Subscribe via RSS Feed

Tag: "βία"

Ας πεθάνει κι ένας άντρας: εισαγωγή στη γυναικεία αυτοάμυνα

comfetti violence

των Esra Dogan και Άννα Σιγαλού

Μιλάμε πολύ τελευταία για βία. Μιλάμε για τους ξυλοδαρμούς, για τους βιασμούς και για τους φόνους. Μιλάμε για άντρες που χτύπησαν, άφησαν σημάδια και μιλάμε για γυναίκες που μάτωσαν, που κατέληξαν στο νοσοκομείο, που πέθαναν.

Καμιά φορά μιλάμε και για γυναίκες που χτύπησαν και σκότωσαν άντρες. Η διαφορά είναι ότι όταν μιλάμε γι αυτές, στις περισσότερες περιπτώσεις μιλάμε αλλιώς: τις υποστηρίζουμε, χαιρόμαστε και εμπνεόμαστε από αυτές.

Στην Γαλλία 434.000 άτομα υπέγραψαν πέρυσι υπέρ της αποφυλάκισης της Jacqueline Sauvage, μιας γυναίκας που πυροβόλησε τρεις φορές τον άντρα της το 2012. Χιλιάδες γυναίκες στην Τουρκία ανήγαγαν την Cilem Dogan σε φεμινιστικό σύμβολο τον Ιούλιο του 2015 όταν, αφού συνελήφθη για την δολοφονία τους άντρα της, δήλωσε “πάντα οι γυναίκες θα πεθαίνουν? ας πεθαίνουν κι οι άντρες καμιά φορά”.

Φταίει που είμαστε αιμοδιψείς μίσανδρες φεμινίστριες; Έχουμε δυό μέτρα και δυό σταθμά;

Μπορεί να μοιάζει σαν να χαιρόμαστε για τον θάνατο, στην πραγματικότητα όμως χαιρόμαστε που μια γυναίκα διεκδίκησε τη ζωή της. Γιατί σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, οι γυναίκες αυτές που σκότωσαν, το έκαναν για να ξεφύγουν. Να ξεφύγουν από έναν βίαιο ή καταπιεστικό σύντροφο, να ξεφύγουν από ένα περιβάλλον που τελικά θα σκότωνε αυτές. Γιατί η βία δεν είναι μία, έχει σημασία ποιος την διαπράττει και γιατί. Για εμάς αυτές οι γυναίκες δεν διέπραξαν έγκλημα, αυτοαμύνθηκαν

 

Τα τελευταία χρόνια η αυτοάμυνα των γυναικών έχει αρχίσει να μπαίνει στην δημόσια συζήτηση, καθώς οι γυναίκες την κάνουν πράξη. Η περίπτωση της Jacqueline στη Γαλλία και στης Cilem στην Τουρκία ξεκίνησαν δημόσιες συζητήσεις για την βαρύτητα της αυτοάμυνας των γυναικών, αναδεικνύοντας ως δικαίωμα των κακοποιημένων γυναικών τον αγώνα για ζωή.

Σε άλλα μέρη του κόσμου η αυτοάμυνα ασκείται ως συλλογική πράξη, καθώς γυναίκες σχηματίζουν ομάδες για να προστατέψουν τους εαυτούς τους απέναντι στην αντρική βία. Στην πόλη του Μεξικό οι “Κόρες της Βίας” (Hijas de Violencia) πυροβολούν με κομφετί τραγουδώντας Punk άντρες που παρενοχλούν γυναίκες στον δρόμο. Στην μεγαλύτερη επαρχία της Ινδίας, την Uttar Pradesh, η Gulabi Gang είναι ένα δίκτυο 400.000 γυναικών που φοράνε ροζ σαρίες και τιμωρούν άντρες που κακοποιούν, βιάζουν, δέρνουν εφόσον η αστυνομία δεν ανταποκριθεί στις καταγγελίες των γυναικών. Στην Rojava οι Κούρδισσες γυναίκες είναι στην πρώτη γραμμή του πολέμου εναντίον του ISIS, που μεταξύ άλλων σκοτώνουν, βιάζουν, βασανίζουν, φυλακίζουν γυναίκες.

Δικαίωμα στα χαρτιά

Η αυτοάμυνα έχει αναγνωριστεί από διεθνείς συμβάσεις καθώς και στον ποινικό κώδικα της Ελλάδας που ορίζει ότι δεν είναι άδικη η πράξη που τελείται σε περίπτωση άμυνας και ο δράστης δεν τιμωρείται. Η άμυνα ορίζεται ως την “αναγκαία προσβολή του επιτιθέμενου, στην οποία προβαίνει κάποιος, για να υπερασπισθεί τον εαυτό του ή άλλον από άδικη και παρούσα επίθεση που στρέφεται εναντίον τους”.

Παρόλο όμως που η αυτοάμυνα υπάρχει στο νομικό πλαίσιο, δεν ασκείται σχεδόν ποτέ από γυναίκες και όταν αυτή ασκείται, η κοινωνία και τα δικαστήρια αρνούνται να αναγνωρίσουν ότι αυτές βίωναν βία και κινδύνευαν πραγματικά, αμφισβητώντας ότι ήταν άμυνα. Αρνούνται δηλαδή να αναγνωρίσουν ότι μια γυναίκα έχει το δικαίωμα να υπερασπιστεί τη ζωή της.

Στα δικαστήρια δημιουργείται πρόβλημα κατά την αποδεικτική διαδικασία γιατί όποτε μια γυναίκα ισχυρίζεται ότι ζούσε σε βία ή σε κακοποιητικό περιβάλλον ή φοβόταν για τη ζωή της, αμφισβητείται ο λόγος της και υποτιμάται ο φόβος της. Έτσι πολύ συχνά, όταν μια γυναίκα σκοτώνει ή τραυματίζει έναν άντρα, αποτυγχάνουν τελικά να αποδεχτούν τα νόμιμα δικαιώματα της στην άμυνα. Από την άλλη πλευρά, τα ίδια δικαστήρια όχι μόνο προσπαθούν να βρουν ελεφρυντηικά για άντρες που χτυπάνε, βιάζουν και σκοτώνουν γυναίκες, αλλά σχεδόν πάντα το περιστατικό υποτιμάται (και βαφτίζεται “έγκλημα πάθους”) και η ευθύνη της επίθεσης μετατοπίζεται στην γυναίκα: τον προκάλεσε, τον απέρριψε. Οπότε ο νόμος δίνει άλλη αξία στην ζωή των γυναικών και στην ζωή των αντρών.

Γιατί την αγνοούμε

Η γυναικεία αυτοάμυνα είναι θεσμοθετημένη αλλά όχι νομιμοποιημένη από την κοινωνία. Το νομικό σύστημα, ως καθρέφτης της κοινωνίας, αρνείται να δει την πραγματική διάσταση της βίας που υφίστανται οι γυναίκες, επειδή η καθημερινή βία κατά των γυναικών είναι πλήρως κανονικοποιημένη, ενώ αντίθετα η αντίσταση των γυναικών σε αυτήν την βία αντιμετωπίζεται ως περιθωριακή.

Η βία (σωματική, ψυχολογική, σεξουαλική) είναι μια συχνή παρουσία στις ζωές μας και ζούμε υπό την διαρκή απειλή της. Σύμφωνα με έρευνα της EU FRA του 2014, 1 στις 3 γυναίκες στην ΕΕ έχει βιώσει σωματική ή/και σεξουαλική βία από τα 15, ενώ 1 στις 20 έχει βιαστεί.

Παρόλα αυτά, επικρατεί μια αντίληψη για την έμφυλη βία, που την τοποθετεί στα ίδια πλαίσια με την βία που μπορούν να βιώσουν και οι άντρες. Βία θεωρούμε πως βιώνει μια γυναίκα άμα τρώει ξύλο, άμα βιαστεί, άμα της επιτεθούν άγνωστοι. Κατ επέκταση, η απάντηση της στην βία μπορεί να είναι αυτοάμυνα μόνο σε τέτοιες περιπτώσεις.

Στην πραγματικότητα η εμπειρία των γυναικών μέσα στην κοινωνία είναι αντιδιαμετρικά αντίθετη από αυτή των αντρών. Ζούμε υπό άλλους όρους, με άλλη αποδοχή (ή μη) από την κοινωνία, με άλλες ευθύνες. Η αξία μας θεωρείται διαφορετική και οι προσωπικές μας σχέσεις διέπονται από την πατριαρχία με τρόπο τέτοιο που τοποθετούμαστε σε αυτές ως υποδεέστερες. Η βία που βιώνουμε, πέρα από σωματική, είναι και ψυχολογική, κοινωνική, θεσμική και δεν αποτελεί μεμονωμένα γεγονότα μέσα στην ζωή μας, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι της.

Εφόσον δεν αναγνωρίζεται η ιδιαίτερη εμπειρία των γυναικών στην πατριαρχία, δεν μας δίνεται διέξοδος από αυτήν. Σε μια κοινωνία κι ένα κράτος που γυρνάει διαρκώς την πλάτη σε αυτή, οι γυναίκες που χρησιμοποιούν βία δεν το κάνουν γιατί είναι τρελές, το κάνουν γιατί δεν έχουν άλλη επιλογή.

Η σημασία του να αμυνόμαστε

Το ότι αποδεχόμαστε την βία ως κάτι φυσιολογικό και αναπόφευκτο σημαίνει και ότι δεν μαθαίνουμε να οχυρωνόμαστε απέναντι σε αυτήν. Καθ όλη τη διάρκεια της ζωής μας μαθαίνουμε να είμαστε υπομονετικές, υποχωρητικές και να συγχωρούμε. Έτσι, οι γυναίκες εκπαιδευόμαστε με τέτοιο τρόπο που καταλήγουμε να φερόμαστε κι εμείς οι ίδιες σαν η βία που δεχόμαστε να είναι αόρατη κι ασήμαντη.

Έτσι μαθαίνουμε να μην αντιδράμε στην αντρική βία. Αυτό φαίνεται χαρακτηριστικά στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις πιο ήπιες εκφράσεις της βίας, όπως η παρενόχληση στον δρόμο, η σωματική και λεκτική παρενόχληση και κάποιες σεξουαλικές επιθέσεις που δεν θεωρούνται “και τόσο σημαντικές” από την (πατριαρχική) κοινωνία. Πόσες από εμάς διδαχτήκαμε να αντιμετωπίζουμε τον άντρα που φωνάζει “κοίτα τον κώλο της” καθώς περνάμε από μπροστά του; πόσες από εμάς ενθαρρυνόμαστε να σπρώξουμε μακρυά μας τον άντρα που κολλάει πάνω μας στο μετρό; πόσες από εμάς παροτρυνθήκαμε να χτυπήσουμε τον συμμαθητή που “για πλάκα” σήκωσε τη φούστα μας στο σχολείο; πόσες από εμάς απαντήσαμε στους δασκάλους και τους συμμαθητές που μας μείωσαν επειδή είμαστε γυναίκες; και τέλος, πόσες από εμάς καταγγείλαμε την σεξουαλική παρενόχληση που συνέβει στη δουλειά μας και στο κοινωνικό μας περιβάλλον, ή έστω μιλήσαμε γι αυτήν σε τρίτους;

Μαθαίνουμε πως είναι καλύτερο να παραμένουμε σιωπηλές και να μην απαντάμε σε τέτοιες περιπτώσεις ούτε καν λεκτικά, ελπίζοντας ότι η βία θα αποκλιμακωθεί από μόνη της με κάποιον μαγικό τρόπο. Όσες φορές τολμάμε να απαντήσουμε κατηγορούμαστε για κλιμάκωση τη βίας, για έκθεση του εαυτού μας σε κίνδυνο. Σε αυτό το πλαίσιο, όπου η βία που δεχόμαστε ως γυναίκες είναι κανονικοποιημένη, είναι κανονικοποιημένη και η μη-απάντηση σε αυτήν. Ταυτόχρονα η αυτοάμυνα αντιμετωπίζεται σαν ένα περιθωριακό εργαλείο, το οποίο ως γυναίκες πρέπει να αποφεύγουμε όσο μπορούμε.

Το επιχείρημα υπέρ της νομιμοποίησης της αυτοάμυνας των γυναικών βασίζεται στο γεγονός ότι οι γυναίκες δεν είμαστε αντικείμενα αλλά υποκείμενα, άρα αρνούμαστε να είμαστε παθητικές σε άβολες και βίαιες καταστάσεις. Πράγματι, η αυτοάμυνα συμβάλει στην εικόνα των γυναικών ως ελεύθερες και αυτός ακριβός είναι ο λόγος που η πατριαρχική κοινωνία απορρίπτει αυτές που αντιστέκονται στην καταπίεση και την βία.

Είναι τρομερά δύσκολο να αναγνωρίσεις ότι δέχεσαι βία και κυρίως να αντιδράσεις σε αυτήν. Δεν μπορούμε όμως να αγνοήσουμε ότι η αυτοάμυνα έχει τεράστια σημασία για την αποφυγή της έμφυλης βίας και των γυναικοκτονιών. Όσο περισσότερο νομιμοποιείται κοινωνικά η γυναικεία αυτοάμυνα και αναγνωρίζεται ως ένα αυτονόητο δικαίωμα στη ζωή, τόσο θα ενθαρρύνονται γυναίκες να ορθώσουν το ανάστημα τους απέναντι σε επιθέσεις που δέχονται οι ίδιες, αλλά και στο να παρεμβαίνουν σε καταστάσεις όπου στοχοποιούνται και κινδυνεύουν άλλες γυναίκες. Επίσης η νομιμοποίηση της αυτοάμυνας θα συμβάλει αναμφισβήτητα και στην αύξηση των καταγγελιών επιθέσεων έμφυλης βίας, καθώς το στίγμα θα μετατοπίζεται από την γυναίκα που κακοποιείται στον άντρα που κακοποιεί. Διαδίδοντας την αυτοάμυνα ως κοινωνική πρακτική, οι άντρες θα νιώθουν μικρότερη νομιμοποίηση στο να χρησιμοποιούν βία για να ελέγξουν, τιμωρήσουν, εκδικηθούν και οι γυναίκες θα νιώθουν μεγαλύτερη νομιμοποίηση στους αγώνες τους (ατομικούς και συλλογικούς) απέναντι σε αυτήν την βία.

Τίνος είναι η ευθύνη;

Η βία είναι τόσο εδραιωμένη στην κοινωνία που το να συμβαίνει είναι η φυσική τάξη των πραγμάτων. Το να αμύνεσαι και να αντιστέκεσαι συχνά σημαίνει να στέκεσαι μόνη σου απέναντι στον καταπιεστή σου, στην κοινωνία που τον συγκαλύπτει ή τον παραβλέπει και στο κράτος που δεν σου παρέχει προστασία ή διέξοδο.

Το νομικό σύστημα αποφαίνεται με κάθε ευκαιρία ότι οι γυναίκες φέρουμε την ευθύνη της κακοποίησης μας είτε γιατί την προκαλέσαμε είτε γιατί δεν προσπαθήσαμε αρκετά να την αποτρέψουμε. “Γιατί δεν έκλεισες τα πόδια σου”, “γιατί του μίλαγες”, “γιατί ήπιες τόσο”, “γιατί δεν πήγες στην αστυνομία” είναι φράσεις που έχουν απευθυνθεί σε γυναίκες -θύματα βίας σε δικαστήρια, όπου δικάζονταν άντρες για βιασμούς και ξυλοδαρμούς.

Η αυτοάμυνα, από εργαλείο μοιάζει να χρησιμοποιείται σαν όπλο εναντίων μας.

Εμείς όμως μιλώντας για αυτοάμυνα μιλάμε για αντίσταση, και θέλουμε να καταστήσουμε σαφές ότι αυτή η αντίσταση είναι δικαίωμα και όχι υποχρέωση. Δικαίωμα απέναντι σε μια καθημερινότητα που μας πληγώνει, αλλά όχι υποχρέωση απέναντι σε μια κοινωνία που αγνοεί τις φωνές μας και σε ένα δικαστικό σύστημα που δεν μας δικαιώνει σχεδόν ποτέ. Η άμυνα δεν είναι νομική υποχρέωση, η απουσία της δεν είναι κατηγορητήριο. Το αν θα καταφέρουμε ή όχι να αντιταχθούμε στην βία που δεχόμαστε είναι ένα στοίχημα, όχι όμως κάτι που μπορεί να στραφεί εναντίων μας.

Ως φεμινίστριες όμως θεωρούμε αυτήν την αντίσταση αναγκαία. Την οφείλουμε στις γυναίκες που ματώνουν και καταπιέζονται, στις γυναίκες που κινδύνεψαν και στις γυναίκες που θα κινδυνέψουν στο μέλλον. Όσο δεν είναι ατομική μας ευθύνη να σταθούμε μόνες απέναντι σε ένα ολόκληρο σύστημα και τους μηχανισμούς του, τόσο είναι συλλογική μας ευθύνη το να συσπειρωθούμε για να αμφισβητήσουμε τς δομές εξουσίας και τους ρόλους που μας επιβάλει η πατριαρχία.

Κάθε φορά που μια γυναίκα αμύνεται στέλνει ένα μήνυμα στην κοινωνία: ότι η ζωή της έχει την ίδια αξία με του άντρα. Ας αρχίσουμε να στέλνουμε αυτό το μήνυμα.

 

Διαβάστε ακόμα:

Sexharassmap: η σημασία καταγραφής της σεξουαλικής βίας

Ποτέ μου δεν έχω νιώσει τόσο μόνη

Τελικά ποιοί βιάζουν;

Αυτό τώρα είναι βιασμός;

Share

Gaslighting: μέσα στη σχέση σου, αμφισβητείς τη διανοητική σου διαύγεια;

gaslightcover.0

της Esra Dogan

Σημείωση της αρθρογράφου: Η επιλογή γένους στο άρθρο γίνεται με την παραδοχή ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η γυναίκα είναι το θύμα και ο θύτης είναι ο σύντροφός της. Αυτό δεν αποτελεί έκπληξη αφού το gaslighting είναι ένα είδος συναισθηματκού χειρισμού και ψυχολογικής βίας που βασίζεται στην εξουσία και την καταπίεση, και ως τέτοιο εμφανίζεται πολύ συχνότερα σε έμφυλες σχέσεις όπου είναι καθιερωμένες οι ιεραρχικές δομές εξουσίας. Ωστόσο μπορεί να ισχύει και το αντίθετο (δηλαδή το θύμα να είναι άντρας) ενώ δεν αποκλείονται και άλλες σχέσεις πέραν των ετεροφυλικών.

«Αντιδράς υπερβολικά.»

«Γιατί κλαις πάλι; Παραείσαι ευαίσθητη.»

«Φαντάζεσαι πράγματα. Αυτό δεν συνέβη ποτέ.»

«Έχεις τρελαθεί, δεν το είπα ποτέ αυτό.»

«Σταμάτα να κάνεις σαν τρελή. Δραματοποιείς τα πάντα!»

«Θα το χειριστώ εγώ αυτό. Εσύ θα τα κάνεις χάλια.»

Έχετε ακούσει ποτέ αυτές τις φράσεις από τον σύντροφό σας ή από κάποιον με τον οποίο έχετε στενή σχέση; Έχετε αμφισβητήσει τα συναισθήματά σας, την κρίση σας, τη μνήμη σας, τη διανοητική σας διαύγεια ή ολόκληρη την πραγματικότητά σας; Αν ναι, συνεχίστε να διαβάζετε το άρθρο αυτό, καθώς είναι πολύ πιθανόν να είστε θύμα μιας μορφής συναισθηματικής κακοποίησης, που ονομάζεται «gaslighting».

Ο όρος gaslighting προέρχεται από ένα θεατρικό έργο του 1938, στο οποίο βασίστηκε και η ταινία του 1944 «Gaslight» (ελληνικός τίτλος: Ο εφιάλτης), στην οποία ο σύζυγος έχει βάλει σκοπό να πάρει στην κυριότητά του τα κοσμήματα της συζύγου του, βγάζοντάς την τρελή και κλείνοντάς την σε ψυχιατρείο. Για να το επιτύχει, ξεκινάει να χαμηλώνει επίτηδες τα φώτα (που τότε λειτουργούσαν με γκάζι, εξ ου και ο τίτλος «Gaslight») στο σπίτι τους αλλά της λέει ότι εκείνη το φαντάζεται και ότι η ένταση του φωτός δεν μειώνεται. Έτσι, διαμορφώνοντας στρατηγικά το σκηνικό και δίνοντάς της ψεύτικες πληροφορίες για να παίξει με τη μνήμη και την αντίληψή της, την μπερδεύει τόσο πολύ που εκείνη αρχίζει να πιστεύει ότι είναι παρανοϊκή.

Πλέον, οι ψυχολόγοι αναγνωρίζουν ότι το gaslighting μπορεί να πάρει πολλές μορφές αλλά, σε κάθε περίπτωση, έχει να κάνει με τη διαστρέβλωση της πραγματικότητας και τη χειραγώγηση του θύματος ώστε να αμφισβητεί τη πνευματική του ισορροπία και τη μνήμη του. Όσο το θύμα χάνει την εμπιστοσύνη του στην ίδια του την κρίση και αποδέχεται την ερμηνεία της πραγματικότητας όπως την παρουσιάζει ο σύντροφός του, ο θύτης καταφέρνει να ελέγχει σε μεγάλο βαθμό το θύμα.

Πώς μπορείτε, λοιπόν, να διαγνώσετε το gaslighting; Σύμφωνα με τη συγγραφέα και ψυχαναλυτή Robin Stern, τα παρακάτω αποτελούν συνήθεις ενδείξεις ότι έχετε πέσει θύμα του gaslighting;

1. Συνεχώς αμφισβητείτε τον εαυτό σας

Η Stern λέει ότι, αν είστε θύμα του gaslighting, αρχίζετε να αμφισβητείτε τον εαυτό σας και τη δική σας εκδοχή για τα γεγονότα, καθώς έχετε επιτρέψει στον θύτη να ορίζει την πραγματικότητά σας και να διαστρεβλώνει την κρίση σας.

2. Αρχίζετε να αναρωτιέστε αν παραείστε ευαίσθητη

Σας έχει κατηγορήσει τόσες φορές ο σύντροφός σας ότι είστε υπερβολικά ευαίσθητη, που τελικά αρχίζετε να πιστεύετε ότι παραείστε συναισθηματική.

3. Συχνά αισθάνεστε μπερδεμένη και τρελή

Ο σύντροφός σας συχνά σας χειραγωγεί όταν συζητάτε με τέτοιο τρόπο που φαίνεστε εσείς παράλογη. Νιώθετε μπερδεμένη σε σχέση με την τροπή των συζητήσεων και των γεγονότων, διερωτώμενη τι δεν πάει καλά με εσάς.

4. Δυσκολεύεστε να λάβετε απλές αποφάσεις

Σας φαίνεται δύσκολο να λάβετε αποφάσεις ακόμα και για απλά θέματα, όπως πότε να επισκεφτείτε τους γονείς σας, τι να φορέσετε στον γάμο της φίλης σας, τι να κάνετε το Σαββατοκύριακο.

5. Συνειδητοποιείτε ότι συνεχώς απολογείστε

Καταλήγετε να ζητάτε συνεχώς συγγνώμη, γιατί ο σύντροφός σας κάνει να νιώθετε ότι έχετε πάντα άδικο. Είστε τόσο συνηθισμένη να απολογείστε που πιάνετε τον εαυτό σας να ζητάει συγγνώμη καθημερινά από φίλους, συναδέλφους κ.λπ., συχνά χωρίς να υπάρχει λόγος.

6. Σας κατακλύζουν συναισθήματα λύπης και νιώθετε ένα κενό μέσα σας

Δεν καταλαβαίνετε γιατί είστε τόσο δυστυχισμένη, ενώ φαινομενικά έχετε τόσα καλά στη ζωή σας. Φυσικά, το αίσθημα απελπισίας και δυστυχίας μπορεί να αποτελεί και ένδειξη κατάθλιψης η οποία να μη συνδέεται άμεσα με το gaslighting ή τη σχέση σας. Ωστόσο, αν συνυπάρχουν και αρκετές άλλες ενδείξεις, είναι πολύ πιθανόν να είστε θύμα του gaslighting.

7. Έχετε την αίσθηση ότι παλιά είχατε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και ήσασταν πιο χαλαρή

Αρχίζετε να αναρωτιέστε αν ήσαστε πάντα έτσι και, αν όχι, γιατί έχετε τόσο λίγη αυτοπεποίθηση και είστε αγχώδης.

8. Έχετε γίνει εντελώς ανασφαλής

Λόγω της ανασφάλειάς σας, υποτιμάτε την αξία σας. Αν νιώθετε συνεχώς ότι δεν αξίζετε, ίσως αυτό να αποτελεί άλλη μια προειδοποίηση ότι έχετε πέσει θύμα του gaslighting. Σε σχέσεις όπου υφίσταται gaslighting, παρατηρείται ότι και οι δύο σύντροφοι υποφέρουν από έντονη ανασφάλεια. Ενώ το θύμα εγκαταλείπει την εξουσία του, την ταυτότητά του και χάνει το μυαλό του υιοθετώντας την αντίληψη του άλλου, ο ανασφαλής θύτης επιχειρεί να νιώσει ασφάλεια ελέγχοντας την αντίληψη που έχει η σύντροφός του για τον εαυτό της.

9. Νιώθετε ότι δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα σωστά

Κινείστε προσεκτικά όταν είστε κοντά στον σύντροφό σας, για να αποφύγετε ένα ακόμα λάθος. Ίσως ακόμα και να αναρωτιέστε αν είστε «αρκετά καλή» σύντροφος / σύζυγος / εργαζόμενη / φίλη.

10. Κρύβετε πληροφορίες από τους φίλους και την οικογένειά σας ώστε να μην χρειαστεί να δώσετε εξηγήσεις

Επιλέγετε να μην μοιράζεστε τα προβλήματα, τη διαστρεβλωμένη αντίληψή σας για την πορεία των συμβάντων και τα αρνητικά σας συναισθήματα με τους πιο κοντινούς σας ανθρώπους. Επίσης, συχνά λέτε ένα σωρό δικαιολογίες στους φίλους και στην οικογένειά σας για να αιτιολογήσετε την περίεργη συμπεριφορά του συντρόφου σας.

11. Ξεκινάτε να λέτε ψέματα για να αποφεύγετε την ταπείνωση, τις κατηγορίες και τη διαστρέβλωση της πραγματικότητας

Ενδέχεται να έχετε κουραστεί τόσο πολύ από την ανατροπή της δικής σας εκδοχής για τα γεγονότα και των συναισθημάτων σας και από τις συνεχείς απολογίες που προτιμάτε να πείτε ψέματα για να αποφύγετε τις αντιπαραθέσεις.

Εκτός από αυτές τις ενδείξεις, εκ των οποίων ακόμα και αν παρατηρούνται λίγες είναι αρκετό για να αποδειχτεί ότι είστε θύμα του gaslighting, μπορεί επίσης να παρατηρήσετε ότι υπάρχει μια κυκλικότητα στα επιχειρήματα και στις καταστάσεις που βιώνετε με τον σύντροφό σας. Εκείνος δεν δέχεται να σας ακούσει, προσποιείται ότι δεν καταλαβαίνει τι λέτε ή απλώς προσπαθεί να αλλάξει θέμα και να σας κάνει να σωπάσετε. Εσείς, μετά από αυτή τη συμπεριφορά, αρχίζετε να αμφισβητείται τον εαυτό σας ή/και πραγματικά τον πιστεύετε όταν λέει ότι «εσείς φταίτε για όλα». Αν ισχύουν αυτά, τότε προσέξτε.

Να έχετε υπόψη ότι η διαδικασία του gaslighting συνήθως συμβαίνει σταδιακά και στην αρχή μοιάζει δύσκολο να το πιστέψετε. Παρατηρείτε περίεργες συμπεριφορές από τον σύντροφό σας αλλά κατά κύριο λόγο μοιάζουν άκακες και οδηγούν σε μικρά συμβάντα. Κάποια στιγμή όμως φτάνετε να υιοθετείτε αμυντική στάση, προσπαθείτε να υπερασπιστείτε τον εαυτό σας από τη χειραγώγηση του θύτη αλλά τρελαίνεστε σκεπτόμενη ξανά και ξανά τις συζητήσεις και τις ατέλειωτες αντιπαραθέσεις με τον σύντροφό σας μέχρι τελικά να φτάσετε στο στάδιο της κατάθλιψης, όπου τόσο εσείς όσο και πιθανόν οι άλλοι γύρω σας να παρατηρούν ότι δεν είστε χαρούμενη και έχει μειωθεί η αυτοπεποίθησή σας.

Το κακό είναι ότι όταν κάποιος σας κακοποιεί συναισθηματικά και σας χειραγωγεί, είναι δύσκολο να το καταλάβετε. Αν και μάλλον συνειδητοποιείτε ότι κάτι πάει πραγματικά πολύ στραβά και αισθάνεστε όντως άγχος, φόβο και σύγχυση, πρόκειται συνήθως για τόσο σταδιακή διαδικασία που τα σημάδια της είναι τόσο αόρατα, σε αντίθεση με τη σωματική βία, που μπορεί να σας πάρει πολύ καιρό για να διερωτηθείτε αν υπάρχει κακοποίηση. Ιδιαιτέρως αν είστε θύμα του gaslighting, μπορεί να είναι αρκετά δύσκολο να το αναγνωρίσετε, καθώς όπως εξηγεί η Abby Rodman η ίδια η κακοποίηση μπορεί να καταλήξει να ταυτίζεται με τη σύγχυση την οποία εκλαμβάνετε πλέον ως τη φυσιολογική σας κατάσταση.

Τα καλά νέα είναι ότι μπορεί να βγείτε από αυτόν τον φαύλο κύκλο, αν αναζητήσετε και προσδιορίσετε τις ενδείξεις αυτού του καταστρεπτικού μοτίβου στη σχέση σας. Η Dr. Stern, στο βιβλίο της «Gaslight Effect» σημειώνει ότι αν είστε θύμα του gaslighting, είναι δυνατόν να σταματήσετε τις συνέπειές του. Για να συμβεί αυτό, θα πρέπει να κινητοποιηθείτε α) εντοπίζοντας το πρόβλημα, β) εστιάζοντας στον στόχο να αλλάξετε την κατάστασή σας προς το καλύτερο αντί να κατηγορείτε τον εαυτό σας για την ύπαρξη του προβλήματος, γ) ερχόμενη σε επαφή με τα συναισθήματά σας, από τα οποία έχετε αποσυνδεθεί τόσο πολύ για να μείνετε σε αυτή τη σχέση, δ) ενδυναμώνοντας τον εαυτό σας μέσω της συνειδητοποίησης των δυνατών σας σημείων, ε) κάνοντας βήματα για να βελτιώσετε τη ζωή σας. Αφού κινητοποιηθείτε, μπορείτε να σταματήσετε τη δηλητηριώδη επιρροή του συντρόφου σας α) ξεχωρίζοντας την αλήθεια από τα διαστρεβλωμένα γεγονότα, β) επιλέγοντας να μην συμμετάσχετε σε μια συζήτηση για την οποία έχετε καταλάβει ότι στην ουσία αποτελεί επίδειξη ισχύος, γ) εντοπίζοντας τις καταστάσεις που προκαλούν gaslighting, δ) εστιάζοντας στα συναισθήματα αντί στο «σωστό» και στο «λάθος» και υπενθυμίζοντας στον εαυτό σας ότι δεν μπορείτε να ελέγξετε κανενός τη γνώμη.

Ναι, πιθανόν και να μπορείτε να σώσετε τη σχέση σας από το gaslighting, αν και οι δύο σύντροφοι είναι διατεθειμένοι να ξεκινήσουν εντατική θεραπεία και να δουλέψουν σκληρά. Ναι, είναι πάρα πολύ πιθανόν η σχέση σας να είναι τόσο επιβλαβής που να είναι καλύτερο για εσάς να σταματήσετε μια σχέση κακοποίησης και να σωθείτε από τις συνέπειές του gaslighting, πιθανόν διακόπτοντας και κάθε επαφή με το άτομο που σας κακοποιεί συναισθηματικά.

Ακόμα και αν έχετε την παραμικρή υπόνοια ότι ενδέχεται να είστε θύμα του gaslighting, αρχίστε αμέσως να μοιράζεστε την εμπειρία σας με τους άλλους γύρω σας και ζητήστε υποστήριξη από επαγγελματία ψυχολόγο. Δεν θα πρέπει να εκλογικεύετε ποτέ μια κακοποιητική συμπεριφορά, καθώς έτσι δεν θα νιώσετε ποτέ καλύτερα. Αν μπείτε σε αυτή τη διαδικασία, να θυμάστε πάντα ότι δεν είστε μόνη και σε καμία περίπτωση δεν φταίτε.

Πηγές

Abby Rodman, You’re not going crazy: 5 sure signs you’re being emotional abused. Huffpost. 29,12, 2015.

Robin Stern, Are you in a gaslighting relationship? Here is how to tell, Psychology Today, 19.05.2009.

Susan J Elliot, 10 Ways to Tell if You’re Being Gaslighted. Psychology Today, 16/10/2016

Robin Stern. The Gaslight Effect: How to Spot and Survive the Hidden Manipulation Others Use to Control Your Life, Fusion, 2008.

 

Διαβάστε ακόμα:

Share

«Όταν η βία συναντά τους φεμινισμούς» μια καταγγελία που ξεπερνά τα όρια της καταγγελίας

gray-squares

της ομάδας Φέμιν@tre

Στις 25 Νοέμβρη, την Παγκόσμια Ημέρα Ενάντια στη Βία Κατά των Γυναικών, η κίνηση «Καμιά Ανοχή» διοργάνωσε φεμινιστική βραδινή πορεία. Καθώς η πορεία διερχόταν από τους δρόμους του Μεταξουργείου, άτομα και μέλη ομάδων του queer και φεμινιστικού χώρου – κάποια εξ αυτών με κουκούλες – διαπόμπευσαν, στρίμωξαν σε μια γωνία, έσπρωξαν επανειλημμένα, έβρισαν, τραμπούκισαν και απαίτησαν να αποχωρήσει (για λόγους προηγούμενης προσωπικής διένεξης) από αυτή τη δημόσια κινηματική δράση, μια συντρόφισσα, ενώ αποδέκτες της ίδιας αντιμετώπισης ήταν και μέλη της ομάδας μας (μερικ@ εκ των οποίων έκαναν περιφρούρηση) που έσπευσαν στο σημείο για να σταματήσουν το σκηνικό. Πιο συγκεκριμένα, μας έφραξαν το δρόμο, μας εμπόδισαν να βοηθήσουμε τη συντρόφισσα, μας περιόρισαν την κίνηση στο δημόσιο χώρο χτίζοντας έναν κλοιό με τα σώματά τους. Επιπλέον, μας κατηγόρησαν για αντιφεμινισμό και για στήριξη παραβιαστικού ατόμου.

Επειδή φαίνεται να έχουμε ξεχάσει τα αυτονόητα: τα παραπάνω για μας είναι ΒΙΑ, και ως τέτοια τη βιώσαμε και την καταγγέλλουμε.

Είδαμε μια αυτοοργανωμένη επίθεση πολλών εναντίον μίας γυναίκας, με τη στήριξη και ανοχή – συναίνεση άλλων, ενώ οι ίδιες επανέρχονταν διαρκώς στον προπηλακισμό παρόλο που η συντρόφισσα δεν απαντούσε στις προκλήσεις τους, μέχρι και που παρατάχθηκαν σαν μπάτσοι στο πεζοδρόμιο πηγαίνοντας η μία πίσω από την άλλη, προσπαθώντας να επιδείξουν την ισχύ τους. Η  συντρόφισσα όπως και τα μέλη της ομάδας μας δεν έκαναν χρήση του δικαιώματος της αυτοάμυνας, πράγμα που εκθέτει ακόμη περισσότερο τις επιτιθέμενες. Αναρωτιόμαστε αν οι υποτιθέμενες συντρόφισσες αναλογίστηκαν τις συνέπειες των όσων έπραξαν. Σκέφτηκαν καθόλου τις γυναίκες που υπέστησαν και δεν άντεξαν τη διαπόμπευση, τον εξευτελισμό, τις κατηγορίες, την συμπεριφορά του όχλου; Μήπως αναλογίστηκαν, μιας και ευαισθητοποιούνται στα ζητήματα της βίας κατά των γυναικών, των αυτοκτονιών, της πατριαρχίας και της έμφυλης καταπίεσης, σε πόσο δυσάρεστη θέση έβαλαν μια ολόκληρη συντροφική ομάδα και πόσο εξέθεσαν μια γυναίκα που δεν νοιάστηκαν να γνωρίσουν, καθώς αποφάσισαν να το παίξουν δημόσιοι τιμωροί και δικαστές, κατασκευάζοντάς την ως το βίαιο Άλλο και ταυτοποιώντας την ως τοξική αρρενωπότητα; Από την άλλη, οι συμπεριφορές που παρατηρήσαμε υποδηλώνουν υποβόσκουσες ιεραρχικές σχέσεις, μιας και δεν ήταν μόνο η άσκηση της βίας αλλά και η συναίνεση στην άσκηση της βίας. Ωστόσο, μπορούμε να υποθέσουμε ότι αν κάποια υποκείμενα ήθελαν να αντιδράσουν στο περιστατικό βίας, ίσως είχαν δυσκολία να υπερβούν την αμηχανία που προκύπτει από μια de facto εμπιστοσύνη σε συντροφικά, φιλικά κ.λπ. τους πρόσωπα, η οποία αμηχανία αξιοποιείται από όσ@ κατέχουν τα προνόμια της βίας υπέρ τους.

Η εκτέλεση του περιστατικού δείχνει πόσο βαθιά έχει ενσωματωθεί η κουλτούρα της βίας: Η συμπεριφορά του προστάτη, η μάτσο νοοτροπία, η ανάληψη της θέσης του αυτόκλητου ρυθμιστή του δημόσιου χώρου και των σχέσεων, η λογική του προσωπικού ξεκαθαρίσματος με πολιτικό προκάλυμμα, η προσπάθεια βεντετοποίησης των γεγονότων, το πολλές εναντίον μίας γυναίκας. Η συμπεριφορά τους υιοθετεί τα χαρακτηριστικά του εχθρού: πρόκειται για πατριαρχική, εξουσιαστική και αντιφεμινιστική/αντισυντροφική συμπεριφορά.  Αυτά για την ιστορία…

Αυτό που μας σοκάρει είναι ότι «συντροφικά» υποκείμενα, με τα οποία έχουμε συνεργαστεί στο παρελθόν και διατηρούσαμε επαφές και σχέσεις, υποτίμησαν μια πολύ σημαντική πορεία με βαθιά συμβολικό περιεχόμενο, όσο και εμάς ως ομάδα. Δεν αντιμετώπισαν αυτή την πορεία και ως δικό τους κομμάτι αλλά αντίθετα λειτούργησαν επιθετικά, αντιπαραθετικά και επικυριαρχικά προς αυτή, βάζοντάς τη σε κίνδυνο. Αλλά φαίνεται ότι το δικό τους περιεχόμενο στην έννοια της ασφάλειας είναι πιο σημαντικό από των άλλων, μέσα στα πλαίσια ενός κυνισμού, άρα και το μόνο αποδεκτό περιεχόμενο. Επομένως, παρά τις εξαντλητικές συζητήσεις για τους ασφαλείς χώρους, αποδεικνύεται ότι δεν έχουν εμπεδωθεί ακόμα τα αυτονόητα, όπως το ότι σε μια πορεία σεβόμαστε τη διοργάνωση και την περιφρούρηση καθώς και το ίδιο το σώμα της πορείας. Αυτό θεωρείται κεκτημένο. Κεκτημένο θεωρείται, επίσης, ότι ο φεμινιστικός τρόπος επίλυσης των προσωπικών διενέξεων, διαφορών, παρεξηγήσεων κ.λπ. δεν μπορεί να είναι η βία και η αυτοδικία. Αντίθετα προς τα αυτονόητα και κεκτημένα, η άσκηση της βίας επιλέχθηκε ως ο σωστός τρόπος και διανθίστηκε από ένα θεαματικό status και μια lifestyle φεμινιστική παρωδία.

Νιώθουμε, σε αυτό το σημείο, την ανάγκη να κάνουμε μια στοιχειώδη αναφορά σε κάποια ζητήματα για να ανοίξει ο προβληματισμός και ο διάλογος προς κάθε κατεύθυνση:

  1. Αυτοάμυνα και αυτοδικία

Ξαναγυρνώντας στα αυτονόητα, η αυτοάμυνα δεν έχει καμία σχέση με την αυτοδικία. Αντιθέτως, η όποια συσχέτισή τους αναπαράγει ένα λόγο σχετικοποίησης και υποτίμησης του δικαιώματος της αυτοάμυνας, που βάλλεται από την ίδια την πατριαρχία ως δικαίωμα και διεκδίκηση των γυναικών να αυτοπροστατεύονται. Το θέμα δεν είναι να μπούμε στη θέση της πατριαρχίας ούτε να αναλάβουμε τον αντίθετο πόλο του τιμωρού, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία της, αλλά να σπάσουμε το σύστημα που παράγει όλες αυτές τις πατριαρχικές όψεις και τις βίες. Αυτό μπορεί να γίνει, καταρχάς, εφόσον οι ομάδες του φεμινιστικού χώρου χτίσουμε μεταξύ μας σχέσεις εμπιστοσύνης και αλληλεπίδρασης, προβληματιστούμε ειλικρινά για τους ρόλους μας, σεβόμενες τις επιμέρους διαφορές μας, αντί να αναλωνόμαστε στην αναπαραγωγή προτύπων από διάφορους πολιτικούς χώρους, συστημικούς και »αντισυστημικούς» που καλλιεργούν, προτρέπουν και επιθυμούν τις αυτοδικίες. Το στοίχημα είναι να καταφέρουμε να βγούμε προς τα έξω, προς τον κόσμο, που δεν έχει το προνόμιο του προστατευμένου περιβάλλοντος της ομάδας και να επικοινωνήσουμε το φεμινισμό.

  1. Ασφαλείς χώροι

Η ασφάλεια στους φεμινιστικούς χώρους είναι ζήτημα συλλογικής ευθύνης. Ασφάλεια για εμάς σημαίνει να ανοίξουμε το φεμινισμό στο μεγάλο χώρο, να κάνουμε δηλαδή το δύσκολο και να φέρουμε τις εαυτές και τους εαυτούς μας σε θέση ευθύνης. Αν δεν μπορούμε να εγγυηθούμε μεταξύ μας τη στοιχειώδη ασφάλεια σε μια φεμινιστική πορεία, σε μια συλλογική δράση κ.λπ. τότε έχουμε πρόβλημα. Πιστεύουμε ότι με την παρουσία μας και τη θέση ευθύνης, έχοντας σαφή όρια τα οποία κάθε φορά δημοσιοποιούμε, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε συλλογικά κάθε ζήτημα παραβίασης που μπορεί να προκύψει και ότι αυτό είναι το αίσθημα της πραγματικής ασφάλειας που εγγυόμαστε συλλογικά, αναλαμβάνοντας προσωπικές και πολιτικές ευθύνες.

  1. Φεμινισμός και βία

Αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλοί φεμινισμοί, ωστόσο θέλουμε να διαφυλάξουμε τις όψεις των φεμινισμών από τη σχετικοποίηση που επιβάλλεται από την κυρίαρχη τάση, η οποία θεωρεί ότι καθετί που αυτοαναγορεύεται σε φεμινιστικό αξιώνει και το δικαίωμα να είναι φεμινιστικό. Υπερασπιζόμαστε τους φεμινισμούς από την καταχρηστικότητα της οποιασδήποτε επίκλησής τους που δεν έχει σαφές περιεχόμενο, θέση ευθύνης και αναγνώριση της σημασίας του κοινωνικού στοιχείου, ώστε να μη μαϊντανοποιούνται για την εξυπηρέτηση πατριαρχικών και εξουσιαστικών αντιλήψεων. Όπως ζήτημά μας δεν είναι γενικά και αόριστα η κατακραυγή της πατριαρχίας, που μπορεί να γίνει και από μια φιλελεύθερη θέση, αλλά το συγκεκριμένο πλαίσιο αναφοράς ενάντια στην πατριαρχία – που όπως προσδιορίσαμε διαθεματικά, είναι αντικαπιταλιστικό και αντιρατσιστικό μαζί – έτσι, δεν καταδικάζουμε τη βία από όπου και αν προέρχεται, κατά την γνωστή συστημική ρήση. Αντίθετα, αναλύουμε με πολιτικούς όρους τη σχέση βίας και φεμινισμού στα πλαίσια του κινήματος, δηλαδή με βάση τα διαφορετικά πλαίσια και τις συνθήκες, τα χαρακτηριστικά, τις ποιότητες και εντάσεις, καθώς και το ζήτημα της συνάφειας μέσων και σκοπών. Οι όροι αυτοί καθορίζουν και τη στάση μας απέναντι στη βία από φεμινιστική θέση.

Δεν είμαστε πασιφίστριες και πασιφιστές. Θέλουμε, όμως, ένα φεμινιστικό πλαίσιο αναφοράς που θα συμπεριλαμβάνει την κοινωνία. Το πλαίσιο αυτό, για μας, βασίζεται στο ότι ο φεμινισμός είναι πρωτίστως σχεσιακότητα, καλλιέργεια για σχεσιακότητα, διεκδίκηση για σχεσιακότητα, αντίσταση στην απουσία της σχεσιακότητας. Είναι ο τρόπος που αμοιβαία συγκροτούμε τις υπάρξεις μας, τις σχέσεις μας και τα όριά μας. Έτσι, θέλουμε να προβληματιστούμε και να προβληματίσουμε με ένα ερώτημα: αν και είναι εύκολο – το πιο εύκολο – να απαντάς με βία στη βία, πράγμα που δεν επιλέξαμε ως απάντηση, μπορεί αυτό να είναι φεμινιστική πρόταση αν συμβαίνει και υιοθετείται μεταξύ φεμινιστριών ή μπορεί να είναι αναπαραγωγή πατριαρχικών και εξουσιαστικών ρόλων; Κάτω από ποιες συνθήκες και μέσα σε ποια πλαίσια, σκοπούς κ.λπ. αναλύονται και διακρίνονται τα πράγματα αυτά;

  1. Οι πολιτικές της διαφοράς και η πολιτική της ομοιότητας

Αν κάτι μας έχει δείξει η φεμινιστική ιστορία είναι ότι οι διαφορές που έχουν συσκοτιστεί από την πατριαρχία, οι πολλαπλές θέσεις των υποκειμένων, η αξία της ανάδειξης των ιστοριών των «άλλων» και η πρόσβασή τους στο δημόσιο λόγο και στη δημόσια δράση είναι ζητήματα που θεμελιώνουν τη φεμινιστική πρόσληψη και αποτελούν μια άλλη πρόταση ζωής. Η παθογένεια να υπακούσουν οι διαφορετικότητες στην επιτήρηση και την τιμωρία, στον παλιό κανόνα της επιστροφής σε μια ομοιότητα από τη θέση του διαφορετικού αυτή τη φορά, σε μία και μόνη αλήθεια, σε διάφορα ανταγωνιστικά μανιφέστα για το τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνει κάποια για να είναι φεμινίστρια, queer ή οτιδήποτε, σημαίνει ότι δεν έχουμε ακόμα κατανοήσει και δεν προσπαθούμε να ζήσουμε μέσα από τις διαφορές μας, ότι δε μπορούμε να συνυπάρξουμε, να αναβαθμιστούμε ποιοτικά (πολιτικά και προσωπικά) και να βρούμε αυτό που μας συνέχει. Στην πολιτική της ομοιότητας υπάρχει μόνο μία θέση ύπαρξης και μόνο μία θέση θέασης, κρίσης και νοηματοδότησης ως εγγυητής της ασφάλειας και αχθοφόρος της αλήθειας. Στις πολιτικές της διαφοράς υπάρχει η συνείδηση της μερικότητας από τη μια, αλλά συγχρόνως η συνείδηση ότι το έδαφος μας είναι οι σχέσεις μεταξύ μας, έδαφος με όρια, κάθε φορά, που όμως είναι ευθύνη μας να διαφυλάξουμε και να προεκτείνουμε. Το τέλος κάθε ριζοσπαστικής ιδέας είναι η στιγμή που αυτή μεταστρέφεται σε ένα νέο κανόνα, σε μια νέα νόρμα, σε μια πανομοιότυπη πολιτική που συσσωρεύει υπεραξία, χαράσσει ιεραρχίες και ελέγχει προσβάσεις. Προσπαθούμε να διαφυλάξουμε τον πλούτο των διαφορών γιατί αυτό μετακινεί και εμάς σε μια θέση συνύπαρξης και διαλόγου και δεν οδηγεί στην παρακμή μιας θέσης τετελεσμένου που διεκδικεί το προνόμιο της αλήθειας και του σωστού. Υπερασπιζόμεν@ τους φεμινισμούς που αναδεικνύουν αυτές τις διαφορές και την επικοινωνία μεταξύ τους, αντιστεκόμαστε στην επιβολή ενός μοναδικού τρόπου να στοχαζόμαστε, να επικοινωνούμε, να πράττουμε, να νιώθουμε, να ζούμε.

  1. Το προσωπικό είναι πολιτικό

Η εμβληματική αυτή φράση του φεμινιστικού κινήματος επανέρχεται διαρκώς και αναδεικνύει το περιεχόμενο των πραγμάτων που κάνουμε και το πώς τα διαχειριζόμαστε. Δυστυχώς, όμως, χρησιμοποιείται και καταχρηστικά, προκειμένου να νομιμοποιήσει τη διαπόμπευση και το λιντσάρισμα ως φεμινισμό και πολιτική, να ανάγει την αδυναμία και τα λάθη της προσωπικής διαχείρισης σε αναγκαστικό πολιτικό ζήτημα. Το προσωπικό βέβαια, ούτως ή άλλως είναι πολιτικό. Έτσι πολιτικά κρίνεται και η στάση του τραμπουκισμού. Άλλωστε για μας αυτό είναι ένα πολιτικό ζήτημα των καιρών μας: η πολιτικοποίηση του προσωπικού ως δικαιολογία και το «όλ@ εναντίον όλων». Αυτή ακριβώς η λογική αποπολιτικοποιεί το προσωπικό γιατί σβήνει την υποκειμενική δυνατότητα δράσης και ευθύνης που είναι η βαθιά πολιτική διάσταση του υποκειμένου-προσώπου, ενώ στρεβλώνει την έννοια του πολιτικού ως μανιχαϊσμό και εξωτερική σχέση με το προσωπικό. Όταν λέμε ότι το προσωπικό είναι πολιτικό σημαίνει επίσης ότι το πρόσωπο δεν απεκδύεται της προσωπικής του ευθύνης. Αντιθέτως, πολιτικό σημαίνει να την αναλαμβάνει και με αυτό τον όρο να συμμετέχει και να δρα και όχι να αναθέτει τη ρύθμιση της ζωής του σε μια συλλογικότητα, στο κίνημα κ.λπ, σαν να πρόκειται για έναν ακόμα θεσμό, όπως το κράτος, η εκκλησία, η οικογένεια.

Τέλος, θέλουμε να τονίσουμε ότι επιθυμία της ομάδας μας ήταν αφενός να καταγγείλει το περιστατικό, αφετέρου να προβληματίσει ανοίγοντας ένα διάλογο πάνω σε αυτά τα ζητήματα, μιας και δεν επιλέγουμε να αναλωθούμε σε μια καταγγελία. Αυτό που θέλουμε να δηλώσουμε, κλείνοντας, είναι ότι θα είμαστε παρόντ@ και θα υπερασπιζόμαστε τις αρχές μας, διερευνώντας με αναστοχασμό και ανοιχτότητα το φεμινισμό. Θα συζητάμε ανοιχτά για αυτά τα ζητήματα, όπως συζητάμε ανοιχτά για όλα, προσπαθώντας να συνδεόμαστε με όρους πολιτικού πολιτισμού. Αυτό είναι το δικό μας πολιτικό όριο που μπαίνει από τη φεμινιστική θέση ότι το προσωπικό είναι πολιτικό.

%cf%86%ce%b5%ce%bc%ce%b9%ce%bd%ce%b1

 

Share