Subscribe via RSS Feed

Tag: "τέχνη"

Το σχόλιο της Natalie Portman και το παράδειγμα της Σουηδίας

Natalie-Portman-Golden-Globes-All-Male-Director-Nominees

της Ιωάννας Βακάλη

«Και εδώ είναι οι αποκλειστικά αντρικές υποψηφιότητες για το βραβείο σκηνοθεσίας» ήταν το εύστοχο λακωνικό σχόλιο της ηθοποιού Natalie Portman στην 75η απονομή των βραβείων Χρυσές Σφαίρες φέρνοντας στο προσκήνιο την απογοητευτική πραγματικότητα της υποεκπροσώπησης των γυναικών στα βραβεία και πυροδοτώντας σχόλια και απορίες των απανταχού αδαών «Mα αφού είναι λίγες οι γυναίκες σκηνοθέτιδες, πως είναι δυνατόν να παίρνουν και βραβεία;» .

Το θέμα είχε θίξει παλιότερα η φεμινίστρια θεωρητικός κινηματογράφου Laura Mulvey στο έργο της Οπτικές και άλλες απολαύσεις σημειώνοντας μεταξύ άλλων σε σχέση με τις πρώτες έρευνες της δεκαετίας του 70 για τη γυναικεία παρουσία στον κινηματογράφο (μέχρι τότε οι γυναίκες ήταν σχεδόν αόρατες) «αυτές οι πρώτες μέρες της έρευνας για τη θέση των γυναικών στην ιστορία του κινηματογράφου γρήγορα εδραίωσαν το γεγονός ότι οι γυναίκες είχαν αποκλειστεί από την παραγωγή και τη δημιουργία των ταινιών, πιθανότατα σε βαθμό ανάλογο με τη διαβόητη εκμετάλλευση τους  ως σεξουαλικά αντικείμενα στην οθόνη»

Η υποεκπροσώπηση των γυναικών στη βιομηχανία του κινηματογράφου δεν είναι ένα τυχαίο γεγονός που προκύπτει από το χαμηλό ενδιαφέρον των γυναικών για τον κινηματογράφο, όπως άλλοι θα πουν και για την πολιτική. Αποτελεί το αποτέλεσμα μιας διαρκούς και στοχευμένης αποσιώπησης της γυναικείας φωνής στον κινηματογράφο όπως άλλωστε και σε όλους τους φορείς διαμόρφωσης της κυρίαρχης αντίληψης. Και αυτό πιστοποιείται πλέον από μία σειρά μελετών σε όλες τις προηγμένες χώρες που θέτουν ως εθνική επιδίωξη την ισότητα των ευκαιριών.

Στο πλέον πρόσφατο παράδειγμα, τον Δεκέμβριο του 2017 η UNESCO δημοσιοποίησε μια εξαιρετικά κατατοπιστική έρευνα συνολικής έκτασης 252 σελίδων με θέμα την αποτίμηση της εφαρμογής της Διεθνούς Σύμβασης για την Προστασία και την Προώθηση της Ποικιλομορφίας των Πολιτιστικών Εκφράσεων (2005) με τίτλο (Ανα)Σχηματίζοντας τις Πολιτιστικές Πολιτικές: Προωθώντας τη δημιουργικότητα για την ανάπτυξη.

Το ένατο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην ισότητα των φύλων και εντάσσεται στον τέταρτο στόχο της Διεθνούς Σύμβασης του 2005 περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών στο χώρο του πολιτισμού. Τα στατιστικά στοιχεία είναι άκρως αποκαλυπτικά της κατάστασης σχετικά με την έμφυλη ανισότητα στην πολιτιστική δημιουργία διεθνώς. Συγκεκριμένα για τον χώρο του κινηματογράφου, μόλις μία στις πέντε κινηματογραφικές ταινίες στην Ευρώπη σκηνοθετείται από γυναίκα, ενώ μόλις το 16% των επιδοτούμενων κινηματογραφικών ταινιών στην Ευρώπη καταλήγει σε σκηνοθέτιδες και το υπόλοιπο 84% σε άντρες σκηνοθέτες. Το καθεστώς μερικής απασχόλησης, εξάλλου, είναι γένους θηλυκού και στον χώρο του πολιτισμού: 27,7% για τις γυναίκες έναντι 17,5% για τους άνδρες συναδέλφους τους. Τον Ιούλιο του 2017 ο δημόσιος φορέας ραδιοτηλεόρασης της Μεγάλης Βρετανίας (BBC) αποκάλυψε ότι μόλις το ένα τρίτο των 96 ατόμων με τις υψηλότερες χρηματικές απολαβές ήταν γένους θηλυκού.

Σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε στην Αυστρία, σημειώνεται ότι παρόλο που γυναίκες συνιστούν περίπου το 40% των σπουδαστών κινηματογραφικών ακαδημιών, τελικά στη βιομηχανία του κινηματογράφου παραμένουν ελάχιστες. Οι γυναίκες αποτελούν μόλις το ένα τέταρτο του συνόλου των αυστριακών σκηνοθετών και σεναριογράφων, ενώ το ποσοστό τους στον τομέα της παραγωγής είναι ακόμη μικρότερο. Η ανάλυση της FC Gloria, ενός δικτύου γυναικών στην αυστριακή βιομηχανία κινηματογράφου και οπτικοακουστικών μέσων, σε σχέση με την κατανομή χρηματοδοτικών πόρων μεταξύ ανδρών και γυναικών σε τρεις καίριους τομείς του κινηματογράφου – σενάριο, σκηνοθεσία και παραγωγή- μεταξύ του 2011 και 2015, αποκάλυψε μία αδιαμφισβήτητη ασυμφωνία. Μόλις το 22% όλων των κρατικών επιχορηγήσεων για τον κινηματογράφο δόθηκε σε ταινίες γυναικών σκηνοθετριών, σεναριογράφων και παραγωγών. Η διαφορά ήταν ακόμη μεγαλύτερη για τις τηλεταινίες, όπου μόνο το 12% της χρηματοδότησης κατανεμήθηκε σε παραγωγές όπου συμμετείχε γυναίκα σε μία τουλάχιστον από τις τρεις δημιουργικές θέσεις.

Και βεβαίως δεν είναι μόνο η Αυστρία που προβάλλει μέσω ερευνών την εθνική υποεκπροσώπηση των γυναικών σε δυναμικές κινηματογραφικές θέσεις. Πολλές ακόμη χώρες όπως η Βραζιλία, η Γερμανία, ο Καναδάς, η Γεωργία έχουν να επιδείξουν τη δική τους πραγματικότητα σε σχέση με την άνιση εκπροσώπηση των γυναικών στον χώρο του κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Απίστευτη φωτεινή εξαίρεση αποτελεί η Σουηδία.

Ήταν το 2013 κατά τη διάρκεια της πεντηκοστής επετείου του Ινστιτούτου Σουηδικού Κινηματογράφου (SFI), όταν η Anna Serner, ανώτατο διοικητικό στέλεχος του Ινστιτούτου, ανακοίνωσε αυτό που έγινε γνωστό ως «Στόχος 50/50 μέχρι το 2020» στο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Καννών. Εντελώς αναπάντεχα, ο στόχος επιτεύχθηκε το 2015 κιόλας, κάνοντας τη Σουηδία την πρώτη χώρα στον κόσμο που κατάφερε φυλετική ισότητα στην κυβερνητική χρηματοδότηση ταινιών. Αυτή η αξιοσημείωτη κατάκτηση επιτεύχθηκε με συστηματική στρατηγική, σύμφωνα με την οποία αναγνωρίστηκαν και μελετήθηκαν οι πιο κοινές παρεξηγήσεις και παρανοήσεις που εκλογικεύουν τη φτωχή παρουσία των γυναικών στην βιομηχανία του κινηματογράφου, ειδικά σε δημιουργικούς ρόλους –κλειδιά, ενώ εκπονήθηκαν σχέδια δράσης στοχευμένα σε κάθε μία από αυτές τις παρεξηγήσεις.

Μεταξύ των πρωτοβουλιών που συμπεριλήφθηκαν στην στρατηγική ήταν και οι ακόλουθες: μια ηλεκτρονική σελίδα με το όνομα Σκανδιναβές Γυναίκες στον Κινηματογράφο με στόχο να ενισχύσει την ορατότητα των γυναικών που εργάζονται στον χώρο του κινηματογράφου, ένα πρόγραμμα καθοδήγησης γνωστό ως «Mοviement», το οποίο στοχεύει να βοηθήσει τις γυναίκες σκηνοθέτιδες να αναπτύξουν ηγετικές ικανότητες και στρατηγικές καριέρας, πλείστα ερευνητικά σχέδια τα οποία προάγουν την αποδοχή της ισότητας μεταξύ των νέων σκηνοθετών, γυναικών και ανδρών, καθώς και ενίσχυση του τρέχοντος ελέγχου των χρηματοδοτικών αποφάσεων.

Πιστεύοντας ακράδαντα ότι η στόχευση στην ισότητα των φύλων συνδυάζεται με την ποιότητα, η Serner επισημαίνει ότι οι ταινίες που χρηματοδοτούνται από την SFI προβάλλονται στα διεθνή φεστιβάλ περισσότερο από ποτέ και επίσης κερδίζουν περισσότερα βραβεία. Και πολλές από αυτές τις ταινίες είναι από γυναίκες σκηνοθέτιδες. Πιστεύει πως όσο μεγαλύτερη ποικιλία φωνών που αφηγούνται ιστορίες στο σινεμά και όσο περισσότερο οι ταινίες καθρεπτίζουν την κοινωνία με όλες της τις ποικιλομορφίες τόσο περισσότερο ποιοτικό γίνεται το ίδιο το σινεμά. Δεν πιστεύει σε ποσοστώσεις ως λύση στη φυλετική ανισότητα. «Δεν κάνουμε ποσοστώσεις» υποστηρίζει, εξηγώντας πως το κριτήριο προτεραιότητας για τις χρηματοδοτικές αποφάσεις είναι πάντοτε η ποιότητα.

Ως μέρος της συνεχούς εργασίας για την προβολή της ισότητας των φύλων, το SFI ανακοίνωσε ένα καινούργιο σχέδιο δράσης τον Ιούλιο του 2016, τον Στόχο 2020: Η ισότητα των φύλων στην κινηματογραφική παραγωγή, μπροστά και πίσω από την κάμερα.

Επανερχόμενοι στην έρευνα της UNESCO, στο ίδιο κεφάλαιο της έρευνας, προτείνονται τέσσερις βασικοί άξονες για την αντιμετώπιση του χάσματος μεταξύ γυναικών και ανδρών στον χώρο του πολιτισμού: Η ένταξη της διάστασης του φύλου σε όλες τις πολιτικές και δράσεις στον πολιτιστικό τομέα, η ποσοτική και ποιοτική αναβάθμιση της στατιστικής καταγραφής της συμμετοχής των δύο φύλων στο χώρο του πολιτισμού, η διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης ανδρών και γυναικών σε χρηματοδότηση, καθώς και σε λοιπές ευκαιρίες δημιουργίας, απασχόλησης και προβολής και τέλος η ουσιαστική υποστήριξη των γυναικών ως δημιουργών και παραγωγών σύγχρονων πολιτιστικών εκφράσεων.

Το παράδειγμα της Σουηδίας, άλλωστε, συνιστά την απόδειξη ότι είναι εύκολα εφικτός ο στόχος της ισοτιμίας, αρκεί να υπάρχει ειλικρινής θέληση και στοχευμένες προς αυτή την κατεύθυνση δράσεις.

 

Βιβλιογραφία και πηγές:

Mulvey L.(2004), Οπτικές και άλλες απολαύσεις, Παπαζήσης, Αθήνα

Koening Kurt B.,(1989) Women Directors, The Emergence of a New Cinema, Greenwood Publishing Group, New York

http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002605/260592e.pdf 

http://www.isotita.gr/ethniko-programma-drasis/

http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/natalie-portman-golden-globes-all-male-nominees-directors-oprah-video-a8147166.html

Share

Πηνελόπες: μια γυναικεία εμπειρία του ξενιτεμού

Pinelopes-A

της Δήμητρας Σπανού

Οι σύγχρονες «Πηνελόπες» δεν έχουν κανένα περιθώριο να περιμένουν κάποιον να τους σώσει· έχουν σηκώσει τα μανίκια και έχουν πάρει τη ζωή τους στα χέρια τους για να ξεφύγουν από τον πόλεμο. Αυτό είναι το μήνυμα της θεατρικής παράστασης Πηνελόπες που παίζεται κάθε Τετάρτη μέχρι το τέλος Μαρτίου στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων.

Το έργο, σε σύλληψη και σκηνοθεσία της Αφροδίτης Μητσοπούλου, αποτελείται από αποσπάσματα συνεντεύξεων και χωρίζεται σε δύο μέρη: στο πρώτο, οι Πηνελόπες είναι γυναίκες από τη Γεωργία που εργάζονται στη φροντίδα ηλικιωμένων και παιδιών στην Αθήνα· στο δεύτερο, Σύριες πρόσφυγες που βρίσκονται στη μέση ενός ταξιδιού χωρίς ορατό ακόμα τέλος. Οι πρώτες συνομιλούν με την Ιλιάδα, ενώ οι δεύτερες είναι σύγχρονες Τρωάδες. Καθώς τα σπασμένα ελληνικά των πρώτων και τα σπασμένα αγγλικά των δεύτερων μπλέκονται με το αρχαίο κείμενο, οι καθημερινές μάχες τους αποκτούν μια ανατριχιαστική διαχρονικότητα.

Η παράσταση έχει αρκετά πρωτότυπα σημεία, από την ίδια τη διαδικασία σύλληψης και υλοποίησης, τη χρήση συνεντεύξεων, την επιλογή των ερωτώμενων, τη χρήση των αρχαίων χωρίων, το ότι βασίζεται στο τραγούδι και πολλά άλλα. Παρότι μπορεί να υπάρχουν σημεία που θα ήθελαν ίσως κάποιο διαφορετικό χειρισμό, συνολικά είναι μια παράσταση όπου διακρίνεται η δουλειά και το μεράκι που έχει πέσει.

Το πρώτο σημείο στο οποίο θα ήθελα να αναφερθώ είναι πως οι μισές από τις ηθοποιούς είναι επαγγελματίες, ενώ οι υπόλοιπες είναι ερασιτέχνιδες, με πρωινές δουλειές κλπ, μέλη της Χορωδίας Εξαρχείων, στην οποία συμμετέχει και η σκηνοθέτρια. Μιλώντας για χορωδία, γίνεται φανερό ότι το τραγούδι είναι παρόν στην παράσταση, όπως και ο χορός, και προσθέτουν σπιρτάδα και κέφι· το «τραγούδι-θρήνος αλλά ταυτόχρονα και οι λυτρωτικοί χοροί», όπως πολύ εύστοχα αναφέρει μια κριτική που διάβασα. Ένα εγχείρημα αυτό-οργάνωσης στην εποχή της κρίσης, η Χορωδία «ξεκίνησε το 2011 όταν μαζευτήκαμε 5 άνθρωποι και είπαμε να φτιάξουμε μια χορωδία, γιατί μας αρέσει το τραγούδι και γιατί βρίσκουμε ότι το να τραγουδάνε πολλοί άνθρωποι μαζί χωρίς αποκλεισμούς είναι πολιτική πράξη», σύμφωνα με το πρόγραμμα. Η χορωδία, που είναι ανοιχτή σε καθένα και καθεμιά που θέλει να τραγουδήσει και να περάσει δημιουργικά τον ελεύθερο χρόνο του/της μέσα σε μια συλλογικότητα, έχει μάλιστα συμμετάσχει σε διάφορα ξένα ντοκιμαντέρ σχετικά με τις δομές αλληλεγγύης και την Αθήνα της κρίσης. Η συγκεκριμένη παράσταση λοιπόν αποτελεί και μια αφορμή να σκεφτούμε και πάλι, πιο συνολικά, το πώς μπορεί να σχετίζεται η συλλογικότητα με την καλλιτεχνική δημιουργία, καθώς και το τι σημαίνει “κάνω τέχνη” και ποιός/α την κάνει, στη συγκυρία που διανύουμε.

Το δεύτερο σημείο στο οποίο θα ήθελα να σταθώ είναι η περιγραφή της παράστασης ως μια ιστορία «καθημερινής μάχης που δίνεται αιώνες τώρα». Στις καθημερινές μάχες βρίσκεται και το κλειδί. Το ζήτημα της μετανάστευσης και της προσφυγιάς είναι παλιό και χιλιοπαιγμένο – ευτυχώς! Αυτό που, εμένα τουλάχιστον, με άγγιξε και με συγκίνησε στη συγκεκριμένη παράσταση είναι το ότι φέρνει στην επιφάνεια κάθε πτυχή του ξεριζωμού, χωρίς μελόδραμα και εξιδανικεύσεις. Ο κίνδυνος, η αναμέτρηση με το θάνατο και η απώλεια είναι παρούσες, όμως το ίδιο παρόντα είναι και τα όνειρα, οι προσδοκίες και οι απλές μικρές αγωνίες που κάθε γυναίκα έχει. Η συγκίνηση προέρχεται ακριβώς από την εναλλαγή τους· από τη μια η μεγάλη αφήγηση του ξεριζωμού, με τη βία και το θρήνο και από την άλλη οι απλές καθημερινές ρουτίνες και σκοτούρες. Κατά αυτό τον τρόπο αναδεικνύεται μια γυναικεία εμπειρία του ξενιτεμού, που συντίθεται εξίσου από το πραγματικό δράμα της επιβίωσης σε έναν τόπο που δεν σε χωράει όσο και από τη γυναικεία αυτενέργεια στις πλέον αντίξοες συνθήκες, με τον πλούτο και τη συνθετότητά της. Και αυτό και τη γνώμη μου, χωρίς να γνωρίζω αν είναι στις προθέσεις της σκηνοθέτριας και των συντελεστριών, αποτελεί εκτός από μια καλλιτεχνική πρόταση για την τέχνη στην εποχή της κρίσης και μια πολιτική, για το πώς πρέπει να αντιλαμβανόμαστε αυτά τα υποκείμενα.

 

Συμπληρωματικά, αναδημοσιεύεται παρακάτω μια πρόσφατη συνέντευξη της σκηνοθέτριας που πρωτοδημοσιεύτηκε στο artandpress:

Pinelopes-A1

ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΥ: “Γλύτωσαν τη ζωή τους στα σύνορα, τη γλύτωσαν στη θάλασσα και ήρθαν σε έναν κόσμο που απλώς δεν χωράνε.”

Ποιος πηγαίνει στη μάχη και ποιος μένει πίσω;

Η Πηνελόπη πάντως, έχει σηκωθεί και έχει πάει στο μέτωπο. Δεν έχει ούτε τα περιθώρια, ούτε και την επιθυμία να περιμένει άλλο. Ο πόλεμος αυτός είναι πολύ σκληρός και δεν μπορεί να κερδηθεί μόνο από τους άντρες.

Οι γυναίκες από τη  Γεωργία έχουν αφήσει πίσω τους παιδιά και ήρθαν εδώ, για να παλέψουν με ένα καθεστώς που τις θέτει εκτός νόμου, με τις καθημερινές εργασίες που είναι εξοντωτικές και με τη μοναξιά ξέροντας ότι αν πέσουν σ’ αυτή τη μάχη τα παιδιά τους θα πεινάσουν. Δεν υπάρχει ισχυρότερο κίνητρο για έναν πολεμιστή. Για τους άντρες τους δε μιλάνε. Οι περισσότεροι έχουν μείνει πίσω.

Οι Σύριες έφτασαν εδώ προσπαθώντας να γλυτώσουν από έναν πόλεμο. «Όταν φτάσαμε εδώ νομίζαμε ότι τέλειωσαν όλα αυτά. Όχι. Μόλις άρχισαν». Τώρα αρχίζει η δική τους μάχη. Γλύτωσαν τη ζωή τους στα σύνορα, τη γλύτωσαν στη θάλασσα και ήρθαν σε έναν κόσμο που απλώς δεν χωράνε.

Τώρα θα δώσουν την πιο δύσκολη μάχη και οι πιθανότητές τους δεν είναι καλές.

Τι διακυβεύεται σε αυτόν τον πόλεμο, που ζούμε σήμερα;

Τα πάντα. Ποιος χωράει και ποιος δεν χωράει. Ποιος θα δουλέψει και ποιος όχι. Ποιος θα φάει, ποιος θα έχει μόρφωση, ποιος θα έχει σπίτι. Ποιος θα μπορεί να μιλήσει ελεύθερα, να ψηφίσει, να έχει δικαιώματα και ποιος θα σκύβει το κεφάλι και θα κάνει τη βρώμικη δουλειά. Ποιος θα πάει στην πλούσια χώρα και ποιος θα μείνει στην Αθήνα, στη Δαμασκό, στην Τιφλίδα. Ποιος έχει δικαίωμα να ονειρεύεται και ποιος δεν μπορεί να φανερώσει ούτε τα ακροδάχτυλα πίσω από ένα μαύρο ύφασμα.

Θα γυρίσω ποτέ πίσω ή μήπως δεν πρέπει να γυρίσω;

Αυτό είναι άγνωστο. «Είχα πει 2 χρόνια θα μείνω, ύστερα 5,6,7.. τώρα 8»

Οι Γεωργιανές έχουν αφήσει πίσω ολόκληρες οικογένειες που οικονομικά στηρίζονται αποκλειστικά πάνω τους. « Να σου πω και για να πληρώσουνε εισιτήρια λεωφορείος και αυτό είναι δικό μου λεφτά. Τί να σου πω να καταλάβεις; Πόσο να στίψει; Πόσο; » Και αυτό δε σταματάει ποτέ γιατί τα παιδιά μεγαλώνουν, πρέπει να σπουδάσουν, δε βρίσκουν δουλειά, αν είναι κορίτσια έρχονται και αυτές στην Ελλάδα να δουλέψουν και η επιστροφή παίρνει συνεχώς παράταση.  Οι Σύριες πάλι είτε περιμένουν πότε θα τελειώσει ο πόλεμος για να γυρίσουν είτε έχει πια διασκορπιστεί όλη η οικογένεια στις 5 Ηπείρους και δε βρίσκουν νόημα να γυρίσουν σε κάτι που δεν έχει πια τίποτα δικό τους.

Και αν γυρίσω, θα έχει μείνει κάτι να με περιμένει;

Πώς αντικρίζεις τα παιδιά σου μετά από 8-10 χρόνια; Φρόντισες να μην πεινάνε, να μην κρυώνουν, να σπουδάσουν, αλλά δεν ήσουν ποτέ εκεί, δεν τα χάιδεψες. «Εσύ αδειάζεσαι για παιδιά για οικογένεια αλλά όταν πας πίσω έκανες δουλειά σου βλέπεις οτι έχασες πολλά, πολλά έχασες ντάξει? Τους έφτιαξες οτι ήθελαν αλλά εσύ…έχουν κρυώσει.»

Όσο για τη Συρία, ποιος ξέρει τί θα χει απομείνει μετά τον πόλεμο;

«Κι η στάχτη, του καπνού η φτερούγα, θα φύγει στον αιθέρα για να μην ξέρω πού ήτανε το σπίτι μου.»

 

Πληροφορίες για την παράσταση εδώ

final1 poster rev

 

Share

Ναόμι Καουάσε: «Η ταινία μου είναι μια αχτίδα ελπίδας για εκείνους που βρίσκονται σε απόγνωση»

sweet_bean

του Γιάννη Κοντού

Από τις πλέον ιδιοσυγκρασιακές δημιουργούς ενός σινεμά των «μικρών» ανθρώπων, των μικρών χειρονομιών και των έντονων συναισθημάτων, η Γιαπωνέζα Ναόμι Καουάσε μας προσφέρει με το φαινομενικά ελάχιστα υποσχόμενο, κρίνοντας από τον τίτλο του, Γλυκό φασόλι ένα τρυφερό «διαμαντάκι» για τη χαρά, τη θλίψη και την ποίηση της καθημερινότητας. Πρωταγωνιστές, 2 μοναχικοί ήρωες, ο Σεντάρο και η ηλικιωμένη Τόκουε, που οι δρόμοι- και οι ιστορίες τους- συναντιούνται σε μια υπαίθρια καντίνα, η οποία πουλάει ντοραγιάκι (ένα είδος τηγανίτας με σάλτσα γλυκού κόκκινου φασολιού). Συζητώντας με την σκηνοθέτρια, με αφορμή την προβολή της ταινίας της από τις 9 Φεβρουαρίου σε διανομή της Mikrokosmos/Flisvos Films.

Σε ποιο βαθμό έχει διαμορφώσει η προηγούμενη εμπειρία και ενασχόλησή σας με τη δημιουργία ντοκιμαντέρ το αφηγηματικό και το οπτικό σας στιλ, καθώς και την επιλογή των θεματικών νημάτων;

Σε πολλές περιπτώσεις, μοτίβο στις ταινίες μου έχει αποτελέσει η ύπαρξη ανθρώπων που έρχονται και φεύγουν στη ζωή και ο χρόνος που περνώ μαζί τους. Επίσης, νιώθω πως η δημιουργία ταινιών ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας συμβαδίζουν και αλληλοεπηρεάζονται πολύ.

Το σινεμά σας είναι εκείνο των «μικρών» ανθρώπων, των μικρών χειρονομιών, των έντονων συναισθημάτων- ένα λυρικό σινεμά για τη χαρά, τη θλίψη, την ποίηση που εμφιλοχωρούν στην καθημερινότητα. Είναι έτσι;

Όπως επισήμανες, στις ταινίες μου συχνά προσπαθώ να εξυψώσω το συνηθισμένο με το να παρουσιάζω το σύμπαν που κρύβεται στις ζωές εκείνων, οι οποίοι δεν αφήνουν το σημάδι τους στην ιστορία, των απλών πολιτών. Για τα πράγματα που είναι δύσκολο να δούμε, που δεν μπορούν να ιδωθούν, χρησιμοποιώ το «φιλμ», προκειμένου να τα μεταφράσω και να τα μοιραστώ ως εκφράσεις με τους ανθρώπους.

Τα άνθη της κερασιάς φαίνεται να αποτελούν μια από τις κύριες μεταφορές για το χρόνο στο Γλυκό φασόλι. Ποια είναι η συμβολική τους σπουδαιότητα στην ιαπωνική παράδοση;

Αισθάνομαι ότι τα άνθη της κερασιάς ενσαρκώνουν την ιαπωνική κουλτούρα και μας δίνουν μια αίσθηση αρχής και τέλους. Αυτά τα λουλούδια είναι σε πλήρη ανθοφορία μόνο για πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Η ομορφιά του πώς πέφτουν στο έδαφος και τα όσα νιώθουν οι άνθρωποι, όταν με ανυπομονησία περιμένουν αυτή τη στιγμή, αντανακλούν την ευθραυστότητα της ζωής και τις αιώνιες ευχές. Η πνευματικότητα συνδέεται με την αρχαία Ιαπωνία και μέσα στις 4 εποχές και τα χαρακτηριστικά της φύσης. Όταν τελειώνει η άνοιξη, φτάνει το καλοκαίρι, έπειτα το φθινόπωρο και ο χειμώνας, καθώς νιώθουμε την εναλλαγή των εποχών, την αρχή και το τέλος τους. Είναι σαν να βιώνουμε διαφορετικά συναισθήματα, όπως «θλίψη» και «χαρά» την ίδια στιγμή.

Όπως το αντιλαμβάνομαι, το Γλυκό φασόλι είναι μια ελεγεία για τη ζωή, το θάνατο, τη μοναξιά, τις δεύτερες ευκαιρίες- και την ανάγκη να μοιραστείς ανήκουστες, παραμελημένες ή ανεπιθύμητες ιστορίες. Περί αυτού πρόκειται, τελικά;

Εδώ βρίσκεται το σημείο, όπου η «λέπρα» αποτυπώνει της «αχρείαστες και αγνοημένες ιστορίες», οι οποίες, όπως ξέρεις, υφίστανται κατά εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο. Νιώθω ότι αυτή η ταινία μπορεί να είναι εκείνη η αχτίδα ελπίδας για εκείνους που βρίσκονται σε απόγνωση, όταν αισθάνονται ότι η ζωή τους έχει τελειώσει, ή δε θα έχουν ποτέ μια δεύτερη ευκαιρία. Εισπράττουμε κουράγιο από τη σπάνια ύπαρξη της «Τόκουε», η οποία γέμισε τη ζωή της ακούγοντας τη «φωνή» των γλυκών φασολιών.

Εφαρμόζετε την ίδια «χειροποίητη» ευαισθησία στη δημιουργία των ταινιών σας με της Τόκουε, όταν φτιάχνει τα ντοραγιάκι;

Δε νομίζω πως είμαι δεξιοτέχνης, αλλά σίγουρα θεωρώ τον εαυτό μου ως συυγραφέα που εισάγει χειροποίητη ευαισθησία στην τέχνη του.

Τι αναζητάτε κυρίως στους ηθοποιούς και τις ηθοποιούς, επαγγελματίες ή ερασιτέχνες, όταν κάνετε κάστινγκ για μια ταινία;

Τα «μάτια» τους. Τα «μάτια» τους είναι αυτό που αφηγείται ό,τι βρίσκεται στην καρδιά. Ακόμα και για εκείνους, οι οποίοι διαθέτουν πιο εκλεπτυσμένη έκφραση, είναι το μάτι τους ο τόπος που κατοικεί η ψυχή τους, κι αυτό δίνει δύναμη στη ρίζα του φιλμ.

Πόσο, και προς ποια κατεύθυνση, έχει αλλάξει η ιαπωνική κοινωνία, την οποία παρατηρείτε τόσο στενά, στη διάρκεια των χρόνων που γυρίζετε ταινίες;

Νομίζω ότι έχει αλλάξει πολύ. Πώς ξοδεύεται ο «χρόνος», πώς επικοινωνούμε με «ανθρώπους», αυτά τα σημαντικά πράγματα έχουν γίνει εύκολα. Αρχικά, στην ιαπωνική πολιτιστική αισθητική όσα ήταν δύσκολο να αποκτηθούν απαιτούσαν χρόνο και ζύμωση, ώσπου κάτι «αυθεντικό» να βρεθεί. Αυτός είναι ο λόγος που κάτι τέτοιο φυλασσόταν σαν θησαυρός και θεωρείτο «ξεχωριστό». Στο σημερινό κόσμο μας, η ευκολία και η άνεση έχουν προοδεύσει και αυτή η ίδια η πρόοδος έχει ως συνέπεια την καταλήστευση της παράδοσης, της κουλτούρας και της μοναδικότητας. Αφού η ανταλλαγή ήταν κάτι δύσκολο για το νησιωτικό μας έθνος, η μοναδικότητα ανθούσε, αλλά τώρα, με την εξάπλωση του ίντερνετ, η ευκολία έχει γίνει κυρίαρχη.

Υπάρχει ένα γυναικείο ή θηλυκό βλέμμα στο σινεμά και, αν ναι, κατά ποια έννοια διαφοροποιείται από το αρσενικό/αντρικό; Ποια έχει υπάρξει η μεγαλύτερη πρόκληση, την οποία βιώσατε ως γυναίκα, στην ανδροκρατούμενη κινηματογραφική βιομηχανία;

Όντως αισθάνομαι ότι αυτό είναι κατά κάποιο τρόπο αλήθεια, αν και δεν μπορούμε να κατηγοριοποιούμε και να ταξινομούμε τους ανθρώπους με ευκολία. Η θηλυκότητα στους άντρες και η αρρενωπότητα στις γυναίκες υφίστανται. Ναι ή όχι, μαύρο ή άσπρο, υπάρχει αναρίθμητη ποικιλομορφία- και υπάρχει μέσα μας, επίσης. Κατανοώ απολύτως την ανακουφιστική αίσθηση που προκύπτει με τις κατηγορίες, αλλά πιστεύω πως οι εκφράσεις, οι οποίες δεν κατηγοριοποιούνται, είναι αυτές που συνδέονται με τη γέννηση καλλιτεχνών όπως εγώ. Με αυτή την έννοια, η πρόκλησή μου είναι να μην κατηγοριοποιούμαι, αλλά να συνεχίζω να εκφράζω τη μοναδικότητά μου, η οποία μπορεί να αναχθεί στις καταβολές μου. Για να το θέσω απλά, το να μη χάσω τον «εαυτό» μου.

Από τον καιρό του ντεμπούτου σας μυθοπλασίας Suzaku, που προβλήθηκε στις Κάννες 20 χρόνια πριν, έχετε υπάρξει ανάμεσα στις «αγαπημένες» σκηνοθέτριες του φεστιβάλ ανά τα χρόνια. Αισθάνεστε έτσι; Πού αποδίδετε τη σταθερή εμπιστοσύνη των προγραμματιστών του στη δουλειά σας;

Αναμφίβολα, εισπράττω αγάπη απο τις Κάννες. Και πράγματι νιώθω ότι με έχουν γαλουχήσει. Όπως έχω δηλώσει κι άλλοτε, νομίζω πως αυτό συμβαίνει γιατί συνεχίζω να δημιουργώ «κάτι που μόνο η Ναόμι Καουάσε μπορεί να δημιουργήσει».

 

Ευχαριστώ ιδιαιτέρως την Ναόμι Καουάσε, η οποία βρήκε το χρόνο να απαντήσει στις ερωτήσεις μου εν μέσω post-production της καινούριας της ταινίας Radiance, και την βοηθό της Deguchi Chiharu για την πολύτιμη συνδρομή της στη διεξαγωγή της συνέντευξης.

Η ταινία της Ναόμι Καουάσε Γλυκό φασόλι προβάλλεται από τις 9 Φεβρουαρίου στους κινηματογράφους σε διανομή της Mikrokosmos/Flisvos Films.

Πηγή: εναντιοδρομίες

 

Share

Οι Αφγανές που πολεμούν για την τέχνη!

αφγανιστάν1

της Ιφιγένειας Κοντού

Αντί για σφαίρες… νότες. Αντί για όπλα… πινέλα και σπρέυ. Αντί για πεδίο μάχης, ο καμβάς ή ο τοίχος. Αντί για μάχες… συναυλίες και εκθέσεις. Τα κορίτσια που γεννήθηκαν μέσα στον πόλεμο, υπηρετούν την ειρήνη μέσα από τις τέχνες. Στο Αφγανιστάν. Τη χώρα όπου οι άλλες  γυναίκες φορούν ακόμη τη γνωστή γαλάζια μπούρκα…

Negin Khpalwak – Το κορίτσι που κρατάει τη μπαγκέτα…

Το κορίτσι που με το ένα χέρι κρατά τη μπαγκέτα και με το άλλο αγγίζει την καρδιά, είναι η 20χρονη Negin Khpalwak από το ανατολικό Αφγανιστάν. Η πρώτη γυναίκα μαέστρος στη χώρα της. Διευθύντρια της πρώτης ορχήστρας στο Αφγανιστάν που αποτελείται αποκλειστικά από γυναίκες! Είναι η ορχήστρα Zohra με 35 κορίτσια-μουσικούς, από 13 έως 20 ετών, όλες από το Εθνικό Ινστιτούτο Μουσικής του Αφγανιστάν.

Αυτό από μόνο του είναι ένα νέο που χαϊδεύει τα αυτιά…

Όταν το δει κανείς στο ιστορικό του πλαίσιο, σε ένα Αφγανιστάν όπου οι Ταλιμπάν απαγόρευαν για χρόνια τη μουσική κι όπου οι συντηρητικοί ακόμη μισούν τις νότες όσο και τις γυναίκες… ε τότε η πρώτη γυναίκα διευθύντρια ορχήστρας στο Αφγανιστάν είναι μια επανάσταση! Η νεαρή ταλαντούχα και θαρραλέα Negin γράφει ιστορία με αόρατα γράμματα που σχηματίζει η μπαγκέτα της στον αέρα!

Οι γονείς της Negin προσπάθησαν με κάθε τρόπο να την σταματήσουν. Ο θείος της την έχει επικηρύξει: «Όπου σε βρω, θα σε σκοτώσω. Μας ντρόπιασες».

Εξαρτάται τι εννοεί κανείς ντρόπιασμα… Η ορχήστρα Zohra υπό την διεύθυνση της Negin έδωσε μια συναυλία στο Παγκόσμιο Οικονομικό Forum στο Νταβός τον περασμένο Ιανουάριο ενώ λίγες μόνο μέρες αργότερα, στις 25 Ιανουαρίου 2017, κέρδισε το βραβείο Freemuse Award.

Το μεγαλύτερο όνειρο της Negin είναι μια υποτροφία για να σπουδάσει μουσική στο εξωτερικό. «Θα συνεχίσω να παίζω μουσική» λέει η Negin. «Δεν νιώθω ασφαλής αλλά όταν οι άνθρωποι με βλέπουν και λένε:“να η Negin!” αυτό μου δίνει δύναμη!».

Καλή δύναμη Negin!

αφγανιστάν2

Shamsia Hassani – Το κορίτσι που ζωγραφίζει τους τοίχους…

Το κορίτσι που υπογράφει το mural που ακόμα δεν έχει στεγνώσει, είναι η μοναδική street artist μιας χώρας που μέχρι πρότινος έβλεπε στους τοίχους μόνο σημάδια από σφαίρες. Είναι η 26χρονη Shamsia Hassani από το Kandahar του Αφγανιστάν.

Τα graffiti της Shamsia απεικονίζουν συνήθως [γαλάζιες] γυναίκες – παλιότερα με μπούρκα και πιο πρόσφατα με hijab-, δυναμικές φιγούρες που ανατρέπουν τα στερεότυπα των Ταλιμπάν. [Μερικές από αυτές τολμούν ακόμα και  να χορεύουν!]

Όταν δεν διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Καμπούλ, η Shamsia, η οποία είναι από τα ιδρυτικά μέλη του Berang Arts Organization, ετοιμάζει την επόμενη έκθεσή της [μέχρι σήμερα έχει λάβει μέρος σε εκθέσεις σε: Γερμανία, Αυστραλία, Ιράν, Ινδία, Βιετνάμ, Ελβετία, Δανία Νορβηγία, Καναδά, ΗΠΑ.

Το οξύμωρο είναι ότι ενώ το graffiti απαγορεύεται στον Δυτικό κόσμο, στο Αφγανιστάν όπου απαγορεύονται χίλια-δυο, το graffiti όχι μόνο επιτρέπεται αλλά και ενθαρρύνεται [!] από την κυβέρνηση. ‘Οχι βέβαια ότι η Shamsia δεν έχει προβλήματα… Δεν βλέπουν όλοι με ενθουσιασμό την τέχνη της. Υπάρχουν ακόμη πολλοί συμπατριώτες  της  που πιστεύουν ότι οι γυναίκες δεν έχουν καμιά δουλειά να βγαίνουν στον δρόμο και να ανακατεύονται με μπογιές και σπρέυ… Η θέση τους είναι στο σπίτι τους.

H Shamsia έχει το όραμά της: «Θέλω να ζωγραφίσω με χρώμα πάνω σε όλες τις κακές αναμνήσεις του πολέμου στους τοίχους. Αν ζωγραφίσω πάνω από όλες αυτές τις αναμνήσεις τότε θα σβήσω τον πόλεμο από το μυαλό των ανθρώπων. Θέλω να κάνω το Αφγανιστάν διάσημο για την τέχνη του όχι για τον πόλεμό του».

Μακάρι να τα καταφέρεις Shamsia!

αφγανιστάν3

Nabila Horakhsh. Το κορίτσι που αγαπάει την αφηρημένη τέχνη…

Το κορίτσι που ποζάρει με σταυρωμένα τα χέρια, κάθε άλλο παρά μένει με σταυρωμένα τα χέρια μπροστά στον καμβά…Η  28χρονη Nabila Horakhsh γεννήθηκε και ζει πάντα στην Καμπούλ. Στην ίδια πόλη σπούδασε  Γλώσσα και Λογοτεχνία παίρνοντας το πτυχίο της από το Πανεπιστήμιο της Πρωτεύουσας. Την κέρδισε όμως η ζωγραφική ενώ ασχολείται επίσης με τη φωτογραφία και  τη δημοσιογραφία.

Μία από τις πρώτες εικαστικούς αλλά και επιμελήτριες στην Πρώτη Έκθεση Σύγχρονης Τέχνης του Αφγανιστάν, η Nabila προωθεί τη μοντέρνα τέχνη στη χώρα της. Είναι η επικεφαλής του Berang Arts Organisation που έχει στόχο να φέρει περισσότερους καλλιτέχνες στη ζωγραφική, να γίνουν περισσότερες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και να ανοίξει νέους δρόμους ώστε η νεολαία της χώρας να ανακαλύψει και να εξοικειωθεί με τις εικαστικές τέχνες, είναι κάτι σαν μια τονωτική ένεση στην κουλτούρα της χώρας. Τα έργα της [μικρές εκρήξεις από τολμηρό φλογερό κόκκινο σε μαύρο, δέντρα και σώματα δίχως πρόσωπα, με εξπρεσσιονιστικές αναφορές] έχουν συμπεριληφθεί σε εκθέσεις στο Αφγανιστάν, το Ιράν, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και αλλού.

«Νιώθω ότι κάθε πρόσωπο είναι σαν ένα δέντρο. Κι όταν η σκληρότητα αυτού του κόσμου έρχεται, πονάει, φωνάζει, προσπαθεί να φύγει…το σχήμα του ανθρώπου αλλάζει όπως ένα δέντρο αλλάζει στην καταιγίδα, τα φύλλα του πέφτουν, τα κλαδιά του σπάνε, γίνεται ένα τίποτα…τελειώνει. Αλλά αρχίζει μια άλλη ζωή…».

Όλη η ζωή μπροστά σου Nabila!

Όλη η χώρα πάνω σας Negin, Shamsia, Nabila…

αφγανιστάν4

Μαζί με τη Sonita Alizadeh, τη φωνή των ανήλικων κοριτσιών, τις άλλες αφγανές ράπερ: την Paradise Sorouri και την Soosan Firooz… τη ζωγράφο και γλύπτρια Malina Sulliman… τη ζωγράφο Khadija Hashemi, κάντε τη δική σας γενιά να μάθει τις τέχνες αντί για τον πόλεμο.

Πηγή: tvxs

 

Διαβάστε ακόμα

Η Γυναικεία Ομάδα Ποδηλασίας του Αφγανιστάν υποψήφια για το Νόμπελ Ειρήνης

 

Share

Το Αίσθημα του Πόνου και η Μεξικανική Κουλτούρα στο Έργο της Φρίντα Κάλο

roots

της Αριάδνης Σεργουλοπούλου

Ο σουρεαλιστής ποιητής Αντρέ Μπρετόν χαρακτήρισε την τέχνη της Φρίντα Κάλο «σαν κορδέλα τυλιγμένη γύρω από μια βόμβα». Ο χαρακτηρισμός αυτός καταδεικνύει πράγματι την πολυπλοκότητα του έργου της, το ζήτημα της αναπαράστασης του εαυτού της μέσα από τις αυτοπροσωπογραφίες της, την περιγραφή ενός γυναικείου υποκειμένου που αυτοπροσδιορίζεται ενάντια στις κυρίαρχες αναπαραστάσεις και στις παραδοσιακές αντιλήψεις γύρω από τον ρόλο των δύο φύλων, την μεξικανική κι ευρωπαϊκή πολιτική, τα απελευθερωτικά κινήματα, τον μοντερνισμό και την κριτική στις ακαδημαϊκές καλλιτεχνικές πρακτικές.

Η Φρίντα Κάλο γεννήθηκε το 1907 στο Κογιοακάν, προάστιο της Πόλης του Μεξικού, αν κι εκείνη έλεγε πως γεννήθηκε το 1910, τη χρονιά που ξεκίνησε η Μεξικανική Επανάσταση. Σε μικρή ηλικία προσβλήθηκε από πολιομυελίτιδα, η οποία άφησε το δεξί της πόδι ημιπαράλυτο, ενώ στα 18 της χρόνια υπέστη ένα σοβαρό ατύχημα, όταν το λεωφορείο στο οποίο βρισκόταν συγκρούστηκε με ένα τραμ. Τραυματίστηκε πολύ σοβαρά στη σπονδυλική στήλη, στη λεκάνη και στα πόδια με αποτέλεσμα να υποβάλλεται σε συνεχείς επεμβάσεις, να αναγκάζεται να μένει για μεγάλα διαστήματα στο κρεβάτι ακινητοποιημένη και να φοράει γύψινους κορσέδες. Από εκείνο το σημείο, η ζωή της Κάλο θα χαρακτηρίζεται από έντονο σωματικό και συναισθηματικό πόνο.

without-hope

Την περίοδο που ήταν καθηλωμένη στο κρεβάτι ξεκίνησε να ζωγραφίζει. Στον ουρανό του κρεβατιού της τοποθετήθηκε ένας καθρέφτης ώστε να μπορεί να μελετά και να απεικονίζει το είδωλο της. Μόλις ανάρρωσε αποφάσισε να ξεκινήσει μαθήματα ζωγραφικής και το 1929 έδειξε τα έργα της στον διάσημο μεξικανό ζωγράφο Ντιέγκο Ριβέρα με τον οποίο είχε μια θυελλώδη σχέση μέχρι το τέλος της ζωής της. Το έργο της Κάλο, περίπλοκο και πολυδιάστατο, ενσωματώνει στοιχεία από την λαΐκή μεξικανική τέχνη, την παράδοση των Τεχουάνα και των Αζτέκων, τον προκολομβιανό πολιτισμό, αλλά και από ευρωπαΐκά καλλιτεχνικά ρεύματα, όπως ο Σουρεαλισμός. Θεωρείται μια από τις σπουδαιότερες ζωγράφους του 20ου αιώνα και «η μόνη σε ολόκληρη την ιστορία της ζωγραφικής που σκίζει το στήθος και την καρδιά προκειμένου να αποκαλύψει την βιολογική αλήθεια των συναισθημάτων…»[1].

Το έργο της Φρίντα Κάλο αναλύθηκε κυρίως βάσει των τραυματικών περιστατικών της ζωής της, του έντονου σωματικού πόνου που της προκάλεσε το ατύχημα, αλλά και του γεγονότος ότι ήταν μία από τις ελάχιστες γυναίκες της εποχής της που έζησε με τόση ελευθερία. Κατά μια έννοια όμως, η προσέγγιση αυτή αποστερεί το έργο της ζωγράφου από τα πλαίσια αναφοράς του και άρα από την πολιτική του σημασία. Σε πολλούς από τους πίνακες της, αλλά και στην καθημερινή της ζωή, η Κάλο φοράει πλούσια διακοσμημένες παραδοσιακές φορεσιές των Τεχουάνα, δηλαδή των γυναικών της περιοχής Τεχουαντεπέκ, μιας περιοχής όπου επικρατούσε η μητριαρχία και οι γυναίκες είχαν κυρίαρχο ρόλο. Οι φορεσιές αυτές δεν αποτελούν απλώς ένα όμορφο κάλυμμα του ταλαιπωρημένου της σώματος, ούτε απλώς μια μεταμφίεση, αλλά και μια προσπάθεια υπονόμευσης των καθιερωμένων αντιλήψεων για την κυριαρχία του αρσενικού φύλου, όπως επίσης και μια πολιτισμική δήλωση αντίστασης στην ισπανική αποικιοκρατία και στον αστικό τρόπο ζωής.

Παρ’όλη την προτίμηση της στις εντυπωσιακές φορεσιές, στα κοσμήματα και στα στολίδια, η Κάλο ζωγραφίζει συχνά τον εαυτό της με κοντά μαλλιά και ανδρικό κοστούμι, με τα χαρακτηριστικά της φρύδια τονισμένα και με έντονη τριχοφυΐα στο πρόσωπο της, κατασκευάζοντας έτσι μια ανδρόγυνη εικόνα. Μέσω της παρένδυσης( cross–dressing), εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη βεβαιότητα της έμφυλης ταυτότητας και, μέσα από την εικόνα του εαυτού της στην οποία συνυπάρχουν τα ανδρικά χαρακτηριστικά και η έντονη θηλυκότητα, καθιστά ρευστή τον δυΐσμό των δύο φύλων και αμφισβητεί τις ιδιότητες που τους αποδίδονται.

Πέρα από το ζήτημα της έμφυλης ταυτότητας η ζωγράφος καταπιάνεται και με το ζήτημα της εθνικής ταυτότητας- στους πίνακες της τη βλέπουμε να φορά την ενδυμασία των Τεχουάνα, αλλά κι ένα λευκό ευρωπαΐκό φόρεμα. Στον πίνακα «Οι δύο Φρίντες» οι καρδιές των δυο γυναικών ενώνονται από μια αρτηρία, αλλά η Φρίντα με το λευκό φόρεμα αιμορραγεί. Ταυτόχρονα, τη βλέπουμε συνεχώς να μεταμφιέζεται ή και να κρύβεται: «Η Φρίντα Κάλο που βλέπουμε στις αυτοπροσωπογραφίες είναι πάντα η ίδια: το πρόσωπο της είναι εντελώς ανέκφραστο, χωρίς ίχνος συναισθήματος. Το βλέμμα προς το θεατή είναι ιδιαίτερα αυστηρό και έντονο. Φοράει κοσμήματα, βάζει λουλούδια και κορδέλες στα μαλλιά της. Στο φόντο υπάρχει πάντα η μεξικανική χλωρίδα. Αυτή η πανομοιότυπη αυτοεικονογράφηση δεν αποκαλύπτει τον πραγματικό εαυτό της ζωγράφου: το πρόσωπο της λειτουργεί σαν μάσκα που περισσότερο κρύβει παρά αποκαλύπτει τον σωματικό και συναισθηματικό της πόνο. Χρησιμοποιεί ξανά και ξανά την ίδια αυτοεικονογράφηση, προβάλλοντας μόνο μια μασκαρεμένη εκδοχή του εαυτού της.»[2]

the-wounded-deer

Το βασανισμένο της σώμα μεταβάλλεται συνεχώς, είναι ντυμένο ή είναι γυμνό, πληγωμένο και εκτεθειμένο πάνω στη γη, γίνεται υβρίδιο μεταξύ γυναίκας και ελαφιού, φυτού ή σπασμένου ιωνικού κίονα, αποτυπώνει τον πόνο σε όλες του τις εκδοχές. Οι αυτοπροσωπογραφίες της Κάλο γίνονται ένα αρχετυπικό σύμβολο, το σύμβολο της πάσχουσας γυναικείας μορφής που μας καλεί να μοιραστούμε τον πόνο της.

Το 1932 ζωγραφίζει τον πίνακα «Νοσοκομείο Χένρι Φορντ ή Το Ιπτάμενο Κρεβάτι», βασισμένο στην οδυνηρή αποβολή που είχε υποστεί εξαιτίας των προβλημάτων στην σπονδυλική στήλη και στη λεκάνη της. Ο πίνακας αυτός δεν καταγράφει απλώς μια τόσο προσωπική εμπειρία που εισάγεται στη δημόσια σφαίρα, αλλά είναι και η πρώτη φορά που αναπαρίσταται η γυναικεία εμπειρία της αποβολής. Το κατακερματισμένο γυναικείο σώμα, ένα σώμα που πονά και αιμορραγεί έρχεται σε αντίθεση με το στερεοτυπικό ελκυστικό γυναικείο σώμα, προορισμένο να ευχαριστεί το ανδρικό βλέμμα. Η Κάλο ζωγραφίζει τον εαυτό της γυμνό και πληγωμένο, το κορμί της διαλυμένο με διακριτές τις ουλές από τις εγχειρήσεις στη σπονδυλική της στήλη σε μια εντελώς διαφορετική αναπαράσταση του γυμνού σώματος. Καταφέρνει και αποτυπώνει στο έργο της τον πόνο και την ασθένεια με ισχυρή ένταση, με τρόπο μοναδικά επηρεασμένο από τη μεξικανική παράδοση, αλλά και από την δυτική αγιογραφία. Εμπνέεται από τις ιατρικές πρακτικές, συλλέγει βιβλία μαιευτικής και γυναικολογίας, ως και αποκτά ένα βάζο που περιέχει ένα έμβρυο σε φορμόλη και το βάζει στο δωμάτιο της, αμφισβητώντας παράλληλα την ιατρική αυθεντία των ανδρικών θεσμών που προσπαθούν να ελέγξουν και να ορίσουν τη γυναίκα ως ασθενή.

Η αποτύπωση του τραυματισμένου εαυτού της, η ανατροπή της αναπαράστασης του γυναικείου σώματος ως αντικείμενο ανδρικών φαντασιώσεων, το πείσμα και η επιμονή της να υπερβεί τη σωματική της αναπηρία, η σύγκρουση με το πατριαρχικό κοινωνικό περιβάλλον και η απόκλισή της από παραδοσιακές συμβάσεις έκαναν τη Φρίντα Κάλο πρότυπο για τα γυναικεία κινήματα, ενώ η επίδραση που είχε το έργο της φαίνεται μέχρι σήμερα.

Προς το τέλος της ζωής της, χωρίς η πολιτική της στράτευση να έχει υποχωρήσει στο ελάχιστο, έπαιρνε μέρος σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας για το πραξικόπημα στην Ουρουγουάη κι έγραφε: «Ανησυχώ πολύ για τη ζωγραφική μου. Κυρίως γιατί θα ήθελα να τη μετατρέψω σε κάτι χρήσιμο. Μέχρι τώρα το μόνο που έχω καταφέρει είναι να φτιάχνω εικόνες του εαυτού μου… Πρέπει να επιστρατεύσω όλες μου τις δυνάμεις ώστε το μόνο θετικό πράγμα που μου επιτρέπει η αρρώστια να κάνω, έστω και για λίγο να χρησιμεύσει και στην Επανάσταση. Αυτός είναι ο μόνος αληθινός λόγος για να ζήσω.»

self-portrait-along-the-boarder-line-between-mexico-and-the-united-states

Λίγο πριν πεθάνει, το 1954 σε ηλικία 47 ετών, εν μέσω μιας δραματικής επιδείνωσης της υγείας της, γράφει στο ημερολόγιο της: «Ελπίζω το τέλος να είναι χαρούμενο-κι ελπίζω να μην επιστρέψω ποτέ».

[1] Ριβέρα, Ντ, Η Φρίντα Κάλο και η Μεξικανική Τέχνη, 1943

[2] Αδάμπα, Β, Οι Αυτοπροσωπογραφίες της Φρίντα Κάλο, Μαρξιστική Φωνή τ.91, 2010

Πηγή: encuentro

 

Share

Μια καλλιτέχνης επαναπροσδιορίζει τα πρότυπα ομορφιάς των γεννητικών μας οργάνων

vaginas2

επιμέλεια Λίνα Φιλοπούλου και Δήμητρα Σπανού

Το αιδοίο μας είναι φυσιολογικό, φυσικό και όμορφο, παρά το όσα μας λένε τα μίντια και η διαφήμιση

Στη φυσική του κατάσταση ο γυναικείος καβάλος είναι τριχωτός, πτυχωτός και μοναδικός. Τα κορίτσια μεγαλώνουν όμως υπό την επιρροή των μίντια και της διαφήμισης, που τους λένε ότι πρέπει να κουρεύονται, να αποτριχώνονται και να συγκαλύπτουν καθετί που μπορεί να θεωρηθεί ως ελάττωμα ώστε να μην ντρέπονται. Ακόμα και ως ενήλικες, τα αιδοία μας υπόκεινται σε εξονυχιστική ανάλυση και αντικειμενοποιούνται, ενώ οι θάμνοι παραμένουν «αφύσικοι» και τα γυμνά, λεία αιδοία που μοιάζουν με αυτά των πορνοστάρ υπερισχύουν ως πρότυπα.

Η καλλιτέχνης Meredith White επαναπροσδιορίζει τα πρότυπα ομορφιάς των γεννητικών οργάνων σχεδιάζοντας αιδοία που αντιτίθενται στα στάνταρ ομορφιάς των ΜΜΕ. Μια αρτιστική αντίθεση σε αυτό που λανσάρεται ως «τελειότητα» έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι τα θηλυκά γεννητικά όργανα έρχονται σε όλα τα μεγέθη, σχήματα και χρώματα. Όπως αναφέρει η ίδια: «Δυστυχώς η κουλτούρα μας εντείνει την ανασφάλεια των γυναικών. Τα μίντια προβάλλουν αδύνατα μοντέλα και πανέμορφες διασημότητες, αντί να τονίσουν την ομορφιά όλων των τύπων του σώματος, ενώ η πορνογραφία ενισχύει την τρομακτική ιδέα ότι οι γυναίκες (και τα αιδοία τους) είναι σεξουαλικά αντικείμενα. Και οι γυναίκες συνεχώς συγκρίνουν το σώμα τους με τα μη ρεαλιστικά ‘πρότυπα’».

Η Meredith White είναι φεμινίστρια και βέγκαν και αυτοπροσδιορίζεται ως «καλλιτέχνης αιδοίων». Μπορείτε να δείτε τη δουλειά της στο Instagram account Club Clitoris (@clubclitoris).

Για περισσότερα διαβάστε μια συνέντευξη με τη Meredith White εδώ (αγγλικά)

Λογαριασμός στο Instagram εδώστο twitter εδώ και στο society6 εδώ

 

This slideshow requires JavaScript.

Share

Fearless Collective: H τέχνη κατά της έμφυλης βίας στην Ινδία και στο Πακιστάν

fearless

της Γεωργίας Μανώλη

Οι Fearless, δηλαδή οι Άφοβες, είναι μια κολεκτίβα από καλλιτέχνιδες του δρόμου, κινηματογραφίστριες, φωτογράφους και ακτιβίστριες που θεωρούν ότι η τέχνη τους μπορεί να είναι το μέσο για την κοινωνική αλλαγή. Επικεντρώνονται σε θέματα όπως η ισότητα των φύλων, η σεξουαλικότητα και η καταπολέμηση της έμφυλης βίας. Ιδρύτρια αυτής της κολεκτίβας ήταν η Iνδή καλλιτέχνιδα Shilo Shiv Suleman, η οποία μετά τον ομαδικό βιασμό και τη δολοφονία της Jyoti Singh στο Νέο Δελχί, αποφάσισε να ξεκινήσει μια καμπάνια κατά της έμφυλης βίας και του φόβου που βίωναν οι γυναίκες εκείνη την περίοδο. «Χρειαζόμασταν περισσότερες γυναίκες στο δρόμο, να διεκδικήσουν και πάλι το δικαίωμα τους στο δημόσιο χώρο και την ισότητα» (Fearless Collective). Καθώς η Ινδία απαγορεύει γενικά την δημοσιοποίηση ονόματος θύματος, μέχρι και σήμερα μάλιστα, τα ινδικά ΜΜΕ αποκαλούσαν το θύμα «Nirbhaya» που σημαίνει αυτό ακριβώς, «άφοβη». Η προσπάθεια αυτή ξεκίνησε με κάλεσμα στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης για αφίσες κατά αυτού του φόβου και η απήχηση ήταν τεράστια. Η καμπάνια αυτή συνεχίστηκε και εκτός διαδικτύου σε διαδηλώσεις κατά της έμφυλης βίας στην Καλκούτα και σε καλλιτεχνικές εκθέσεις στην Σιγκαπούρη και στην Αχμενταμπάντ.

Το πιο πρόσφατο εγχείρημα της κολεκτίβας είναι οι τοιχογραφίες στις γειτονιές των πακιστανικών πόλεων. Συγκεκριμένα η Suleman επισκέφτηκε τη Λαχώρη, το Καράτσι και το Ραβαλπίντι μετά από πρόσκληση της Πακιστανής ακτιβίστριας για τα σεξουαλικά δικαιώματα Nida Mushtaq. Εκεί εκπαίδευσε καλλιτέχνες της πακιστανικής Fearless Collective και μαζί με άλλες γυναίκες, για πρώτη φορά στο Πακιστάν, ζωγράφισαν και μεταμόρφωσαν με πολύχρωμα σχέδια και μηνύματα τοίχους σε δημόσιους χώρους. Στη Λαχώρη συνεργάστηκαν με φοιτήτριες της Σχολής Καλών Τεχνών ενώ στο Ραβαλπίντι οι Fearless Collective συναντήθηκαν με την τρανς κοινότητα και μαζί ζωγράφισαν την τρανς ακτιβίστρια Bubbli Malik  πάνω σ’ ένα ποδήλατο σ’ ένα τεράστιο τοίχο όπου αναγράφεται στα Ουρντού η επιγραφή «Είμαι δημιούργημα του Θεού». Τέλος, στο Καράτσι σε μια γειτονιά που μαστίζεται από τη βία των συμμοριών, παρά τις προτροπές των ντόπιων να μην προχωρήσουν το επικίνδυνο σχέδιο τους, η Suleman και οι Fearless Collective δημιούργησαν μια τοιχογραφία που απεικονίζει δυο κορίτσια κυριολεκτικά μέσα στα χαλάσματα. Το εγχείρημα αυτό έλαβε μέρος κατά το τέλος του 2015 αλλά έγινε viral στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης το 2016 και συζητιέται ακόμη. Στόχος άλλωστε και των Fearless Collective και της Mushtaq είναι πρωτίστως η ανάκτηση του δικαιώματος της γυναίκας στο δημόσιο χώρο και στο αστικό τοπίο. «Η δουλειά μας ως καλλιτέχνιδες και ακτιβίστριες είναι να μεταλλάξουμε αυτούς τους χώρους, να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητες τους στο έπακρο ενώ ταυτόχρονα μοιραζόμαστε ιστορίες με τις οποίες σχετιζόμαστε και οι οποίες στο τέλος της ημέρας είναι όμορφες» (USIP). Το σημαντικότερο που έχουν όμως καταφέρει οι Fearless Collective είναι να δουλέψουν μέσα στην κοινότητα τόσο με άνδρες όσο και με γυναίκες και να πατάξουν κυριολεκτικά το φόβο που προκαλεί η έμφυλη βία. Σίγουρα οι Fearless Collective έχουν συναντήσει πολλά προβλήματα κατά τις προσπάθειες τους αυτές και κυρίως οικονομικά (αναπόφευκτα υπάρχουν και οι επιχορηγήσεις από αμερικάνικες ΜΚΟ όπως παραδέχεται και η ίδια η Suleman) ωστόσο δεν πτοούνται και συνεχίζουν τις προσπάθειες τους για την καταπολέμηση των στερεοτύπων της έμφυλης βίας μέσα από την τέχνη του δρόμου.

This slideshow requires JavaScript.

 

Διαβάστε ακόμα

Με αφορμή τον ομαδικό βιασμό μιας φοιτήτριας στην Ινδία

Sarojini Sahoo: «Ο βιασμός είναι ένα όπλο που παραμορφώνει τη γυναικεία σεξουαλικότητα»

Ποτέ μου δεν έχω νιώσει τόσο μόνη

.

Share

The REDress Project: ένα έργο για τις εξαφανισμένες ή δολοφονημένες αυτόχθονες γυναίκες του Καναδά

red-dress-calgary-805x450

του Λευτέρη Βασιλόπουλου

Μία καλλιτέχνιδα ζητά από τους Καναδούς να συμμετάσχουν στην ολοήμερη τοποθέτηση σε διάφορα σημεία κόκκινων φορεμάτων ως οπτική υπενθύμιση των εξαφανισμένων ή δολοφονημένων Αβοριγίνων γυναικών.

Η Τζέιμι Μπλακ δημιούργησε το The REDress Project 5 χρόνια πριν. Μαζεύει κόκκινα φορέματα από την κοινότητα και τα τοποθετεί δημόσια, από Πανεπιστημιακούς χώρους μέχρι και το Μουσείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ώστε να αντιπροσωπεύουν και να τονίζουν την απουσία αυτών των γυναικών.

Περίπου 1.200 Αβορίγινες γυναίκες έχουν είτε δολοφονηθεί είτε εξαφανιστεί τα τελευταία 30 χρόνια στον Καναδά, ενώ μόνο για το 2014 ο αριθμός τους έφτασε στις 225.

Στις 4 Οκτωβρίου η Μπλακ ζήτησε από τις γυναίκες να δωρίσουν ένα κόκκινο φόρεμα στο πρόγραμμα ή να το κρεμάσουν έξω από το σπίτι τους και πολλές έχουν ανταποκριθεί ήδη.

Μέσα από αυτές τις «εγκαταστάσεις» ελπίζει να τραβήξει το ενδιαφέρον πάνω στην έμφυλη και σεξιστική φύση των βίαιων εγκλημάτων κατά των αυτοχθόνων γυναικών, αλλά και «να αφυπνίσει μια παρουσία διαμέσου του στιγματισμού της απουσίας.»

Οι περισσότεροι κάτοικοι όταν βλέπουν τα φορέματα αναζητούν το νόημα τους και όταν το μαθαίνουν σοκάρονται. Δεν μπορούν να πιστέψουν ότι λίγα μέτρα μακριά από εκεί που κρέμεται το εκάστοτε κόκκινο φόρεμα, έχει βρεθεί το άψυχο σώμα μιας αυτόχθονης γυναίκας ή ότι «τέτοια πράγματα συμβαίνουν στην πόλη τους».

Η έλλειψη πληροφόρησης γενικά πάνω στους «πρώτους» κάτοικους του Καναδά είναι άλλωστε χαρακτηριστικών και αυτών των εποίκων.

Περισσότερα για το έργο της Τζέιμι Μπλακ βρίσκετε εδώ: The REDress Project

Πηγή: hitandrun

This slideshow requires JavaScript.

Διαβάστε ακόμα

Κόκκινα παπούτσια ενάντια στη βία κατά των γυναικών

.

Share

Κόκκινα παπούτσια ενάντια στη βία κατά των γυναικών

kokkina3

της Σοφίας Ξυγκάκη

Από το Μεξικό στην Ευρώπη 100 κόκκινα παπούτσια ενάντια στη βία κατά των γυναικών

Μεγάλη αίσθηση είχε προκαλέσει, πριν από δύο χρόνια, την 25η Νοεμβρίου, η εγκατάσταση με τον τίτλο 100 κόκκινα παπούτσια ενάντια στη βία κατά των γυναικών,  στο κέντρο του Μιλάνου, σε ένα από τα πιο γνωστά μνημεία, στις  Colonne San Lorenzo. Κόκκινα παπούτσια είχαν απλωθεί κατά μήκος του μνημείου, σαν να τα είχαν εγκαταλείψει εκεί γυναίκες που αναγκάστηκαν να το σκάσουν, που εξαφανίστηκαν, που δολοφονήθηκαν.

Πώς ξεκίνησε, όμως, αυτό;

Τα Κόκκινα Παπούτσια, τα  Zapatos Rojos, ξεκίνησαν ως ένα work in progress της Μεξικανής  καλλιτέχνιδας Elina Chauvet. Πρόκειται για διαδρομές στη πόλη που δημιουργούνται με δεκάδες κόκκινα ή βαμμένα κόκκινα παπούτσια, που σκοπό έχουν να καταγγείλουν τη βία κατά των γυναικών.

Το 2009, η Elina Chauvet, αυτοδίδακτη καλλιτέχνις, βρέθηκε στην Σιουδάδ Χουάρες, μια πόλη στα σύνορα με την Αμερική, για να διδάξει σε ευάλωτες ομάδες, φτωχούς και παιδιά, τέχνη. Η πόλη, που πριν αποτελούσε τουριστικό προορισμό,  από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, με την εγκατάσταση εκεί εργοστασίων και βιοτεχνιών, άρχισε ν’ αλλάζει φυσιογνωμία και μετατράπηκε σε μία από τις μεγαλύτερες εργατουπόλεις του Μεξικού, ενώ ταυτόχρονα  δημιουργήθηκε εκεί και ένα από τα πιο ισχυρά καρτέλ ναρκωτικών της χώρας. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, εκδηλώθηκε μια πρωτοφανής για την πόλη και εξαιρετικής αγριότητας έξαρση βίας απέναντι στις γυναίκες, κι εκεί  εγγράφηκε για πρώτη φορά η λέξη “femminicidio”. Από το 1993, που ανακαλύφθηκε στην έρημο το πρώτο θύμα, η Άλμα Τσαβαρία,  χιλιάδες γυναίκες  δολοφονούνται, βιάζονται, βασανίζονται ενώ η κυβέρνηση, οι τοπικές αρχές και η αστυνομία όχι μόνο ελάχιστα έχουν πράξει για να αντιμετωπίσουν την εγκληματικότητα, αλλά σταθερά υπονομεύουν κάθε προσπάθεια των συγγενών των θυμάτων που έχουν αναζητήσει βοήθεια και εκτός Μεξικού, αφού στις δολοφονίες εμπλέκονται άτομα με ισχυρά συμφέροντα στην περιοχή.

Η Elina Chauvet, ζώντας εκεί, είχε σοκαριστεί από τις πάμπολλες  φωτογραφίες των εξαφανισμένων κοριτσιών που έβλεπε στις κολώνες και τους τοίχους. Τα θύματα ήταν νεαρά και φτωχά κορίτσια, από τα οποία τα περισσότερα, όπως  είχε παρατηρήσει η καλλιτέχνις, δούλευαν σε βιοτεχνίες ή σε καταστήματα υποδημάτων.

Έτσι γεννήθηκε η ιδέα των «κόκκινων παπουτσιών», με το κόκκινο να συμβολίζει την οδύνη και την ταπείνωση, που από το Μεξικό εξαπλώθηκε στον Καναδά και στην Ευρώπη, κυρίως στην Ιταλία όπου, σύμφωνα με τα στοιχεία, κάθε τρεις μέρες μία γυναίκα πέφτει θύμα γυναικοκτονίας.

Από το Μιλάνο, το Τορίνο και το Μπέργκαμο μέχρι τη Φλωρεντία και το Παλέρμο, και όχι πάντα σε επετείους, τα κόκκινα παπούτσια δημιουργούν διαδρομές, καταγγέλλοντας την έμφυλη βία. Διαβάζονται δυνατά τα ονόματα των γυναικών που χάθηκαν για να μην ξεχαστούν ποτέ. Πέρυσι, την 25η Νοεμβρίου, στις  ιταλικές πόλεις οι γυναίκες με τη υποστήριξη και των συνδικάτων και με σύνθημα «Αν όχι τώρα, πότε;» κατέβηκαν σε απεργία. Στην Τοσκάνη, φορώντας κάτι κόκκινο, σύμβολο μη ανοχής απέναντι στη γυναικοκτονία, γυναίκες και άντρες διαμαρτυρήθηκαν στο δρόμο, στους χώρους εργασίας, σε μαγαζιά. Στη Ρώμη οι γυναίκες έκαναν στάση εργασίας και απλώνοντας κόκκινα παπούτσια συγκεντρώθηκαν στη πλατεία του Καπιτωλίου.

Φέτος, με αφορμή την 25η Νοέμβρη ο Δήμος του Κούνεο, στο Πιεμόντε, έχει οργανώσει σειρά εκδηλώσεων στη διάρκεια των οποίων τα κόκκινα παπούτσια για της απούσες  θα τοποθετηθούν σε σούπερ μάρκετ και δημόσιους χώρους, ακόμα και σε βιτρίνες καταστημάτων, με τη συμμετοχή φοιτητών και μαθητών λυκείου, με ανάγνωση ποιημάτων και κειμένων, με  προβολές ταινιών σχετικών με το θέμα.

Γιατί η βία κατά των γυναικών είναι βία κατά όλων.

 

This slideshow requires JavaScript.

Share

Κάλεσμα σε καλλιτέχνες/ομάδες από το SocArtes.gr για την Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών

embros-1_9

Ανοιχτό κάλεσμα σε Καλλιτέχνες/Ομάδες από το SocArtes.gr για την Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών, Προθεσμία: 7 Νοεμβρίου 2014

Το παγκόσμιο φαινόμενο της βίας με βάση το φύλο πλήττει καθημερινά τα θεμελιώδη δικαιώματα των γυναικών που την υφίστανται. Την Τρίτη, 25 Νοεμβρίου 2014, που είναι η Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της Βίας κατά των Γυναικών, το SocArtes.gr διοργανώνει στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός μια καλλιτεχνική βραδιά με στόχο την ευαισθητοποίηση.

Η ομάδα του SocArtes.gr, που ξεκίνησε τη δράση της τον Δεκέμβριο 2013 και έχει ως σημείο αναφοράς τις τέχνες και την κοινωνία, απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα σε καλλιτέχνες/ ομάδες, συλλογικότητες και ακτιβιστικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται πάνω στο θέμα και θέλουν να συμμετάσχουν στη βραδιά με κάποιο καλλιτεχνικό δρώμενο, θεατρικό ή χορευτικό performance, θέατρο μαριονέτας ή video,ντοκιμαντέρ, ταινία μικρού μήκους και installation.

Οι καλλιτεχνικές προτάσεις θα πρέπει να αφορούν το θέμα της Βίας κατά των Γυναικών που σύμφωνα με τη Διακήρυξη του ΟΗΕ νοείται ως «οποιαδήποτε ενέργεια βίας εξαιτίας του φύλου, η οποία καταλήγει ή είναι πιθανόν να καταλήξει, σε σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βλάβη ή πόνο στις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των απειλών για τέτοιες ενέργειες, του εξαναγκασμού, ή της αυθαίρετης στέρησης της ελευθερίας, είτε συμβαίνει στη δημόσια είτε στην ιδιωτική ζωή.»

Τα θεατρικά και χορευτικά performances θα πρέπει να έχουν διάρκεια έως 20’ και ευελιξία στις σκηνογραφικές και φωτιστικές απαιτήσεις. Τα videos, τα ντοκιμαντέρ και οι ταινίες μικρού μήκους θα πρέπει να έχουν διάρκεια έως 15’.

Οι καλλιτέχνες και οι ομάδες που επιθυμούν να δηλώσουν συμμετοχή θα πρέπει ν’ αποστείλουν με e-mail την καλλιτεχνική τους πρόταση και τα στοιχεία επικοινωνίας τους στο info@socartes.gr μέχρι την Παρασκευή 7 Νοεμβρίου 2014. Τη Δευτέρα 10 Νοεμβρίου, απογευματινές ώρες, θα πραγματοποιηθεί συνάντηση της ομάδας διοργάνωσης με τους καλλιτέχνες και τις ομάδες στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός (Ρήγα Παλαμήδη 2, Ψυρρή, Αθήνα) προκειμένου να παρουσιάσουν τη δουλειά τους και να συζητήσουν τεχνικές και άλλες λεπτομέρειες. Θα υπάρξει ενημέρωση μέσω e-mail για την ακριβή ώρα προσέλευσης στη συνάντηση της 10ης Νοεμβρίου.

Προθεσμία δήλωσης συμμετοχής: Παρασκευή 7 Νοεμβρίου 2014

www.socartes.gr

Πηγή: Left.gr

 

Share

Εισηγήσεις, δράσεις, performances, εγκαταστάσεις και συζήτησημε αφορμή το βιβλίο του Γ. Μαρνελάκη “Στενές επαφές φύλου, σεξουαλικότητας και χώρου”

ebros

 

Κάλεσμα συμμετοχής

Πράξεις ρατσισμού και βίας, ψυχολογικής, σωματικής και άλλης φύσης, προβληματίζουν βαθιά πολλές/πολλούς από τους συμμετέχοντες στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο θέατρο Εμπρός στο κέντρο της Αθήνας, στο Ψυρρή αλλά και πολλούς/πολλές από τους κατοίκους της πόλης. Τα σώματα μας ευάλωτα στην Αθήνα του σήμερα και η πόλη βίαια και επισφαλής. Υπάρχουν τρόποι να εκφραστούμε γύρω από τα ζητήματα αυτά, που, πως, πότε; Υπάρχουν τρόποι (και ποιοι) να διεκδικήσουμε τα δικαιώματά μας στη πόλη;

Στα 3 χρόνια που έχει ξαναζωντανέψει ο χώρος του Εμπρός έχουν γίνει 2 queer festivals, και δράσεις σχετικά με θέματα ταυτότητας, φύλου και σεξουαλικότητας, με προσπάθεια να ενώσουμε ποικίλες προσεγγίσεις θεωρητικές, καλλιτεχνικές, και ακτιβιστικές για μια δημόσια συζήτηση γύρω από τα θέματα αυτά, που συχνά αποσιωπούνται. Μέσα στις ως τώρα δράσεις μέρος του 1ου queer festival ήταν και ένα πειραματικό πάνελ-συζήτησης performance το Μάη 2013 με τίτλο “Αρχιτεκτονική, χώρος, φύλο, σεξουαλικότητα, queer, παρουσία” στη μνήμη του αρχιτέκτονα Γιώργου Μαρνελάκη (1975-2013), που έκανε σημαντική έρευνα και δίδαξε γύρω από τη σχέση του  χώρου με το φύλο και τη σεξουαλικότητα.

Έπειτα από τα επεισόδια βίας του φετεινού καλοκαιριού και την πρόσφατη και επίκαιρη έκδοση  7 κειμένων  του Γ. Μαρνελάκη “Στενές επαφές φύλου, σεξουαλικότητας και χώρου” εκδόσεις Futura –Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο επιχειρούμε να οργανώσουμε στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο θέατρο Εμπρός (το πιθανότερο τέλος Νοέμβρη) μία ημερίδα με εισηγήσεις, δράσεις, performances και εγκαταστάσεις με αφορμή αυτά τα κείμενα. Τα κείμενά του, στο σύνολό τους σχετίζονται με μια ριζοσπαστική πολιτιστική αλλαγή και με την τροποποίηση δεδομένων για να δημιουργηθεί κάτι καινούριο, για “την αναδημιουργία της πόλης ως απελευθερωτικό τόπο”. Αναφέρονται στη σωματικότητα των δρόμων της Αθήνας όπως η οδός Αθηνάς, στη πόλη του AIDS ως μια μεταφορά στην παγκοσμιότητά της και μια αφορμή για να ξεκινήσουν σκέψεις για τις πόλεις, στη χωρικότητα του δημόσιου σεξ που εμφανίζεται ως εξάρθρωση της πόλης όπως τη γνωρίζουμε και ως αφορμή για κατι καινούριο, απρόβλεπτο και απροσδόκητο, για τις γκει κουλτούρες και τη κανονίστικότητά που μπορούν να προσλάβουν ώστε να αντιτίθονται στην πολυπλοκότητα της ίδιας της αστικής ζωής και απέναντι στους/στις ίδιους τους/τις ομοφιλόφιλους/ες. Αντιθετα αυτό που προτείνεται είναι τέτοιες κουλτούρες και κοινότητες να γίνουν κατανοητές ως ανοιχτές προς το μη αφομοιωμένο αλλο (Young). Άλλα θέματα που θίγονται είναι η σημασία του να γράφει κάποιος από το περιθώριο, το φύλο και η σεξουαλικότητα ως δύο τομείς που δεν μπορούν να μελετηθούν χωριστά κ.ά.

Εάν θέλετε να συμμετέχετε στείλτε μας mail στο embrostheater0@gmail.com. Μέσα στον Οκτώβρη (μάλλον στις αρχές) θα γίνει η πρώτη συνάντηση προετοιμασίας όπου θα βγει ημερομηνία συνάντησης στο www.embros.gr . Η πρώτη συνάντησή μας θα είναι μία συζήτηση γύρω από τα 7 κείμενα του βιβλίου.

marnelakis

Ελεύθερο Aυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο Εμπρός

(Ρήγα Παλαμήδου 2, Ψυρρή (σταθμός μετρό Μοναστηράκι).

 

Μπορείτε να βρείτε το βιβλίο στις εκδόσεις futura, Χαριλάου Τρικούπη 72,  ή στα βιβλιοπωλεία.

Share

Πόσο δημόσια είναι η δημόσια τέχνη;

της Στέλλας Μπολωνάκη

Οι συζητήσεις για την δημόσια τέχνη που διοργανώθηκαν από τους Οργανισμούς Rethinking Athens και NEON, οι οποίες έχουν αναλάβει τις αναπλάσεις της οδού Πανεπιστημίου και του Εθνικού κήπου αντίστοιχα, φέρνουν στο προσκήνιο ένα σημαντικό ζήτημα: Πόσο δημόσια είναι η δημόσια τέχνη από την στιγμή που δεν γίνεται καμία αναφορά στα χαρακτηριστικά του δημόσιου χώρου, ούτε εντοπίζονται τα στοιχεία που διαχωρίζουν την δημόσια από την ημι-δημόσια τέχνη των γκαλερί και των μουσείων; Εσκεμμένα ή όχι, σε κάθε σχετική συζήτηση ή δημοσίευμα εξυμνείται ο κοινωνικός της ρόλος χωρίς, ωστόσο, να τίθενται τα ζητήματα για τα οποία επικρίνεται, ιδιαίτερα, για την εμπλοκή της με τον αστικό εξωραϊσμό που απασχολεί σχεδόν εξ’ ολοκλήρου την σχετική βιβλιογραφία της.

Στην Ελλάδα επικρατεί η γενικευμένη πεποίθηση ότι δημόσια είναι κάθε μορφή τέχνης που οικειοποιείται τον υπαίθριο χώρο των πόλεων με σκοπό να δημιουργήσει ελκυστικές τοποθεσίες και να οργανώσει δρώμενα με έμφαση την αναψυχή (πχ. Αθήνα by Art, Cow Parade, Yarn Bombing κτλ). Αυτό προϊδεάζει για την αντίληψη της πόλης σαν βιτρίνα και του πολίτη σαν επισκέπτη που απολαμβάνει την τέχνη στο χρόνο της ανάπαυλάς του. Με άλλα λόγια, η δημόσια τέχνη λειτούργει μέσα στις συνθήκες διαβίωσης, εργασίας, κατανάλωσης, και ανάπαυλας (Don Mitchell, 2000).

Ωστόσο, όσο υπάρχει φτώχεια και όσο διευρύνεται το χάσμα σε όσους έχουν δουλειά και όσους δεν έχουν, δημιουργούνται καθημερινά νέοι τύποι πολιτών. Οι άστεγοι, οι διαμαρτυρόμενοι, οι «αλήτες» (αλκοολικοί η ναρκομανείς) και οι μετανάστες. Αυτές οι κατηγορίες πολιτών ταυτίζονται με μια πόλη που είναι συνώνυμη της ασχήμιας, του χάους, της ανέχειας και της αναρχίας. Είναι προφανές, ότι το μοντέλο αναγέννησης με βάση την δημόσια τέχνη επιχειρεί την ίδια διάκριση ανάμεσα στην «υψηλή» και την «χαμηλή» κουλτούρα του 19ου αιώνα που γυρίζει την πόλη σε παλαιότερες εποχές γεμάτες ελιτίστικη πνευματική αυτοπεποίθηση και γενναιόδωρη ηθική ανωτερότητα (F. Mort, 1996).

Από το 1967 που η δημόσια τέχνη αναβαθμίστηκε στον αγγλοσαξονικό κόσμο σε Public Art με κεφαλαία γράμματα (John Willet, 1967) και κατοχυρώθηκε στις ΗΠΑ μέσα από την νόμο του ποσοστού για την τέχνη (Percent of Arts -το 1% της κατασκευαστικής δαπάνης των δημοσίων έργων χορηγείται σε έργα ή παρεμβάσεις της τέχνης), η τέχνη δέθηκε στο άρμα της αστικής αναγέννησης. Αυτή η επινόηση εφαρμόζεται πιστά από το 1980 στις χώρες που ακολουθούν την νεοφιλελεύθερη στρατηγική, η οποία θέλει την μετατροπή των κέντρων στις πόλεις σε πεδίο οικονομικής δραστηριότητας. Στο πλαίσιο αυτό, τα έργα και τα δρώμενα της τέχνης στον δημόσιο χώρο ακολουθούν τις αρχές της προσφοράς και της ζήτησης. Με άλλα λόγια αξιοποιούνται με οικονομικούς και όχι πολιτιστικούς όρους. Χαρακτηριστικά η εφημερίδα Πρώτο Θέμα αναφέρει: «μεγάλη μερίδα των πολιτών δείχνουν πόσο θέλει η Αθήνα να μεταμορφωθεί σε μια πόλη που θα προσελκύσει εικαστικό τουρισμό» (Ηλιάνα Φωκιανάκη 20/2/2014). Η τέχνη μετατρέπεται, δηλαδή, σε ένα αντικείμενο εμπορικών πιέσεων που περιορίζει αν όχι αναστέλλει το συστατικό ρόλο της δημόσιας τέχνης ως πολιτικού λόγου στη ζωή της δημοκρατίας.

Από την στιγμή μάλιστα, που ο αστικός εξευγενισμός (που έχει επικρατήσει να αποκαλείται gentrification), προωθεί την απαλλοτρίωση και την αλλαγή χρήσης γης με σκοπό την οικονομική οξοποίηση, και από την στιγμή που πίσω από τις διαδικασίες αυτές βρίσκεται συνήθως το κτηματο- μεσιτικό και εργολαβικό κεφάλαιο (Μουκούλης Π. 2007), η δημόσια τέχνη δημιουργεί χωροταξικές ζώνες μεταξύ αποδεκτών από μη αποδεκτών, κατάλληλων και ακατάλληλών, λειτουργικών και χαοτικών περιοχών μέσα στην πόλη (Zukin S., 1995). Με αυτόν τον τρόπο, νομιμοποιούνται ή περιθωριοποιούνται οι τοποθεσίες της πόλης και αποσυνδέονται, απομονώνονται ή εκτοπίζονται διάφορες κοινωνικές ομάδες.

Για παράδειγμα, στο βιβλίο Evictions: Art and Spatial Politics (1996), η ιστορικός και κριτικός τέχνης Rosalyn Deutsche αναφέρεται εκτενέστατα στον εκτοπισμό των αστέγων και περιθωριακών από το Battery Park City, το οποίο σχεδιάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 με κύριο στόχο την μετατροπή της περιοχής του Lower Manhattan στην Νέα Υόρκη σε μια ιδανική τοποθεσία για τα υψηλόβαθμα στελέχη του χρηματιστικού κεφαλαίου. Για το ίδιο θέμα το περιοδικό Art in America αναφέρει: «η αστική ανάπλαση του East Village θα μπορούσε να αναγνωστεί ως ένα επεισόδιο της ακίνητης περιουσίας της Νέας Υόρκης που με την συμμετοχή των καλλιτεχνών στην πολιτική της αστικής αναζωογόνησης ώθησε στην εξάλειψη και της τελευταίας παραγκούπολης του Lower Manhattan» (C.McCormick & W. Robinson, Art in America, 1982).

Με άλλα λόγια, η συμμετοχή της τέχνης στην αισθητοποίηση και την φεστιβαλοποίηση των πόλεων δεν μπορεί να θεωρηθεί μια επιλογή χωρίς πολιτικό περιεχόμενο. Κάθε συζήτηση για την δημόσια τέχνη αφορά την ποιότητα της δημοκρατίας. Κάθε παρέμβαση των εικαστικών τεχνών στην πόλη δεν μπορεί να χαρακτηριστεί «δημόσια» εάν το έργο δεν προκαλεί μια διαπραγμάτευση μεταξύ όλων των διαφορετικών κοινωνικών ταυτοτήτων. Ούτε μπορούμε να εξαγγέλλουμε τον κοινωνικό ρόλο της τέχνης αν δεν υπάρχει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα πρόσβασης των καλλιτεχνών στις γειτονιές, στα σχολεία και τα γκέτο.

Δημόσια τέχνη σημαίνει πολιτική τέχνη από την στιγμή που ο δημόσιος χώρος συνιστά ένα φυσικό έδαφος πάνω στο οποίο οικοδομείται η κοινωνία. Ο δημόσιος χώρος είναι το αποτέλεσμα των πολιτισμικών, οικονομικών και πολιτικών διεργασιών της κοινωνίας. Είναι η ελληνική αγορά και το ρωμαϊκό φόρουμ όπου η κοινωνική ζύμωση, διαμάχη ή σύγκρουση μπορούν να αναδυθούν. Η τέχνη στην πόλη θα πρέπει να συμβολίζει την ένταξη και την κοινωνική αλληλεγγύη και όχι τον αποκλεισμό, τον εξαναγκασμό ή τα ιδιωτικά συμφέροντα. Μια πραγματική δημόσια τέχνη προϋποθέτει την ενεργό διάδραση των καλλιτεχνών με την κοινωνία, αλλά και την ελεύθερη πρόσβαση της κοινωνίας στις δεξιότητες και την γνώση που προσφέρει η τέχνη, έτσι ώστε αυτή να είναι σε θέση να λειτουργεί σαν ένα δημοκρατικό μέσον για τους πολίτες και την έκφραση των ιδανικών τους.

*Η Στέλλα Μπολωνάκη είναι εικαστικός

Πηγή: Αυγή

 

Share