλξης εθνικών και διεθνών κεφαλαίων και δέχεται μια εντατική διαδικασία εκσυγχρονισμού, με τις επακόλουθες πολιτισμικές αλλαγές. Στο φόντο αυτό, οι Zapotecas, προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανές τις παραδόσεις τους, καλλιεργώντας μια αρκετά δυναμική κουλτούρα βασιζόμενη στην υπερηφάνεια και σε μια εθνική ταυτότητα αρκετά «επιθετική». (Borruso 2001) Σήμερα, οι Zapotecas του Ισθμού αριθμούν πάνω από πεντακόσιες χιλιάδες άτομα, που αποτελούν κληρονόμους ενός από τους μεγαλύτερους προ-ισπανικούς πολιτισμούς του κέντρου και του νότου της πολιτείας της Oaxaca. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για έναν πληθυσμό κυρίως, αστικό που τοποθετείται σε τρία αστικά κέντρα: το Tehuantepec, το Matías Romero και το Juchitán. Η τελευταία πόλη είναι και η μεγαλύτερη, με σχεδόν 86.000 κατοίκους, το 70% των οποίων είναι δίγλωσσοι – δηλαδή μιλούν την ισπανική και κάποια γλώσσα ιθαγενή. (Borruso 2009)

 

Ο τόπος και το geniusloci της περιοχής Istmo de Tehuantepec, αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης, έμπνευσης και δημιουργίας διαφόρων ερευνητών και αρκετών καλλιτεχνών, τόσο μεξικανών όσο και άλλων εθνοτήτων. Από τις πιο ιστορικές και γνωστές κινηματογραφικές απεικονίσεις, αποτελεί η ανολοκλήρωτη ταινία – ντοκιμαντέρ ¡Qué vivaMéxico! του σοβιετικού Sergei Eisenstein (1932), με λήψεις ενός ειδυλλιακού τοπίου, μέσα από το οποίο προβάλλει η γυναικεία παρουσία του Ισθμού. Αυτή τη θηλυκότητα του τόπου αποτύπωσαν επανειλημμένα οι μεξικανοί ζωγράφοι Diego Rivera, Frida Kahlo, Miguel Coνarrubias (Taylor 2006) αναγνωρίζοντας μια ιδιαιτερότητα ως προς την παρουσία των γυναικών στο χώρο της ευρύτερης περιοχής. Εκτός από τους καλλιτέχνες όμως, ασχολούνται με το ρόλο της γυναίκας στην παραδοσιακή κοινωνία των Zapotecas, επιστήμονες από το χώρο των κοινωνικών επιστημών, των σπουδών του φύλου και της ανθρωπολογίας, κάνοντας λόγο για μια κοινωνία οργανωμένη στην μητριαρχία, η οποία διατηρεί τα βασικά χαρακτηριστικά της μέχρι σήμερα. (Villarreal 2005) Μέσα από την έρευνα, λοιπόν, για την συγκρότηση της εικόνας του κοινωνικού και πολιτισμικού υπόβαθρου, του οποίου είναι μέρος οι Muxes, προέκυψε η αναπόφευκτη σύνδεση αυτής της ανδρικής ομοφυλοφιλίας, με τη θέση που κατέχει ή θεωρείται ότι κατέχει η γυναίκα Zapoteca, στην κοινωνία του Istmo de Tehuantepec.

3. Η κοινωνία των Zapotecas: μητριαρχία – machismo – ομοφυλοφιλία

Σύμφωνα με την Marinella Miano Borruso (Borruso 2001), ανθρωπολόγο που έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με την κοινωνία των Zapotecas και την ομοφυλοφιλία, το ενδιαφέρον αυτής της κοινωνικής οργάνωσης βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο είναι μοιρασμένοι οι ρόλοι  που έχουν να κάνουν με τη σφαίρα παραγωγής. Στον Istmo de Tehuantepec, σε αντίθεση με το κυρίαρχο μοντέλο mestizo, όπου οι άνδρες καθορίζουν το δίκτυο των κοινωνικών σχέσεων και της δημόσιας ζωής, στην περίπτωση των Zapotecas, η δημόσια σφαίρα φαίνεται να διαμορφώνεται από μια ξεκάθαρη θέση που έχει κάθε φύλο στην κοινωνία. Πιο συγκεκριμένα, τομείς όπως, το οικιακό περιβάλλον – το σπίτι, το εμπόριο – η αγορά και η οργάνωση των εορτών, είναι χώροι κυρίως γυναικείοι, ενώ ως ανδρικοί θεωρούνται οι τομείς, της παραγωγής – ο αγρός, το εργοστάσιο και της πολιτικής ζωής. Επιπλέον, ως  χώρος διασκέδασης ξεκάθαρα ανδροκρατούμενος φαίνεται να είναι οι λεγόμενες cantinas. Με άλλα λόγια σύμφωνα με τη Borruso (Borruso 2001), στην κοινωνία των Zapotecas έχει αναπτυχθεί ιστορικά, μια γραμμή αρκετά διακριτή, που καθορίζει στη σφαίρα της εργασίας, τον ρόλο των δύο φύλων. Έτσι, στις γυναίκες έχει ανατεθεί το έργο της κυκλοφορίας  και της διανομής των αγαθών και των εμπορευμάτων και η διατήρηση και συνέχιση της παράδοσης. Από την άλλη, οι άνδρες φαίνεται να καθορίζουν τους τομείς της οικονομίας σε επίπεδο φυλής, της τέχνης και της πολιτικής. Οι άνδρες δηλαδή, θεωρούνται οι θεματοφύλακες των αρχών και των εξουσιών, οι οποίοι παίρνουν τις αποφάσεις για το σύνολο της κοινότητας.

Εν συνεχεία, αυτό που κάνει πολλούς ερευνητές να μιλούν για μητριαρχία σε αυτή την κοινωνία, ενδεχομένως  να οφείλεται σε αυτό τον διαχωρισμό της παραγωγής που είδαμε παραπάνω. Οι γυναίκες αυτής της παραδοσιακής κοινωνίας φαίνεται να “απολαμβάνουν”  ένα κοινωνικό γόητρο, το οποίο αποκτούν εξαιτίας του πρωταγωνιστικού ρόλου που θεωρείται ότι παίζουν στην οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική ζωή αυτής της ομάδας. Ωστόσο, οι σφαίρες που δρουν τα δύο φύλα είναι τόσο διακριτές, που δεν φαίνεται να τίθεται ζήτημα αμφισβήτησης της ανδρικής κυριαρχίας, τόσο στο οικογενειακό περιβάλλον όσο και στη δημόσια ζωή. Παρόλα αυτά, η μορφή της γυναίκας Zapoteca, θεωρείται εμβληματική για το σύνολο της φυλής. Η Borruso μιλά για «μια μοναδική περίπτωση μεταξύ των εθνοτήτων του Μεξικού, κατά την οποία, η μορφή της γυναίκας Zapoteca με την παραδοσιακή φορεσιά της αποτελεί ένα άτυπο σύμβολο μητριαρχίας, που διαφέρει από το εθνικό μοντέλο ανδρικής κυριαρχίας». (Borruso 2001)

Γυναίκα Zapoteca με παραδοσιακή φορεσιά

Muxa

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Στη φωτογραφία αριστερά γυναίκα Zapoteca με παραδοσιακή φορεσιά και δεξιά Muxa

Αυτή λοιπόν, η “άτυπη μητριαρχία”  που θεωρείται ότι επικρατεί στην κοινωνία των  Zapotecas, φαίνεται να είναι άμεσα συνδεδεμένη με το φαινόμενο των muxes, καθώς διάφοροι ερευνητές (Borruso 2001-2009, Villarreal 2005, Taylor 2006), συνδέουν την αποδοχή της ανδρικής ομοφυλοφιλίας από την κοινότητα, με την τοπική μητριαρχία. Δίπλα στη μητριαρχία, λοιπόν, αναγνωρίζουν όχι μόνο μια αποδοχή της ομοφυλοφιλίας, αλλά και μια ένταξη των muxes  με ρόλους διακριτούς  στην παραδοσιακή αυτή κοινωνία. Στο σημείο αυτό, αξίζει να αναφέρουμε ότι ενώ η ανδρική ομοφυλοφιλία φαίνεται να έχει θέση στην κοινωνία των Zapotecas,δεν ισχύει το ίδιο με την γυναικεία ομοφυλοφιλία, ή τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό. Συγκεκριμένα η Borruso σημειώνει, ότι «ενώ μια muxe έχει μια συγκεκριμένη θέση στην κοινωνία, το να είσαι λεσβία θεωρείται παρέκκλιση ή αρρώστια. Μια nguiu – λέξη υποτιμητική στη γλώσσα των Zapotecas –  ζει καταπιεσμένη, χωρίς ποτέ να μπορεί να φτάσει το κοινωνικό status των muxes». (Borruso 2001) Γεγονός που αποδεικνύει ότι, η κοινωνία των Zapotecas είναι μια σαφώς ετεροφυλόφιλη κοινωνία, η οποία επιλεκτικά δείχνει λιγότερη ομοφοβία από ότι το «κυρίαρχο εθνικό μοντέλο». (Gutmann 1997:195) Ας δούμε όμως πιο αναλυτικά, τον ρόλο των muxes στην κοινωνία και την παρουσία/δράση τους στο χώρο της πόλης.

4. Οι muxes: ρόλοι – παρουσία – δράση στο χώρο της πόλης

Όπως ανέφερα στην εισαγωγή, χρησιμοποιώ ορισμένες σκέψεις της D.Massey από το βιβλίο της Για το Χώρο, επιδιώκοντας τη συγκρότηση ενός θεωρητικού υπόβαθρου, που θα βοηθήσει στην ανάγνωση της κοινωνίας των Zapotecas και του χώρου, στον οποίο αυτή συγκροτείται. Έτσι λοιπόν προσεγγίζουμε το χώρο της πόλης, όπου δρουν οι muxes, έχοντας στο νου ότι «ο χώρος πρέπει να γίνεται αντιληπτός ως η σφαίρα των σχέσεων, της συγχρονικής πολλαπλότητας και ως πάντοτε υπό κατασκευή». (Massey 2008:244) Στο ίδιο κλίμα η Massey μιλά για «μια χρονικότητα που δεν είναι γραμμική, ούτε μοναδική, ούτε δεδομένη, αλλά αναπόσπαστο μέρος του χωρικού». Ενός χωρικού που συγκροτείται μαζί με «περιπλοκές και μετασχηματισμούς πολλαπλών τροχιών, πολλαπλών ιστοριών». (Massey 2008:244)

Μιλώντας για το χώρο της πόλης στην προκειμένη περίπτωση, μιλάμε για τους χώρους, στους οποίους ενεργούν τα δύο φύλα αυτής της κοινωνίας, οι άνδρες και οι γυναίκες, αλλά και οι muxes. Η Taylor (2006:821) με αφορμή την ταινία Blossoms of Fire (2000) – μια ταινία αφιερωμένη στην κοινωνία του Istmo de Tehuantepec – μιλά για την τάση διαφόρων «καλλιτεχνών, λογοτεχνών και μέσων μαζικής ενημέρωσης να αναγνωρίζουν μια ιδιότυπη μητριαρχία στην περιοχή, η οποία παρουσιάζεται ως απλή αντιστροφή της πατριαρχικής κυριαρχίας, απεικονίζοντας τις γυναίκες zapotecas ως άλλες  αμαζόνες». Η Taylor ισχυρίζεται ότι η εν λόγω ταινία, προσεγγίζει την «κοινωνία πέρα από τα αντιθετικά δίπολα που συγχέουν το αρσενικό και το θηλυκό με το κυρίαρχο και το υποταγμένο, το ενεργό και το παθητικό, το μοντέρνο και το παραδοσιακό, το δημόσιο και το ιδιωτικό, την παραγωγική και την αναπαραγωγική εργασία», για να επικεντρώσει στους «παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους, όπως αυτοί γίνονται αντιληπτοί σε αυτόν τον τόπο».

Ακολούθως, στην ερώτηση «γιατί οι γυναίκες εδώ, δείχνουν τόσο ισχυρές;» η απάντηση που δίνεται φαίνεται να επικεντρώνει στους «παραδοσιακούς, συγκεκριμένους έμφυλους ρόλους που θέλουν τις γυναίκες να είναι έμποροι, να διαχειρίζονται τα θέματα της κοινότητας, αλλά και του νοικοκυριού, ενώ οι άνδρες να ασχολούνται με αγροτικές και αλιευτικές εργασίες». (Taylor 2006:821) Στο πλαίσιο αυτών των έμφυλων χώρων της καθημερινότητας, για τις γυναίκες και τους άνδρες zapotecas, δρουν οι muxes, οι οποίοι με τη σειρά τους, παράγουν χώρο με έμφυλη ταυτότητα. Μια παρουσία που εκδηλώνεται μέσα από συγκεκριμένες πρακτικές τόσο στον ιδιωτικό, όσο και στο δημόσιο χώρο.

Σύμφωνα πάλι με την Taylor (Taylor 2006:822) και την αναφορά της στην ταινία Blossoms of Fire (2000), φαίνεται να αναδεικνύεται μια άποψη, σύμφωνα με την οποία «δεν υπάρχει “coming out” στην κοινωνία του Ισθμού» και αυτό επειδή «το να είσαι gay ή λεσβία δεν θεωρείται απειλή για την κοινότητα ή για την οικογενειακή συνοχή, αλλά ζήτημα επανεξέτασης του πώς θα συμμετάσχεις στα κοινά καθήκοντα και στο νοικοκυριό». Έτσι λοιπόν, για τους κατοίκους της πόλης Juchitán, «η έμφυλη ταυτότητα πηγάζει κυρίως, από το oficio, δηλαδή από τους ρόλους εργασίας τους οποίους μπορεί να λαμβάνει κανείς, παρά από την σεξουαλικότητά του, την πραγματική ή αυτήν που γίνεται αντιληπτή».

Ας δούμε στο σημείο αυτό, πώς  χαράσσεται αυτή η έμφυλη παρουσία στο χώρο και ειδικότερα μέσα από την καθημερινότητα της ιδιωτικής ζωής και την οικογένεια. Σύμφωνα με τη Borruso (Borruso 2001), σε μια παραδοσιακή οικογένεια, ο muxe συνήθως θεωρείται από τη μητέρα του ως «ο καλύτερος από τους γιους της» και αυτό προκύπτει από τη θέση που κατέχει στην οικογένεια ως ένα παραγωγικό κομμάτι του οικιακού περιβάλλοντος. Φαίνεται έτσι, να ασχολείται με το νοικοκυριό, όταν η μητέρα ασχολείται με εργασίες πέραν της οικίας, όπως το μικρεμπόριο και να αναλαμβάνει καθήκοντα όπως, η φροντίδα των ηλικιωμένων και των μικρών παιδιών της οικογένειας, το μαγείρεμα, η καθαριότητα του σπιτιού και της αυλής, η περιποίηση των ζώων κλπ. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Borruso, «συμπληρώνει τη λειτουργία του ‘δίδων φροντίδα’, όπως μια ανύπαντρη κόρη στο αντίστοιχο οικογενειακό μοντέλο mestizo». Στο ίδιο κλίμα, η Borruso συνεχίζει, λέγοντας ότι «ένας γιος muxe ποτέ δεν θα εγκαταλείψει τους γονείς του στις δύσκολες στιγμές» και αυτό γιατί σε αντίθεση με τα υπόλοιπα παιδιά της οικογένειας – που παντρεύονται και φεύγουν – ο muxe παραμένει στην οικογενειακή εστία, μιας και «οι περιπτώσεις σταθερών ζευγαριών μεταξύ των muxes είναι σπάνιες». Σε παρόμοιο κλίμα η Taylor (Taylor 2006:822), περιγράφει τους δεσμούς που προβάλλονται – μέσα από την ταινία Blossoms of Fire (2000) – ανάμεσα σε έναν muxe, τη μητέρα του και τον πατέρα του. Και εδώ, φαίνεται να επικρατεί η αποδοχή και η ενθάρρυνση από τη μάνα, η οποία όπως λέει η Taylor αλλά και η Borruso, στο πρόσωπο του γιου muxe βρίσκει ηθική υποστήριξη και οικονομική βοήθεια. Από την άλλη, ο ρόλος του πατέρα παρουσιάζεται κάπως διφορούμενος απέναντι στον γιο muxe. Η αποδοχή του πατέρα παρουσιάζεται λιγότερο προφανής και περισσότερο ως κάτι αναγκαστικό. Παρόλα αυτά, γίνεται λόγος για αποδοχή του γιου από τον πατέρα, θέμα πιο περίπλοκο από ότι παρουσιάζεται, μιας και η εικόνα της οικογενειακής συνοχής συχνά, μπορεί να υπερκαλύπτει ενδοοικογενειακά προβλήματα, όπως αυτό της βίας. (Villarreal 2005:27) Αυτό που διαφαίνεται και αξίζει να σημειώσουμε είναι ότι, η θέση του muxe στην οικογένεια βρίσκεται δίπλα στη μητέρα, είτε ως στήριγμα είτε ως αντικαταστάτης, στην καθημερινότητα, αλλά και σε ύστατες στιγμές, όπως ο χαμός της γιαγιάς ή της μάνας, όπου ο muxeκληρονομεί”  τον ρόλο του “ηθικού στυλοβάτη” στην οικογένεια, ρόλο καθ’ όλα γυναικείο. (Borruso 2001)

Όπως είδαμε, ο ρόλος ενός muxe σε μια παραδοσιακή οικογένεια zapoteca  είναι αρκετά συγκεκριμένος και σχετικά προκαθορισμένος. Πρόκειται για μια έμφυλη παρουσία που εκδηλώνεται μέσα από πρακτικές  της καθημερινότητας στα πλαίσια της οικογένειας, οι οποίες πρακτικές έχουν φύλο και μάλιστα γυναικείο. Ο δεσμός με τη μάνα, φαίνεται να υπερισχύει και να καθορίζει την παρουσία του γιου muxe  στα πλαίσια του ιδιωτικού χώρου. Ενδεχομένως, όπως αναφέραμε παραπάνω, σε αυτό το δεσμό να βρίσκεται η σύνδεση της “άτυπης μητριαρχίας” – που έχουν πολλοί αναγνώσει – και της “αποδοχής της ομοφυλοφιλίας” σε αυτή την κοινότητα.

Κρατώντας αυτές τις σκέψεις  για τον ρόλο του muxe  στην οικογένεια, ας δούμε πώς η παρουσία αυτή εγγράφεται στο χώρο της πόλης και τι χαρακτήρα λαμβάνει. Σύμφωνα με τη Borruso (Borruso 2001),  οι πρακτικές που παράγουν οι muxes σε επίπεδο κοινότητας ακολουθούν «την αναπαραγωγή ορισμένων πολιτιστικών στοιχείων, σημαντικών για την επιβεβαίωση της εθνότητας των zapotecas». Και εδώ, πρόκειται για πρακτικές με έμφυλο χαρακτήρα. Η ενασχόληση με την μόδα zapoteca, το κέντημα και το ράψιμο των παραδοσιακών γυναικείων φορεσιών, το στόλισμα, με άνθη, των στεφανιών για το κεφάλι – που συνοδεύει την παραδοσιακή ενδυμασία, είναι ασχολίες γυναικείες αλλά και ασχολίες των muxes. Αλλά και σε επίπεδο εργασίας, οι muxes φαίνεται να εργάζονται στους ίδιους τομείς με τις γυναίκες της κοινότητας. Οι muxes είναι μοδίστρες που δουλεύουν από το σπίτι, ασχολούνται με το κέντημα παραδοσιακών έργων τέχνης, με το μικρεμπόριο και με όποια άλλη εργασία μπορεί να θεωρηθεί “γυναικεία”, σε αυτή την πόλη. Η άποψη για τους «έμφυλους συγκεκριμένους ρόλους στην κοινωνία των zapotecas» βλέπουμε ότι ισχύει και για την περίπτωση των muxes, εφόσον οι πρακτικές τους θεωρούνται καθαρά γυναικείες. Επιπλέον, οι muxes  φαίνεται να αποτελούν ένα ενεργό κομμάτι της τοπικής παραγωγής, το οποίο συμβάλλει σημαντικά στην οικονομία της κοινότητας. Βλέπουμε λοιπόν, τους muxes να συμμετέχουν τόσο στον οικογενειακό προγραμματισμό, όσο και στη σφαίρα παραγωγής.

Μέχρι στιγμής, παρατηρούμε να εγγράφεται μια έμφυλη παρουσία στο χώρο, ενός τρίτου φύλου  που λαμβάνει χαρακτηριστικά κυρίως γυναικεία. Εδώ ο όρος γυναικείο χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει πρακτικές που υιοθετούνται, στα πλαίσια αυτής της συγκεκριμένης κοινωνίας, αποκλειστικά από γυναίκες. Μπορούμε να πούμε ότι ενυπάρχει ένας αυστηρός διαχωρισμός ρόλων μεταξύ των δύο φύλων, τον οποίο υπηρετούν με τον τρόπο τους και οι muxes, αφού πρόκειται για έμφυλες παρουσίες ανδρών που έχουν υιοθετήσει γυναικείους ρόλους.

Από την άλλη, οι muxes φαίνεται ότι στα πλαίσια αυτής της κοινότητας, υπηρετούν εκτός των άλλων, τις ανάγκες μιας ανδροκρατούμενης κοινωνίας, η οποία έχει διαπαιδαγωγηθεί με τα πρότυπα της  ανδρικής κυριαρχίας, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε σεξουαλικό. Σχετικά με αυτή τη διαπαιδαγώγηση, ο Gutmann (Gutmann 1997:202) αναφέρει: «η αντιστοιχία ανάμεσα στην ανδρικότητα και τη σεξουαλική ικανότητα ποτέ δεν υπήρξε χωρίς αντιφάσεις για τους απλούς ανθρώπους στο Μεξικό, ενώ επίσημες δηλώσεις σχετικά με το “να είσαι μεξικανός” αναφέρονται μάλλον αποκλειστικά σε πολιτικά και σεξουαλικά ισχυρούς άνδρες. Αλλά δεν μιλούν για αυτά τα θέματα μόνο οι ελίτ, όπως φαίνεται από ρεαλιστικές και ρομαντικές εθνικιστικές δηλώσεις από το λαό».

Οι muxes  λοιπόν, σύμφωνα με τη Borruso (Borruso 2001), συμβάλλουν στην ανδρική διαπαιδαγώγηση μιας και αποτελούν μια από τις πρώτες σεξουαλικές επαφές των νεαρών ανδρών. Πρακτική που δείχνει αναπόφευκτη, σε μια κοινωνία που φυλάει το θεσμό της παρθενίας ως κόρη οφθαλμού και αποδέχεται τις σεξουαλικές πράξεις μεταξύ ανδρών, «όχι ως ένδειξη ομοφυλοφιλίας αλλά ως επιβεβαίωση της ανδρικότητας και του machismo». Για τις σχέσεις αυτές και την εξέλιξή τους, κάνει λόγο και ο Matthew C. Gutmann (Gutmann 1997:198) στο άρθρο του Seed of the Nation: Mens Sex and Potencyin Mexico, όπου ως τόπος  μελέτης χρησιμοποιείται μια λαϊκή συνοικία της Πόλης του Μεξικού, η Colonia Santo Domingo. Η ανάλυση της ανδρικής ομοφυλοφιλίας στο Μεξικό και η σύνδεσή της με τον μεξικανισμό και το πρότυπο του macho, αποτελεί αντικείμενο μελέτης διαφόρων ερευνητών που ασχολούνται με τις ανδρικές σπουδές. Στο πλαίσιο αυτό,  θίγονται ζητήματα ετεροσεξουαλικότητας και ομοσεξουαλικότητας μεταξύ ανδρών, ενώ προβάλλεται μια προσπάθεια «ρήξης των διχοτομιών της σεξουαλικής  ενεργητικότητας / παθητικότητας”, προωθώντας την άποψη ότι «η ανδρική ομοφυλοφιλία βρίσκεται πιο κοντά στις εικόνες της ανδρικότητας από ότι πιστεύεται». (Misael 2008:244) Επιστρέφοντας στην κοινωνία των zapotecas, βλέπουμε muxes  που προσφέρουν σε νεαρούς – ετερόφυλους – άνδρες τις πρώτες σεξουαλικές τους εμπειρίες, υιοθετώντας πρακτικές έμφυλες και σε αυτή την περίπτωση. Έχουμε να κάνουμε λοιπόν με μια έμφυλη παρουσία, η οποία από ότι φαίνεται  υπηρετεί σεξουαλικά το κυρίαρχο γένος και λαμβάνει απέναντι σε αυτό, ενδεχομένως, θέση υποταγής. (Martini 2002:718)

5. Muxes: τοπικό/παγκόσμιο – παράδοση/εκσυγχρονισμός

Η Doreen Massey στο άρθρο της Η Παγκοσμιότητα Του Τοπικού (Massey 1995), μας μιλά για «το αμφιλεγόμενο νόημα του τόπου» και για την ανάγκη για «αναζήτηση της “αυθεντικής” σημασίας κάθε τόπου, για την επιστροφή σε διάφορες “ρίζες”». Τάσεις που ερμηνεύονται ως «επιθυμία για νησίδες σταθερής σύνδεσης και ασφαλούς ταυτότητας εν μέσω της διαρκούς κίνησης και ροής». Την «αντιδραστική»  αυτή έννοια του τόπου, η Massey προσπαθεί να αντικρούσει, προβάλλοντας ένα προοδευτικό περιεχόμενο, «συμβατό με την (τοπική και παγκόσμια ταυτόχρονα) εποχή μας και τα συναισθήματα και τις σχέσεις που πηγάζουν από αυτήν».

Στην περίπτωση των muxes του Istmo de Tehuantepec, το δίπολο τοπικό / παγκόσμιο προβάλλει καίριο, συγκεντρώνοντας στους πόλους του, την τάση μιας κοινωνίας για εκσυγχρονισμό, ενώ αγωνιά να διατηρήσει ανέπαφες τις παραδόσεις της. Όμως και εδώ, οι έννοιες παράδοση / εκσυγχρονισμός  φέρουν αμφιλεγόμενο νόημα, τόσο ως προς την έννοια της εξέλιξης, όσο και ως προς την ισορροπία της κοινότητας.

Σύμφωνα με την Marinella Miano Borruso (Borruso 2001,2009) τις τελευταίες δεκαετίες, ο χώρος της εθνότητας των zapotecas και εν συνεχεία των muxes, έχει δεχτεί ραγδαίους μετασχηματισμούς, μέσα από τις διαδικασίες του εκσυγχρονισμού και της παγκοσμιοποίησης. Εκτός των άλλων, αυτό που διαφαίνεται να συμβαίνει στην κοινότητα του Ισθμού, είναι μια μεταστροφή της κοινωνίας απέναντι στους muxes, αλλά και διάφορες μεταλλαγές που αφορούν τους ίδιους. Ίσως το πιο σοβαρό πλήγμα για την κοινότητα των muxes, να είναι η εμφάνιση του ιού HIV/AIDS, τόσο εξαιτίας της ραγδαίας εξάπλωσής του, όσο και επειδή εξαιτίας αυτού «πυροδοτήθηκε ένας κοινωνικός φόβος που με τον καιρό μπορούσε να προκαλέσει την περιθωριοποίηση μιας ομάδας, που παραδοσιακά υπήρξε αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνίας και μια συνακόλουθη ανακατανομή της αντίληψης της εθνότητας ως προς την κοινωνική οργάνωση» (Borruso 2001). Επιπλέον, φαίνεται ότι η εισαγωγή νέων προϊόντων και τεχνολογιών γέννησε νέες ανάγκες στους muxes, οι οποίοι όλο και περισσότερο δείχνουν να αλλάζουν το σώμα τους με ορμόνες και επεμβάσεις, επιθυμώντας να «γίνουν πραγματικές γυναίκες» (Borruso 2009). Πρακτική που στο παρελθόν ήταν άγνωστη, μιας και η παρουσία τους στο χώρο της πόλης είχε ένα συγκεκριμένο χαρακτήρα, αυτόν του muxe, ενός άνδρα με γυναικεία ταυτότητα. Ακόμα, ένας θεσμός που δείχνει να έχει μεταλλαχτεί είναι αυτός της οικογένειας. Η οικογένεια που στο παρελθόν ήταν – ή τουλάχιστον έδειχνε, η πρώτη κοινωνική οργάνωση που αποδεχόταν έναν muxe στο χώρο της, σήμερα δείχνει – ή αποκαλύπτει, το πρόσωπο της ενδοοικογενειακής βίας, της απαξίωσης από τα αρσενικά της οικογένειας, το σπρώξιμο προς την πορνεία και τέλος, την φυγή από την οικογενειακή εστία. Στον αντίποδα, πέραν της περιθωριοποίησης των τελευταίων ετών, που δέχτηκαν οι muxes, έχει παρατηρηθεί μια προσπάθεια “ανοίγματος” προς τον κόσμο. Οι muxes φαίνεται να αποκτούν παρουσία στη δημόσια σφαίρα, να διεκδικούν δικαιώματα, ευκαιρίες και να ξεφεύγουν από τα “τυπικά”επαγγέλματα, με τα οποία ασχολούνταν έως τώρα.

Η προτροπή της Massey για μια «εναλλακτική ερμηνεία του τόπου, με την ειδική σημασία ενός τόπου που δεν την παρέχει κάποιο μακραίωνο περιχαρακωμένο ιστορικό παρελθόν, αλλά η συγκρότηση του από έναν αστερισμό κοινωνικών σχέσεων, που συνυφαίνονται και συναντιούνται σ’ ένα συγκεκριμένο σημείο στο χώρο»  μας δίνει μια οπτική για το πώς μπορούμε να προσεγγίσουμε την περίπτωση των muxes απέναντι στα δίπολα τοπικό / παγκόσμιο και παράδοση / εκσυγχρονισμός.

6. Λίγες σκέψεις γύρω από την έμφυλη ταυτότητα των muxes

Ο L.Knopp στο άρθρο του Sexuality and the spatial dynamics of capitalism (1992:653) προβάλλει μια οπτική σύμφωνα με την οποία: «η φύση των θεσμών μας ως σεξουαλικά, έμφυλα και ταξικά προσδιορισμένα όντα, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συγκεκριμένη διαμόρφωση των συμφερόντων που κυριαρχούν στην κοινωνία την ορισμένη χρονική στιγμή. […] Οι σεξουαλικές ταυτότητες και πρακτικές ποικίλουν ευρέως, σε μεγάλο βαθμό επειδή είναι αρθρωμένες μέσα από το πρίσμα του κοινωνικού φύλου, της φυλής και της τάξης, μιας και αυτά είναι διαφορικά κατασκευασμένα μέσα στο χώρο και το χρόνο προς όφελος ορισμένων συμφερόντων»

Η περίπτωση των muxes  που παρουσιάσαμε στην παρούσα εργασία, δεν μπορεί να ειδωθεί απομονωμένα από το ζήτημα της ταξικότητας, όπως προβάλλει στη συγκεκριμένη κοινωνία. Έτσι λοιπόν για να ολοκληρωθεί σε ένα βαθμό, η εικόνα του τι σημαίνει να είσαι muxe στον Istmo de Tehuantepec, πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι οι muxes που προσεγγίσαμε εδώ, ανήκουν ως επί το πλείστον, στα λαϊκά στρώματα. Οι muxes vestidas, εκείνοι δηλαδή που “μεταμορφώνονται”  σε γυναικείες παρουσίες, είναι συνήθως άνδρες των χαμηλότερων στρωμάτων, ενώ οι ομοφυλόφιλοι ανώτερων κοινωνικών τάξεων δεν φαίνεται να υιοθετούν την γυναικεία αμφίεση. (Borruso 2009)

Συνοψίζοντας, το θέμα που προσπάθησα να προσεγγίσω μέσα από την οπτική των έμφυλων ταυτοτήτων που δρουν στην πόλη, αφορά την παρουσία ενός “τρίτου φύλου” στα πλαίσια μιας παραδοσιακής κοινωνίας, που κουβαλά στις παραδόσεις τις, την ιστορία ενός έθνους. Στη διαμόρφωση της ταυτότητας του μεξικανικού έθνους, αλλά και τις πολλαπλές ταυτότητες των πολυάριθμων φυλετικών ομάδων που αποτελούν το έθνος αυτό, αναφέρεται ο  Octavio Paz (1950) όταν λέει ότι «στη χώρα μας συνυπάρχουν όχι μόνο διαφορετικές φυλές και γλώσσες, αλλά και διαφορετικές ιστορικές πραγματικότητες». Ακολουθώντας την ανάγνωση αυτή χρησιμοποίησα σκέψεις από το θεωρητικό έργο της D.Massey για να ενισχύσω την έννοια της πολλαπλότητας, τόσο σε επίπεδο φυλής όσο και σε επίπεδο φύλου. Αλλά και για να υπενθυμίσω ότι η προσέγγιση κοινωνιών πέραν του δυτικού ανεπτυγμένου κόσμου, χρίζει μιας αντίληψης που χωρά την πολλαπλότητα σε κάθε επίπεδο.

Από την άλλη, η έμφυλη παρουσία των muxes που προσπάθησα να αναδείξω, γεννά πλήθος σκέψεων και αναζητήσεων που η παρούσα εργασία δεν είναι σε θέση να απαντήσει, παρά μόνο να θίξει. Η έμφυλη αυτή ταυτότητα έγινε αντιληπτή μέσα από τις σχέσεις και τις ποιότητες που δημιουργούν τα δίπολα άνδρας / γυναίκα και δημόσιο / ιδιωτικό. Ενώ περιγράφοντας την καθημερινότητα των muxes και τη θέση τους στην ιδιωτική και δημόσια σφαίρα, ενδεχομένως να μιλάμε για την θέση της γυναίκας στην παραδοσιακή αυτή κοινωνία. Και η απάντηση στο ερώτημα, αν τελικά αμφισβητείται ο ετερόφυλος κυρίαρχος χώρος, ίσως να πρέπει να αναζητηθεί στο ρόλο που λαμβάνει αυτή η παρουσία στα πλαίσια της κοινότητας και στον χαρακτήρα τον οποίο υιοθετεί.

 

*Το παρόν κείμενο αποτελεί εργασία στο μάθημα “Έμφυλες πολιτισμικές προσεγγίσεις του αστικού χώρου” (Ντ.Βαΐου – Ρ.Λυκογιάννη – Γ.Μαρνελάκης) του ΔΠΜΣ Αρχιτεκτονική – Σχεδιασμός του Χώρου, κατεύθυνση Πολεοδομία – Χωροταξία, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ. Παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2010.

Πηγή: Αριστερή Κίνηση Εργαζόμενων Αρχιτεκτόνων

 

Λεωφορεία «μόνο για Έλληνες»

Η Ραμπάπ γεννήθηκε στην Ελλάδα το 1983. Το ίδιο και τα δύο αδέρφια της, το ίδιο και το παιδί της. Ο μικρός της γιος διανύει μόλις τον τρίτο χρόνο της ζωής του, όμως ήδη έχει δει το πιο σκληρό της πρόσωπο: αυτό της μισαλλοδοξίας και του ρατσισμού στην ίδια του τη χώρα.

«Ήταν 7 παρά 10’ το απόγευμα, όταν το λεωφορείο όπου επιβαίναμε έφτασε στον προορισμό μας, στη στάση Μπάτης στο Φάληρο» διηγείται η Ραμπάπ, η οποία φορά μουσουλμανική μαντήλα. «Περίμενα τους συνεπιβάτες μου να αποβιβαστούν, καθώς είχα τον μικρό στο καρότσι. Όταν έφτασε η σειρά μου και άρχισα να τον κατεβάζω σιγά σιγά, είδα την πόρτα να κλείνει επάνω στο καρότσι με δύναμη. Το λεωφορείο ήταν διπλό κι εγώ βρισκόμουν στο πίσω μέρος. “Δεν βλέπεις το καρότσι;” φώναξα στον οδηγό. Κι εκείνος άνοιξε αμέσως την πόρτα, μόνο και μόνο για να την ξανακλείσει δυνατά. Τρεις φορές την ανοιγόκλεισε πάνω στο καρότσι του παιδιού μου. Εάν είχε το χεράκι του απ’ έξω, θα του το είχε κόψει…» διηγείται η νεαρή γυναίκα.

«Αν δεν ανοίξεις την πόρτα, θα πάω τώρα να σου κάνω μήνυση», φώναξε στον οδηγό για τελευταία φορά. Κι εκείνος εκνευρίστηκε, άνοιξε με δύναμη και τη δική του πόρτα, και κατέβηκε απ’ το λεωφορείο για να πάει να τη βρει. Σχεδόν κόλλησε το πρόσωπό του στο δικό της κι άρχισε να την προπηλακίζει.

«Σε “μένα θα κάνεις μήνυση; Ποια είσαι εσύ;» ρωτούσε τη γυναίκα, η οποία ξέρει τα δικαιώματά της και δεν φοβάται να τα διεκδικήσει. «Άι πνίξου μωρή μες τη θάλασσα και γύρνα πίσω στη χώρα σου. Και άμα σε ξαναδώ στο δρόμο, δεν σε βάζω μες το λεωφορείο», φώναξε έξαλλος ο οδηγός πριν φύγει.

«Η μαμά μου, που ήταν μαζί μας, τα ‘χε παίξει» αναφέρει η Ραμπάπ. «Κοίταζε πώς θα προστατέψει το μωρό, ενώ γινόταν ένας χαμός. Οι επιβάτες του λεωφορείου ήταν αμίλητοι και στο δρόμο δεν έδινε κανείς σημασία. Κοιτούσαν μόνο, κι εγώ είχα τρελαθεί. Το παιδί ούρλιαζε. Είχε τρομάξει πάρα πολύ με τις φωνές και με την πόρτα να κλείνει πάνω του. Κι από τότε, απ’ τις 9 Σεπτέμβρη, όταν συνέβη το περιστατικό, ακόμα το θυμάται. Πάντα, πριν μπούμε σε λεωφορείο με ρωτάει “Θα μου κλείσουν το χέρι στην πόρτα; Θα με χτυπήσει ο οδηγός;” Μου ζητά να τον πάρω αγκαλιά γιατί έχει αυτό το φόβο στο λεωφορείο και το τρόλεϊ».

Η ίδια η Ραμπάπ, που κατάγεται από την Αίγυπτο, έχει ξανασυναντήσει τέτοιες συμπεριφορές σε μέσα μαζικής μεταφοράς. «Με έχουν βρίσει πολύ χυδαία μέσα σε τρόλεϊ, επειδή με άκουσαν να μιλάω αραβικά με τη μητέρα μου. Άλλες φορές δεν με αφήνουν να μπω στο λεωφορείο γιατί έχω το καρότσι. “Απαγορεύεται το καρότσι στο λεωφορείο” μου είπε μία φορά ο οδηγός κι άλλη μια φορά μια κυρία που ήταν μέσα. Και όταν τη ρώτησα: “Εγώ πώς θα πάω;” μου απάντησε “με τα πόδια, τα λεωφορεία είναι μόνο για μας, όχι για εσάς”.

Πηγή: 1againstracism.gr

Απόκρυφες πτυχές της μελανής ψήφου

των Εφη Αβδελα και Αγγέλικα Ψαρρα

Στις δύο πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις η Χρυσή Αυγή πήρε 7% των ψήφων και εγκαταστάθηκε για τα καλά στην Ελληνική Βουλή. Την ψήφισαν περίπου πεντακόσιες χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως νέοι άνδρες μέσου μορφωτικού επιπέδου, στα αστικά και ημιαστικά κέντρα. Τα ερωτήματα που ανακύπτουν είναι πολλά, ένα, ωστόσο, αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία: Από πού τροφοδοτείται η συγκεκριμένη οργάνωση; Γιατί την επιλέγουν οι ψηφοφόροι της;

Είναι, πιστεύουμε, προφανές ότι το αναντίρρητο γεγονός πως η Χρυσή Αυγή είναι μια νεοναζιστική οργάνωση δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι οι ψηφοφόροι της ασπάζονται –και ακολουθούν– τις αμιγώς νεοναζιστικές θέσεις και πρακτικές της. Η πρόχειρη ταύτιση εκατοντάδων χιλιάδων ψηφοφόρων με τον φασισμό ή τον ναζισμό είναι ερμηνευτικά ανεπαρκής και ενδέχεται να αποδειχθεί και πολιτικά ατελέσφορη. Και είναι βέβαιο ότι οι ιστορικές αναλογίες με τις αιτίες που οδήγησαν στη γιγάντωση του φασισμού και του ναζισμού την εποχή του Μεσοπολέμου δεν είναι σε θέση να δώσουν απαντήσεις σε σύγχρονα ερωτήματα. Με άλλα λόγια, η ταύτιση των ψηφοφόρων της Χρυσής Αυγής με τον ναζισμό δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα στην πολυπλοκότητά της και, κυρίως, δεν λειτουργεί αποτρεπτικά. Απόδειξη ότι η οργάνωση διατήρησε το ποσοστό της, παρά το ότι στο διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ των δύο εκλογικών αναμετρήσεων αποκαλύφθηκε –και, με αδικαιολόγητη είναι αλήθεια καθυστέρηση, καταγγέλθηκε από πολλές πλευρές– ο νεοναζιστικός χαρακτήρας της.

Ο ναζισμός ή, έστω, οι σύγχρονες εκδοχές του δεν αποτελούν το κλειδί που θα μας επιτρέψει να αντιληφθούμε γιατί ένα 7% του εκλογικού σώματος στήριξε τη Χρυσή Αυγή — τη φορά, μάλιστα, αυτή μετά λόγου γνώσεως. Κατά τη γνώμη μας, οι βασικές αιτίες που οδήγησαν στην εντυπωσιακή εκλογική ενίσχυση της εγκληματικής συμμορίας πρέπει να αναζητηθούν στην ανθεκτικότητα –και τη συγκυριακή αναζωπύρωση στις συνθήκες της κρίσης– κάποιων «βαθιών δομών» της ελληνικής κοινωνίας, οι οποίες είχαν αφοπλιστεί πολιτικά, επομένως είχαν ως ένα σημείο περιθωριοποιηθεί στο κλίμα των πρώτων μεταπολιτευτικών δεκαετιών. Αναφερόμαστε στον αντισημιτισμό, τον ρατσισμό, τον εθνικισμό, την απαξίωση του πολιτικού προσωπικού –που φλερτάρει με τον αντικοινοβουλευτισμό– και τον σεξισμό. Οι «δομές» αυτές, οι οποίες αφορούν κατά κύριο λόγο τρόπους πρόσληψης και διαχείρισης της ετερότητας, συγκροτούν ένα συμπαγές σε μεγάλο βαθμό πλέγμα∙ αν τις διαχωρίζουμε, είναι γιατί έτσι μπορούμε ευχερέστερα να αντιληφθούμε τις κατά καιρούς εξάρσεις κάποιων από αυτές, αλλά και να παρακολουθήσουμε τη διάχυση που παρουσιάζουν οι λόγοι που επιτρέπουν τη νομιμοποίησή τους, εντοπίζοντας τους εκάστοτε πομπούς και τα αυξομειούμενα ακροατήριά τους.

Αρχέτυπη μορφή του ρατσισμού, ο αντισημιτισμός συνιστά σταθερό όσο και «αόρατο» χαρακτηριστικό της ελληνικής κοινωνίας. Κι αν στις ημέρες μας άλλες εκδοχές ρατσισμού διεκδικούν μεγαλύτερη ορατότητα, το έδαφος παραμένει ιδιαίτερα πρόσφορο σε αρχαϊκές συνωμοσιολογικές θεωρίες με αντισημιτικό πρόσημο, ενώ απροκάλυπτοι αντισημίτες έχουν πλέον αποκτήσει κεντρική πολιτική νομιμοποίηση. Δεν θα σταθούμε στην πασίδηλη όξυνση της ξενοφοβίας, του ρατσισμού και του εθνικισμού: τα προβλήματα της κρίσης έχουν εντείνει την από καιρό διαπιστωμένη έλλειψη ανοχής της ελληνικής κοινωνίας στην ετερότητα. Δεν είναι βέβαια αμελητέο το γεγονός ότι σήμερα αυτή η έλλειψη ανοχής μετασχηματίζεται σε ευθεία και απροκάλυπτη εχθρότητα. Η πρωτοφανής και συστηματική εκστρατεία άσκησης σωματικής βίας σε βάρος των μεταναστών, στην οποία επιδίδεται η Χρυσή Αυγή, βρίσκει σήμερα πολλούς υποστηρικτές. Ούτως ή άλλως, η φαντασιακή μετάθεση των προβλημάτων μέσα από την ανακάλυψη εσωτερικών ή/και εξωτερικών εχθρών –αποδιοπομπαίων τράγων– συνιστά παμπάλαια καταφυγή σε περιόδους οικονομικής δυσπραγίας, ψυχικής ανασφάλειας και φόβου για το μέλλον. Στις επιπτώσεις της κρίσης συγκαταλέγεται ασφαλώς και η ολοένα και πιο σκληρή απαξίωση του πολιτικού προσωπικού, που ενίοτε συμπαρασύρει και το ίδιο το κοινοβουλευτικό σύστημα. Βασισμένη σε προϋπάρχοντα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας, και, κυρίως, τη δυσπιστία προς το κράτος και τους θεσμούς του, εκφράζει σήμερα τη διάρρηξη των παραδοσιακών δομών ταύτισης των πολιτών με συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα και κόμματα.

Είναι σαφές ότι οι ψηφοφόροι της Χρυσής Αυγής μοιράζονται τις συγκεκριμένες προκαταλήψεις τους με τους ψηφοφόρους ενός ευρύτατου πολιτικού φάσματος. Στο κλίμα αυτό, η απροσχημάτιστη επίκληση του σεξισμού και της ομοφοβίας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Οι αναφορές της νεοναζιστικής οργάνωσης στην «ελληνική φυλή» –ή στο «ελληνικό έθνος»– βασίζονται σε μια εκδοχή του επιθετικού ανδρισμού, η οποία συνιστά καθαρή παλινδρόμηση σε σχέση με τις διαφοροποιήσεις που σημειώθηκαν στις έμφυλες σχέσεις κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Τροφοδοτημένος από τις ανατροπές στην έμφυλη καθημερινότητα που παρήγαγε η κρίση, ο λόγος της Χρυσής Αυγής περί φύλων μοιάζει να αποκτά ανησυχητική εμβέλεια, ανεξάρτητη ως ένα βαθμό από το βιολογικό φύλο των υποστηρικτών του.

Η εκδοχή του ανδρισμού που προβάλλει η Χρυσή Αυγή συνιστά σημείο συνάντησης με σημαντική μερίδα ψηφοφόρων της. Πρόκειται για ένα πρότυπο επιθετικής αρρενωπότητας, το οποίο αντλεί από παραδοσιακές κοινωνικές αγκυλώσεις και είχε αμφισβητηθεί και περιθωριοποιηθεί στον δημόσιο χώρο εδώ και δεκαετίες ως αντίθετο με μια «ευρωπαϊκή» και «εκσυγχρονισμένη» εκδοχή των έμφυλων σχέσεων. Οι αναταράξεις που προκάλεσε η οικονομική κρίση έθεσαν σε αμφισβήτηση το ως πρόσφατα ηγεμονικό μοντέλο του «συναινετικού» ανδρισμού και πρόσφεραν το έδαφος για να στοχοποιηθούν στερεοτυπικά οι «υπεύθυνοι»: εκτός από τους «διεφθαρμένους» πολιτικούς, τους «εγκληματίες» ξένους, τους «θρασείς» ομοφυλόφιλους, μοιάζει να ενοχλούν πλέον και οι «γλωσσούδες» γυναίκες, αυτές που καταλαμβάνουν θέσεις ευθύνης, μιλούν στον δημόσιο χώρο ή –το χειρότερο–διατηρούν ενδεχομένως πιο εύκολα μορφές απασχόλησης στην άτυπη οικονομία, όταν νέοι άνδρες χάνουν τις δουλειές τους ή, απλώς, δεν έχουν δουλειά. Πόσοι –αλλά και πόσες– δεν είπαν ότι όλοι αυτοί χρειάζονται ένα «γερό χέρι ξύλο»; Και πόσοι ανάμεσά τους δεν έγιναν ψηφοφόροι της Χρυσής Αυγής;

Ας μην υποτιμήσουμε στο σημείο αυτό και το γεγονός ότι κεντρικές θέσεις του Μετώπου Γυναικών της νεοναζιστικής οργάνωσης, και συγκεκριμένα η έμφαση στον κοινωνικό και εθνικό ρόλο της μητρότητας σε συνδυασμό με την καταδίκη των εκτρώσεων ως «εγκλήματος κατά της φυλής», εφάπτονται με λόγους που εδώ και καιρό εκφέρονται με ολοένα μεγαλύτερη ζέση από ποικίλα κοινωνικά, πολιτικά και επιστημονικά περιβάλλοντα. Κι ας μην αγνοήσουμε τη συγγένεια των λόγων αυτών με την ευθέως ξενόφοβη και σεξιστική επιστροφή στην «ελληνική οικογένεια», την οποία, ενόψει των πρόσφατων εκλογών, ασπάστηκε η πλειονότητα των πολιτικών δυνάμεων της χώρας. Συνέπεια κι αυτή ανακατατάξεων που συνδέονται με τις οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης, η τρέχουσα εμμονή στην «ελληνική οικογένεια» και τα δίκαιά της συνεπάγεται στα σημερινά συμφραζόμενα τη νομιμοποίηση αποκλεισμών που αφορούν κατά κύριο λόγο τους μετανάστες, αλλά περιλαμβάνουν και εκείνους και εκείνες που δεν πληρούν τις κανονιστικές προϋποθέσεις του «ελληνικού» οικογενειακού προτύπου.

Την ίδια ώρα, έχει ενδιαφέρον ότι στον λόγο της Χρυσής Αυγής χρησιμεύουν και πολλά από τα γνώριμα όπλα του παραδοσιακού αντιφεμινισμού. Διεκδικώντας πλέον εθνικό ακροατήριο, και στο πλαίσιο της «αντισυστημικής» κριτικής της, η οργάνωση καταδικάζει τον –από καιρό λησμονημένο από τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις– φεμινισμό μαζί με άλλες «επικίνδυνες» –καθότι «ξενόφερτες»– έννοιες, όπως ο διεθνισμός, η ισότητα ή η ομοφυλοφυλία. Οι θέσεις της Χρυσής Αυγής για τις γυναίκες (είτε αφορούν τη «γενοκτονία των εκτρώσεων» είτε τις «φεμινίστριες με τις τρίχες στις μασχάλες» που θυμήθηκε όλως τυχαίως η Ελένη Ζαρούλια Μιχαλολιάκου) γειτονεύουν ανησυχητικά με αρχαϊκές προϊδεάσεις για τα φύλα και τον σύμφωνο με τη φύση «προορισμό» τους, οι οποίες μοιάζει να σηκώνουν κεφάλι στη συγκυρία της κρίσης. Πράγματι, δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσουμε το νήμα που συνδέει ακραία συντηρητικές αντιλήψεις για τα φύλα, οι οποίες μέχρι πρότινος παρέμεναν περιθωριακές, με τον έμφυλο λόγο της νεοναζιστικής οργάνωσης. Στις σημερινές συνθήκες, οι παραδοσιακές αυτές αντιφεμινιστικές και ομοφοβικές αντιλήψεις εντάσσονται σε ένα νέο πλαίσιο, που τους επιτρέπει να εμφανίζονται ως όχημα για την αποκατάσταση της διαταραγμένης φυσικής τάξης των πραγμάτων.

Είναι πλέον βέβαιο ότι η κρίση οδήγησε σε παροξυσμό κάποιες «βαθιές δομές» της ελληνικής κοινωνίας, μετατρέποντάς τες σε κοινούς τόπους. Εξίσου σαφές είναι ότι επέτρεψε να γίνει δημόσια αποδεκτό το επιθετικό ιδίωμα που υιοθετεί στον δημόσιο λόγο και στις πρακτικές της η Χρυσή Αυγή, μια εκδοχή επιθετικού ανδρισμού που διεκδικεί την ηγεμονία ως φορέας της σωτηρίας του «έθνους». Η κρίση διευκολύνει το ιδίωμα αυτό να εκδηλωθεί κατ’ επανάληψη σε πολλές και διαφορετικές περιστάσεις. Παραμένει το γεγονός ότι η χρήση σωματικής βίας ως συστατικό στοιχείο της πολιτικής της διαφοροποιεί τη νεοναζιστική οργάνωση από άλλες πολιτικές δυνάμεις, με τις οποίες μοιράζεται ορισμένες –ή πολλές– από τις θέσεις της. Στο σημείο αυτό, συναντά και πάλι τις κοινωνικές επιπτώσεις της κατάστασης «έκτακτης δημοσιονομικής ανάγκης». Με άλλα λόγια, την ανασφάλεια και την οργή μερίδας του εκλογικού σώματος, η οποία, λιγότερο ή περισσότερο συνειδητά, αποδεικνύεται πρόθυμη να εκχωρήσει στη Χρυσή Αυγή τις προσδοκίες της για τον κυριολεκτικό «αφανισμό» όσων θεωρεί υπεύθυνους για τη σημερινή της κατάντια.

Έρχονται δύσκολες μέρες…

Πηγή: Αυγή

Οι γυναίκες και η πόλη

της Ελένης Πορτάλιου

Οι εμπειρίες από τις γειτονιές της Αθήνας είναι γεμάτες από τη δράση των γυναικών στα τοπικά κινήματα. Μαχητικές και ουσιαστικές, εφευρετικές και αποτελεσματικές, οι γυναίκες όλων των ηλικιών παίρνουν στα χέρια τους τα λεγόμενα «μικρά» ζητήματα, που, όμως, αποτελούν σημαντικές και σπουδαίες υποθέσεις της καθημερινής ζωής και της ανθρώπινης διαβίωσης στην πόλη.

Το σπίτι, η γειτονιά, το σχολείο, η λέσχη φιλίας  για τους ηλικιωμένους, το πάρκο, η παιδική χαρά, το πεζοδρόμιο, τα σκουπίδια, οι παιδικοί σταθμοί, οι χώροι άθλησης της νεολαίας, οι σχολικές επιτροπές, όλα αυτά αποτελούν τον ζωτικό χώρο δράσης των γυναικών. Όχι ότι δεν συμμετέχουν άνδρες, αλλά οι γυναίκες κυριαρχούν. Ξέρουμε ότι ο κατά φύλα καταμερισμός της εργασίας και των ρόλων, ο οποίος αναπαράγεται μέσα από τις πατριαρχικές δομές και ιδεολογίες, βρίσκεται πίσω από τον καταμερισμό των «μικρών» θεμάτων και της πολιτικής χαμηλών τόνων στις γυναίκες, ενώ οι άνδρες έχουν το βασίλειό τους στην «υψηλή» πολιτική και τις ανώτερες ιεραρχικά  θέσεις του συνδικαλισμού, των τοπικών κοινοβουλίων και της Βουλής.

Ισχυρίζομαι, ότι στα κινήματα βάσης πραγματοποιούνται σημαντικές αναιρέσεις των πολιτικών στερεοτύπων, που αφορούν τόσο στην αξιολόγηση των θεμάτων όσο και στην αμφισβήτηση της πολιτικής ως μηχανισμού εξουσίας και χειραγώγησης. Και πρώτα απ’ όλα, το αντικείμενο τίθεται κατ’ ευθείαν από τους φυσικούς φορείς, δηλαδή τα άτομα που το επιλέγουν. Είναι εξ’ αρχής δικής τους υπόθεση. Τα προβλήματα δεν διαμεσολαβούνται, οι συμμετέχοντες αντιπροσωπεύουν τον εαυτό τους.

Η άμεση δημοκρατία και η ισότιμη συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων, προκύπτουν με φυσικό τρόπο, ως οι πιο δόκιμες μορφές κοινωνικής παρέμβασης και πολιτικής πράξης. Φυσικά και υπάρχουν εντάσεις, διαφορές, αλλά απορροφούνται, γιατί ο κανόνας λειτουργίας είναι η συναίνεση  ή/και η ομοφωνία. Η υλοποίηση αποφάσεων καταμερίζεται σε πολλούς/ες αν όχι σε όλους/ες επιτρέποντας τη συμμετοχή, τη δημιουργικότητα, την πρωτοβουλία. Έτσι αναβιώνουν η γνωριμία, η φιλική επαφή και η αλληλεγγύη μεταξύ των γειτόνων.

Οι εστίες αντίστασης για τα θέματα της πόλης είναι οι μικρές φλόγες, που θερμαίνουν τις γειτονιές, όταν τα φώτα της κεντρικής σκηνής έχουν χαμηλώσει ή εκπέμπουν τις εκτυφλωτικές λάμψεις των realities. Και αυτές τις φλόγες τις ανάβουν και τις συντηρούν πιο συχνά οι γυναίκες. Έτσι, λοιπόν, οι φερόμενες ως κατ’ εξοχήν γυναικείες υποθέσεις, παράγουν κοινωνικά και πολιτικά υποδείγματα, που ανανεώνουν τις μορφές των κοινωνικών οργανώσεων και των πολιτικών φορέων.

Η ιστορία των αστικών κοινωνικών κινημάτων έχει αναδείξει τον καθοριστικό ρόλο των γυναικών στη δημιουργία και τα χαρακτηριστικά τους. Στο μνημειώδες έργο του «Η πόλη και οι Αποκάτω» ο Manuel Castells περιγράφει τη δράση των γυναικών και τη μαζική παρουσία τους  στα αστικά κοινωνικά κινήματα.

Ένα παράδειγμα, αυτό της Απεργίας Ενοικίων στη Γλασκόβη, το 1915, που καθιέρωσε το δικαίωμα στην κατοικία ως υποχρέωση του κράτους, ξεκίνησε από γυναίκες και συγκροτήθηκε μέσα στους χώρους της καθημερινής ζωής τους: τη γειτονιά και το σπίτι. Η Ένωση των Γυναικών της Γλασκόβης για την Κατοικία αριθμούσε 3.000 μέλη. Οι γυναίκες τέθηκαν στην πρώτη γραμμή.  Οι άνδρες και οι γιοι τους πολεμούσαν τους Πρώσους της Γερμανίας, έτσι  η μόνη εναλλακτική λύση γι’ αυτές ήταν η δημοτική κατοικία. Ίδρυσαν επιτροπές αγώνα ανά τετράγωνο και γειτονιά, πραγματοποίησαν μαζικές διαδηλώσεις και απέκρουσαν με δυναμικά μέσα  τις εξώσεις,  καλώντας σε υποστήριξη τα εργοστάσια, όπου αυτό ήταν αναγκαίο.

Παρόλα αυτά δεν έχουν καταγραφεί καθαρά φεμινιστικά αιτήματα στο κίνημα. Οι γυναίκες διεκδίκησαν το δικαίωμα στη ζωή για τις οικογένειές τους και αποτέλεσαν τους αντιπροσώπους μιας διαμαρτυρίας προσανατολισμένης στην κατανάλωση, ως συνέχεια του ρόλου τους μέσα στην οικογένεια. Βέβαια, η ίδια η διαδικασία δεν μπορεί παρά να μετασχηματίζει την αντίληψη των γυναικών για τον εαυτό τους  και τον ρόλο τους στην κοινότητα, έτσι μπορούμε να περιγράψουμε την απεργία της Γλασκόβης, με τα λόγια του Castells, ως ένα κίνημα γυναικών με αίσθηση εγγύτητας στο φεμινιστικό κίνημα.

Όσον αφορά το Κίνημα των Ενοικιαστών, στη Βέρα Κρουζ, το 1922, το οποίο συγκλόνισε το Μεξικό αλλά τελικά ηττήθηκε, όλες οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στον αποφασιστικό ρόλο των γυναικών. Οι γυναίκες ξεκίνησαν δυναμικά την απεργία των ενοικίων, οργάνωσαν τις επιτροπές σε κάθε συγκρότημα κατοικίας και αντιστάθηκαν στις εξώσεις, συγκρουόμενες με την αστυνομία. Αυτοοργανώθηκαν σε ένα δίκτυο ομάδων που έτρεχαν σε βοήθεια όταν άκουγαν το σινιάλο της σφυρίχτρας. Οι συλλήψεις ήταν περισσότερες μεταξύ των γυναικών και οι γυναίκες βγήκαν στο δρόμο ενάντια στο στρατό, όταν ήρθε η ώρα,  τον Ιούλιο του 1922. Γνωρίζουμε ότι πολλές γυναίκες ακτιβίστριες ήρθαν από την πόλη του Μεξικού για να ενωθούν με το κίνημα.

Όπως και σε άλλες περιπτώσεις, δεν βρίσκουμε ίχνη ρητών φεμινιστικών θεμάτων στο κίνημα, του οποίου η ηγεσία ήταν άνδρες. Αλλά η αλήθεια παραμένει: ήταν κυρίως ένα κίνημα γυναικών.

Όσον αφορά τα κινήματα στις γειτονιές της Αθήνας, με τη γυναικεία υπεροχή και σφραγίδα,  δεν είναι σαφές το κατά πόσο οι στόχοι, τα περιεχόμενα και οι μορφές του αγώνα, ανάγονται ευθέως ή εμμέσως στη φεμινιστική προσέγγιση. Φυσικά συμμετέχουν και φεμινίστριες, το πιο σημαντικό, όμως, στοιχείο είναι ότι τα ανατρεπτικά συμβάντα στα κινήματα αυτά συναντούν τη φεμινιστική προβληματική που αρνείται την ιεραρχία, ενθαρρύνει τη συμμετοχή και αφοπλίζει τον πολιτικό λόγο από στερεότυπα στερούμενα ουσίας.

Πηγή: Αυγή