Subscribe via RSS Feed

Tag: "ταυτοτητες"

Ομοφοβικός και τρανσφοβικός εκφοβισμός στην εκπαίδευση

homophobia

της Δήμητρας Κογκίδου

Το φαινόμενο του ομοφοβικού και τρανσφοβικού εκφοβισμού δεν συνιστά καινοτομία των ημερών.  Το ότι σχετικά πρόσφατα άρχισε να συζητιέται στην Ελλάδα οφείλεται στο γεγονός ότι  σήμερα  υπάρχει αυξημένη ευαισθητοποίηση απέναντι σε ορισμένες μορφές εκφοβισμού που παλαιότερα  είτε δεν καταγράφονταν τόσο έντονα στο δημόσιο λόγο, είτε δεν αναγνωρίζονταν ως τέτοιες.

Δυστυχώς τα περισσότερα  περιστατικά ομοφοβικού και τρανσφοβικού εκφοβισμού στην εκπαίδευση συχνά δεν γίνονται αντιληπτά ως τέτοια –πλην ακραίων περιπτώσεων που δημιουργούν έντονα φαινόμενα διάρρηξης των σχολικών κανόνων –και έτσι δεν δίνεται η δυνατότητα για σχεδιασμό συστηματικής δράσης τόσο στο επίπεδο της πρόληψης, όσο και της αντιμετώπισης. Σ’ αυτό συντελεί και η σχετική δυσκολία ορισμένων εκπαιδευτικών να αναγνωρίσουν και να ορίσουν ποιες συγκεκριμένες συμπεριφορές συγκροτούν ομοφοβικό εκφοβισμό καθώς ο σεξισμός έχει διαποτίσει την πρακτική των καθημερινών έμφυλων σχέσεών μας.

Ακόμα, όμως,  και στις περιπτώσεις που τα περιστατικά ομοφοβικού και τρανσφοβικού εκφοβισμού γίνονται αντιληπτά, το σχολείο ως θεσμός –με εξαίρεση ορισμένους εκπαιδευτικούς-  φαίνεται να μην ενδιαφέρεται και τόσο πολύ για το ζήτημα και δε φαίνεται ικανό –ή/και πρόθυμο- να καταπολεμήσει το φαινόμενο με την υιοθέτηση μιας αντι-ετερο-σεξιστικής πολιτικής. Με τη λογική αυτή, δίνει το μήνυμα σε μαθητές και σε μαθήτριες ότι αυτού του είδους η συμπεριφορά είναι λίγο-πολύ αποδεκτή. Γενικά φαινόμενο του ομοφοβικού και τρανσφοβικού εκφοβισμού είναι ένα παραμελημένο ζήτημα  στην εκπαιδευτική ατζέντα που μέχρι τώρα καλύπτεται από σιωπή και αμηχανία.

Ένα παράδειγμα τρανσφοβικού εκφοβισμού

Μια από τις λίγες περιπτώσεις τρανσφοβικού εκφοβισμού που έγιναν ορατές λόγω της σοβαρότητάς της ήταν της Α., μιας τρανς μαθήτριας σε ένα νυχτερινό σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Αθήνα. Παρά τις καταγγελίες του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών μαζί με την ομάδα «Ομοφοβία στην Εκπαίδευση», την προσφυγή στο Συνήγορο του Πολίτη  που στο πόρισμά του είχε δώσει θετικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη διευθέτηση  του θέματος και τη διαμεσολάβησή του στο σχολείο, η μαθήτρια συνέχισε να δέχεται σοβαρότατες παρενοχλήσεις λόγω της ταυτότητας φύλου της και εκφοβισμό από το Διευθυντή του Λυκείου.

Παράλληλα, η μοναδική καθηγήτρια που υπoστήριξε την τρανς μαθήτρια στις ακραίες τρανσφοβικές διακρίσεις που υπέστη, πέρασε από ΕΔΕ και τέθηκε σε αργία (υπήρξε καταγγελία της Β΄ΕΛΜΕ Αθήνας για τη δίωξη της καθηγήτριας). Να σημειώσουμε σχετικά με το χειρισμό της υπόθεσης αυτής  το θετικό ρόλο του Συνήγορου του Πολίτη, τόσο για τις προτάσεις του για  το σεβασμό της ταυτότητας φύλου των τρανς ανθρώπων στο σχολικό περιβάλλον, όσο και για τις καλές πρακτικές που ακολούθησε κατά τη διαδικασία διαμεσολάβησης, σε αντίθεση με την αδιαφορία ή καλλίτερα την άρνηση της πολιτείας –μέσω του αρμόδιου υπουργείου  -να ασχοληθεί με τις διακρίσεις που αντιμετωπίζουν γενικότερα οι lgbtq μαθητές και μαθήτριες.

Το σχολείο οφείλει να διασφαλίζει ότι κανένα παιδί δεν θα υποστεί διάκριση ή/και παρενόχληση και εκφοβισμό  εξαιτίας του σεξουαλικού προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου του.

Όταν αναφερόμαστε στον ομοφοβικό και τρανσφοβικό εκφοβισμό στην εκπαίδευση δεν θα πρέπει να τον αντιμετωπίζουμε ως ένα φαινόμενο που συμβαίνει ανεξάρτητα και ερήμην της πραγματικότητας του κόσμου των ενηλίκων που προσλαμβάνουν τα παιδιά και οι έφηβοι. Ας μη ξεχνάμε ότι αυτά που συμβαίνουν στο πλαίσιο της εκπαίδευσης, επηρεάζονται από τους κυρίαρχους Λόγους περί ετεροσεξουαλικότητας και ομοφοβίας που βρίσκονται στη δημόσια σφαίρα της μαζικής κουλτούρας, της πολιτικής και της πολιτείας. Ούτε, επίσης, να τον αντιμετωπίζουμε ως ένα φαινόμενο που είναι ανεξάρτητο από το είδος της εκπαίδευσης που παρέχουμε στα παιδιά. Για παράδειγμα, σπανίζουν οι βιωματικές μέθοδοι και η συστηματική διαμόρφωση ενός κλίματος στην τάξη που θα συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας αίσθησης συλλογικότητας έτσι ώστε τα παιδιά να νοιώσουν ότι ανήκουν σε μια ομάδα και να παρεμποδισθούν ή να ακυρωθούν οποιεσδήποτε διαδικασίες περιθωριοποίησης,   στιγματισμού και εκφοβισμού.

Πάντως, ανεξάρτητα από το αν οι παράγοντες που παράγουν ή επηρεάζουν το φαινόμενο του ομοφοβικού και τρανσφοβικού εκφοβισμού  βρίσκονται μέσα ή έξω από την εκπαίδευση, το σχολείο οφείλει να διασφαλίζει ότι κανένα παιδί δεν θα υποστεί διάκριση ή/και παρενόχληση και εκφοβισμό  εξαιτίας του σεξουαλικού προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου του.   Εμπειρίες παρενόχλησης ή/και διακρίσεων, εμπειρίες ή φόβος για ομοφοβικό ή τρανσφοβικό εκφοβισμό, μπορεί να έχουν  αρνητικές επιπτώσεις στους  LGBTQ νέους και νέες, τόσο σε προσωπικό επίπεδο, όσο και στο εκπαιδευτικό τους μέλλον και στις επαγγελματικές επιλογές. Οι εμπειρίες αυτές δεν προέρχονται μόνον από τους συμμαθητές /τριες αλλά και από τα άλλα μέλη του σχολείου –εκπαιδευτικούς και γονείς.  Η απώλεια της αυτοπεποίθησης, η απομόνωση, ζητήματα τακτικής φοίτησης, η έλλειψη κινήτρων ή /και συγκέντρωσης είναι μερικές από τις επιπτώσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε μειωμένη εκπαιδευτική επιτυχία ή σε εγκατάλειψη του σχολείου.

Μπορούμε να κάνουμε πολλά στην εκπαίδευση, τόσο στο επίπεδο της πρόληψης, όσο και της αντιμετώπισης, αρκεί να υπάρχουν μακρόχρονες και σωστά σχεδιασμένες παρεμβάσεις που να στηρίζονται στην κατάλληλη παιδαγωγική τεχνογνωσία. Το επισημαίνω αυτό γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα αίτια που οδηγούν κάποια παιδιά στη χρήση βίας που προέρχεται από την ομοφοβία.

Το σχολείο ως πολιτισμικό πλαίσιο κατασκευής έμφυλων και σεξουαλικών ταυτοτήτων

Καθώς το φύλο και η σεξουαλικότητα δεν είναι δεδομένα και αυτονόητα, το σχολείο ως θεσμός αποτελεί ένα από τα κυρίαρχα πολιτισμικά πλαίσια μέσα στο οποίο δομούνται οι έμφυλες και σεξουαλικές ταυτότητες των μαθητών/μαθητριών. Αυτό γίνεται με πολλούς τρόπους  –μέσω των αναλυτικών προγραμμάτων, της οργάνωσης και διοίκησης, του παιδαγωγικού υλικού, του κρυφού αναλυτικού προγράμματος κ.ά. Δυνητικά θα μπορούσε να είναι ένα πλαίσιο όπου διαμορφώνονται και διακινούνται πολλαπλές μορφές θηλυκότητας και ανδρισμού –αλλά δεν είναι έτσι –καθώς έχει καταγραφεί ότι ένας μεγάλος αριθμός εκπαιδευτικών πρακτικών, από εκείνες που θεωρούνται ‘αυτονόητες’ μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα, ενισχύουν τα έμφυλα στερεότυπα.  Το σχολείο, παρά τη συνήθη ρητορική για ελεύθερη και ολόπλευρη ανάπτυξη της υποκειμενικότητας των μαθητών/τριών, περιορίζει μαθητές και μαθήτριες σε ένα ασφυκτικό πλαίσιο, με Λόγους σεξιστικούς και  ομοφοβικούς, γεγονός που  έχει σοβαρές  επιπτώσεις σε πολλά επίπεδα. Στην πράξη, εφαρμόζεται διαφορετική πολιτική όταν κινδυνεύουν να παραβιαστούν οι κανόνες της ετεροσεξιστικής μας κοινωνίας.

Η εκπαίδευση αποτελεί, επίσης, χώρο μέσα στον οποίο ασκούνται πρακτικές σεξουαλικότητας, αν και συχνά δεν αναγνωρίζονται ως τέτοιες. Υπάρχουν χαρακτηριστικές αναφορές σε διάφορες έρευνες για το πως η ιδεολογία της ετεροσεξουαλικότητας εμπλέκεται καθημερινά σε ποικίλες σχολικές πρακτικές. Για παράδειγμα,  όταν προτρέπουμε ένα  μικρό αγόρι να μην κλαίει γιατί «οι άνδρες δεν κλαίνε» ή να γίνει «αληθινός» άνδρας, η προτροπή αυτή  εντάσσεται μέσα σε ένα ετεροσεξουαλικό αυτονόητο  που το σχολείο  επικυρώνει και παρουσιάζει ως αδιαμφισβήτητο κοινωνικό και ηθικό κανόνα. Η ετεροσεξουαλικότητα είναι παρούσα παντού, εκλαμβάνεται ως δεδομένη και «φυσική» και αυτό της δίνει εξουσία.

Συγκρότηση του ανδρισμού: Ετεροσεξουαλικότητα, ομοφοβία και μισογυνισμός

Αυτός ο Λόγος περί ετεροσεξουαλικότητας μέσα στον οποίο τα αγόρια συγκροτούν τους ανδρισμούς τους είναι άμεσα συνδεδεμένος με Λόγους περί ομοφοβίας και μισογυνισμού. Η συγκρότηση της ταυτότητας –σεξουαλικής και έμφυλης-  των παιδιών γίνεται μέσω της διαφοράς και του αποκλεισμού. Ειδικά τα αγόρια συγκροτούν τον ανδρισμό τους μέσα από ένα σύστημα στιγματισμού, το οποίο περιπολεί και αστυνομεύει κάθε τι το «μη-ανδρικό» και διαπαιδαγωγεί στον ανδρισμό  με την απειλή της ομοφοβίας  Έτσι, ο ηγεμονικός ανδρισμός –πάντα ετεροσεξουαλικός -βασίζει τη συγκρότησή του στον αποκλεισμό του «Άλλου» που σε αυτή την περίπτωση είναι η ομοφυλοφιλία η οποία καταλήγει να θεωρείται  συνώνυμο μιας θηλυκής ταυτότητας. Οι ετεροσεξουαλικές, λοιπόν, μορφές ανδρισμού θεωρούνται ως οι μόνες «κανονικές» και υγιείς, ενώ οι υπόλοιπες αυτόματα θεωρούνται «αποκλίνουσες».

Αν μια συμπεριφορά θεωρηθεί  ότι αποκλίνει από την ετεροσεξουαλικότητα, τότε  ενεργοποιείται αρνητική προδιάθεση,  συχνά προκαλείται φόβος ή/και αηδία, συναισθήματα που μπορεί να  οδηγήσουν στη βία, με συνέπεια υποκείμενα με διαφορετική ταυτότητα φύλου, ή σεξουαλικό προσανατολισμό ή και με ‘θηλυπρεπή’ συμπεριφορά σύμφωνα με τα στερεότυπα για τους έμφυλους ρόλους, να υφίστανται παρενόχληση  ή και διάφορες μορφές βίας. Για παράδειγμα, η σωματική οικειότητα μεταξύ των αγοριών, όπως φιλιά και εναγκαλισμοί σε μια συνάντηση, είναι κάτι που αποφεύγεται εξαιτίας της ομοφοβίας  και του φόβου θηλυπρέπειας.

Επίσης, άμεση είναι η διασύνδεση ομοφοβίας και μισογυνισμού.  Είναι μειωτικό για ένα αγόρι να το αποκαλέσουν ‘κορίτσι’. Από τις χειρότερες βρισιές είναι αργότερα να αποκαλέσεις έναν άνδρα «γυναικούλα» ή κάτι παρεμφερές. Αντίθετα αποτελεί θετικό το να αποκαλέσεις μια γυναίκα «αντράκι» ή ‘’παληκάρι’’ γιατί οι ανδρικές αξίες είναι ιεραρχικά ανώτερες. Ο ηγεμονικός ανδρισμός συνδέεται με την  ομοφοβία  καθώς τα περισσότερα από τα χαρακτηριστικά τα οποία αποδίδονται στους άνδρες ομοφυλόφιλους αναφέρονται στις γυναίκες. Η ομοφοβία, λοιπόν, αποτελεί μέσο παγίωσης της σεξουαλικότητας και του φύλου, μέσω της συκοφάντησης της θηλυκότητας και του συσχετισμού της με την ομοφυλοφιλία. Για να χαρακτηρισθεί ομοφυλοφοβικά ένα αγόρι σε  «αδερφή» ή gay αρκεί να υπερβαίνει συγκεκριμένες αξιώσεις με βάση τα έμφυλα στερεότυπα σε θέματα γλώσσας, ένδυσης, συμπεριφοράς. Π.χ, ένας ήσυχος μαθητής ή ένας μαθητής που κλαίει, ή δεν του αρέσει να παλεύει ή να παίζει  ποδόσφαιρο, ή κάνει παρέα και με κορίτσια  μπορεί να στιγματιστεί.

Ο ηγεμονικός ανδρισμός επιβάλει ταυτότητες στους «Άλλους» και τους φέρνει σε εξαιρετικά δυσχερή θέση στοχοποιώντας τους

Η  ετεροσεξουαλικότητα, ο μισογυνισμός και η ομοφοβία  δρουν στο πλαίσιο του σχολείου αφήνοντάς  ελάχιστα περιθώρια αντίδρασης  στους περισσότερους  μαθητές, μαθήτριες και στους εκπαιδευτικούς. Ένα πολύ συχνό παράδειγμα είναι ο ομοφοβικός λεκτικός εκφοβισμός μεταξύ μαθητών «Αν το κάνεις, θα σε γ… !». Ένας μαθητής επιχειρεί να εκφοβίσει έναν άλλο στιγματίζοντάς τον, μέσω της  υποταγής του σε παθητικό/θηλυπρεπή άνδρα, δηλαδή με τη μετατροπή του σε μη-άνδρα. Ο ηγεμονικός ανδρισμός –που είναι οπωσδήποτε  ετεροσεξουαλικός –έχει την εξουσία και  επιβάλει ταυτότητες στους Άλλους. Ο ανδρισμός δεν αποτελεί ένα αυτονόητο, αντίθετα πρέπει συνεχώς να διεκδικείται, να κατακτάται και να αποδεικνύεται -για παράδειγμα και μέσα από την ετεροσεξιστική παρενόχληση και τον ομοφοβικό και τρανσφοβικό εκφοβισμό.

Αυτό έχει ιδιαίτερες επιπτώσεις στη σχολική ζωή των μαθητών και μαθητριών  που δεν επιθυμούν την απόκτηση των κυρίαρχων ανδρικών ή γυναικείων  ταυτοτήτων ή έχουν διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό ή ταυτότητα φύλου.  Όσα αγόρια δεν έχουν μια έμφυλη «ταυτότητα» υπερ-ανδρισμού στιγματίζονται και μέσα από ομοφοβικά σχόλια γίνεται προσπάθεια συμμόρφωσης στα πρότυπα του ανδρισμού και της ετεροσεξουαλικότητας. θα πρέπει να τονιστεί εδώ ότι δεν ταυτίζονται όλα τα αγόρια με αυτές τις ηγεμονικές εκφάνσεις ανδρισμού και συνεπώς δε θα πρέπει να θεωρηθούν ως μια ομοιογενή ομάδα.

Οι ετεροσεξουαλικές προσδοκίες φέρνουν μαθητές και μαθήτριες με διαφορετικούς σεξουαλικούς προσανατολισμούς σε εξαιρετικά δυσχερή θέση.  Αγόρια  και κορίτσια που φαίνονται ή  είναι αβέβαια για την ταυτότητα φύλου τους γίνονται στόχος ομοφοβικών επιθέσεων. Καθώς ο ανδρισμός έχει μεγαλύτερη αξία στην κοινωνία,  τα αγόρια που φαίνεται να παραβαίνουν τις κανονικότητες για το φύλο τους και να  υπονομεύουν το κεντρικό αξίωμα του ανδρισμού, δηλαδή την  ετεροσεξουαλικότητα, στιγματίζονται περισσότερο.

Μια αντι–ετερο-σεξιστική πολιτική θα συμβάλει στη μείωση της ομοφοβίας και της τρανσφοβίας στο χώρο της εκπαίδευσης  αλλά και γενικότερα στην κοινωνία. Η βία, γενικά, στο χώρο του σχολείου φαίνεται ότι συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τους όρους συγκρότησης της ανδρικής ταυτότητας. Είναι σημαντικό, λοιπόν, ο παράγοντας φύλο να παίξει κεντρικό ρόλο, τόσο στη γενικότερη ενταξιακή πολιτική στην εκπαίδευση, όσο και στο σχεδιασμό  στρατηγικών για την καταπολέμησης του  εκφοβισμού στο πλαίσιο των οποίων πρέπει ρητά να περιλαμβάνεται ο σεξουαλικός προσανατολισμός, η ταυτότητα φύλου και η έκφραση φύλου. Τα παραπάνω πρέπει να είναι τμήμα της εκπαίδευσης /μετεκπαίδευσης των εκπαιδευτικών ώστε να μπορούν να συζητούν και να χειρίζονται τα θέματα αυτά. Παράλληλα θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι με το θέμα φορείς θα έχουν την κατάλληλη τεχνογνωσία, τους πόρους και τις αρμοδιότητες  ώστε να διασφαλιστεί η παροχή της κατάλληλης υποστήριξης και προστασίας στα παιδιά  σε όλη τη διαδικασία. Στο επίπεδο αυτό είναι χρήσιμο να λάβουμε υπόψη καλές πρακτικές άλλων χωρών που  έχουν αξιολογηθεί θετικά στην καταπολέμηση του ομοφοβικού και τρανσφοβικού εκφοβισμού.

Κρίνεται απαραίτητο να γίνει συστηματική και πολυεπίπεδη προσπάθεια για τη δημιουργία ενός κλίματος μη ανεκτικού στην ετεροσεξιστική παρενόχληση και στον ομοφοβικό και τρανσφοβικό εκφοβισμό στην εκπαίδευση. Εκτιμώ ότι υπάρχουν πολλά εμπόδια και περιορισμοί. Οι δυσκολίες αυτής της πολιτικής δεν πηγάζουν μόνον από  αυτά που συμβαίνουν στο πλαίσιο της εκπαίδευσης, αλλά επηρεάζονται και από τους κυρίαρχους/ηγεμονικούς Λόγους. Παρά ταύτα, το σχολείο μπορεί να αποτελέσει ένα προνομιακό πεδίο παρέμβασης προς την κατεύθυνση της έμφυλης συμμετρίας και της άρσης του ετεροσεξισμού –σε συνεργασία και με άλλους θεσμούς – προς όφελος των ίδιων των υποκειμένων και γενικότερα της κοινωνίας – αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση για μια αντι–ετερο-σεξιστική εκπαίδευση, γιατί τεχνογνωσία υπάρχει.  Η εφαρμογή της θα συμβάλει στη μείωση της ομοφοβίας και της τρανσφοβίας –στο χώρο της εκπαίδευσης  αλλά και γενικότερα στην κοινωνία. Επισημαίνεται ότι απαραίτητο στοιχείο στη πορεία αυτή και ζήτημα άμεσης προτεραιότητας είναι η προώθηση μιας νέας αντίληψης για τον ανδρισμό – θέμα που συνδέεται άμεσα με τον ομοφοβικό και τρανσφοβικό εκφοβισμό και την ετεροσεξιστική παρενόχληση..

* Δήμητρα Κογκίδου, καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης στο ΑΠΘ

Πηγή:tvxs

 

Share

Τα παιχνίδια των παιδιών: Περισσότερο έμφυλα από ποτέ

της Δήμητρας Κογκίδου

Η ανάγκη διαφοροποίησης του ανδρισμού από τη θηλυκότητα αντικατοπτρίζεται σε μια ποικιλία προϊόντων για παιδιά. Η αγορά κατακλύζεται με προϊόντα για παιδιά που έχουν έμφυλα χαρακτηριστικά, μεταξύ αυτών και τα παιχνίδια. Μια βόλτα στα  παιχνιδάδικα ή  σε πολυκαταστήματα ή μια περιδιάβαση στο διαδίκτυο αρκεί για να διαπιστώσουμε ότι πολύ συχνά τα παιχνίδια παρουσιάζονται ως κατάλληλα για αγόρια ή για κορίτσια, πωλούνται σε διαφορετικά τμήματα ή διαδρόμους, έχουν διαφορετικό περιτύλιγμα και χρώμα,  διαφορετικές απεικονίσεις και λεζάντες. Αυτό δημιουργεί την εντύπωση ότι μερικά παιχνίδια είναι κυρίως για αγόρια, μερικά κυρίως για κορίτσια και μερικά τελείως απαγορευμένα για κάποιο φύλο.

Τα παιδιά μαθαίνουν με πολλούς τρόπους ποια παιχνίδια είναι κατάλληλα για το φύλο τους. Ένας από αυτούς είναι η συσκευασία του παιχνιδιού, η τοποθέτησή του στα σημεία πώλησης  και  η διαφήμιση. Έτσι, δίνεται  το μήνυμα στα παιδιά ότι όλες οι δυνατότητες για παιχνίδι δεν είναι ανοικτές και διαθέσιμες, με αποτέλεσμα να μη δίνεται η δυνατότητα  να αποκτήσουν ένα μεγαλύτερο εύρος εμπειριών και δεξιοτήτων -χωρίς άγχος για το αν αυτό είναι συμβατό με το φύλο τους. Δυστυχώς πάρα πολύ συχνά το φαινόμενο της διχοτόμησης των παιχνιδιών περνάει απαρατήρητο γιατί συμβαίνει πολύ συχνά και το θεωρούμε αυτονόητο μέσα σε ένα κόσμο βαθιά διχοτομημένο ως προς το φύλο.

Τι επιπτώσεις έχει στην ανάπτυξη των  παιδιών σήμερα αυτή η έμφυλη διχοτόμηση των παιχνιδιών; Τι μαθαίνουν για τον κόσμο γύρω τους;

«Τα κορίτσια αγαπούν το ροζ»

Δύσκολα μπορείς να αποφύγεις τη ροζ χιονοστιβάδα. Το ροζ το συναντάμε στα ρούχα,  στα παιχνίδια, στα αξεσουάρ  και σε άλλα αντικείμενα που συνήθως χρησιμοποιούν τα κορίτσια και έτσι σιγά –σιγά όλο αυτό το ροζ «συννεφάκι»  τυλίγει τις ζωές των σύγχρονων κοριτσιών και γίνεται ροζουλί καταιγισμός. Αν το κοριτσάκι από τη γέννησή του περιβάλλεται  μόνο με ροζ αντικείμενα και παιχνίδια, το κάνουμε να πιστέψει ότι είναι το αγαπημένο του χρώμα. Pοζ  βλέπει και στa καταστήματα εκεί που είναι τα κοριτσίστικα παιχνίδια.  Η ροζ χιονοστιβάδα επεκτείνεται και στα επιτραπέζια παιχνίδια καθώς και αυτά κυκλοφορούν  σε κοριτσίστικες εκδοχές (π.χ. το Perfect Wedding, όπου τα κορίτσια  αγοράζουν ότι χρειάζεται για ένα  γάμο, η ροζ Monopoly, όπου τα ακίνητα και τα ξενοδοχεία έχουν αντικατασταθεί με μπουτίκ και εμπορικά κέντρα, το Scrabble με λεξιλόγιο στην κατηγορία της μόδας). Αργότερα, στην ενήλικη ζωή το ροζ είναι χρώμα που χαρακτηρίζεται από θηλυκότητα, τρυφερότητα, παιδικότητα,  αθωότητα και ρομαντισμό.

Πάντως το  ροζ δεν ήταν το «κατάλληλο» χρώμα για κορίτσια μέχρι το 1950. Διεθνή γυναικεία περιοδικά της δεκαετίας του ‘40 προέτρεπαν τους γονείς  να ντύνουν  τα αγόρια τους  στα ροζ  επειδή είναι ένα θερμό και εκφραστικό χρώμα και τα κορίτσια με ένα ήρεμο γαλάζιο.

Το ζήτημα αυτό έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις με γονείς και εκπαιδευτικούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στη Μεγάλη Βρετανία μάλιστα ξεκίνησε το 2008 μια καμπάνια, οι Pinkstinks ως αντίδραση στη ροζ χιονοστιβάδα  των μηνυμάτων που παίρνουν τα κορίτσια  μέσα από όλα τα είδη που απευθύνονται σε παιδιά, όπως τα παιχνίδια, τα ρούχα και τα ΜΜΕ.  Μέσα από τη δράση τους προσπαθούν να ανατρέψουν αυτήν την αντίληψη προωθώντας  αλλαγές σε προϊόντα που περιορίζουν τα κορίτσια σε αυτούς τους στερεοτυπικούς έμφυλους ρόλους. Όπως αναφέρουν στη διακήρυξή τους: «Το πρόβλημα δεν είναι ο κατακλυσμός με το ροζ χρώμα,   αλλά οι συμβολισμοί και οι συνδηλώσεις του καθώς κάτω από την ομπρέλα αυτή εντάσσεται οτιδήποτε προωθεί ένα στερεοτυπικό τρόπο  για να είσαι κορίτσι: χαριτωμένη, παθητική, κολλημένη με τη μόδα, τα ψώνια, τον καλλωπισμό.»

«Τι όμορφη που είσαι! Είσαι μια κούκλα.»

Το κοριτσάκι πρέπει να είναι όμορφο, να αγαπά το ροζ – με ή χωρίς κορδέλες,  λουλουδάκια. Γκλίτερ και καρδούλες, να φροντίζει τα παιδιά, να λατρεύει τα ψώνια. Αυτές είναι  μερικές από τις κοινωνικές παραδοχές για τα κορίτσια  που μεταφέρονται μέσω των παιχνιδιών.  Η κούκλα πρέπει να είναι σαν αυτήν ή αυτή σαν την κούκλα. Εξάλλου η συνηθέστερη φιλοφρόνηση σε κοριτσάκι είναι: «Τι όμορφη που είσαι! Είσαι μια κούκλα.», χωρίς συχνά να τονίζονται άλλα θετικά χαρακτηριστικά της (ακαδημαϊκά, αθλητικά, καλλιτεχνικά).

Πολύ συχνά, επίσης, ακούγεται το επιχείρημα ότι θα αγοράσω την  Barbie ή κούκλα τύπου  Barbie γιατί «Τα κορίτσια αγαπούν την Barbie». Δεν υπάρχουν και άλλες  γυναίκες που θα μπορούσαν να γίνουν κούκλες αντιπροσωπεύοντας ένα γυναικείο δυναμικό πρότυπο και να τις αγαπήσουν εξίσου τα παιδιά; Μήπως άθελά μας υποσκάπτουμε το μέλλον των κοριτσιών μας; Μήπως να το ξανασκεφτούμε την επόμενη φορά που θα πάμε σε κατάστημα παιχνιδιών;

Ας δούμε στη συνέχεια μερικά από τα χαρακτηριστικά των «κοριτσίστικων» παιχνιδιών.

Καταρχήν το ροζ κυριαρχεί στα παιχνίδια που διατίθενται στο εμπόριο για τα  κορίτσια. Σε γενικές γραμμές, σύμφωνα με τα ερευνητικά δεδομένα, τα παιχνίδια που απευθύνονται κυρίως στα κορίτσια έχουν σχέση με την ελκυστική εμφάνιση, την ανατροφή και τις δεξιότητες οικιακής φροντίδας. Τα περισσότερα «κοριτσίστικα» παιχνίδια μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε παιχνίδια πολυτελείας (διεγείρουν  τη φαντασία των κοριτσιών και τα εθίζουν σε μια ζωή σε συνθήκες ακραίας χλιδής), σε παιχνίδια οικιακής ευθύνης (αναπαράγουν στο παιχνίδι τις δουλειές του σπιτιού) και σε παιχνίδια διαπροσωπικών σχέσεων.

Πολλά από αυτά τα παιχνίδια ενισχύουν στερεότυπες αντιλήψεις για τους ρόλους των φύλων. Κλασικά παραδείγματα τέτοιων παιχνιδιών είναι αυτά που περιλαμβάνονται στα είδη νοικοκυριού, απευθύνονται κυρίως στα κορίτσια και δίνουν το μήνυμα ότι η οικιακή εργασία είναι παραδοσιακά γυναικεία υπόθεση. Τα παιχνίδια για κορίτσια  τα ενθαρρύνουν συνήθως να  κάθονται  και να παίζουν ήσυχα και όχι να συμμετέχουν  σε  παιχνίδια δράσης δίνοντας το μήνυμα ότι οι γυναίκες είναι καλύτερες σε απλές επαναλαμβανόμενες εργασίες. Επίσης, ορισμένα παιχνίδια διαπαιδαγωγούν τα κορίτσια να επιθυμούν μια ζωή σε συνθήκες πλούτου, ένα στυλ ζωής πολυτελείας,  συνθήκη που συχνά απέχει από την πραγματικότητα της ζωής που μπορεί να έχουν και μπορεί να είναι επιζήμιο για τη διαμόρφωση των στόχων της ζωής τους.

Παράλληλα διδάσκουν στα κορίτσια πόσο σημαντική είναι η εμφάνιση για την κοινωνική αποδοχή. Τα παιχνίδια αυτά προωθούν ένα συγκεκριμένο πρότυπο ομορφιάς. Η παγκοσμίου φήμης Barbie, είναι ένα πρότυπο ομορφιάς που δεν είναι αντιπροσωπευτικό των περισσότερων γυναικών, αλλά είναι κοινωνικά αποδεκτό. Παρόμοια πρότυπα προωθούν και άλλες  κούκλες, όπως η Bratz και οι καινούριες  Monster High (θυμίζουν δημοφιλείς ιστορίες με τέρατα και έχουν  σχετικά ονόματα, έχουν απίστευτα μακριά πόδια που προβάλλονται  από κοντές φούστες,  οι αναλογίες του σώματός τους είναι  πιο ρεαλιστικές από αυτές της Barbie ή της Bratz, αλλά εξακολουθούν να είναι απίστευτα λεπτές, με πολύ λεπτή μέση και  στήθος που προβάλλεται έντονα).

Τα κορίτσια μαθαίνουν ότι πρέπει να επιδιώξουν αυτό το τέλειο πρότυπο  ομορφιάς, ότι η ομορφιά είναι το βασικό συστατικό της γυναικείας  ταυτότητας και πρέπει να την κυνηγούν. Δεν υπάρχουν συνήθως κούκλες από άλλες φυλές, με άλλες αναλογίες, με αναπηρίες ή κάποιας άλλης ηλικίας. Η κούκλα Barbie  ή τύπου Barbie συνήθως συνοδεύεται με ποικίλα αξεσουάρ που έχουν σχέση με την εμφάνιση για να  τα χρησιμοποιούν τα παιδιά πάνω στην κούκλα και όχι για να τα χρησιμοποιεί η ίδια η κούκλα για κάποιο σκοπό. Είναι ένας συνδυασμός παιδικής αθωότητας και θηλυκότητας,  σύμφωνα πάντα με τις κυρίαρχες επιταγές της θηλυκότητας. Οι συσκευασίες των κοριτσίστικων παιχνιδιών έχουν παστέλ χρώματα και δείχνουν κοριτσάκια να παίζουν με τις κούκλες, να τις κρατούν, να τις κοιμίζουν, να τις βλέπουν κ.ά.

Το προβαλλόμενο ανέφικτο πρότυπο ομορφιάς μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για τα νεαρά κορίτσια καθώς μπορεί να  συμβάλει στη δημιουργία νευρικής ανορεξίας.  Το ανησυχητικό είναι ότι η διάγνωση των διατροφικών διαταραχών γίνεται σε όλο και μικρότερες ηλικίες κοριτσιών.  Γενικά, τα “κοριτσίστικα” παιχνίδια επηρεάζουν αρνητικά την αυτοεικόνα των κοριτσιών,  την αυτοεκτίμησή τους και τις μελλοντικές προοπτικές τους στην προσωπική και στην επαγγελματική ζωή.

«Είσαι η μικρή μου πριγκίπισσα»

Δείτε τη χαρακτηριστική και εξαιρετικά δημοφιλή  αντίδραση ενός κοριτσιού 5 ετών  σε ένα κατάστημα παιχνιδιών Αναρωτιέται: «Γιατί όλα τα κορίτσια πρέπει να αγοράζουν πριγκίπισσες; Σε μερικά κορίτσια αρέσουν οι πριγκίπισσες, σε μερικά οι υπερ-ήρωες. Σε μερικά αγόρια αρέσουν οι πριγκίπισσες, σε μερικά κορίτσια οι υπερ-ήρωες»

Είναι δύσκολο να αποφύγεις την κοινωνικά κατασκευασμένη εικόνα της ροζ αβοήθητης πριγκίπισσας που περιμένει τον πρίγκιπα για να τη σώσει και να της χαρίσει χαρά και ευτυχία στα «κοριτσίστικα» παιχνίδια και στα υπόλοιπα  προϊόντα  που διατίθενται στο εμπόριο για τα κορίτσια (ρούχα και παπούτσια με  πριγκίπισσες, οδοντόβουρτσα, καλαθάκι για φαγητό, παιδικό σερβίτσιο, δωράκια σχετικά με πριγκίπισσες, ταπετσαρία  στο παιδικό δωμάτιο και χιλιάδες μικροαντικείμενα, πληθώρα επιλογών σε παιχνίδια με ροζ πριγκίπισσες).

Η καθημερινότητα πολλών κοριτσιών είναι εμποτισμένη με εμπειρίες μιας ροζ πριγκίπισσας καθώς τροφοδοτούνται  συνεχώς από τέτοια σεξιστικά προϊόντα και από πολλές πηγές. Έτσι, δεν είναι   δύσκολο για τα κορίτσια να εισέλθουν στους Λόγους του ετεροσεξουαλικού ρομαντισμού («και έζησαν αυτοί καλά και εμείς καλλίτερα»)  και της παθητικής θηλυκότητας. Η κυρίαρχη μυθολογία των ρομαντικών ετεροσεξουαλικών σχέσεων με το αίσιο τέλος που έχει μεγάλη κοινωνική αποδοχή υποδεικνύει στα κορίτσια να επενδύουν σε αυτήν καθώς είναι ο αποδεκτός τρόπος κατανόησης του κόσμου και της θέσης τους σε αυτόν.  Η ενίσχυση της παθητικής θηλυκότητας που τροφοδοτείται ταυτόχρονα μπορεί να παραπέμψει στη σεξουαλική διαθεσιμότητα και στη θυματοποίηση, γεγονός που ενισχύεται και από μηνύματα περί φυσικής αδυναμίας των κοριτσιών και κατά συνέπεια  μειωμένης αντίστασης. Πρόκειται για μια ζήτημα που δεν αφορά μόνον τα κορίτσια καθώς τροφοδοτεί και ενισχύει ταυτόχρονα  τον ηγεμονικό ανδρισμό των αγοριών.

Ευτυχώς που στην πραγματική ζωή υπάρχουν πολλές «σύγχρονες πριγκίπισσες» που κρίνουν απαραίτητο να μορφωθούν και να αποκτήσουν μια θέση στην αγορά εργασίας πριν παντρευτούν ή κάνουν το πρώτο τους παιδί, όλο και περισσότερο διαμορφώνουν τη δική τους ζωή έξω από δεσμευτικές παραδόσεις, διακανονισμούς και ιδανικά μοντέλα ζωής, έξω από τα έμφυλα στερεότυπα.

Η έρευνα  στους καταλόγους παιχνιδιών  από τον 20ο αιώνα μέχρι σήμερα μας δείχνει ότι τα παιδικά  παιχνίδια σε σχέση με το φύλο δεν ήταν  πάντα όπως είναι σήμερα. Στην στροφή του  20ου αιώνα  τα  ουδέτερα ως προς το φύλο παιχνίδια ήταν ο κανόνας  και ξανά στη δεκαετία του 1970.  Παρόμοιες τάσεις έχουν καταγραφεί και  στην έρευνα για τα  παιδικά ενδύματα.  Αλλά και μετά, το 1995, μόνο το 7% των παιχνιδιών που διατίθενται στην αγορά για τα κορίτσια  σχετίζονταν με πριγκίπισσες -πολύ μικρό ποσοστό σε σχέση με αυτό που βλέπουμε σήμερα. Τα κορίτσια δεν ονειρεύονταν πάντα να είναι πριγκίπισσες. Αυτός ο καταιγισμός με τις πριγκίπισσες είναι σχετικά πρόσφατο φαινόμενο και αντανακλά  -εν μέρει – την σύγχρονη στρατηγική μάρκετινγκ.

Πάντως ακόμα και οι γονείς που προσπαθούν να μεγαλώσουν αντισεξιστικά τα  παιδιά τους δύσκολα μπορούν να προστατέψουν τα κοριτσάκια από τη μανία για τις πριγκίπισσες του Disney. Αυτό όμως δεν ακυρώνει την αναγκαιότητα να δείχνουμε όλοι και όλες μεγαλύτερη υπευθυνότητα και ως καταναλωτές/τριες παιχνιδιών.

Δεν υπάρχει γονίδιο που δίνει στα αγόρια ειδικά ταλέντα στην κατασκευή, ούτε κανένα γονίδιο πριγκίπισσας

Αντίθετα, υπάρχουν μια σειρά από ευρέως διαδεδομένες πολιτισμικές αντιλήψεις και στερεότυπα για τα αγόρια και τα κορίτσια που διαμορφώνουν και ενισχύουν τις έμφυλες συμπεριφορές. Αυτά τα  στερεότυπα έχουν οδηγήσει τη βιομηχανία των παιχνιδιών να λάβει ένα παιχνίδι όπως το Lego, που  αρχικά είχε σχεδιαστεί ώστε να είναι ουδέτερο από άποψη φύλου και  στα τέλη του 1980 να το προωθεί εμπορικά ως παιχνίδι  αποκλειστικά για αγόρια. Μετά από συστηματική αγνόηση των κοριτσιών για πάνω από  δύο δεκαετίες, στέλνοντας το μήνυμα ότι τα παιχνίδια κατασκευών είναι μόνον για τα αγόρια, οι κατασκευαστές παιχνιδιών στράφηκαν ξανά τα κορίτσια δημιουργώντας νέες σειρές σε μια προσπάθεια να  τα ενθαρρύνουν στις κατασκευές. Η  αφθονία από  παθητικές πριγκίπισσες  στο μεταξύ είχε ανησυχήσει  ειδικούς,  γονείς και εκπαιδευτικούς.

Οι σειρές  Lego Friends και  GoldieBlox χρησιμοποιούν τα ίδια  στερεοτυπικά γυναικεία ροζ και παστέλ χρώματα και τις ίδιες δραστηριότητες που υπάρχουν και στα άλλα «ροζ» παιχνίδια, αλλά προσφέρουν ένα ευρύτερο φάσμα  δραστηριοτήτων και δυνατοτήτων για την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Υπήρξε αρχικά κάποιος ενθουσιασμός για τις σειρές αυτές παιχνιδιών γιατί  έχουν τη δυνατότητα να προσελκύσουν κορίτσια και  γονείς που ενδεχόμενα θα απέρριπταν αυτά τα παιχνίδια κατασκευών. Υπάρχει όμως και έντονη κριτική γιατί έρχονται ξανά στο προσκήνιο των κατασκευών τα κορίτσια με ροζ θεματικές που ενισχύουν την αντίληψη ότι   τα κορίτσια έχουν  διαφορετικές ικανότητες, δεξιότητες και ενδιαφέροντά.  Στην πραγματικότητα μεγιστοποιούν το πρόβλημα που υποτίθεται ότι ελπίζουν να λύσουν.

Γιατί είναι σημαντικό να πάψει ο αυστηρός διαχωρισμός ανάμεσα σε αγορίστικα και κοριτσίστικα παιχνίδια;

Πρέπει ως κοινωνία να αποδομήσουμε  έμφυλα στερεότυπα,  όπως, ότι τα κορίτσια και τα αγόρια έχουν τελείως διαφορετικές ανάγκες και ενδιαφέροντα στο παιχνίδι. Σε μερικά αγόρια αρέσουν οι κατασκευές και άλλα θα ενθουσιάζονταν να παίζουν «σπιτάκια» αν τους δινόταν η ευκαιρία. Σε μερικά κορίτσια αρέσουν οι πριγκίπισσες αλλά και σε άλλα αρέσουν  οι υπερ-ήρωες. Υπάρχουν πολύ περισσότερες διαφορές μεταξύ των κοριτσιών  και μεταξύ των αγοριών  και ελάχιστες μεταξύ των δύο φύλων.  Είναι σημαντικό, επιπλέον, να προσέξουμε ότι πέρα από τα διαφορετικά μηνύματα που δίνουν διαφορετικοί τύποι παιχνιδιών για τους έμφυλους ρόλους, έχουν και διαφορετικό εκπαιδευτικό περιεχόμενο, γεγονός που έχει σχέση με την εκπαιδευτική επιτυχία και τις επαγγελματικές επιλογές αργότερα.

Υπάρχει ανάγκη για περισσότερα παιχνίδια σε ένα ευρύ φάσμα των χρωμάτων και με ποικιλομορφία θεμάτων,  τόσο για τα αγόρια, όσο και για τα κορίτσια. Επιπλέον, υπάρχει ανάγκη για δημιουργία καινοτόμων παιχνιδιών που θα ανατρέπουν τα έμφυλα στερεότυπα  και θα προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις, όπως, επίσης, και οργανώσεων που θα προσπαθήσουν να αλλάξουν την υπάρχουσα κατάσταση και να προωθήσουν ουδέτερα ως προς το φύλο παιχνίδια.

* Καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του ΑΠΘ

Πηγή: tvxs

 

 

Share

Είμαστε στους δρόμους για μια ζωή χωρίς παρενόχληση

Ανακοίνωση της Σοσιαλιστικής Φεμινιστικής Κολεκτίβας για τη συμμετοχή των γυναικών στις διαμαρτυρίες στο Πάρκο Γκεζί τον Ιούνιο του 2013

 

Οι διαμαρτυρίες, που ξεκίνησαν ενάντια στη λεηλασία του πάρκου Γκεζί στην Ιστανμπουλ, συνεχίζονται με την λαϊκή οργή σε 76 πόλεις ενάντια στην κυβέρνηση του ΑΚΡ και τον εκπρόσωπό της Ταγίπ Ερντογάν και μετατρέπονται σε αγώνα αντίστασης. Αυτή η μεγάλη αντίσταση εξαρχής αντηχεί με την εξέγερση των γυναικών.

Βγήκαμε στους δρόμους ενάντια στο πατριαρχικό σύστημα που προσπαθεί να περιορίσει τις γυναίκες στην οικογένεια, στο σπίτι και να αφήσει τον δημόσιο χώρο στους άντρες. Αγωνιζόμαστε για να υπάρχουμε ελεύθερα και ισότιμα στα κέντρα των πόλεων, στις λεωφόρους, στους δρόμους και τα πάρκα… Αγωνιστήκαμε ενάντια στα οπλισμένα οχήματα διαχείρισης πλήθους και τα δακρυγόνα της αστυνομίας, παλέψαμε στα οδοφράγματα, οργανώσαμε την αντίσταση στις γειτονιές και στις πλατείες· ήμασταν στους δρόμους. Τώρα λέμε ότι δεν θα αφήσουμε αυτούς τους χώρους που κερδίσαμε με την αντίσταση.

Όταν μάθαμε ότι θα μας έπαιρναν το δικαίωμά μας στην έκτρωση, εμείς, χιλιάδες γυναικών μείναμε ενωμένες. Εξεγερθήκαμε όταν το ΑΚΡ παρέμβει με το πώς ζούμε, πόσα παιδιά έχουμε και τι φοράμε. Ενάντια στην επιβολή πάνω στα σώματα και τις ταυτότητές μας φωνάξαμε μαζί «δική μας ζωή, δική μας η επιλογή».

Βγήκαμε στους δρόμους ενάντια στο πατριαρχικό σύστημα και τον συντηρητισμό που ενισχύεται από τον μισογύνη Ταγίπ Ερντογάν και την κυβέρνησή του, ενάντια στους φόνους γυναικών και τη βία κατά των γυναικών που αυξάνεται κατά την διακυβέρνηση του ΑΚΡ.

Αποκαλύψαμε τις ετεροκανονικές πολιτικές του ΑΚΡ που φυλακίζουν τις γυναίκες μέσα στα σπίτια τους, τους επιβάλλουν το βάρος της ανατροφής των παιδιών και κάθε άλλη δουλειά φροντίδας, εξισώνοντας τις γυναίκες με την οικογένεια και ελέγχοντας τα γυναικεία σώματα και την σεξουαλικότητά τους.

Αποκαλύψαμε πώς η κυβέρνηση που περηφανεύεται για την αύξηση της γυναικείας απασχόλησης εκμεταλλεύεται τη γυναικεία εργασία, καταδικάζοντας τις γυναίκες σε επισφαλή και ευέλικτη εργασία. Στις εργατικές απεργίες και τις κινητοποιήσεις αντισταθήκαμε κι εμείς για το δικαίωμά μας στα εργατικά δικαιώματα και ασφάλιση.

Έχουμε πει ξανά και ξανά ότι ο πόλεμος χτυπάει τις γυναίκες διπλά. Εμείς, Τουρκάλες, Κούρδισσες, Κιρκάσιες, Λαζές παλεύουμε για την αλληλεγγύη των λαών, για ειρήνη απέναντι στον πόλεμο. Τονίζουμε ότι η κοινωνικοποίηση της ειρήνης απαιτεί τη συμμετοχή των γυναικών και έχουμε πει ότι η ειρήνη δεν είναι εφικτή χωρίς τις γυναίκες.

Οι γυναίκες μαθήτριες και φοιτήτριες που αγωνίζονται στην πρώτη γραμμή σε αυτή την αντίσταση έχουν μετατρέψει την εξέγερση σε ελπίδα.

Εμείς, ως γυναίκες που διεκδικούμε τη δική μας φύση, το νερό, τα ποτάμια και τις γειτονιές, θα χτίσουμε μαζί μια πόλη όπου θα μπορούμε να ζήσουμε με ισότητα και ελευθερία.

Σήμερα θα συνεχίσουμε την εξέγερση στους δρόμους. Και είμαστε πιο δυνατές καθώς χιλιάδες γυναικών που αντιστέκονται για το μέλλον τους περπατούν με περισσότερο θάρρος στους δρόμους όπου παλιότερα ένιωθαν άβολα. Οι κατσαρόλες και τα τηγάνια είναι τώρα εργαλεία για διαμαρτυρία που ενοχλεί τους αντιπάλους τους, αντίθετα στην επιθυμία να τις φυλακίσουν στα σπίτια τους.

Στις διαμαρτυρίες που ξεκίνησαν στο πάρκο Γκεζί αντιμετωπίσαμε βρισιές που ήταν μισογύνικες, σεξιστικές ή ομοφοβικές. Στα οδοφράγματα αντισταθήκαμε μαζί με άτομα ΛΟΑΤ και sex workers.

Είναι εμφανές ότι η κυβέρνηση του ΑΚΡ φοβάται. Τις γυναίκες που δεν θα εγκαταλείψουν τους δρόμους και τις πλατείες για να γυρίσουν στα σπίτια τους, σε Ιστανμπούλ, Άγκυρα, Εσκισεχίρ, Χατάι, Ντέρσιμ και Αττάλεια. Γιατί η αντίσταση θα συνεχιστεί μέχρι να κερδίσουμε όλα τα δικαιώματά μας και οι δρόμοι είναι δικοί μας.

Ανησυχούμε για το μέλλον όλων των γυναικών όσο αυτή η νοοτροπία που προωθεί την εχθρότητα απέναντι στις γυναίκες κυριαρχεί και ο Ταγίπ Ερντογάν συνεχίζει να κυβερνά. Όπως έχουμε επανειλημμένα φωνάξει στις διαμαρτυρίες μας, θα συνεχίσουμε να αντιστεκόμαστε για το δικαίωμα στις ζωές και την ελευθερία μας.

Θα συνεχίσουμε τον αγώνα μας και θα παραμείνουμε στους δρόμους μέχρι να πετύχουμε «μια ζωή χωρίς τον Ταγίπ και μια ζωή χωρίς επιθέσεις». Δεν θα αφήσουμε τα οδοφράγματα, τα πάρκα, τις πλατείες ή τις νύχτες.

Γυναίκες στην αντίσταση

8 Ιουνίου 2013

μετάφραση: Δήμητρα Σπανού

Πηγή: Socialist Feminist Collective

 

Share

Το σώμα πολιτικοποιείται: Η γυναικεία «διακριτότητα» στο πάρκο Gezi

των Yasemin Acar, Melis Ulug

Η ισχυρή παρουσία των γυναικών στην εξέγερση στο Gezi δεν ήταν απλά η εφαρμογή των δικαιωμάτων τους , αλλά ένα ορόσημο στην πολιτικοποίηση της ταυτότητας τους.

Αν είχατε την ευκαιρία να συμμετέχετε στις διαδηλώσεις στο πάρκο Gezi είτε στην Κωνσταντινούπολη είτε σε κάποια άλλη πόλη της Τουρκίας, πιθανότατα θα παρατηρούσατε τον μεγάλο αριθμό των γυναικών εκεί. Σχεδόν οι μισές από όσους συμμετείχαν στην κατάληψη του πάρκου ήταν γυναίκες, ένας αριθμός σε πλήρη αντίθεση με την παρουσία τους σε προηγούμενες διαδηλώσεις, για να μην αναφερθούμε στην έλλειψη της γυναικείας παρουσίας στον ιδιωτικό τομέα, στο κοινοβούλιο, και σε άλλες πτυχές της δημόσιας σφαίρας. Έτσι λοιπόν τι ήταν αυτό που αύξησε την παρουσία των γυναικών στο πάρκο Gezi?

Βία κατά των γυναικών

Ως αφετηρία στην εύρεση της απάντησης σε αυτήν την ερώτηση μπορούμε να ανατρέξουμε στην ιστορία των γυναικών στην Τουρκία. Το σύνθημα «κάθε μέρα, η αγάπη των ανδρών σκοτώνει τρεις γυναίκες» (erkeklerin sevgisi her gün 3 kadın öldürüyor), έχει χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει την βία κατά των γυναικών και την κατάσταση στην οποία ζουν σήμερα. Ανάμεσα στο 2004 και το 2011, οι δολοφονίες γυναικών έχουν αυξηθεί κατά 1.400%. Το 2012, δολοφονήθηκαν 210 γυναίκες, 122 γυναίκες τους πρώτους 8 μήνες του 2013, 118 βιάστηκαν, 146 τραυματίστηκαν και 117 κακοποιήθηκαν σεξουαλικά από άνδρες.

Σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, ανάμεσα στο 2002 και το 2008, 61.469 γυναίκες ήταν θύματα βιασμού, και 29.980 μεταξύ του 2009 και 2011. Τα στοιχεία αυτά υποδεικνύουν ότι κατά μέσο όρο κακοποιούνται ή και βιάζονται 10.000 γυναίκες ετησίως. Φυσικά, αυτά είναι μόνο τα στοιχεία που φτάνουν στις αρμόδιες αρχές και δημοσιοποιούνται. Πέρα, όμως, από αυτά τα στοιχεία υπάρχουν και τα αμέτρητα περιστατικά κακοποίησης ή/και βιασμού που, λόγω φόβου, πίεσης, ή μια σειρά από άλλους λόγους, δεν μετρούνται επισήμως ή δεν δημοσιοποιήθηκαν.

Πατριαρχική κυριαρχία

Μαζί με την σωματική, ψυχολογική, κοινωνική, και πολιτιστική βία που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες κάθε μέρα, έρχεται και η πατριαρχική παρουσία που κυριαρχεί στις ζωές των γυναικών, στο τι φορούν στο δρόμο μέχρι το τι συμβαίνει μέσα στην κρεβατοκάμαρά τους. Ένα εξαιρετικό παράδειγμα είναι η δήλωση του πρωθυπουργού Ερντογάν το Δεκέμβριο του 2011: «Είμαι ο πρωθυπουργός που είναι ενάντιος στην καισαρική τομή. Βλέπω την έκτρωση ως φόνο. Μπορείς να σκοτώσεις ένα παιδί στη μήτρα της μητέρας του ή αφού έχει γεννηθεί. Δεν υπάρχει καμία διαφορά. Κανένας δεν πρέπει να το επιτρέπει.»

Αυτή, βέβαια, είναι μια πολύ περισσότερο πολύπλοκη κατάσταση από τη δήλωση του Πρωθυπουργού. Ο ίδιος μετά τη φράση «κανένας δεν πρέπει να το επιτρέπει» δήλωσε «είπα ακόμα στο υπουργικό συμβούλιο, ότι ετοιμάζουμε ένα νόμο κατά των αμβλώσεων και πρόκειται να περάσει.». Με την ενέργειά του αυτή έχει κάνει βήματα για να νομιμοποιήσει την άποψη του για τα σώματα των γυναικών. Εάν λοιπόν, συνδυάσουμε τη συγκεκριμένη δήλωση με εκείνη που αναφέρει ότι κάθε οικογένεια πρέπει να έχει τουλάχιστον τρία παιδιά, φαίνεται απολύτως φυσική η επιθυμία των γυναικών να διαμαρτυρηθούν.

Παρόλο που αυτές οι δηλώσεις είναι αρκετές για να βγουν στους δρόμους οι γυναίκες, τα ερωτήματα γιατί οι γυναίκες συμμετείχαν στις διαδηλώσεις στο πάρκο Gezi και γιατί βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή εξακολουθούν να υπάρχουν. Για να μπορέσουμε να απαντήσουμε σ αυτό το ερώτημα, θα πρέπει να δούμε μια κοινωνική και ψυχολογική άποψη και να χρησιμοποιήσουμε το μοντέλο της κοινωνικής ταυτότητας της συλλογικής δράσης για να καταλάβουμε τη συμμετοχή σε ένδειξη διαμαρτυρίας.

Σύμφωνα με αυτή την άποψη, η συμμετοχή ενός ατόμου σε μία συλλογική δράση εξαρτάται από τρείς βασικούς παράγοντες: 1) από το βαθμό στον οποίο αντιλαμβάνεται την αδικία βασιζόμενος στην ταυτότητα που «υπακούει», 2) από το βαθμό στον οποίο το άτομο προσκολλάται σ’ αυτή την ταυτότητα, 3) από το πόσο πιστεύει πως οι ενέργειες του θα επιφέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα (αντιληπτή αποτελεσματικότητα). Παρακάτω θα εξετάσουμε κάθε παράγοντα, μέσα από το πρίσμα των διαδηλώσεων στο πάρκο Gezi.

Η αίσθηση των γυναικών για την αντιληπτή αδικία

Αν μπορούμε να πάρουμε ως παράδειγμα τις γυναίκες που ζουν στην Τουρκία, εκείνες θα μπορούσαν πολύ φυσικά να συγκρίνουν τη θέση τους με εκείνη των ανδρών που τις περιβάλλουν. Από αυτή τη σύγκριση θα προσδιόριζαν την θέση τους ως κατώτερη. Το σημαντικό σημείο, είναι πως αξιολογούν τη θέση αυτή. Εάν μια γυναίκα αντιλαμβάνεται ότι η θέση της είναι αποτέλεσμα της αδικίας που δημιουργείται από την κοινωνία, την κυβέρνηση, ή ακόμα τη χώρα, αυτό θα μπορούσε να την οδηγήσει στο να συμμετέχει σε κάποιου είδους συλλογική δράση για την μετρίαση του προβλήματος. Η πιθανότητα να συμμετέχει σε συλλογικές δράσεις είναι πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με κάποια άλλη γυναίκα που ενώ βρίσκεται στην ίδια θέση, δεν την αντιλαμβάνεται ως αποτέλεσμα κάποιας αδικίας.

Σύμφωνα με το θεωρητικό μοντέλο, η έλλειψη δικαιοσύνης που βασίζεται στην ταυτότητα έχει ισχυρή επίδραση στην προθυμία ενός ατόμου στο να συμμετέχει σε κάποια συλλογική δράση. Γιατί, λοιπόν, μερικές γυναίκες ενώ αντιλαμβάνονται την αδικία συμμετέχουν σε συλλογικές δράσεις ενώ άλλες απέχουν; Εδώ ακριβώς αναλαμβάνουν το ρόλο τους τα συναισθήματα. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο βαθμός στον οποίο ένα άτομο νιώθει μέλος μιας ομάδας ή την ταυτότητα που παίζει μεγάλο ρόλο στο πως αντιλαμβάνονται την κατάσταση. Σε σύγκριση με κάποια άλλη ομάδα, εάν η κατάσταση μέσα στην ομάδα γίνει αντιληπτή ως άδικη ή μεροληπτική, η ομάδα που βασίζεται στα συναισθήματα θυμού και αγανάκτησης μπορούν να καταλήξουν στην ενεργοποίηση τους σε συλλογικές δράσεις. Αυτά τα συναισθήματα είναι ιδιαίτερα χρήσιμα στη δημιουργία ενός καθεστώτος ετοιμότητας και δράσης.

Οι διακρίσεις που νιώθουν οι γυναίκες σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής τους, την εισβολή που αντιμετωπίζουν όταν λαμβάνονται οι αποφάσεις για το σώμα τους χωρίς την συγκατάθεσή τους, η αγωνία που περιβάλει την απώλεια μιας γυναίκας κάθε μέρα από τη βία ενός άνδρα, όλα αυτά κάνουν να φαίνεται αναμενόμενη τη συμμετοχή τους στις διαμαρτυρίες στο πάρκο Gezi. Ωστόσο, ορισμένες εξακολουθούν να απέχουν. Παρακάτω θα εξετάσουμε μια άλλη σημαντική πτυχή της συμμετοχής.

Ταυτότητα «γυναίκα»

Σύμφωνα με την θεωρία της κοινωνικής ταυτότητας, όταν ένα άτομο συμμετέχει σε μια ομάδα, μια θετική αίσθηση του εαυτού αναπτύσσεται βασιζόμενη σ αυτήν την ταυτότητα. Για παράδειγμα, ένα άτομο υποστηρίζοντας μια επιτυχημένη ομάδα ποδοσφαίρου μπορεί να αυξήσει την αυτοπεποίθηση του και να δημιουργήσει μια θετική επίδραση στον ίδιο, όταν λοιπόν η ομάδα «πηγαίνει καλά» τότε το άτομο νιώθει περηφάνια και ικανοποίηση. Ωστόσο, ακριβώς όπως ένα άτομο μπορεί να νιώθει περηφάνια για την επιτυχία της ομάδας, μπορεί να συγκρίνει την ομάδα του με μια άλλη και να συνειδητοποιήσει ότι συγκριτικά βρίσκεται σε ένα χαμηλότερο status. Έτσι η σύγκριση δεν παρέχει μια αποτελεσματική θετική αίσθηση.

Εγείρεται έτσι το ερώτημα, γιατί ένα άτομο να διατηρήσει τους δεσμούς του με μια ομάδα χαμηλού κύρους. Ένα σημαντικό σημείο είναι το κατά πόσο η ομάδα θεωρείται διαπερατή. Στο προηγούμενο παράδειγμα τον να είσαι οπαδός μια ομάδας θεωρείται μια εντελώς διαπερατή ταυτότητα. Το άτομο μπορεί να επιλέξει να στηρίξει την ομάδα μία ημέρα, αλλά όχι την επόμενη, ή ακόμα και να αλλάξει την ομάδα που αυτός ή αυτή υποστηρίζει. Ορισμένες όμως ομάδες, όπως το φύλο ή η φυλή, δεν έχουν το ίδιο είδος διαπερατότητας. Αν και θα μπορούσε κάποιος να σταματήσει να θεωρεί τον εαυτό του ως μέλος μιας τέτοιας ομάδας, η αντίληψη που έχουν οι εξωτερικοί παρατηρητές για τον ίδιο επηρεάζει ακόμα το άτομο. Είναι δυνατόν, βέβαια, να βρεθεί μια πιο αποτελεσματική λύση που να συμβάλει στο ανέβασμα του κοινωνικού κύρους μιας ομάδας ως όλον, από το να επιλεγεί μια ατομική προσπάθεια αποχώρησης από την συγκεκριμένη ομάδα. Σε αυτές τις καταστάσεις, η συλλογική δράση μπορεί να φανεί μια εύλογη ευκαιρία για την αναζήτηση της κοινωνικής αλλαγής.

Η προσπάθεια αρκετών γυναικών στην Τουρκία να κάνουν τις φωνές τους να ακουστούν ακόμα και πριν τις διαμαρτυρίες στο πάρκο Gezi ήταν η απάντηση στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Ωστόσο, αυτές οι δράσεις είχαν θεωρηθεί ως μειοψηφικές που εμπλέκουν ένα μικρό κομμάτι γυναικών και για αυτό κοινωνικά απομονωμένες. Στη διαμαρτυρία στο πάρκο Gezi όμως, ο αριθμός των γυναικών ήταν μεγαλύτερος από οποιαδήποτε άλλη διαμαρτυρία που συσχετιζόταν με τα δικαιώματα των γυναικών.

Αξίζει να σημειωθεί η σημασία που έχουν οι αυτόνομες και καμιά φορά συγκρουόμενες μεταξύ τους ταυτότητες (cross-cutting categories). Μια γυναίκα δεν αποκτά μόνο μια ταυτότητα, αυτή της «γυναίκας». Ταυτόχρονα, μπορεί να είναι μητέρα, από το Κουρδιστάν, φεμινίστρια, λεσβία, και αριστερή- πολλές από τις παραπάνω ταυτότητες ήδη θεωρούνται «χαμηλού κύρους». Η δυνατότητα να έρθουν κοντά άτομα με τόσες διαφορετικές και διασταυρούμενες ταυτότητες, είναι αυτό που έκανε τις διαμαρτυρίες στο πάρκο Gezi τόσο διαφορετικές από προηγούμενες συλλογικές δράσεις. Για αυτόν το λόγο, δεν παρουσιάστηκε μόνο η ταυτότητα «γυναίκα» στο πάρκο Gezi, αλλά γυναίκες από το Κούρδιστάν, ομοφυλόφιλες, φεμινίστριες, αριστερές, μεταξύ άλλων, αυξάνοντας τον αριθμό των συμμετεχόντων στη διαμαρτυρία στο σύνολό της.

Η αντίληψη για τις ικανότητες των γυναικών

Οι κοινωνικές ταυτότητες καθορίζονται, ακόμα, από συγκεκριμένους κοινωνικούς δεσμούς. Για παράδειγμα, μια γυναίκα μπορεί να είναι σύζυγος, μητέρα και αδερφή. Αυτοί οι εσμοί ταυτοτήτων παρουσιάζουν την κοινωνική αλλά όχι απαραίτητα την πολιτική θέση. Ωστόσο, μέσω μιας κατάλληλης διαδικασίας μπορεί να πολιτικοποιηθεί μια ταυτότητα. Για παράδειγμα, παρατηρήσαμε κατά τη διάρκεια των διαμαρτυριών ότι μια «αλυσίδα από μητέρες» που δημιουργείται μεταξύ αστυνομίας και διαδηλωτών στις 13 Ιουνίου, μπορεί να αποτελέσει μια πολιτική οντότητα άξια υπολογισμού.

Ένα άτομο με πολιτικοποιημένη ταυτότητα είναι πιο πιθανό να συμμετάσχει σε κάποια συλλογική δράση, διότι εκείνος είναι πιο πιθανό να πιστεύει πως μέσα από αυτή την ενέργεια μπορεί να διεκδικήσει τα δικαιώματα του. Επιπλέον, η αίσθηση της αποτελεσματικότητας ήταν πολύ ισχυρή κατά τη διάρκεια των διαμαρτυριών στο πάρκο Gezi, λόγω του μεγάλου αριθμού του κόσμου που συμμετείχε και της πολιτικοποίησης των ταυτοτήτων όλων όσων βρίσκονταν εκεί. Με άλλα λόγια, τα άτομα με προηγούμενες πολιτικοποιημένες ταυτότητες, και όσοι είχαν πρόσφατα πολιτικοποιηθεί, ήταν πολύ πιο πιθανό να πιστέψουν ότι οι δράσεις στους θα είχαν μεγαλύτερη επίδραση.

Τα δικαιώματα των γυναικών, των εργατών, ο αυξανόμενος αριθμός των πολιτικών συλλήψεων τα τελευταία χρόνια, η απαγόρευση των εορτασμών της Πρωτομαγιάς και φυσικά, τα έργα αστικής ανάπτυξης χωρίς την συγκατάθεση των κατοίκων, η πρόσφατη απόπειρα κατεδάφισης του πάρκου Gezi, όλα αυτά κατέληξαν να εκραγούν με τον τρόπο μεταχείρισης όλων όσων αποπειράθηκαν να υπερασπιστούν το πάρκο τις πρώτες μέρες. Όλα αυτά, και ακόμα περισσότερα, αποτέλεσαν ένα σημείο τομής για τους κατοίκους της Κωνσταντινούπολης που πλέον είχαν κουραστεί και βγήκαν στους δρόμους και στα πάρκα για να εκφράσουν τις απογοητεύσεις τους.

Με σε αυτή την ευρεία κοινότητα των διαδηλωτών, η αίσθηση ότι «αυτή τη φορά θα κερδίσουμε» ήταν πολύ σημαντική για το παρόν των γυναικών. Σε σύγκριση με προηγούμενες διαμαρτυρίες, οι αριθμοί στο πάρκο Gezi ήταν υψηλότεροι, η στήριξη από όλη την κοινωνία ήταν ισχυρότερη, και ο αριθμός των αυτόνομων και καμιά φορά συγκρουόμενων μεταξύ τους ταυτοτήτων ήταν μεγαλύτερος. Άμεσα ή έμμεσα, όλοι όσοι συμμετείχαν στις διαμαρτυρίες υποστήριζαν τα αιτήματα όλων, και έτσι υποστήριζαν και τα δικαιώματα των γυναικών. Η αλλαγή της ταυτότητας από «φεμινίστρια διαδηλώτρια» σε «διαδηλώτρια στο πάρκο Gezi» αύξησε τον αριθμό και δημιούργησε μια αίσθηση αποτελεσματικότητας και πίστης ότι οι φωνές των γυναικών θα μπορούσαν να ακουστούν μέσα από αυτή τη νέα πλατφόρμα.

Οι διαδηλώσεις στο πάρκο Gezi ήταν μια μεγάλη ευκαιρία για όσους υποστήριζαν τα δικαιώματα των γυναικών. Αποτέλεσαν μια νέα πλατφόρμα για τις γυναίκες ακτιβίστριες, και επέτρεψαν σε ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας να έρθει σε επαφή με μία οπτική γωνία που εξηγεί το λόγο ύπαρξης των συγκεκριμένων διαμαρτυριών. Αλλά πέρα από αυτό, οι κοινωνικές ταυτότητες των γυναικών παρουσίασαν ένα είδος εξέλιξης, καθώς αυτές οι ταυτότητες πολιτικοποιήθηκαν ξανά. Με αυτόν τον τρόπο, το Gezi δε λειτούργησε μόνο ως μέσο για να διεκδικήσουν οι γυναίκες τα δικαιώματά τους, αλλά ακόμα αποτέλεσε ένα ορόσημο στην πολιτικοποίηση των κοινωνικών τους ταυτοτήτων.

Η Özden Melis Uluğ είναι υποψήφια διδάκτωρ Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Jacobs της Βρέμης στη Γερμανία. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν, τη σύγκρουση και την ειρήνη, την πολιτική αλληλεγγύη και τη συλλογική δράση.

Η Yasemin Gülsüm Acar είναι υποψήφια διδάκτωρ στην Εφαρμοσμένη Κοινωνική Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο Claremont Graduate στην Καλιφόρνια. Η έρευνα της επικεντρώνεται στην εμφάνιση πραγματικών σχέσεων μεταξύ ομάδων και τη δυναμική της κοινωνικής ταυτότητας. Ενδιαφέρεται ιδιαίτερα στην ταυτότητα μέσα στο πλαίσιο ακτιβισμού και διαμαρτυρίας.

Μετάφραση: Μάρα Μαυροφρύδη

Πηγή: Barikat

Αρχικό κείμενο: Roarmag.org

 

Share

Κριτική στην αποδόμηση των ταυτοτήτων και την queer θεωρία

της Δήμητρας Ρουμελιώτη

Μπαίνοντας σε μια διαδικασία ενασχόλησης με τις σεξουαλικές ταυτότητες βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια διαδικασία αμφισβήτησης των ταυτοτήτων. Αυτή η αμφισβήτηση στο πεδίο του σεξουαλικού προσανατολισμού ξεκινάει πιο ξεκάθαρα από την θεωρεία των queer αλλά έχει βαθιές φιλοσοφικές καταβολές και προκύπτει από την επίθεση του μεταμοντερνισμού στην έννοια της ολότητας στο όνομα της διαφορετικότητας και της πολυπλοκότητας.

Και εξηγούμαι:  Ο μεταμοντέρνος τρόπος σκέψης  βασίζεται στην απόλυτη άρνηση των ολικών συστημάτων σκέψης, αυτών δηλαδή που αξιώνουν -έστω και με την ιδεαλιστική έννοια- την κατανόηση και σύλληψη της πραγματικότητας. Εναντιώνεται δηλαδή, όπως μεταμοντέρνα θα μπορούσαμε να εκφράσουμε, σε οποιαδήποτε προσπάθεια Μεγάλης Αφήγησης.

Αρχική θεωρητική αφετηρία στην άσκηση μεταμοντέρνας πολιτικής για τα ειδικά ζητήματα αποτελεί η αντίληψη για την εξουσία όπως διατυπώνεται από το Λυοτάρ: «Ο εαυτός είναι κάτι ελάχιστο, αλλά δεν είναι απομονωμένος, έχει εμπλακεί μέσα σε ένα υφάδι σχέσεων πιο περίπλοκο και πιο ευκίνητο από ποτέ. Είναι πάντα (…) τοποθετημένος σε «σταυροδρόμια» κυκλωμάτων επικοινωνίας, έστω και αν είναι μηδαμινά (…) ακόμα και ο πιο απόκληρος δε στερείται ποτέ την εξουσία πάνω σε αυτά τα μηνύματα που τον διαπερνούν…» εμπλουτισμένη με τον νεοθετικιστικό λόγο περί πρωταρχικότητας της γλώσσας.

Στην προέκταση αυτής της λογικής έρχεται η αποδόμηση των ταυτοτήτων. Το ζήτημα των ταυτοτήτων έχει αναλυθεί σχεδόν φετιχιστικά από διάφορες καταξιωμένες φεμινίστριες όπως η Μπάτλερ αλλά οι αναλύσεις αυτές ξεκινούν κατ’ εμέ από μια λανθασμένη βάση, την αντίληψη ότι το υποκείμενο του μοντερνισμού είναι μεταφυσικό και δεν υφίσταται. Με πιο απλά λόγια θεωρούν ότι δεν υπάρχουν ενιαίες ταυτότητες καθώς κάθε λεσβία για παράδειγμα βιώνει και αντιλαμβάνεται διαφορετικά τη σεξουαλικότητα της και το να «χτίζουμε» τέτοιου τύπου ταυτότητες οδηγεί στον αποκλεισμό του άλλου, του διαφορετικού. Για παράδειγμα θεωρείται πως η ταυτότητα της γυναίκας υπονοεί μια γυναίκα λευκή, ετεροφυλόφιλη, αστή και θέτει στο περιθώριο ως το έτερο μια μαύρη ομοφυλόφιλη εργάτρια.

Οι αναλύσεις αυτές εστιάζουν τόσο στα διάφορα επιμέρους θραύσματα της ταυτότητας κάθε γυναίκας και στην υποκειμενικότητα του κάθε ατόμου ώστε αδυνατούν να συνθέσουν τις υπαρκτές πολυπλοκότητες και αντιφάσεις σε μια ενιαία πραγματικότητα και κατ’ επέκταση συμβάλουν στο να ανατρέψουν αυτή την (καπιταλιστική) πραγματικότητα.

Βλέπουμε δηλαδή να υπάρχει στις αντιλήψεις για την αποδόμηση της ταυτότητας η απόλυτη αντιπαράθεση διαφοράς- ολότητας η οποία γίνεται αντιληπτή στατικά και όχι διαλεκτικά. Εμείς πιστεύουμε πως μια διαλεκτική εξέταση των δύο αυτών εννοιών θα κατέληγε στο συμπέρασμα πως αυτές οι κατηγορίες είναι αντιθετικές πλευρές της πραγματικότητας και ότι υπάρχουν σαν τέτοιες μόνο υπό την προϋπόθεση της σχέσης τους.

Επομένως όταν οι queer μιλάνε για την πλήρη αποδόμηση ταυτοτήτων θέτουν σε αμφισβήτηση την έννοια του υποκειμένου. Με βάση την ταυτότητα του εργαζόμενου δομείται και η έννοια της τάξης. Η εργατική τάξη αποτελείται από «εργαζόμενους» και όχι γενικά από «ανθρώπους». Η αποδόμηση της έννοιας της ταυτότητας βάζει δηλαδή σε αμφισβήτηση  την ίδια την έννοια της τάξης, και γενικότερα των συλλογικών υποκειμένων.

Και βασικά σε αυτό αποσκοπεί ο μεταμοντερνισμός. Η διάχυση της εξουσίας σε αποκεντρωμένα και ανταγωνίσιμα σημεία (και όχι υποκείμενα) θα καταλήξει σε έναν πολιτικό σχετικισμό του τύπου «όλα επιτρέπονται και μια ελευθεριακή και συνάμα τεχνοκρατική πρόταση αναμόρφωσης της κοινωνικής πραγματικότητας όπου «…το κοινό προσπελάζει ελεύθερα τις μνήμες και τις τράπεζες πληροφοριών».

Μπορεί λοιπόν αυτή η «γραμμή πάλης»- που μας θυμίζει έντονα το ιδεολόγημα της «κοινωνίας της γνώσης»- να δράσει ανατρεπτικά;

Παρολαυτά η queer θεωρεία και γενικά η κριτική στην καταπιεστική φύση των ταυτοτήτων μας βρίσκει σύμφωνους σε ένα θεωρητικό αξιακό πλαίσιο, χωρίς να αποτελεί όμως λύση στο σήμερα. Όλες οι ταυτότητες, ακόμα και η ταυτότητα του ετεροφυλόφιλου ατόμου, λειτουργεί καταπιεστικά στο ίδιο το άτομο, καθώς μπορεί να αυτοπεριοριστεί στο να αναπτύξει ερωτικές σχέσεις με άτομα αντίθετου φύλου αν ποτέ το θελήσει γιατί είναι ομοφυλόφιλος-η. Αυτό που πρέπει όμως να μας απασχολεί είναι όχι να απαλλαγούμε από τις ταυτότητες στο σήμερα (κάτι πλήρως ανέφικτο) αλλά πως θα φτάσουμε σε μια κοινωνία όπου οι λέξεις gay, bi, λεσβία, γυναίκα, άνδρας, δεν έχουν καμία κοινωνική σημασία και δεν οριοθετούν κανένα πρότυπο κοινωνικής συμπεριφοράς.

Πηγή: Κόκκινο

 

 

Share

“Κανένα Φύλο” στα πιστοποιητικά γέννησης στην Γερμανία

Στη 1 Νοεμβρίου η Γερμανία θα γίνει η πρώτη χώρα στον κόσμο που θα επιτρέπει στους γονείς να μην δηλώσουν το φύλο του νεογέννητου παιδιού τους στο πιστοποιητικό γέννησης του.

Σύμφωνα με τους ειδικούς 1 στα 1.500 παιδιά γεννιέται χωρίς σαφώς προσδιορισμένα γεννητικά όργανα και πολλά intersex άτομα δεν αναπτύσσουν χαρακτηριστικά συγκεκριμένου φύλου μέχρι κάποια ηλικία. Μέχρι τώρα στις περιπτώσεις αυτές, οι γονείς ήταν αυτοί που “όριζαν” το φύλο του παιδιού.

Νωρίτερα φέτος, τα Ηνωμένα Έθνη καταδίκασαν τις επεμβάσεις “διόρθωσης” στις περιπτώσεις των intersex ατόμων καθώς τις περισσότερες φορές δημιουργεί περισσότερα προβλήματα στο ίδιο το άτομο παρά το βοηθά.

Ο γερμανικός νόμος ορίζει πως όταν ένα παιδί δεν μπορεί να προσδιοριστεί στο θηλυκό ή το αρσενικό φύλο, το πιστοποιητικό γέννησης θα συμπληρώνεται χωρίς την πληροφορία αυτή.

“Είναι μια ενδιαφέρουσα κίνηση, αλλά δεν είναι αρκετή. Ανεπιθύμητες επεμβάσεις πολύ πιθανόν να συνεχιστούν να γίνονται στην Γερμανία με καταστροφικές συνέπειες για τα intersex άτομα.” δήλωσε η διεύθυνση της ILGA-Europe.

Δεν είναι όμως η πρώτη κίνηση που έχει γίνει από κράτος υπέρ των intersex ατόμων. Η Αυστραλία ήταν η πρώτη χώρα στον πλανήτη που επέτρεψε την επιλογή του “τρίτου φύλου” η την επιλογή “Χ” στα διαβατήρια το 2011.

Πηγή: thessrainbowyouth

 

 

Share

«Η επέμβαση δεν σε κάνει περισσότερο γυναίκα απ’ ό,τι ήδη είσαι»

του Δημήτρη Αγγελίδη

Τρανς γυναίκα και λεσβία, η Χριστίνα αντιμετωπίζει πολλή περιέργεια, αρκετή καχυποψία, κάποιες φορές τη βία. Δεν το βάζει κάτω και διεκδικεί την ταυτότητά της κάθε λεπτό, αφού όλοι θεωρούν ότι έχουν δικαίωμα να την καθορίσουν ερήμην της.

Σε όσους απορούν που βλέπουν στην ταυτότητά της αντρικό όνομα, η Χριστίνα εξηγεί ότι είναι «μια γυναίκα με διαφορετική γυναικεία εμπειρία». Και σε όσους απορούν που τη βλέπουν ζευγάρι με τη Μαρία, μια σχέση σχεδόν επτά χρόνων, απαντά ότι το φύλο δεν υπαγορεύει σεξουαλικές προτιμήσεις ούτε υπαγορεύεται από αυτές.

Τελειόφοιτη Ιατρικής, εικονογράφος στο επάγγελμα, συνεργάτιδα του 10% και μέλος της Λεσβιακής Ομάδας Αθήνας, η Χριστίνα Νεοφώτιστου, 26 χρονών, έχει αποφασίσει να ζει τη ζωή της ανοιχτά και να μη διστάζει να μιλά γι’ αυτήν. Είναι ο τρόπος της να προσπαθεί για έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι δεν κρίνονται από το φύλο και τη σεξουαλικότητά τους.

Όταν άρχισε ν’ αλλάζει το σώμα μου με τις ορμόνες, δυσκολεύτηκα να συνηθίσω ότι έχω βυζί. Το κοπανούσα στις γωνίες όπως περνούσα. Έστριβα στην πόρτα και κλατς! Το ωραίο ήταν όταν είχα ν’ αγοράσω μέικ απ. Πήγαινα στο Hondos και ζητούσα της Lancome το νο.3 το μπεζ. Με κοιτούσαν με γουρλωμένα μάτια. «Για εσάς;» Είχε πολύ πλάκα.

Μεγάλωσα στο Ηράκλειο κι από μικρή φαντασιωνόμουν πως είμαι κορίτσι. Θυμάμαι μια μέρα μετά το σχολείο, στην Πέμπτη Δημοτικού, ήμουν ξαπλωμένη στο κρεβάτι μπρούμυτα, αγγιζόμουν και σκεφτόμουν πόσο ωραίο θα ήταν να υπήρχε ένα φερμουάρ ν’ αλλάζω φύλο και να το ξανακλείνω πριν με δουν οι γονείς μου. Στις σεξουαλικές φαντασιώσεις μου, όσες είχα σ’ αυτή την ηλικία, ο εαυτός μου πρωταγωνιστούσε ως κορίτσι. Αλλά μπροστά στον κόσμο έκανα προσπάθειες να κρύβω τη θηλυκότητά μου και να φέρομαι σαν αγοράκι.

Οι περισσότεροι θεωρούν τις τρανς-γυναίκες ειδική κατηγορία γκέι αντρών που υποδύονται τις γυναίκες. Γι’ αυτό σχεδόν όλοι, ακόμα και οι υπόλοιπες λεσβίες, δυσκολεύονται να δεχτούν ότι είμαι γυναίκα, άρα και λεσβία. Με ρωτάνε συχνά: «Αφού ήσουν άντρας και σου άρεσαν οι γυναίκες, γιατί να μπεις στη διαδικασία ν’ αλλάξεις;» Η σεξουαλική προτίμηση δεν καθορίζει το φύλο. Αλλιώς, μια γυναίκα που θέλει γυναίκες δεν θα ήταν λεσβία, θα ήταν άντρας. Στην πραγματικότητα, μια τρανς γυναίκα είναι γυναίκα όπως οι υπόλοιπες. Δικαιούται να είναι προοδευτική, συντηρητική, φεμινίστρια, θεούσα, λεσβία, μπάι ή στρέιτ. Το να απαγορεύεις στους τρανς επιλογές που επιτρέπεις στους μη-τρανς είναι τρανσφοβία.

Η πρώτη μου σχέση ήταν στο Λύκειο με μια κοπέλα από τα αγγλικά. Κράτησε έναν χρόνο. Αυτή την περίοδο ο πατέρας μου ηρέμησε ότι δεν είμαι αδερφή, όπως φοβόταν, κι εγώ κατασκεύασα μια αρρενωπή περσόνα, την πίστεψα και καταχώνιασα τις φαντασιώσεις στο συρτάρι με τις αμαρτίες και τις ενοχές. Σιγά-σιγά, καθώς προετοιμαζόμουν για τις Πανελλήνιες, αυτή η αρρενωπή περσόνα εξασθένησε. Από τη μία, ό,τι ήταν να αποδείξω, το είχα αποδείξει με τη σχέση μου, και από την άλλη με το διάβασμα δεν ερχόμουν σε επαφή με πολύ κόσμο ώστε να πρέπει να υποδύομαι διαρκώς ένα ρόλο. Τότε άρχισα να νιώθω ένα βασανιστικό συναίσθημα, σαν κάτι να μην μου πήγαινε καλά. Σκεφτόμουν συνεχώς «γαμώτο, τι σχέση έχω εγώ με αγόρι;» και στεναχωριόμουν, διότι τότε δεν ήξερα ότι υπάρχει διέξοδος.

Λίγο πριν μπω στην Ιατρική, στα 20 μου, γνώρισα τη Μαρία, την τωρινή μου κοπέλα, και ερωτευτήκαμε. Εκείνη τη χρονιά, παρότι προσπαθούσα να μοιάζω αγόρι, και μάλιστα είχα αφήσει γένια που άρεσαν στη Μαρία, ζούσα με τη βεβαιότητα πως είμαι γυναίκα. Με τη Μαρία ένιωσα ότι δεν χρειάζεται να κρύβομαι. Την ίδια χρονιά της είπα αισθάνομαι γυναίκα και ότι σκέφτομαι να κάνω κάτι γι’ αυτό. Αν δεν το δεχόταν, ήταν ελεύθερη να χωρίσουμε. Το μόνο που είπε ήταν ότι βρίσκει γκαντεμιά για μένα να νιώθω γυναίκα και λεσβία, σαν να προέβλεπε ότι θα είχα περισσότερα προβλήματα αποδοχής. Σιγά-σιγά άρχισε να μου μιλά αποκλειστικά στο θηλυκό, και διαλέξαμε το όνομα Χριστίνα, επειδή έτσι έλεγαν μια κοπέλα που μου άρεσε πολύ στο Δημοτικό.

Εγκατέλειψα τελείως την εικόνα της αρρενωπότητας. Άφησα μακριά μαλλιά, φορούσα ό,τι πιο γιούνισεξ μπορούσα, ενίοτε ό,τι πιο εξτρήμ. Έδινα την εικόνα ενός πολύ περίεργου αγοριού, ενός ανδρόγυνου. Σ’ ένα βιβλίο ψυχιατρικής που έγραφε για τον τρανσεξουαλισμό ανακάλυψα μια ταυτότητα που μπορούσα να οικειοποιηθώ. Το είπα σε δυο κολλητούς μου, οι οποίοι το δέχτηκαν, και σε μια περίοδο κατάθλιψης έδωσα το βιβλίο στη μητέρα μου και της είπα «αυτό είμαι». Το διάβασε, έκλαψε, και μου το ξαναέδωσε. Δεν πρέπει να πολυκατάλαβε, γιατί δεν ήθελε να καταλάβει.

Όταν ήμουν στο τέταρτο έτος, στα 24, διοργανώθηκε στα Χανιά μια ομαδική έκθεση νέων ζωγράφων. Είχα ήδη ανεβάσει τη δουλειά μου στο Ίντερνετ ως Χριστίνα Νεοφώτιστου, και δήλωσα συμμετοχή στην έκθεση μ’ αυτό το όνομα. Αναγκαστικά έπρεπε να παραστώ ως γυναίκα. Αν εξαιρέσουμε κάποιες απόπειρες να κυκλοφορήσω με γυναικεία ρούχα στην Αθήνα, όταν ανέβαινα να δω τη Μαρία, αυτό ήταν το πρώτο μου άουτινγκ και πήγε πολύ καλά. Από κει και πέρα, όταν ανέβαινα στην Αθήνα, έβγαινα έξω με τη Μαρία και φίλους ως γυναίκα. Επίσης αναζήτησα έναν ψυχίατρο να με διαγνώσει ως τρανς και να με βάλει σ’ ένα πρόγραμμα με ορμόνες για ν’ αλλάξω το σώμα μου.

Μια μέρα ο πατέρας μου ανακάλυψε τις φωτογραφίες από τα Χανιά. Ήμουν στο Πανεπιστήμιο να δω τα αποτελέσματα της εξεταστικής, και παίρνω ένα μήνυμα από την αδερφή μου ότι ο μπαμπάς βρήκε τις φωτογραφίες και είναι έξαλλος. Γύρισα σπίτι με το αμάξι σαν ζαβλακωμένη. Με το που άνοιξα την πόρτα, είδα τον πατέρα μου στο σαλόνι να με κοιτάζει μ’ ένα τρομακτικό χαμόγελο και να μου δείχνει τις φωτογραφίες: «Τι είναι αυτά;» Σκέφτηκα ότι είχε έρθει η στιγμή να το μάθει και του είπα ότι πήγα στα Χανιά ντυμένη έτσι κι ότι είμαι γυναίκα. Άρχισαν τα κλάματα κι οι φωνές. «Δεν είσαι γυναίκα», φώναζε, «είσαι άντρας, κοιτάξου στον καθρέφτη, βλέπεις μια γυναίκα;» Απάντησα: «Όχι, αλλά θα ’πρεπε να βλέπω». Συνέχισε να φωνάζει ότι δεν θα γίνω ποτέ γυναίκα.

Κάποια στιγμή ηρέμησε, κάθισε δίπλα μου, άρχισε να με χαϊδεύει στοργικά και είπε «Εντάξει, να το κάνεις». Όταν είδε την ανακούφιση στο πρόσωπό μου, αγρίεψε πολύ. Είπε «Το θέλεις, ε»; Με χτύπησε, πρώτη φορά στη ζωή μου. Άρχισε να φωνάζει «Σκότωσέ με, σκότωσέ με», κι έπεσε στο κρεβάτι παραληρώντας. Έμεινε έτσι πεσμένος στο κρεβάτι τρεις μέρες. Εγώ κλείστηκα στο δωμάτιό μου κι απέξω η μητέρα μου και η αδερφή μου με κατηγορούσαν: «Κοίτα τι του έκανες».

Όταν πέρασαν οι τρεις μέρες και σηκώθηκε ο πατέρας μου, με έβαλε να ορκιστώ ότι δεν θα το ξανακάνω. Ήταν όλη η οικογένεια από πάνω μου να μου λένε «Ορκίσου μας». Εγώ να’ χω πέσει κάτω, να κλαίω και να μην ξέρω τι να πω. Να ορκιστώ τι; Ότι δεν είμαι αυτό που είμαι; Τελικά μπροστά στην πίεση αναγκάστηκα να πω; «Ορκίζομαι, μη στενοχωριέστε, σας παρακαλώ». Έτσι ηρέμησαν τα πράγματα εκείνη την ημέρα. Αλλά τις επόμενες ημέρες ο πατέρας μου έφευγε και μας έπαιρνε τηλέφωνο και έλεγε ότι δεν μπορεί τη ζωή του. Μια μέρα πήγαμε και τον βρήκαμε στο εξοχικό, λιπόθυμο στο πάτωμα, με την καραμπίνα δίπλα του γεμισμένη. Είχα γίνει κομμάτια από την αγωνία. Με το που ξύπνησε και τον συνεφέραμε, το πρώτο που είπε ήταν: «Εσύ φταις για όλα».

Από κει και πέρα η κατάσταση στο σπίτι ήταν τεταμένη. Δεν τους έβλεπα σχεδόν καθόλου, έμενα στο πανεπιστήμιο όσο πιο αργά γινόταν. Στο τελευταίο έτος μετακόμισα στην Αθήνα με σκοπό να κάνω εδώ την πρακτική άσκηση σαν αγόρι, αλλά δεν το άντεχα, ήμουν σε άσχημη ψυχολογική κατάσταση. Σκέφτηκα μήπως κάνω την πρακτική ως γυναίκα, αλλά η μάνα μου δεν το δέχτηκε, επειδή στο Πανεπιστήμιο υπήρχαν οικογενειακοί γνωστοί. Και τότε, για πρώτη φορά κατάλαβα ότι δεν μπορώ να το υποστώ πια όλο αυτό. Να υποδύομαι το αγόρι γιατί; Για να τελειώσω μια σχολή; Για να μην το συζητάνε στο Ηράκλειο; Δεν μπορούσα να ζήσω έτσι.

Άρχισα τις ορμόνες μόνη μου, γιατί δεν έβρισκα ψυχίατρο που δεχόταν να με διαγνώσει. Για να καταλάβεις πόσο άσχετοι είναι, ο πρώτος ψυχίατρος μ’ έβαλε ν’ απαντήσω τι προτιμώ, να είμαι γυναίκα ή να είναι καλά ο πατέρας μου; Ήταν ό,τι πιο βίαιο μου έχουν πει. Βρήκα το θάρρος, όχι χωρίς τύψεις, ν’ απαντήσω ότι αν νιώθω γυναίκα, δεν είναι επιλογή μου και δεν έχει να κάνει με τον πατέρα μου. Ότι αν ο πατέρας μου δεν είναι καλά, στενοχωριέμαι, αλλά φταίνε οι απόψεις του και φταίει που ο ίδιος δεν προσπαθεί να καταλάβει.

Προφανώς, δεν ξαναπήγα σ’ αυτόν. Οι περισσότεροι ψυχίατροι στην Ελλάδα δεν είναι ενημερωμένοι και σε αντιμετωπίζουν ως άρρωστο, ειδικά αν είσαι τρανς-γυναίκα και λεσβία ή τρανς-άνδρας και αδελφή. Πώς χαρακτήριζαν κάποτε τους γκέι «πάσχοντες εκ βαρείας ψυχοπαθητικής και ανωμάλου προσωπικότητος»; Χειρότερα. Ενώ την ομοφυλοφιλία οι περισσότεροι πια τη δέχονται, τα τρανς άτομα προσπαθούν και καλά να μας θεραπεύσουν. Μια άλλη ψυχολόγος, της ψυχαναλυτικής σχολής αυτή, μου έλεγε ότι πρέπει να αγαπήσω το πέος μου ώστε να στενοχωρηθώ όταν το χάσω. Και μια τρίτη, η οποία ήταν η ίδια τρανς-γυναίκα, σε όλα τα άλλα ήταν θετική αλλά δεν μπορούσε να δεχτεί ότι είμαι τρανς και λεσβία. Έτσι κάθισα μόνη μου, διάβασα ό,τι μπορούσα και άρχισα τις ορμόνες πολύ προσεκτικά.

Τελευταία βρήκα επιτέλους έναν ψυχίατρο που κατάλαβε, και είμαι πια στη φάση του διακανονισμού για την επέμβαση διόρθωσης φύλου. Βέβαια, η επέμβαση δεν σε κάνει περισσότερο γυναίκα απ’ ό,τι ήδη είσαι. Έτσι κι αλλιώς, αυτό που έχω ανάμεσα στα πόδια μου εγώ το λέω μουνί. Αλλά στην Ελλάδα η επέμβαση χρειάζεται, για να μπορείς να είσαι γυναίκα στα μάτια του νόμου. Η πολιτεία δεν κάνει καν την ελάχιστη παραχώρηση να αλλάζεις το μικρό σου όνομα στην ταυτότητα κι αυτό σου δημιουργεί πολλά προβλήματα στις συναλλαγές με τις δημόσιες υπηρεσίες, τα ιατρεία, τους εργοδότες. Σε κάνει πολίτη τρίτης κατηγορίας. Γι’ αυτό το πεζοδρόμιο μοιάζει συχνά η μόνη λύση. Εγώ το απέφυγα, αλλά δεν είναι όλες και όλοι τόσο τυχεροί.

Συχνά γυρίζω σπίτι ξεθεωμένη και βάζω τα κλάματα επειδή έχω υποχρεωθεί να εξηγήσω σε όλους ότι είμαι τρανς. Οι άνθρωποι έχουμε μάθει να σκεφτόμαστε με κουτάκια. Με το που συνειδητοποιούν ότι είσαι τρανς, σου βρίσκουν άπειρα ψεγάδια, όπως νομίζουν, λες και υπάρχει σωστό και λάθος στην εμφάνιση και τη συμπεριφορά, λες και μια τρανς γυναίκα που δεν τους μοιάζει αρκετά γυναίκα δεν είναι κιόλας. Οι τρανς άνθρωποι, και ιδίως οι τρανς γυναίκες, δεχόμαστε πίεση να μην έχουμε χαρακτηριστικά που προδίδουν ότι είμαστε τρανς. Μου λένε συχνά «μα δεν σου φαίνεται» και το θεωρούν κομπλιμέντο! Ε, είναι τόσο κομπλιμέντο όσο το να πεις σε μια σαραντάρα «για την ηλικία σου, καλά κρατιέσαι».

Όταν πρόσφατα κατέβηκα στο Ηράκλειο, είδα τον πατέρα μου και τη μητέρα μου σ’ ένα κέντρο. Πλησίασα, τους είπα: «Καλησπέρα». Είχα πολλή ανάγκη να τους μιλήσω. Ο πατέρας μου χλώμιασε, είπε στη μητέρα μου: «Πάμε να φύγουμε», σηκώθηκε κι έφυγε. Από όταν έφυγα από το Ηράκλειο δεν μου μιλάει. Η αδερφή μου για πολύ καιρό το ίδιο. Μου είχε στείλει μήνυμα: «Σου έχουν κάνει μάγια σατανικές λεσβίες» κι όταν την πήρα στα γενέθλιά της για χρόνια πολλά, είπε «Τα έχεις κάνει θάλασσα» και το έκλεισε. Τελευταία βλέπω τον πατέρα μου σε εφιάλτες, θυμωμένο και πληγωμένο εξαιτίας μου. Φοβάμαι μήπως αυτή η εικόνα μείνει η μόνη μου ανάμνηση από αυτόν, μήπως ξεχάσω τον πραγματικό μου πατέρα. Εύχομαι να καταλάβει. Είμαι η κόρη του, όπως ήμουν πάντα, άλλο αν δεν μπορούσε να το δει. Κάποια στιγμή, ελπίζω, θα το συνειδητοποιήσει.

Ευτυχώς η μητέρα μου το αποδέχεται πια, ιδίως αφού της μίλησε ο ψυχίατρος. Με παίρνει καθημερινά τηλέφωνο, χαίρεται πολύ που τα πάω καλά με τη δουλειά, που τα πάω καλά με τη Μαρία, που τα πάω καλά ως γυναίκα. Την τελευταία φορά που ήρθε να με δει, ήθελε να μου πάρει μια φούστα και βγήκαμε μαζί στα μαγαζιά. Ήμουν στο δοκιμαστήριο, η μητέρα μου περίμενε απέξω. Μια υπάλληλος τη ρώτησε αν ήθελε να δοκιμάσει κάτι. Τότε άκουσα τη μητέρα μου να λέει «Όχι, μέσα είναι η κόρη μου», κάτι που για μένα ήταν συγκινητικό.

Στη συνέχεια κάναμε επίσκεψη – έκπληξη στην αδερφή μου. Είχε να με δει δυο χρόνια, από πριν αρχίσει ν’ αλλάζει το σώμα μου. Άνοιξε την πόρτα, χαμογέλασε στη μητέρα μου, και το βλέμμα της έπεσε πάνω μου. Έμεινε να με κοιτά με το στόμα ανοιχτό, χωρίς να αντιδρά. Πέρασε ώρα έτσι. Τέλος, ήρθε προς το μέρος μου, άνοιξε τα χέρια της και μ’ αγκάλιασε σφικτά.

Πηγή: 10percent

 

Share

Αγόρια με όπλα

του Γιώργου Στόγια*

Ένα αγόρι από μόνο του δεν είναι τίποτα κακό, έχει πέος εκεί που τα κορίτσια έχουν αιδοίο, απλά θέμα τύχης. Το πρόβλημα ξεκινά όταν με βάση αυτή τη διαφορετικότητα αναπτύσσεται/δικαιολογείται επιθετική συμπεριφορά και, γενικότερα, δυσκολία συμμόρφωσης σε βασικούς κανόνες συμβίωσης.

Αναφέρομαι κυρίως σε αγόρια μικροαστικής και μεσοαστικής κοινωνικής καταγωγής. Αυτά της εργατικής τάξης, των οικονομικών μεταναστών αλλά και των ταξικά συνειδητών προνομιούχων γνωρίζουν από νεαρότατη ηλικία ότι η πραγματικότητα εξαρτάται από υλικούς παράγοντες που βρίσκονται πολύ πέρα από το βασίλειο των ενορμήσεών τους.

Double bind: από τη μια μεριά, οι γονείς της μέσης τάξης επενδύουν στους αρσενικούς απογόνους τους αταβιστικές φαντασιώσεις μεγαλείου. Από την άλλη, οι ίδιοι γονείς, υπό τον φόβο καθοδικής κοινωνικής κινητικότητας, μεταφέρουν στα αγόρια τους την εικόνα μιας εχθρικής κοινωνίας με αδυσώπητους εξουσιαστικούς μηχανισμούς. Σύμφωνα με αυτή την αδιέξοδη λογική, αν το μανάρι τους γλιτώσει τη σφαγή, θα γίνει σίγουρα μέρος του «συστήματος», “another brick in the wall”.

Τι σκέφτεται το αγόρι που βλέπει τα κορίτσια ως έντομα προς βασανισμό, τους δασκάλους ως ενοχλητικούς δούλους , το δημόσιο χώρο ως το δωμάτιό του; Δεν χρειάζεται να μας ενδιαφέρει ποσώς! Τέτοιου είδους ψυχολογισμοί είναι μέρος του προβλήματος, όχι της λύσης του. Το σημαντικό είναι οι παραδοχές γονέων και εκπαιδευτικών που προάγουν/επιτρέπουν τη συνεχή (και ατελέσφορη) διαδικασία στέψης του «ανικανοποίητου πρίγκιπα».

Τα κορίτσια δεν κολυμπάνε ακριβώς στην ίδια γυάλα. Οι πατριαρχικές απαιτήσεις και προσδοκίες που σχετίζονται με το κοινωνικό τους φύλο αντισταθμίζουν τον ναρκισσισμό. Εδώ, οι εντάσεις «καταπίνονται» παθητικά, μια ωρολογιακή βόμβα στο στομάχι για μια ολόκληρη ζωή. Αντίθετα, τα αγόρια διδάσκονται ότι δικαιούνται να εξωτερικεύουν τις εντάσεις τους, απειλώντας, πυροβολώντας και σκοτώνοντας.

«Υπερβάλλεις», θα πείτε. «Απλά παίζουν». «Τι θες, να γίνουν γκέι;», θα προσθέσουν οι πιο άντρακλες μπαμπάδες. Οι μαμάδες θα κλαψουρίσουν «τελευταία δεν ξέρω τι του συμβαίνει και είναι τόσο ανήσυχος», προσθέτοντας, βέβαια υποκριτικά, με δύσκολα κρυμμένη υπερηφάνεια: «Αχ, είσαι τυχερός που δεν έχεις αγόρια, δεν ξέρεις πως είναι…»

Παρότι οι παραδοσιακοί αντρικοί ρόλοι του κυνηγού και του πολεμιστή έχουν πρακτικά αδειάσει από περιεχόμενο, παρέχουν νομιμοποίηση σε μεταλλαγμένες σύγχρονες μορφές τους. Η εξαπολυόμενη βία μπορεί να είναι εικονική (στην προσομοίωση μέσω της κονσόλας), πειραματική (όπου ο θύτης δοκιμάζει πόσο «τον παίρνει» ενάντια σε πιο αδύναμους), ή και ολοκληρωτική (σε μεγαλύτερη ηλικία και σε συνάρτηση με άλλες ψυχολογικές και κοινωνικές συνθήκες).

Δεν είναι όλα τα αγοράκια ηλίθια. Πρώτον, υπάρχουν διαβαθμίσεις. Δεύτερον, στην πραγματικότητα, αυτά που καταστρέφουν (ένα μάθημα, μια ομαδική δημιουργική δραστηριότητα, την ξένη περιουσία) και που συνιστούν κίνδυνο για τα μυϊκά πιο αδύναμα παιδιά είναι λιγότερα από αυτά που συμπεριφέρονται σχετικά κανονικά.

Υπάρχουν αγόρια που ξέρουν να κερδίζουν αλλά και να χάνουν, σεβόμενα τους κανόνες. Θετικά απέναντι στο καινούργιο, στο διαφορετικό, στην ιδέα της αλλαγής∙ που αποζητούν τη φροντίδα αλλά και είναι ικανά να τη δώσουν σε άλλους. Με αναπτυγμένες πολλαπλές νοημοσύνες, με χιούμορ και ενσυναίσθηση. Μόνο που τέτοια υπέροχα αγόρια σπανίζουν όσο πιο συντηρητική και σεξιστική είναι μια κοινωνία. Όσο πιο «τυφλή» στις έμφυλες διαστάσεις της ανατροφής και της εκπαίδευσης.

Εξαιρώντας τις περιπτώσεις οργανικών προβλημάτων, είναι αλήθεια πως τα παιδιά γίνονται αυτό που θέλουν κατά βάθος οι γονείς τους. Συνεπώς δεν φταίνε. Έλα όμως που τα άλλα παιδιά, εκείνα που δέχονται το bulling, φταίνε ακόμη λιγότερο! Ακόμη και ο εκπαιδευτικός δεν είναι καθόλου υποχρεωμένος να συμβιβαστεί με την ιδιοτροπία του κάθε φουσκωμένου εγώ. Πληρώνεται για να διαμορφώσει και να διασφαλίσει συνθήκες μάθησης για όλους τους μαθητές του, όχι για να ασχολείται διαρκώς με έναν-δυο.

Η κατάσταση είναι αναστρέψιμη. Σε τελική ανάλυση, μιλάμε για μικρά παιδιά (όσο μεγαλώνουν, το ελάχιστο γίνεται τεράστιο, και η όποια αλλαγή τιτάνιο έργο). Η παιδαγωγική μέθοδος που προτείνω είναι αυτή του «αφοπλισμού». Εννοείται ότι δεν θα περιοριστεί στα «παιχνίδια» (θεωρώ αυτονόητο ότι ρεβόλβερ, σπαθιά λέιζερ και γιαταγάνια πάνε στα σκουπίδια). Οι υπεύθυνοι ενήλικες (και εδώ απαιτείται η μεταξύ τους συνεννόηση και συνεργασία) θα πρέπει να δώσουν στον νεαρό τύραννο να καταλάβει ότι αδυνατεί να τους τρομοκρατήσει, ότι όλοι ξέρουν πως τα πυρά του είναι άσφαιρα. Ας σκούξει ότι καταπιέζεται, ας κλάψει πως δεν τον αγαπάνε, ας θυμώσει ορκιζόμενος πως θα τα κάνει όλα λίμπα. Σύντομα θα αντιληφθεί ότι το κενό εξουσίας αποτελεί παρελθόν και θα του περάσει. Θέλοντας και μη, θα προσαρμοστεί. Θα αναγκαστεί να φτιάξει δεσμούς με την πραγματικότητα, να κάνει επαφές, να αναλάβει δεσμεύσεις. Όσο για την «εύθραυστη» σεξουαλικότητά του, δεν θα πάθει τίποτα κακό. Ίσα ίσα…

 

* Ο Γιώργος Στόγιας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1973. Είναι εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και συγγραφέας. Το μυθιστόρημα Εαρινό Εξάμηνο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Απόπειρα.

Πηγή: bookpress

 

Share

Ο φεμινισμός που δεν λέει το όνομά του

της Ντίνας Δασκαλοπούλου

«Οι γυναίκες προχωρούν στο μέτρο που φοβούνται. Στο σημείο διάρθρωσης μεταξύ της Παράβασης και της Αμφισβήτησής της εμφανίζεται ο φόβος, αλλά και η πρόκληση της υπέρβασής του», Χρυσή Ιγγλέζη «Πρόσωπα γυναικών, προσωπεία της συνείδησης».

Μητέρες στην πρώτη γραμμή της σύγκρουσης, γιαγιάδες που πολεμάνε ΜΑΤατζήδες, γυναίκες που τραγουδάνε έξω από την Ασφάλεια, μαθήτριες που κατσαδιάζουν υπουργούς. Πώς τα μέχρι χθες καλά κορίτσια της Χαλκιδικής βρέθηκαν στην πρωτοπορία του μαχητικότερου και ανθεκτικότερου κινήματος στην εποχή των Μνημονίων;

Ξέρω πως πολλοί από εσάς θα κλωτσήσετε ήδη από τον τίτλο. Τί δουλειά έχει ο φεμινισμός σ’ έναν πάνδημο αγώνα ανδρών και γυναικών ενάντια στην εξόρυξη χρυσού, μια πολυεθνική και τον ντόπιο συνεργάτη της, την τρόικα εσωτερικού και την τρόικα εξωτερικού; Κι όμως έχει: ως εργαλείο για να κατανοήσουμε και να ερμηνεύσουμε ποιος είναι ο ρόλος των γυναικών σε μια μικρή κοινωνία και για το πώς η ενεργός συμμετοχή σ’ ένα κίνημα μπορεί να αλλάξει τη ζωή τους.

Η Ιερισσός βρίσκεται στο τρίτο πόδι της Χαλκιδικής. Έγινε το επίκεντρο αυτής της μάχης γιατί είναι κεφαλοχώρι, σχεδόν ημιαστική. Ένα χωριό που είχε πάντα χρήματα κι ακόμα και τώρα δεν έχει ζήσει την κρίση – τουλάχιστον όχι όπως την βιώνουμε στις μεγάλες πόλεις. Η περιοχή ονομάζεται και «προ του Όρους»: είναι η είσοδος ενός κράτους εν κράτει, ενός άβατου για τις γυναίκες.

Η γειτνίαση με το Άγιο Όρος επηρεάζει όλες τις πλευρές της ζωής των κατοίκων: τα αγόρια ανεβαίνουν στο Όρος με τους πατεράδες τους, όχι μόνο για να μιλήσουν με τον πνευματικό τους, αλλά και για να εργαστούν. Ξυλοκόποι, χτίστες, μαραγκοί – όσοι μπορούν να συνεργαστούν με τη μοναστική κοινότητα απολαμβάνουν μέρος των προνομίων που της έχει παραχωρήσει το ελληνικό κράτος.

Η σχέση είναι βαθιά και δομική: τα μικρά αγόρια εκπαιδεύονται σε σχέση με τις γυναίκες, την έννοια του ανδρισμού και της οικογένειας από καλογέρους. «Και δεν είναι μόνο αυτό» , μου λέει ο Θ.Κ., γέννημα – θρέμμα Χαλκιδικιώτης που ταξίδεψε σε όλον τον κόσμο για να επιστρέψει στη γενέτειρά του στα 40 του. «Υπάρχει μια φράση που λέγαν οι καλογέροι: ευλογημένη Ιερισσός, καταραμένο Όρος. Έβγαιναν εδώ, είχαν ερωμένες, πολλοί έφτιαχναν οικογένειες. Επίσης, πολλές φαμίλιες έστελναν τα κορίτσια τους να κάνουν ‘ευλογία’, να είναι υπηρέτριες δηλαδή (για κάθε χρήση) σε κάποιον καλόγερο. Ή μπορεί να πήγαινε και η σύζυγος για ένα διάστημα. Ο έλεγχος του μυαλού των ανθρώπων ήταν τεράστιος».

Όλα αυτά άλλαξαν μετά τη δεκαετία του ’80, παρ’ όλα αυτά η χερσόνησος του Άθω -εμφανώς λιγότερο τουριστικά ανεπτυγμένη κι απομονωμένη γεωγραφικά- παρέμενε βαθύτατα συντηρητική. Όχι μόνο ως προς τη δομή της μικροκοινωνίας της, αλλά και ως προς τις πολιτικές επιλογές της. Η σχέση με την εκκλησία άρρηκτη και βαθιά και η θέση των γυναικών δεδομένη. Με μικρές αλλαγές βεβαίως: οι 30άρες τού σήμερα δεν μοιάζουν με τις μητέρες τους, αλλά μέχρι πρόσφατα δεν διέφεραν και πάρα πολύ.

«Τι σχέση έχω εγώ με τη μάνα μου; Καμία». Και οι δέκα γυναίκες που έχουν σήμερα μαζευτεί για να κουβεντιάσουμε πώς το κίνημα άλλαξε τη ζωή τους στην αρχή δυσκολεύονται να δουν τη θέση τους, το κοινωνικό τους φύλο και το πώς κατασκευάστηκε. Μόνο όταν στο τραπέζι πέφτει το ερώτημα «πόσων χρόνων είναι το παιδί σου», το ερώτημα αποκτά νόημα. Οι 9 στις 10 έγιναν μητέρες στα 20-23 τους. «Τώρα το συνειδητοποιώ», λέει η Κατερίνα. «Όντως μας έστελναν να σπουδάσουμε, μας έλεγαν να μην εξαρτιόμαστε οικονομικά. Όμως ο διακαής τους πόθος ήταν να παντρευτούμε και να κάνουμε παιδιά. Κι εμείς, σαν καλά κορίτσια, σπουδάσαμε, γυρίσαμε πίσω, παντρευτήκαμε, δουλεύαμε, φροντίζαμε το σπίτι και κάναμε και παιδιά. Δηλαδή, τα πάντα όλα».

Όταν ξεκινήσαμε αυτή την κουβέντα μεταξύ γυναικών που βρέθηκαν στις ίδιες μάχες από άλλη θέση (εκείνες ως αγωνίστριες κι εγώ ως ρεπόρτερ) και που δεν έχει καμία επιστημονική αξίωση, αλλά θέλει να λειτουργήσει ως πολαρόιντ, το πρώτο πράγμα που ανέφεραν όλες τους ήταν η εξωτερική τους εμφάνιση. «Δεν είμαστε γυναίκες πια, κοίτα χάλια», έλεγαν η μια μετά την άλλη, ενώ έδειχναν στις υπόλοιπες αξύριστα πόδια, άβαφα νύχια και ρίζες στα μαλλιά. Όσο η κουβέντα προχωρούσε όμως, τόσο περισσότερο μιλούσαν όλες τους για μιαν «άλλη γυναίκα».

«Όταν μου είπαν ότι δεν πρέπει να βάφομαι στις κινητοποιήσεις, σοκαρίστηκα. Είχα συνηθίσει να βγαίνω από το σπίτι μου πάντα περιποιημένη. Δεν έπρεπε να βάζω καν ενυδατική!» λέει η Άννα. «Δεν ξέραμε τι είναι τα χημικά, γι’ αυτό την πρώτη φορά που μας έριξαν τρέχαμε καταπάνω στο σύννεφο. Νομίζαμε ότι οι κρότου – λάμψης είναι σφαίρες», συμπληρώνει η Κατερίνα. Οι γυναίκες έζησαν για πρώτη φορά καταστολή πέρσι μετά την παρέλαση της 25ης Μαρτίου. Τότε, με τα τακουνάκια τους, τα σκουλαρικάκια τους και τα καλοχτενισμένα τους μαλλιά βρέθηκαν να κυνηγιούνται από ΜΑΤατζήδες επί ώρες μες στο δάσος. Πολλές τραυματίστηκαν και κάμποσες βρέθηκαν κατηγορούμενες . Έτσι οργάνωσαν «επίδειξη… τάπεργουέαρ»: έδειξαν το μααλόξ, πώς το αραιώνουμε με νερό, πώς το ψεκάζουμε. Σήμερα καμιά τους δεν πηγαίνει σε κινητοποίηση χωρίς μάσκα, κάμποσες δε έχουν και κράνος.

«Τότε άρχισα να γίνομαι μια άλλη γυναίκα», λέει η Λένα. «Όταν παλιότερα στην Ολυμπιάδα τα ΜΑΤ έκαναν πόλεμο με τους κατοίκους, εμείς χαιρόμασταν που τα ξενοδοχεία της Ουρανούπολης έχουν δουλειά και τα βράδια τα πίναμε μαζί τους στα μπαρ». Κι η Γιούλη επιβεβαιώνει: “Μέχρι να ζήσουμε στο πετσί μας τι σημαίνει καταστολή, έβλεπα επεισόδια στην Αθήνα από την τηλεόραση κι έλεγα ‘καλά τα κάνουν και τα δέρνουν τα κωλόπαιδα που καταστρέφουν την πλατεία Συντάγματος’. Τόσο στην κοσμάρα μου».

Τώρα πια, όποιος μιλάει για τον αγώνα της Χαλκιδικής, οι πρώτες εικόνες που θα φέρει στο μυαλό του έχουν πρωταγωνίστριες γυναίκες: μητέρες στην πρώτη γραμμή της σύγκρουσης, γιαγιάδες που κατσαδιάζουν ΜΑΤατζήδες ενώ πέφτουν δακρυγόνα, γυναίκες που τραγουδάνε έξω από την Ασφάλεια. Πώς αυτά τα καλά κορίτσια βρέθηκαν στην πρωτοπορία του μαχητικότερου και ανθεκτικότερου κινήματος στην εποχή των Μνημονίων; «Αυθόρμητα μου βγήκε, ένιωθα ότι απειλείται η ζωή των παιδιών μου», λέει η Μελαχρινή. «Δεν νομίζω ότι πονάω περισσότερο για τα παιδιά μας από τον άντρα μου, άλλωστε κι εκείνος είναι στην πρώτη γραμμή», λέει η Λόλα. «Απλώς εμείς είμαστε πιο ψύχραιμες με τους μπάτσους και μπαίνουμε μπροστά για να μην γίνουν επεισόδια. Και στο συντονιστικό είμαστε πιο οργανωτικές».

Αυτή η «άλλη γυναίκα», η οποία έρχεται και ξανάρχεται στην κουβέντα μας, γεννήθηκε μέσα από αλλεπάλληλα σοκ. «Άλλαξε εντελώς ο τρόπος που σκεφτόμαστε», λέει η Άννα. «Πριν λέγαμε ‘αστυνομία= προστασία’, ‘δικαστής = δικαιοσύνη’, ‘τηλεόραση = αλήθεια’. Έπρεπε να ζήσουμε όλα αυτά τα γεγονότα για να καταλάβουμε πως τόσα χρόνια ζούσαμε σε μια εικονική πραγματικότητα». Κι η Βάσω δίπλα της συμπληρώνει: «Βλέπαμε ρομαντικές ταινίες και κλαίγαμε. Τώρα έχουμε γίνει πιο σκληρές, πιο ανθεκτικές. Ούτε που αντέχω να δω ρομάντζο. Το μόνο πρόβλημα είναι πως παραπονιούνται τα παιδιά μας, δεν τους αφιερώνουμε χρόνο όπως παλιά. Το κράτος τούς έκλεψε την παιδικότητά τους κι εμείς τους στερούμε τις μανάδες τους».

«Εγώ δεν νιώθω καμιά τύψη. Μπορεί να μην πλένουμε, να μην σιδερώνουμε, να μην μαγειρεύουμε και να αφήνουμε τα παιδιά άλουστα, αλλά δεν θα τρώνε κουτόχορτο βλέποντας Mega, δεν θα είναι βόδια όπως ήμασταν εμείς», λέει η Μελαχρινή. «Είχα να δω τον γιό μου 4 μέρες. Τον έφερε ο άντρας μου έξω από τα δικαστήρια στον Πολύγυρο για να τον δω κλεφτά κρατώντας την ντουντούκα», αφηγείται η Λόλα. «Το παιδάκι περνούσε μέσα από διμοιρίες. ‘Τι μάνα είμαι’, αναρωτήθηκα. Και μετά λέω ‘μια χαρά είμαι, γι’ αυτόν αγωνίζομαι’».

Και οι σύζυγοί τους; Πως αντέδρασαν σε όλα αυτά; Ο καθείς με τον τρόπο του: άλλος γκρίνιαξε, άλλος διαμαρτυρήθηκε εντόνως, άλλος ήταν τόσο απορροφημένος στον αγώνα που δεν κατάλαβε την αλλαγή, άλλος χάρηκε που βρήκε τη συμπολεμίστριά του. «Στην αρχή τους κανακεύαμε για να πάμε στο συντονιστικό. Πάλι θα φύγεις; Όλο αυτό ρωτάγανε», λένε οι γυναίκες, ενώ η καθεμιά ξετυλίγει… την προσωπική της μέθοδο καλοπιάσματος. Τώρα όλοι έχουν προσαρμοστεί σε αυτή τη νέα ζωή: οι άντρες τους μοιράζονται αυτονόητα τις δουλειές του σπιτιού, οι γιαγιάδες έχουν κινητοποιηθεί, το χωριό οργανώνει ομαδικά μπέιμπι σίτινγκ, μαγειρεύει συλλογικά όταν υπάρχουν κινητοποιήσεις και παλεύει σύσσωμο όταν εμφανίζονται τα ΜΑΤ.

«Όταν τελειώσει ο αγώνας, φοβόμαστε ότι τα χωριά μας θα γεμίσουν διαζύγια», λένε τα κορίτσια. «Δεν μπορώ να φανταστώ ότι του χρόνου τέτοιες μέρες, αν έχουμε κερδίσει, εγώ θα γυρίσω σπίτι και θα κάνω τις δουλειές του Πάσχα», λέει η Λόλα. «Αν δεν είχαμε τα δικά μας, θα ήθελα να είμαι στην Μανωλάδα. Που όταν έσκασε το 2008 ούτε που είχα καταλάβει τι συμβαίνει». «Τώρα έχουν σταματήσει τα ‘που πας’, ‘τί ώρα θα γυρίσεις’, ‘με ποιον είσαι’. Κι όταν ζήσεις έτσι ελεύθερα, δεν γυρίζεις πίσω», συμπληρώνει η Βάσω. «Υπάρχει κι ένας άλλος παράγοντας», λέει η Μελαχρινή. «Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ούτε χώρος ούτε χρόνος για προσωπική ζωή. Αυτός ο αγώνας μάς αλλάζει όλους, κι εμάς και τους άντρες μας. Όταν γυρίσουμε στα σπίτια μας, θα γνωριστούμε ξανά».

Η μάχη του χρυσού είναι η πρώτη θερμή σύρραξη του ταξικού πολέμου που η τρόικα εσωτερικού υπό τις εντολές της τρόικας εξωτερικού εξαπέλυσε εναντίον μας. Όπως σε κάθε πόλεμο, οι ζωές των γυναικών αλλάζουν. Το στοίχημα (όχι μόνο το δικό τους, ολόκληρης της μικροκοινωνίας τους) είναι μπροστά τους ανοιχτό: Θα καταφέρουν να εμπεδώσουν αυτές τις ριζοσπαστικές αλλαγές όταν η συνθήκη έκτακτης ανάγκης δεν θα υφίσταται πια; Πριν από αυτό όμως υπάρχει κι ένα άλλο στοίχημα κι αυτό μας αφορά όλες και όλους: η μάχη της Χαλκιδικής αργά ή γρήγορα θα λήξει. Θα την κερδίσει η δημοκρατία ή η κρατική βία; Τα ανθρώπινα δικαιώματα ή η καταστολή; Οι άνθρωποι ή οι εταιρείες; Τα κινήματα ή οι εργολάβοι; Μην βιαστείτε να απαντήσετε. Μέρες σαν κι αυτή προσφέρονται για ρητορική. Όπως έλεγε κι ο παππούς Ένγκελς όμως, «ένα γραμμάριο δράσης αξίζει ένα τόνο θεωρίας».

* Η Ντίνα Δασκαλοπούλου είναι ρεπόρτερ στην «Εφημερίδα των Συντακτών». Από τον Φεβρουάριο με συνεχείς αποστολές καλύπτει τα γεγονότα της Χαλκιδικής.

* Η Κατερίνα Σεϊτανίδου είναι φωτογράφος και ζει στην Ιερισσό.

φωτογραφίες: Κατερίνα Σεϊτανίδου**

Πηγή: Αυγή

 

Share

Ανοιχτό συμμετοχικό εργαστήριο στα πλαίσια του Queer Festival στο Εμπρός

“Με τα όλα μας οι εαυτοί μας, Eαυτοί μας με
τα όλα μας”: Ανοιχτό Συμμετοχικό Εργαστήριο
για την Εκπαίδευση, τη διαφορετικότητα, το
φύλο (gender), τη σεξουαλικότητα // Open
workshop on education, difference, gender
and sexuality

Ο καθένας μας είναι διαφορετικός και ξεχωριστός. Δεν υπάρχει κανένας σαν εσένα.

Πως μπρούμε να έχουμε μια κοινωνία που δέχεται τη δική μας διαφορετικότητα αν δεν δεχόμαστε εμείς τη διαφορετικότητα του άλλου; Μπορεί εσύ να νιώθεις διαφορετικός στο τι φοράς, πως μοιάζεις, τι νιώθεις, πως σκέφτεσαι, πως λειτουργείς, τι θέλεις και τι πιστεύεις.

Πώς όμως μπορούμε να έχουμε μια κοινωνία που αγκαλιάζει “τη διαφορετικότητα” (το δικαίωμα κανείς να είναι ο εαυτός του) αν δε μας το μαθαίνει η κοινωνία αυτό, ξεκινώντας από τα πρώτα μας “σχολεία” και συνεχίζοντας στο σχολείο που είναι η ζωή; Τι λένε σήμερα “τα σχολεία” για τη διαφορετικότητα, και τι ΔΕΝ λένε (στην Ελλάδα και αλλού); Τι κάνουν για τη διαφορετικότητα, τι ΔΕΝ κάνουν; Ποια τα προβλήματα που εντομίζουμε και ποιες είναι οι συνέπειές τους;

Σε καλούμε να συμμετάσχεις σε μια ευήμερη ανοιχτή ομάδα όπου μοιραζόμαστε σκέψεις και βιώματα για το πως ζούμε (ή όχι) τη διαφορετικότητά μας, ξεκινώντας από τη διαφορετικότητα του φύλου (gender) και της σεξουαλικότητας, και φτάνοντας εκεί που αγκαλιάζει το βίωμα του καθενός μας και τη δυνατότητα να είμαστε “διαφορετικοί”, να είμαστε…οι εαυτοί μας.

Στα πλαίσια αυτού, θα προτείνουμε μαζί ιδέες και τρόπους ζωής για το πως ο καθένας μας μπορεί να συμβάλλει στο να είναι η κοινωνία γύρω μας ένα “σχολείο για τη διαφορετικότητα”.

Πιλοτικό εργαστήριο στο ΕΜΠΡΟΣ (στο πρόγραμμα δράσεων του 4day stand Queer Festival), που ευχόμαστε να συνεχίσει σε βάθους χρόνου.

Ανοιχτό σε όλες τις ηλικίες, φύλα, επαγγέλματα, φυλές, θρησκείες, σεξουαλικότητες κτλ

Παρακαλούμε στείλτε για να δηλώσετε συμμετοχή στο cpt012@gmail.com με 2-4 προτάσεις για το γιατί θέλετε να συμμετάσχετε στο εργαστήριο. Όλοι θα είναι δεκτοί στο εργαστήριο. Οι απαντήσεις αυτές δεν είναι για να γίνει επιλογή, αλλά για να γνωριστούμε.

Μπορείτε να έρθετε και χωρίς το μέηλ στο εργαστήριο αλλά μας βοηθά στην οργάνωση να έχουμε την απάντησή σας μέχρι την Παρασκευή 10 Μάη στις 8μμ.

Το εργαστήριο αυτό είναι ανοιχτό στη διαφορετικότητα της γλώσσας. Στείλτε μας αν δε μιλάτε ελληνικά και θα θέλατε να συμμετάσχετε στο εργαστήριο, και τη γλώσσα στην οποία θα θέλατε να μιλήσετε.

Αναμένωντας να σε γνωρίσουμε!

Οργάνωση-Συντονισμός: Χριστίνα Θωμοπούλου

Το εργαστήρι είναι προγραμματισμένο για το Σάββατο 11/5, 11.00-14.00

 

Share

8-11 Μαΐου Queer Festival στο Εμπρός! Όλο το πρόγραμμα

Οι συζητήσεις που κάναμε για την έννοια του queer ξεκινούσαν συνήθως από τη σεξουαλικότητα, και προσπαθούσαν να προσδιορίσουν το πολιτικό στις έμφυλες πρακτικές.

Με την λέξη queer συνήθως αντιλαμβανόμαστε ομάδες που συνδέονται με σεξουαλικές συμπεριφορές που αποκλίνουν απο το “κανονικό”, όπως οι ομοφυλόφιλ@, οι αμφιφυλόφιλ@,  οι διεμφυλικ@,  και οι παρενδυτικ@.

Καταλάβαμε οτι η έννοια του queer ξεπερνάει την συνδεσή της με την σεξουαλικότητα, καθώς σχετίζεται με επιθυμίες που υπερβαίνουν τα όρια της κυρίαρχης αφήγησης και της “ορθής” συμπεριφοράς. Η επιθυμία δεν συνιστά μιά ελεύθερη φυσική παραγωγή: είναι διαμεσολαβημένη άρα υπόκειται σε έλεγχο, συχνά είναι αντικείμενο καταστολής, εκφράζει κι αναπαράγει ακριβώς αυτήν την εξουσία που την καταστέλλει.

Οπότε κάτω απο ποιές συνθήκες “γινόμαστε” queer και τι αντίκτυπο έχει;

Πώς παρεισφρύουν πατριαρχικές δομές μέσα στην πολιτική σκέψη και δράση ομάδων που στόχος τους είναι η κατάλυση των κάθετων δομών εξουσίας; Μπορούμε να διαμορφώσουμε την πολιτική σκέψη και δράση μέσα απο την εμπειρία των queer πρακτικών και αφηγήσεων;

Στην Αθήνα αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα, βιώνουμε καθημερινά την κανονικοποίηση της βίας, τον εκθειασμό του αυταρχισμού και του αποκλεισμού, την πλήρη αναβίωση πρακτικών και λόγων της πατριαρχίας, τον άκρατο ρατσισμό απέναντι σε οποιονδήποτε άνθρωπο έχει ξεφύγει από την ηθική της σεξουαλικής, θρησκευτικής, φυλετικής, οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής κανονικοποίησης.

Ανοίγουμε τον χώρο του ΕΜΠΡΟΣ στις ατομικές και ομαδικές “queer” προσπάθειες που συμβαίνουν στην Αθήνα. Στα διαφορετικά ρεύματα σκέψης και δράσης που προχωρούν πέρα από ομοκανονικότητες και ετεροκανονικότητες και κάνουμε ένα ζωντανό διάλογο.

 

ΤΕΤΑΡΤΗ

15:00-18:00     Workshop: ο κύκλος της αλλαγής,

Σταυρούλα Παπαδόδημα Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια. Όλοι έχουμε κάνει κατά καιρούς αλλαγές στη ζωή μας περνώντας από διάφορες φάσεις,άλλοτε με επιτυχία και άλλοτε όχι. Σε αυτό το workshop δουλεύοντας ομαδικά θα δούμε μαζί τα στάδια της Αλλαγής και πώς μπορούμε να πετύχουμε τις αλλαγές που εμείς επιθυμούμε.

19:00-21:00     Αρχιτεκτονική, χώρος, φύλο, σεξουαλικότητα, queer, παρουσία

πειραματικό πάνελ-συζήτηση: Φοίβος Καλλίτσης – Αρχιτέκτονας, Nova Melancholia (Βασίλης Νούλας & Βίκη Κυριακοπούλου) – Σκηνοθέτες, Andrea Gilbert – Κριτικός Τέχνης, Επιμελήτρια εκθέσεων/Οργανώτρια του Athens PRIDE, Γεωργία Σολδάτου  – Αρχιτέκτονας, Κώστας Πλέσσας – Εικαστικός, Χριστίνα Θωμοπούλου – Εικαστικός

Εις μνήμην του Γιώργου Μαρνελάκη

21:00-21:30     Queers – Αδερφές – Πούστηδες– Λεσβίες – Ανώμαλοι – Γκέι – Ομοφυλόφιλες.                

Οι λέξεις που φοράμε και τι λένε για μας, παρουσίαση Λύο Καλοβυρνάς. Οι λέξεις δεν περιγράφουν πραγματικότητες μόνο· τις (συν)δημιουργούν. Μια κουβέντα με τον Λύο Καλοβυρνά για τις λέξεις που φοράμε, που μας φοράνε, που  θα θέλαμε να φορέσουμε ή να βγάλουμε από πάνω μας.

21:30-22:00   Re-naissance, Trauma-naissance (απόπειρα pieta’),

performative παρουσίαση απο το σχήμα Bodarch (Πέτρος Πέτρου, Στέλλα Χατζηπαναγιώτου) «…όταν ο Πλάτωνας, σε συμφωνία με τις ανατολικές παραδόσεις, λέει πως ο έρωτας δέν είναι τίποτε άλλο παρά η έλξη που δοκιμάζουν μεταξύ τους δύο μέρη που είχαν υποστεί έναν διαχωρισμό, αφού πρώτα, άλλωτε ήταν ενωμένα, δέν κάνει τίποτε άλλο απο το να περιγράφει, μ’ένα σχήμα θαυμαστής ποιητικής ομορφιάς, την πιό μεγαλεπήβολη απόπειρα υπερνίκησης του τραύματος της γέννησης μέσω του αληθινά «πλατωνικού» έρωτα, του έρωτα του παιδιού για την μητέρα» Otto Rank από το βιβλίο Ο μύθος του ανδρογύνου του Jean Libis. Σύλληψη-ερμηνεία Bodarch (Πέτρος Πέτρου, Στέλλα Χατζηπαναγιώτου).

22:30-23:40   The Ballad of Genesis and Lady Jay (2011), προβολή ντοκιμαντέρ, σκηνοθεσία Marie Losier.

23:45-01:15   Gendernauts (1999), προβολή ταινίας, σκηνοθεσία Monika Treut.

 

ΠΕΜΠΤΗ

17:00-20:00   Workshop: “πολλαπλες αντανακλασεις”,

θεατρικό παιχνίδι, Δέσποινα  Μαραγκουδάκη, ηθοποιός- εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού. Αντικείμενα και ρούχα που ορίζουν «ποιός είμαι;». Λέξεις και φράσεις που ξεκαθαρίζουν «ποιός είσαι». Ένα θεατρικο παιχνίδι ενηλίκων για την αναζήτηση του φαίνεσθαι και του είναι.

18:00-19:00    Διασυρμός γυναικών θετικών στον HIV, παρουσίαση Μαριανέλλα Κλώκα Βήματα προς την κατάργηση της υγειονομικής διάταξης 39α”.

19:00-22:00   Workshop: BALLERINAS ή αλλιώς H Tέχνη του να μην Παίρνεις τον Εαυτό σου στα Σοβαρά,

απο τον ηθοποιό και σκηνοθέτη Ευριπίδη Λασκαρίδη (σε χώρο κοντά στο θέατρο Εμπρός, που θα ανακοινωθεί προσεχώς).  Στο workshop θα εξερευνηθούν μερικοί από τους τρόπους με τους οποίους η μεταμόρφωση και η γελοιότητα μπορεί να χρησιμοποιηθούν σαν δημιουργικά θεατρικά εργαλεία για το χτίσιμο μίας περσόνας.

19:30-20:00     «pAsoumi»,

σύλληψη-ερμηνεία Λία Γιαννάκου από το προσωπικό της έργο «pAsoumi» θα μιλήσει για «τους 13 αστερισμούς του Ναζκ». Είσοδος κεφάτη και καρδιά ανάλαφρη.

20:00-21:00     Περί Ζώων (Ελφρίντε Γιέλινεκ), σκηνοθεσία Ευγενία Τζιρτζιλάκη

Aνάγνωση του πρώτου μέρους του θεατρικού έργου της Ελφρίντε Γιέλινεκ σε ομαδική μετάφραση Μαρίας Ρούσσου, Λίνας Φιλοπούλου και Ευγενίας Τζιρτζιλάκη. Το έργο θίγει τα θέματα της ερωτικής αγάπης,της πορνείας, του τράφικινγκ και της θρησκείας. Τα θέματα αυτά που εμφανίζονται με αυτή τη σειρά, κλιμακώνουν τη βία και την εξουσία πάνω στη γυναίκα ώς ψυχισμό και σώμα, εκθέτοντας τη βία αυτή ώς στοιχείο δεμένο με την κουλτούρα μας, με την κατανόησή μας του κόσμου, την κοινωνία και την θρησκεία μας. Ερμηνεύουν οι: Ερμιόνη Δόβα, Ελένη Οικονόμου, Κώστας Κοράκης, Νίκος Γιαβρόπουλος.

21:00-21:30     Το ακατανόμαστο φύλο,

Αποστόλης Αρτινός. Μέσα από αναφορές στη ψυχαναλυτική και τη σύγχρονη μεταφεμινιστική σκέψη, το «θηλυκό» και γκέι «φύλο». Ένα φύλο που εξαντλείται στην αποφατικότητά του, στην αδυνατότητα της ονοματοδοσίας του. Ο Αποστόλης Αρτινός είναι συγγραφέας και επιμελητής εκθέσεων σύγχρονης τέχνης.

22:00-22:30     Πλεϊμπακ,

σύλληψη-ερμηνεία Pierre Magendi. Μια μελέτη-σόλο που εξερευνά την αλήθεια των συναισθημάτων και την προσποίηση της καλλιτεχνικής επικοινωνίας μέσω του καραοκέ και του πλεϊμπακ.

22:30-23:00   Α-Δελφικές Εορτές,

Kώστας Τσιούκας-Ντόρα Οικονόμου. Μιά αδελφοποίηση μεταξύ Σύδνευ και Αθήνας, με τον Κώστα Τσιούκα χορευτή χορογράφο κάτοικο Αθήνας, και την Ντόροθυ Οικονόμου, γλωσσολόγο κάτοικο Σύδνευ. Μιά λίστα με queer καταστάσεις και πρόσωπα με 70s μουσική.

23:30-0:45     Die Bettwurst (1971), προβολή ταινίας, σκηνοθεσία Rosa Von Praunheim.

01:00-02:00   The Raspberry Reich (2004), προβολή ταινίας, σκηνοθεσία Bruce LaBruce.

 

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 

17:00-18:30    Queer Αισθητική: Διάφωνα ΑΠΕΝΑΝΤΙ,

πάνελ συζήτησης με τη Νίνα Ράπη, θεατρική συγγραφέα και  τον Γιώργο Σαμπατακάκη, Επίκουρο Καθηγητή, Πανεπιστήμιο Πατρών. Συντονισμός συζήτησης: Caroline May, εικαστικός.Παρουσίαση/συζήτηση για την queer αισθητική στο θέατρο και αλλού – θεωρητικά, πρακτικά, δυνητικά. “Το Queer δεν προσδιορίζει μια θετικότητα, αλλά μια τοποθέτηση απέναντι σε οτιδήποτε κανονιστικό.” David Halperin

18:30-20:00    Workshop LGBTQ κοινότητα & Ορολογίες, ομάδα Art-act.

20:00-20:30     A queer history of computing,

Ηλίας Μαρμαράς. Μιά απόπειρα να γίνουν ορατές εκείνες οι πλευρές της ιστορίας που συχνά ξεχνιούνται ή σβήνονται και μιά κριτική στην πεποίθηση που θέλει  την τεχνική και τη σεξουαλικότητα διαχωρισμένες.

20:30-21:00     Ψάχνοντας τις διαφορές, βρίσκοντας τις ομοιότητες.

Με αφορμή τις δράσεις της Χρύσας Τσαμπάζη, και ιδιαίτερα την περφόρμανς 20 ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ ΜΙΑ ΛΕΣΒΙΑ. ΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΠΕΡΑ στην οποία συμμετείχε, ο Αλέξιος Παπαζαχαρίας θα προσπαθήσει να μετατοπίσει τα κέντρα βάρους από τη διαφορά στην ομοιότητα, και από το σύνολο στο άτομο. Ή και αντίστροφα. Σύλληψη-ερμηνεία Αλέξιος Παπαζαχαρίας

21:30-22:00     Actual wording,

ομάδα χορού Carnation. To Actual wording είναι το αποτέλεσμα της έρευνας της ομάδας χορού Carnation, η οποία αφορά στην άμεση μετάφραση του ήχου σε κίνηση και του αντιληπτικού αποτελέσματος που αυτή παράγει, κάτω από μια πολύ συγκεκριμένη συνθήκη: οι θεατές δεν έρχονται σε επαφή με τον ήχο, σε αντίθεση με τις χορεύτριες, διαμέσω ενός δέκτη και ακουστικών, λαμβάνουν από έναν πομπό κοινό ηχητικό σήμα.

22:00-22:30     Adieu. Επικήδειος για τον Emmanuel Lévinas,

ομάδα Nova Melancholia (σκηνοθεσία Βασίλης Νούλας, ερμηνία Βίκυ Κυριακουλάκου). Performance πάνω στο κείμενο του Ζάκ Ντεριντά.

22:30-23:00     Ματωμένες καρδιές

Υπάρχει η αγάπη για όλες τις ματωμένες καρδιές, ακόμα και σε μιά Κυψέλη. Ένα μελόδραμα απο την Βίκυ Κυριακουλάκου και τον Κώστα Τσιούκα.

23:00-23:30    BANANA SPLIT

Ο Ευριπίδης Λασκαρίδης θα παρουσιάσει στη σκηνή του ΕΜΠΡΟΣ, δείγμα της νέας του δουλειάς με τίτλο BANANA SPLIT. Αντλώντας από την μεταμόρφωση και τη γελοιότητα -δύο από τα βασικότερα χαρακτηριστικά του Queer Performance- θα διασκεδάσει το κοινό δοκιμάζοντας να κατοικήσει ένα τελείως ξένο σώμα για 20′ λεπτά. Στο τέλος της Performance θα ενταχθεί η έναρξη της προβολής του ντοκιμαντέρ της Mary Jordan, Jack Smith and the Destruction of Atlantis, μέσα από το οποίο μπορεί κανείς να γνωρίσει τον πατέρα του Queer Performance. Ο Τζακ Σμιθ ασυμβίβαστος και αντιεμπορικός είναι λιγότερο γνωστός αλλά είναι ο άνθρωπος που επηρέασε βαθιά τον Andy Warhol, την Laurie Anderson, τον Robert Wilson και πολλούς άλλους. Σύλληψη – ερμηνεία: Ευριπίδης Λασκαρίδης, κοστούμι: Άγγελος Μέντης, μουσική: Γιώργος Πούλιος

23:30-1:05     Jack Smith and the Destruction of Atlantis (2006), προβολή ντοκιμαντέρ, σκηνοθεσία Mary Jordan.

01:15-02:00    Flaming Creatures (1963), προβολή ταινίας, σκηνοθεσία Jack Smith.

 

‘Ολη την ημέρα: Βιβλία και κείμενα ανταλλαγής για το φύλο και τη σεξουαλικότητα.

 

ΣΑΒΒΑΤΟ                 

11:00-14:00     WORKSHOP Εκπαίδευση, φύλο  και σεξουαλικότητα.   

14:00-16:00     WORKSHOP Νέες μορφές οικογένειας.

Δημιουργία παραμυθιών για την ποικιλομορφία της γονεϊκότητας, από τις RAINBOW FAMILIES.

18:00-19:00     Να γράφεις, να γράφεσαι και η έκδοσή σου

(αφήγηση) Μαρία Σαρρή. Για πολλούς πολιτισμούς η πιό προσφιλής επιφάνεια για τις εγγραφές της εξουσίας είναι το γυναικείο κορμί. Καλυμμένο ή τελείως γυμνό πάντα λειτουργούσε ως ένα ζωντανό κείμενο προβολής των ιδεών για το κάλλος και τα ήθη όπως γίνονται αντιληπτά απο τα πατριαρχικά συστήματα. Οι γυναίκες πάντα υπήρξαν το χαρτί ή ο καμβάς και μόνο πρόσφατα έγινε ξεκάθαρο οτι έχουν το ρόλο του δημιουργού, δηλαδή του ενεργητικού, του γραφέα. Μια αφήγηση για την γραφή μέσα απο παραδείγματα εξιστορήσεις και εικόνες.

19:00-19:30     Η ποντιακότητα ως queering,

(παρουσίαση) Άκης Γαβριηλίδης. Στην παρουσίαση, θα εξεταστεί κατά πόσον η έννοια του queering, δηλαδή της υπονόμευσης ή αποσταθεροποίησης των μονοσήμαντων εντάξεων, μπορεί από το πεδίο των σεξουαλικών ταυτοτήτων να επεκταθεί και σε εκείνο των εθν(οτ)ικών.

19:30-21:00     “Σεξουαλική εργασία, φύλο και μετανάστευση”, πάνελ με τις Πάολα Ρεβενιώτη, Λιόπη Αμπατζή, Νέλλη Καμπούρη. Μια συζήτηση γύρω από τη σχέση της σεξουαλικής εργασίας με τη μετανάστευση και το φύλο. Μια προσπάθεια να σκεφτούμε την πορνεία με όρους εργασίας και όχι trafficking ή εξαναγκασμού. Η συζήτηση περιλαμβάνει προβολή του βίντεο “Ανδρική Πορνεία στην Ελλάδα’ από The PaolaProject.

21:00-22:00     Μαμά 2U και Public Idiot,

Performance, Ομάδα Αμάλγαμα. Προβολή αποσπασμάτων και συζήτηση για την έμφυλη-γυναικεία ταυτότητα στην ελληνική πραγματικότητα. Με τα έργα Μαμά 2U και Public Idiot η ομάδα Αμάλγαμα διερευνεί δημιουργικά τις θεωρίες της κοινωνικής κατασκευής του φύλου και της επιτελεστικής υλοποίησης αυτού. Στο έργο Μαμά 2U ο κύριος άξονας επιρροής είναι οι αναλύσεις της Τζούντιθ Μπάτλερ, όπου η έννοια του φύλου θεωρητικοποιείται ως παραστασιακή επιτέλεση, δηλαδή ως ένα κοινωνικό δράμα που αποκρυσταλλώνεται στο χρόνο, μέσω της επιτελεστικής επανάληψης (performative reiteration) σωματικών πρακτικών. Στο έργο Public Idiot παρουσιάζονται μορφές έμφυλων γυναικείων ταυτότητων  στον «δημόσιο» και τον «ιδιωτικό» χώρο.. Αρκετά συχνά στο έργο, οι ιδιωτικές ενέργειες λαμβάνουν χώρα σε δημόσιους χώρους με αποτέλεσμα οι «νομιμοποιημένες» μορφές της δημόσιας παρουσίας της ελληνίδας γυναίκας να αποκτούν ένα «άλογο» χαρακτήρα και να παραπαίουν  ανάμεσα στο γελοίο και στο ανοίκειο.

22:00-23:00     Ρεσιτάλ, (performance) Magendie Pierre+ group.

Το ρεσιτάλ είναι ένα είδος παράστασης όπου ένας αναγνωρισμένος καλλιτέχνης επιστρέφει στα έργα που υπήρχαν σταθμοί της καριέρας του μέσω μιάς ελεύθερης σύνθεσης όπου εναλλάσσονται στιγμές βιρτουόζικης εκτέλεσης και εξομολόγησης προς το κοινό. Αυτό το Ρεσιτάλ παίζει με τους κώδικες και τους κανόνες ένος τέτοιου σόου και χρησημοποιεί μία παράλογη αφήγηση που συνδέει σκηνές άσχετες μεταξύ τους ώστε να πλάσει έναν καινούριο κόσμο, μια καινούρια πραγματικότητα.

23:00-23:30     ΤΕΟ Drag Show.      

23:30                Bella Fuzz (live μουσική) και μετά ΠΑΡΤΥ!

 

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΒΟΛΩΝ

-The Ballad of Genesis and Lady Jaye, (2011) σκηνοθεσία Marie Losier

-Jack Smith and the Destruction of Atlantis, (2006) σκηνοθεσία Mary Jordan

-Born in Flames (1964) σκηνοθεσία Lizzie Borden

-The Raspberry Reich (2004) σκηνοθεσία Bruce LaBruce

-Flaming Creatures (1963) σκηνοθεσία Jack Smith

-Gendernauts (1999) σκηνοθεσία Monika Treut

 

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Αντωνάκης Χριστοδούλου, Φωτεινή Παπαχατζή, Δημήτρης Χαλάτσης, Ντόρα Οικονόμου, Λίλη Ζιούβα, Βασιλεία Στυλιανίδου, Μάγια Μπόντζου.

 

Εγκατάσταση video και Υλικού έρευνας περί Αρρενωπότητας από την ομάδα qv zine.

Αρχειακό Υλικό, εκπλήξεις κι άλλα δώρα για όλα τα παιδιά.

 

Περισσότερα: εδώ και εδώ

 

Share

ΜΜΕ και γυναίκα

της Χριστίνας Τσουλφίδου*

Είναι ευρέως γνωστό ότι η παραγωγή των πληροφοριών δεν περιορίζεται στην απλή αναμετάδοση μιας σειράς από γεγονότα. Αντίθετα, αποτελεί δυναμική διαδικασία η οποία αφορμάται από την κοινωνική πραγματικότητα, θέτοντας ταυτόχρονα ερωτήματα και εξυπηρετώντας πολιτικές σκοπιμότητες. Το γεγονός παραδίδεται στη δημοσιότητα ήδη τυποποιημένο και ενταγμένο σε ένα ερμηνευτικό πλαίσιο που δύσκολα αλλάζει, καθώς έχει τη δυνατότητα να μετασχηματίζεται ώστε να συμπεριλαμβάνει τα στοιχεία εκείνα που βρίσκονται ακόμα και εκτός πλαισίου. Το ερώτημα όμως που θέτει και η συγκυρία της βαθιάς κρίσης και της πολιτικής αστάθειας είναι το πώς ο ρόλος των ΜΜΕ μετασχηματίζεται. Πλέον ο παρεμβατισμός τους είναι πολύ πιο έντονος, καθώς δεν περιορίζεται στην απλή στήριξη των πολιτικών˙ πολύ περισσότερο μπαίνουν στη διαδικασία να διαμορφώσουν τις πολιτικές τοποθετήσεις και προσλήψεις της κοινωνικής πραγματικότητας από την πλευρά του ακροατή. Ως φορείς άσκησης πολιτικής, όχι μόνο ενισχύουν την κυβερνητική ατζέντα αλλά είναι ταυτόχρονα σε θέση να την διαμορφώσουν σε πιο δεξιές κατευθύνσεις.

Δημόσιος και ιδιωτικός χώρος: η εισαγωγή της γυναίκας στη δημόσια σφαίρα

Από τα πρώτα κιόλας ερμηνευτικά σχήματα των έμφυλων σχέσεων υπήρχε η τάση ταύτισης του άντρα με τον δημόσιο χώρο και της γυναίκας με τον ιδιωτικό, τον χώρο δηλαδή που έχει συνδεθεί κατά κύριο λόγο με το σπίτι, την οικογένεια και την προσωπική ζωή. Αυτή η τάση δεν οφειλόταν μόνο στην πολύ πιο έντονη ανισότητα των φύλων στα πεδία της έρευνας, αλλά και στην ίδια την αντίληψη των ερευνητών που ήταν έντονα ανδροκεντρική. Ωστόσο, τα κινήματα του ’60 και του ’70, καθώς και το φεμινιστικό κίνημα, συνέδραμαν τόσο στο κοινωνικό επίπεδο, στην αλλαγή δηλαδή των ίδιων των κοινωνικών σχέσεων και του κοινωνικού καταμερισμού εργασίας, όσο και σε θεωρητικό επίπεδο. Η γυναίκα πλέον γίνεται ορατή στον δημόσιο χώρο.

Παρ’ όλα αυτά, η εισαγωγή της στον δημόσιο χώρο δεν πραγματοποιήθηκε με έμφυλα ουδέτερους όρους. Ο δημόσιος χώρος παραμένει βαθιά ανδροκρατούμενος μέχρι και σήμερα. Η παρουσία της γυναίκας, παρά τις διεκδικήσεις και τη στοχοθεσία των κινημάτων, νομιμοποιήθηκε ταυτόχρονα ενσωματώνοντας μια σειρά κοινωνικά στερεότυπα αλλά και δημιουργώντας νέα, όπως τη γυναίκα καριέρας. Η δημιουργία των νέων κοινωνικών αναπαραστάσεων αποτελεί μια διαδικασία έντονα διαδραστική, κατά την οποία τα ΜΜΕ αρθρώνουν τον κυρίαρχο λόγο. Θα ήταν μεγάλη αμέλεια εκ μέρους μας να ισχυριστούμε τι ο λόγος του μιντιακού χώρου αποτελεί απλή αντανάκλαση των κοινωνικής πραγματικότητας.

Αντίθετα, θεωρούμε ότι τα ΜΜΕ, ως ένας βασικός φορέας αναπαραγωγής της κυρίαρχης ιδεολογίας, καθορίζουν και διαμορφώνουν τα κοινωνικά στερεότυπα. Με αυτή την έννοια, η παρουσίαση της γυναίκας από τα μέσα αποτελεί μια ιδεολογική έγκλιση κατά την οποία το υποκείμενο οφείλει να ανταποκριθεί και να υιοθετήσει τα πρότυπα που του αποδίδονται. Τα ΜΜΕ, επομένως, συγκροτούν υποκείμενα και μάλιστα διπλά διαμεσολαβημένα. Τα πρότυπα που προβάλλει η συγκεκριμένη παρουσίαση της είδησης προκύπτουν ύστερα από την πρόσληψη του γεγονότος από την πλευρά του δημοσιογράφου, αλλά και ύστερα από την πρόσληψη, μέσω του τηλεοπτικού ή ραδιοφωνικού δέκτη, του αναπαριστώμενου γεγονότος από τη δέκτρια.

Οι αναπαραστάσεις της γυναίκας δεν ορίζονται ως κάτι ενιαίο και στατικό αλλά περισσότερο συνθέτουν εικόνες θραυσματικές, αντιφατικές και πολύσημες. Κάτι τέτοιο αφενός οφείλεται στην πολυσύνθετη κοινωνική πραγματικότητα και στην πολλαπλότητα των ταυτοτήτων, αφετέρου αξίζει να επικεντρωθούμε στο πώς η ίδια η πολλαπλότητα της έμφυλης ταυτότητας χρησιμοποιείται, διαμορφώνεται και αναπαράγεται από τα ιδία τα ΜΜΕ στον δημόσιο χώρο ανάλογα την πολιτική συγκυρία.

Αναπαραστάσεις της γυναίκας από τα μίντια

Ο ρόλος των μίντια στη διαμόρφωση στερεοτύπων είναι εξαιρετικά καθοριστικός. Η γυναικά στα διάφορα σίριαλ, talk shows ή reality παρουσιάζεται υποδεέστερη του άντρα, αφελής και εμμονική με την εμφάνιση της. Με αυτόν τον τρόπο αποσιωπώνται όχι μόνο οι διαφορετικοί λόγοι σεξουαλικότητας και έμφυλης ταυτότητας αλλά και η ίδια η καθημερινότητα των γυναικών. Η επίδραση των παραπάνω στερεοτύπων είναι εμφανής σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Πιο συγκεκριμένα, στις διαφημίσεις εκφράζονται μηνύματα γυναικείας παθητικότητας και υποτέλειας, καθώς γίνεται συστηματική χρήση του γυναικείου σώματος για την προώθηση των προϊόντων.

Η εικόνα του γυναικείου σώματος, κατά προτίμηση το στήθος, τα πόδια και τα οπίσθια, πουλά από γιαούρτια έως κινητή τηλεφωνία. Το γυναικείο σώμα στις διαφημίσεις αποσπάται από το ίδιο το υποκείμενο στερώντας την ανθρώπινη υπόσταση του και κάνοντας τη γυναίκα αντικείμενο-εργαλείο. Συνέπεια όλων αυτών δεν είναι μόνο η ταύτιση της γυναίκας με σημεία του σώματός της, κάτι που οδηγεί σε μια αρνητική αντίληψη των ατελειών του σώματος, της ηλικίας ή του βάρους της, και κατά συνέπεια του ίδιου του εαυτού της, αλλά πολύ περισσότερο συνεπάγεται την αναπαράσταση της γυναίκας και του σώματος της ως αντικειμένου προς τέρψιν του αντρικού βλέμματος.

Όταν η γυναικεία ταυτότητα δεν σκιαγραφείται βάσει του παραπάνω μοντέλου, τότε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τις περιπτώσεις οι οποίες προβάλλουν γυναίκες που ίσως «ξεφεύγουν» από τον κοινωνικό ρόλο που τους αποδίδεται. Μιλάμε, δηλαδή, για γυναίκες πολιτικούς, γυναίκες αθλήτριες και γυναίκες εγκληματίες. Στις δύο πρώτες περιπτώσεις είναι χαρακτηριστικό ότι τα υποκείμενα παρουσιάζονται περισσότερο ως σταρ της τηλεόρασης παρά με την επαγγελματική τους ιδιότητα. Τα άρθρα στις κοσμικές στήλες και οι μεσημεριανές εκπομπές ασχολούνται με την προσωπική τους ζωή, τον αν έχουν ή όχι σύζυγο, παιδιά κ.λπ. Παραδείγματα αυτής της τάσης αποτελεί ένα από τα τελευταία ρεπορτάζ του Star για τα «συνολάκια» της Βουλής, καθώς και η συστηματική παρουσία αθλητριών όπως η Κατερίνα Θάνου στο ελληνικό κόκκινο χαλί, αλλά και άρθρα του τύπου «Οι 36 πιο sexy αθλήτριες» κ.λπ.

Ειδικά στην περίπτωση των πολιτικών προσώπων έχει πολύ ενδιαφέρον το πώς παρουσιάζονται ανάλογα με την τοποθέτησή τους. Μια βουλευτής της Ν.Δ., για παράδειγμα, θα ενταχθεί στην κατηγορία των σοβαρών, ανεξάρτητων γυναικών με δυναμισμό, που παλεύουν για το μέλλον του τόπου και κυρίως των παιδιών τους. Αντίθετα, μια βουλευτής αριστερών σχηματισμών θα παρουσιαστεί περισσότερο ως γραφική, ακόμα και υστερική, έξω από το πλαίσιο του κοινωνικά αποδεκτού. Δεν είναι λίγες οι φορές που μπορεί να της στερηθεί ακόμα και η γυναικεία ιδιότητα. Είναι εμφανές, επομένως, ότι σε χώρους όπως η πολιτική και ο αθλητισμός, χώρους έντονα ανδροκρατούμενους, η γυναικεία παρουσία ενσωματώνεται και νομιμοποιείται με συγκεκριμένους και έντονα σεξιστικούς όρους.

Γυναίκα και ποιοτική στροφή στην παραγωγή της είδησης

Πέρα από τις πιο «διαχρονικές» κοινωνικές αναπαραστάσεις της έμφυλης ταυτότητας στη μιντιακή σφαίρα, οφείλουμε να λάβουμε υπόψη μας ότι τα τελευταία δύο χρόνια έχει σημειωθεί σημαντική ποιοτική αλλαγή στη στρατηγική του δημόσιου λόγου. Η προσπάθεια απόσπασης συναίνεσης δεν επιχειρείται πλέον με την «ωραιοποίηση» των πολιτικών επιλογών των εκάστοτε κυβερνήσεων. Η οικονομική και κοινωνική κρίση παρουσιάζεται με όρους «φυσικής καταστροφής» και οι πολιτικές επιλογές των μνημονιακών κυβερνήσεων ως λύση έκτακτης ανάγκης, καθώς «δεν υπάρχουν εναλλακτικές ρεαλιστικές προτάσεις». Η νομιμοποίηση των κυβερνώντων και η διατήρηση της πολιτικής εξουσίας περνά μέσα από την καλλιέργεια και τη διαχείριση του φόβου στο ακροατήριο. Ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο οφείλουμε να εξετάσουμε πώς ακριβώς η έμφυλη ταυτότητα, και πιο συγκεκριμένα η γυναίκα ως θύμα ή ως εγκληματίας, χρησιμοποιείται από τα ΜΜΕ προκειμένου να αποσπαστεί η συναίνεση της ελληνικής κοινωνίας στις κυβερνητικές επιλογές.

Τον τελευταίο χρόνο έχουν βγει στη δημοσιότητα μια σειρά από γεγονότα έμφυλης βίας και γυναικείας εγκληματικότητας, τα οποία μπορούμε να ισχυριστούμε ότι ήταν άρρηκτα συνδεδεμένα με την πολιτική συγκυρία της ελληνικής κοινωνίας και ότι χρησιμοποιήθηκαν συστηματικά και στρατηγικά από τα ΜΜΕ, τα οποία αποσκοπούσαν στη διαμόρφωση μιας πολύ συγκεκριμένης και αρραγούς αντίληψης από την πλευρά του ακροατηρίου. Το παράδειγμα της γυναικείας εγκληματικότητας, μάλιστα, χρήζει μεγαλύτερης ανάλυσης, καθώς η αναπαραστάσεις των γυναικών-εγκληματικών τείνουν στην αποδόμηση της κοινωνικά κυρίαρχης αντίληψης περί του τι συνιστά «κοινωνικά πρέπουσα συμπεριφορά» βάσει των στερεοτύπων της καλής γυναίκας, συζύγου, νοικοκυράς και μητέρας.

Η γυναικεία εγκληματικότητα αναπαριστάται ως ανατροπή της γυναικείας συμπεριφοράς, ως ένα γεγονός μη κοινωνικά προσδοκώμενο. Η γυναίκα εγκληματίας λειτουργεί παρά φύσιν κι αυτό γιατί στον κυρίαρχο λόγο ο έμφυλος χαρακτήρας της εγκληματικότητας είναι αντρικός. Η εγκληματική συμπεριφορά δεν είναι στη φύση της γυναίκας, γι’ αυτό άλλωστε και δεν χρειάστηκε ποτέ κάτι παραπάνω από έναν ήπιο κοινωνικό έλεγχο οικιακού τύπου. Παράλληλα, τα ποσοστά της γυναικείας εγκληματικότητας και συμμετοχής στον ποινικό πληθυσμό είναι αρκετά χαμηλά στις επίσημες στατιστικές. Κάτι τέτοιο όμως δεν είναι σταθερό ιστορικό δεδομένο αν λάβουμε υπόψη μας περιόδους με υψηλά ποσοστά γυναικών κατάδικων, καθώς και το γεγονός ότι τα ιδρύματα κράτησης γυναικών είχαν μάλλον χαρακτήρα αναμορφωτηρίου παρά φυλακής.

Στις περιπτώσεις λοιπόν που η γυναικεία εγκληματικότητα εμφανίζεται στον δημόσιο χώρο ως γεγονός μη κοινωνικά προσδοκώμενο, η εγκληματική πράξη σχετίζεται σχεδόν πάντα με έναν άντρα, τον οποίο η εγκληματίας αγαπούσε ή μισούσε παράφορα. Η εγκληματίας αναπαριστάται ως άτομο ελεύθερων ηθών, καταστροφικό, που έχει τη δυνατότητα να ελέγχει τον άντρα και να τον θυματοποιεί. Συχνά αποδίδεται στο υποκείμενο ο χαρακτηρισμός «γυναίκα-αράχνη», μια κωδικοποίηση που αυτόματα δηλώνει ότι η γυναίκα-εγκληματίας ανατρέπει τον κοινωνικά προσδοκώμενο ρόλο της, ενσωματώνοντας χαρακτηριστικά του ανδρικού φύλου, όπως είναι η βία, ο έλεγχος και η εξουσία.

Τον Μάιο του 2012 δημοσιεύτηκαν φωτογραφίες οροθετικών γυναικών, που όπως διέδιδαν τα ΜΜΕ αποτελούσαν παγίδες θανάτου για χιλιάδες πολίτες και νοικοκυραίους. Η «υγειονομική βόμβα» που έσκασε την περίοδο των εκλογών αποσκοπούσε σε μια συντηρητική στροφή των Ελλήνων, καλλιεργώντας το φόβο για τις περιθωριακές ομάδες όπως οι τοξικομανείς και οι ιερόδουλες που «έχουν κατακλύσει το κέντρο της Αθήνας», σύμφωνα με τον κυρίαρχο λόγο. Η διαπόμπευση των γυναικών αυτών έδωσε την ευκαιρία στους κυβερνώντες να διαδραματίσουν το ρόλο του σωτήρα της απειλούμενης υγείας της ελληνικής οικογένειας από την μία, αλλά και το ρόλο των τιμωρών των γυναικών αυτών που δεν αποτελούν τίποτα περισσότερο από μιάσματα και ανθυγιεινά στοιχεία για τον εθνικό κορμό, από την άλλη. Η συμπεριφορά των Ελλήνων πελατών παράνομης πορνείας παρουσιάστηκε φυσιολογική και κοινωνικά αποδεκτή, ενώ η πορνεία και τα ναρκωτικά προβλήθηκαν ως φαινόμενα που σχετίζονταν με την αρρωστημένη ψυχοσύνθεση κάποιων γυναικών και ατόμων, και όχι ως φαινόμενα που γεννήθηκαν από τις έντονες κοινωνικές ανισότητες.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι στο χρονικό διάστημα των εκλογών εθνικής σωτηρίας ο κυρίαρχος λόγος μέσω αυτής της είδησης επιχείρησε να αναδείξει την οικογένεια ως βασικό πυλώνα του έθνους, ο οποίος δεν πρέπει μόνο να προστατεύεται από ανάλογες παγίδες θανάτου, αλλά και ως τέτοιος οφείλει να προσέρχεται στις κάλπες. Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι ο δημόσιος λόγος σε περίοδο κρίσης επιλέγει συνειδητά να διαμορφώσει και να οξύνει το φαντασιακό δίπολο «εμείς (οι καλοί) και οι άλλοι (οι κακοί)», όπου οι «άλλοι» συνεχώς θα πληθαίνουν: Το εν λόγω σχήμα δεν είναι στατικό, με αποτέλεσμα ως «άλλοι» να νοούνται όλοι όσοι είναι ενάντια στην κυβερνητική πολιτική και τις νεοφιλελεύθερες αξίες. Τέλος, ένα σημαντικό στοιχείο το οποίο διαφαίνεται στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι το συχνό ερώτημα για το ποια ζωή αξίζει να βιωθεί. Εδώ η ζυγαριά προφανώς γέρνει υπέρ του γνωστού προτύπου του δυτικού, λευκού, πλούσιου άντρα.

Το καλοκαίρι του 2012, τη στιγμή που η κυβέρνηση είχε δώσει εντολή για «εκκαθάριση» του κέντρου των πόλεων από τους μετανάστες, βγήκε στο επίκεντρο της δημοσιότητας ο βιασμός μιας ανήλικης κοπέλας στην Πάρο από έναν μετανάστη πακιστανικής καταγωγής. Η ιστορία είχε ως εξής: Η έφηβη είχε πάει διακοπές με τους γονείς της. Κάποια στιγμή απομακρύνθηκε από αυτούς, με συνέπεια να βρεθεί αντιμέτωπη με τον «Δράκο της Πάρου». Η κοπέλα βιάστηκε, υπέστη άγριο ξυλοδαρμό και μεταφέρθηκε στην εντατική για πολλές μέρες. Οι φωτογραφίες του δράστη δημοσιεύτηκαν, και τα ΜΜΕ σε κρίση πανικού βάλθηκαν να παρουσιάσουν το ψυχολογικό προφίλ του κατηγορούμενου.

Το σημαντικό στοιχείο σε αυτή τη διαδικασία είναι ότι η ψυχοσύνθεση του βιαστή δεν αποτέλεσε τίποτα άλλο παρά «φυσική» συνέχεια της εθνικής του ταυτότητας. Εξάλλου ως στοιχείο αυτής της εθνικής ταυτότητας παρουσιάστηκε και το γεγονός ότι ο ίδιος επιχείρησε να αποκρύψει την πραγματική του ηλικία για να γλιτώσει την ποινή. Χωρίς να επιχειρείται κάποια προσπάθεια θυματοποίησης ενός βιαστή από μεριάς μας, οφείλουμε να εξετάσουμε το πώς ο κυρίαρχος λόγος έθεσε ένα ερμηνευτικό πλαίσιο για το συγκεκριμένο βιασμό προκειμένου να αποσπάσει την κοινωνική συναίνεση υπέρ συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών.

Άλλο σημαντικό στοιχείο είναι και ο λόγος της Χρυσής Αυγής δια στόματος Η. Κασιδιάρη στη Βουλή. Χρησιμοποιώντας την παραπάνω συλλογιστική και αποκαλώντας το θύμα «κοριτσάκι 15 χρονών» και τον αλλοδαπό «σκουπίδι», ανάφερε ότι η Ελλάδα έχει καταντήσει «σκουπιδότοπος της Ευρώπης λόγω της εισβολής όλων αυτών των παράνομων στοιχείων που στόχο έχουν την κακοποίηση και την απαξίωση όλου του έθνους». Εδώ είναι μάλλον εμφανής ο έντονος παραλληλισμός μεταξύ του γυναικείου σώματος της κοπέλας-θύματος και της ίδιας της Ελλάδας, η οποία «βιάζεται» και «εμπαίζεται» καθημερινά από τους μετανάστες. Μια γενική αίσθηση που άφηνε η όλη αφήγηση του περιστατικού είναι πως ο βιασμός αποτελεί παράγωγο της κρίσης, πως τελικά ευθύνεται η κυβέρνηση που δεν έχει διώξει ακόμη όλους τους μετανάστες και πως, αν δεν γίνει κάτι γρήγορα, μόνο με βιασμούς, κλοπές και δολοφονίες θα ερχόμαστε αντιμέτωποι.

Ακόμη ένα περιστατικό έμφυλης βίας που απασχόλησε τα ΜΜΕ ήταν ο βιασμός της 34χρονης κοπέλας στην Ξάνθη από έναν Έλληνα, αυτή τη φορά, καταστηματάρχη. Μια συγκριτική προσέγγιση ανάμεσα στα δύο γεγονότα θα μας βοηθήσει να επεξεργαστούμε το πώς η έμφυλη ταυτότητα νοηματοδοτείται ανάλογα με την ηλικία του υποκειμένου-θύματος και το πώς δράστης ορίζεται σε σχέση με την εθνικότητα του. Σε αντίθεση με την περίπτωση της Πάρου, το πρώτο ερώτημα που έθεσαν τα ΜΜΕ ήταν το πώς σχετιζόταν η γυναίκα με τον βιαστή και το ποια περιθώρια δόθηκαν στον δράστη˙ το πώς προκάλεσε η 34χρονη το συγκεκριμένο γεγονός. Είναι, επομένως, ξεκάθαρο ότι μια ενήλικη γυναίκα δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως παιδί-θύμα όπως η 15χρονη. Ως εκ τούτου, το υποκείμενο δεν μπορεί να είναι τελείως αθώο και βάσει αυτής της συλλογιστικής πολύ πιθανόν να σχετιζόταν ερωτικά με τον βιαστή της. Σύμφωνα με τον κυρίαρχο λόγο, το θύμα όφειλε να γνωρίζει τα όρια της πρέπουσας γυναικείας συμπεριφοράς.

Αντίστοιχα, αν και η βιαιότητα του συγκεκριμένου βιασμού σόκαρε την ελληνική κοινωνία, η αντιμετώπιση του δράστη στη μιντιακή σφαίρα ήταν τελείως διαφορετική. Τα στοιχεία του δεν δημοσιεύτηκαν αμέσως και παρά το γεγονός ότι είχε υποστεί επανειλημμένως καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση, ο συγκεκριμένος άντρας εμφανίστηκε ως εξαίρεση του κανόνα. Ο βιασμός και η δολοφονία της 34χρονης ήταν απλώς ακόμη ένα έγκλημα πάθους που ξέφυγε σε επίπεδο βαρβαρότητας από τον μέσο όρο λόγω της άρρωστης ψυχοσύνθεσης του δράστη. Ως αποτέλεσμα, η πράξη αποσυνδέθηκε πλήρως από τις κοινωνικές σχέσεις που γεννούν τον σεξισμό και την ανισότητα.

Πτυχή του πώς αρθρώνεται ο κυρίαρχος λόγος στα ΜΜΕ αποτελεί, επίσης, η επιλογή του ποιο γεγονός αξίζει «να γίνει είδηση». Προφανώς, τα κριτήρια είναι πολιτικά και είναι λάθος να υιοθετούμε λογικές συνωμοσιολογίας, ωστόσο η αφήγηση ή μη ενός γεγονότος αποτελεί εργαλείο στα χέρια των ΜΜΕ και των κυβερνώντων. Ο άγριος ξυλοδαρμός και διαπόμπευση μιας γυναίκας στην Εύβοια από τον σύζυγο της επειδή τον απατούσε δημοσιεύτηκε στα τοπικά μέσα και στον αριστερόστροφο Τύπο. Δεν αντιμετωπίστηκε ως κάτι που μας αφορά όλους πανελλαδικά. Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι κάτι τέτοιο μάλλον οφείλεται και στην πολιτική θέση του συζύγου, ο οποίος είναι μέλος της Χρυσής Αυγής. Μια τέτοια ανάλυση όμως είναι αρκετά κοντόφθαλμη, καθώς δεν λαμβάνει υπόψη ζητήματα όπως ότι η τιμή για τον άντρα στην ελληνική κοινωνία έχει ένα πολύ βαθύ έρεισμα και ότι η μοιχεία οδηγεί αυτόματα στην προσβολή και την απαξίωση του συζύγου.

Παράλληλα, η ίδια η μοιχεία είναι ένδειξη ότι η συγκεκριμένη γυναίκα δεν εκπληρώνει το ρόλο της ως καλής συζύγου και ότι εκθέτει την οικογένειά της ανεπανόρθωτα. Είναι, επομένως, υπεύθυνη, καθώς η ίδια προκάλεσε τον εξευτελισμό της. Συμπερασματικά, η πρακτική της διαπόμπευσης, αν και αποτελεί ακραία μορφή ψυχολογικής και σωματικής βίας, ήταν σε μεγάλο βαθμό νομιμοποιημένη από τη μέση αντίληψη των κατοίκων, των ΜΜΕ και της ελληνικής κοινωνίας. Πολύ πιθανόν τέτοιες εικόνες να μας φαίνονται βγαλμένες από ένα πολύ μακρινό παρελθόν της ελληνικής επαρχίας και ίσως ταυτόχρονα να υποπτευόμαστε πως για όλα αυτά ευθύνονται οι ακραία νεοφιλελεύθερες πολιτικές των τελευταίων χρόνων, αλλά δυστυχώς οι πρακτικές έμφυλης βίας δεν είναι φαινόμενο της τελευταίας διετίας. Αντίθετα, έχουμε μετρήσει πολλές τέτοιες περιπτώσεις και στο παρελθόν.

Η έμφυλη ανισότητα και οι βίαιες πρακτικές που αυτή επιφέρει ενυπάρχει στην κυρίαρχη ιδεολογία και αναπαράγεται συστηματικά από τους ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους, όπως η εκπαίδευση και η οικογένεια. Παράγεται λοιπόν και αναπαράγεται από το ίδιο το σύστημα. Ίσως ένα διαχρονικό στοιχείο που αφορά τη γυναίκα στον δημόσιο χώρο είναι η απουσία του γυναικείου λόγου. Προφανώς, χρειάζεται να σημειώσουμε ότι ο γυναικείος λόγος είναι πολυδιάστατος και όχι ενιαίος, ότι δεν είναι εκ φύσεως φορέας φεμινισμού, και ότι θα ήταν λάθος να γενικεύουμε συμπεράσματα σε αυτή την κατεύθυνση. Ωστόσο, θα ήταν χρήσιμο να δούμε πώς η απουσία ή, καλύτερα, η μερική απουσία του γυναικείου λόγου συντελεί στην κατασκευή των στερεότυπων και των κοινωνικών αναπαραστάσεων. Δηλαδή, πώς οι γυναικείες φωνές, αν και αρχικά μπορεί να βρίσκονται εκτός ερμηνευτικού πλαισίου στη δημόσια σφαίρα, ενσωματώνονται έντεχνα από τον κυρίαρχο λόγο προκειμένου ο ίδιος να παραμείνει ηγεμονικός.

Πολύ περισσότερο, μπορούμε να διακρίνουμε και ταξικά στοιχεία στο συγκεκριμένο ζήτημα, καθώς οι γυναίκες των ανώτερων στρωμάτων είχαν και έχουν πιο υπολογίσιμη τοποθέτηση σε θέματα που αφορούν τη θέση της γυναίκας (π.χ. το ζήτημα της μαντίλας). Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, το θεωρητικό και πολιτικό σχήμα που αποδίδεται σε αυτές τις γυναίκες είναι, στην καλύτερη περίπτωση, αυτό του πολίτη β΄ κατηγορίας. Από την άλλη, ποτέ δεν δόθηκε από τα ΜΜΕ ο αντίστοιχος χώρος για να τοποθετηθούν γυναίκες άνεργες, ομοφυλόφιλες, εγκληματίες, γυναίκες απολυμένες, γυναίκες που εργάζονται σε καθεστώς μερικής απασχόλησης, γυναίκες που έχουν υποστεί επανειλημμένως σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο εργασίας τους, γυναίκες που πρέπει να διαλέξουν ανάμεσα στην εγκυμοσύνη ή την απόλυση τους, γυναίκες μετανάστριες, θύματα βιασμών ή trafficking. Η συγκεκριμένη λίστα προφανώς είναι πολύ μεγαλύτερη.

Τελικά, η απάντηση στο ερώτημα αν οι πρακτικές έμφυλης βίας προϋπήρχαν της κρίσης ή γεννήθηκαν από αυτήν είναι σχετικά εύκολη, χωρίς να είναι απαραίτητα απλουστευτική. Αρκεί να θυμηθούμε την επίθεση στην Κωνσταντίνα Κούνεβα, το βιασμό της μαθήτριας στην Εύβοια, ακόμα και γεγονότα από την ίδια την καθημερινότητά μας. Ο σεξισμός και η βία –συμβολική ή φυσική– που αυτός επιφέρει σίγουρα οξύνθηκαν λόγω των κοινωνικών μεταβολών και της έντασης των κοινωνικών ανισοτήτων. Ωστόσο, ως αντιλήψεις ενυπήρχαν και αναπαράγονταν ήδη πριν από την κρίση στις ίδιες τις κοινωνικές σχέσεις και τους ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους.

Μια τέτοια κοινωνική πραγματικότητα δεν θα έπρεπε να μας γεμίζει αμηχανία και ούτε φυσικά να μας οδηγεί στην αδράνεια. Αν και αποτελεί κοινός τόπος η σχετική υποχώρηση του φεμινιστικού κινήματος στην Ελλάδα, οι απαντήσεις και οι διεκδικήσεις εκ μέρους του χώρου δίνονται και πρέπει να συνεχίσουν να δίνονται. Όχι μόνο επειδή δεν πρέπει να αφήνουμε έδαφος σε τέτοιες πρακτικές και στον ίδιο τον αντίπαλο, αλλά κυρίως γιατί μπορούμε να έχουμε υλικές νίκες σήμερα, με τρανό παράδειγμα την πρόσφατη αθώωση όλων των οροθετικών γυναικών.

Πηγές

Αφροδίτη Κουκουτσάκη, «Η γυναίκα εγκληματίας στον δημόσιο χώρο: αναπαραστάσεις της γυναικείας εγκληματικότητας» στο Μαριάννα Ψύλλα (επιμ.) Δημόσιος χώρος και φύλο, Αθήνα: Τυπωθήτω-Δαρδανός, 2009

Χριστίνα Κούρκουλα, «Η εικόνα της γυναίκας στα ΜΜΕ»

Δημήτρης Παπανικολάου, «Ομοφοβία, ρατσισμός και θανατοπολιτική»

Αλίκη Κοσυφολόγου, «Έμφυλη βία στο φόντο μιας πολύπλευρης κρίσης»

 

*Το κείμενο προέρχεται από την ομώνυμη εισήγηση στην εκδήλωση «Κρίση, έμφυλη βία και Αριστερά», η οποία πραγματοποιήθηκε στην πολιτική-πολιτιστική Λέσχη Εκτός Γραμμής το Σάββατο 16 Μαρτίου 2013. Στην εκδήλωση συμμετείχαν ως εισηγήτριες η  Ειρήνη Γαϊτάνου, διδακτορική φοιτήτρια Πολιτικών Επιστημών στο King’s College του Λονδίνου, η Έλενα Διαμαντοπούλου, εκπρόσωπος επικοινωνίας της Colour Youth-Κοινότητα LGBTQ νέων Ελλάδας, και η Χριστίνα Τσουλφίδου, απόφοιτος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Παντείου Πανεπιστημίου.

Πηγή: εκτός γραμμής

 

Share

H ελληνίδα «FEMEN»

της Κατρίν Αλαμάνου

Η Ελίζα Γκορόγια, φοιτήτρια στο Λονδίνο, έδειξε έμπρακτα την υποστήριξή της στα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων, την Κυριακή, στην πρωτεύουσα της Μ. Βρετανίας. Γυμνόστηθη, στο ύφος της διαμαρτυρίας των FEMEN, «έκλεψε» την παράσταση με τη φωτεινή της παρουσία, απέναντι σε ομοφοβικούς. Στο σώμα της είχε γραμμένο: «In Gay We Trust».

Η Ελίζα Γκορόγια -μελος της Γραμματείας της Ένωσης Ουμανιστών Ελλάδας, στέλεχος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι και ένα από τα μέλη του προεδρείου του World Without Nazism- ήταν μία από τους διαδηλωτές που διαμαρτυρήθηκαν εκφράζοντας την αντίθεσή τους απέναντι σε διαδήλωση συντηρητικών, που φώναζαν συνθήματα κατά του γάμου και της υιοθεσίας από ομόφυλα ζευγάρια.

Όπως αναφέρει η κα Γκορόγια στο Tvxs, οι ομοφοβικοί που διαδήλωναν κατά του γάμου των ομοφυλοφίλων είχαν βάλει μικρά παιδιά παρατεταγμένα να φωνάζουν συνθήματα. «Εγώ με έναν άλλο ακτιβιστή ανεβήκαμε στη δική τους εξέδρα πίσω από τον κεντρικό ομιλητή και φωνάζαμε ‘shame on you’ και ‘no bigots here’». (σε ελεύθερη μετάφραση: ‘όχι φανατισμένοι ομοφοβικοί εδώ’, ‘ντροπή σας’).

«Επειδή δεν ήμουν εντελώς γυμνή δεν μπορούσαν να με μετακινήσουν», εξηγεί. Αντ’ αυτού, οι anti-gay διαδηλωτές «με κάλυπταν με τεράστιες σημαίες για να καλύψουν τη γύμνια μου», επισημαίνει.

Μάλιστα, δεν δίστασαν να εμπλέξουν τα παιδιά που είχαν αναγκάσει να συμμετάσχουν ενεργά στη διαδήλωση. «Μετά έβαλαν τα παιδιά να φωνάζουν προς εμένα το ίδιο σύνθημα που φώναζα εγώ, ‘shame on you’ (ντροπή σου)». «Δεν με σταμάτησαν και δεν με ακούμπησαν. Με κάλυπταν μόνο με σημαίες», υπογραμμίζει.

«Το θεωρώ συμβολικό ότι κάλυπταν τη γύμνια μου με σημαίες – ένα άλλο σύμβολο μισαλλοδοξίας», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Όταν κατέβηκε από την εξέδρα, η Ελίζα Γκορόγια είπε ότι «πάντα όταν συντελείται πρόοδος σχετική με ανθρώπινα δικαιώματα, υπάρχει μία συντηρητική μερίδα της κοινωνίας που αντιστέκεται, αν και έχει ήδη χάσει. Τους βλέπουμε σε όλες αυτές τις φωτογραφίες από τις διεκδικήσεις ισότητας των γυναικών, των μαύρων κτλ και μας φαίνονται κωμικοί τώρα πια. Στη φωτογραφία του σήμερα, επέλεξα να στέκομαι στη σωστή πλευρά της Ιστορίας», δήλωση που δημοσιεύθηκε στο PinkNews.

Όπως αναφέρει η ίδια το Tvxs για την ενέργειά της να εμφανιστεί ημίγυμνη, στο ύφος διαμαρτυρίας FEMEN: «Το έκανα ως αναφορά στην Τυνήσια FEMEN, Amina, που εξαφανίστηκε και γιατί ως γνωστόν οι Χριστιανοί μισαλλόδοξοι μισούν πολύ λίγα πράγματα περισσότερο από μία γυμνή γυναίκα με άποψη».

Η Ελίζα Γκορόγια μετά από τη διαμαρτυρία της a la FΕΜΕΝ, έγραψε στο Τwitter ότι με αυτή της την ενέργεια αισθάνθηκε ότι βρέθηκε στη σωστή πλευρά της ιστορίας.

Οι διαδηλώσεις υπέρ και κατά του γάμου μεταξύ ομοφυλοφίλων

Το απόγευμα της Κυριακής, αρκετές εκατοντάδες άνθρωποι διαδήλωσαν εναντίον αλλά και υπέρ του γάμου μεταξύ ομοφυλοφίλων στην Trafalgar Square του Λονδίνου.

Η διαδήλωση εναντίον της ισότητας του γάμου ξεκίνησε στις 14:00. Πάνω από είκοσι μικρά παιδιά αναγκάστηκαν να σταθούν μέσα στο κρύο, φωνάζοντας συνθήματα κατά των gay και κρατώντας πανό ενάντια στον γάμου μεταξύ ομοφυλοφίλων. Άλλοι διαδηλωτές φώναξαν συνθήματα κατά της υιοθεσίας παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια. Οι διοργανωτές ισχυρίστηκαν ότι συμμετείχαν στη διαδήλωση περίπου 2 χιλιάδες άτομα.

Παρότι λιγότεροι σε αριθμό, οι διαδηλωτές υπέρ της ισότητας εξέφρασαν την αντίθεσή τους με πολύχρωμες σημαίες του gay κινήματος και φωνάζοντας «ντροπή σας»,  «όχι στους μισαλλόδοξους».

Η διαμαρτυρία αυτή υποστηρίχθηκε από την «Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ουμανιστών», που περικλείει στου κόλπους τις πάνω από 80 Ενώσεις Ουμανιστών, καθώς και την «Ουμανιστική Ομοσπονδία για τα δικαιώματα των gay  & λεσβίων».

Φωτογραφίες: Nicolas Chinardet

Πηγή: tvxs

 

 

Share

Η συμβολή της αντισεξιστικής εκπαίδευσης στη δημιουργία μιας κοινωνίας χωρίς έμφυλη βία

της Δήμητρας Κογκίδου*

«Μηδενική ανοχή στη βία»

Πριν από λίγο καιρό εδώ στη Ξάνθη  θερίσαμε ένα από τα πιο αποτρόπαια αποτελέσματα της έμφυλης βίας και λέω θερίσαμε γιατί  πιο μπροστά ο κυρίαρχος Λόγος και πολλές πρακτικές  «διαπαιδαγώγησαν» σε αυτήν.

Τα  στατιστικά στοιχεία αποτελούν μόνον την κορυφή του παγόβουνου γιατί η βία κατά των γυναικών είναι το πλέον συχνό έγκλημα και αυτό που τιμωρείται λιγότερο. Το φαινόμενο της άσκησης βίας κατά γυναικών, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες κοινωνίες, υπάρχει χωρίς διακρίσεις πολιτισμικής κληρονομιάς, ταξικής θέσης, μορφωτικού επιπέδου, ύψους εισοδήματος, εθνικότητας και ηλικίας, ανεξάρτητα από το επίπεδο ανάπτυξης, το βαθμό πολιτικής σταθερότητας, τον πολιτισμό ή τη θρησκεία. Μία ματιά στα στατιστικά στοιχεία –αν και «φωτογραφίζουν» ένα μόνο τμήμα της πραγματικότητας- και στις διάφορες μαρτυρίες αρκούν για επιβεβαιωθεί ότι, από τη γέννηση ως τον θάνατο, σε περιόδους ειρήνης όσο και πολέμου, ασκείται βία στις γυναίκες,  τόσο στον ιδιωτικό όσο και τον δημόσιο χώρο. Ένας μεγάλος αριθμός γυναικών είναι θύματα ενδοοικογενειακής βίας, ακόμα και ανθρωποκτονίας από συντρόφους ή άλλους, σεξουαλικής παρενόχλησης στο χώρο εργασίας,  βιασμού, ενώ στις ένοπλες συρράξεις η βία κατά των γυναικών χρησιμοποιείται συχνά ως όπλο πολέμου. Και να μη ξεχνάμε τη παράνομη διακίνηση και εμπορία γυναικών και άλλες πρακτικές, όπως, εγκλήματα τιμής, πρώιμοι γάμοι, ακρωτηριασμός των γεννητικών οργάνων κ.ά..

Το ζήτημα της έμφυλης βίας είναι κυρίως πολιτικό θέμα που έχει να κάνει με την παιδεία, με αντιλήψεις και συμπεριφορές που την επιτρέπουν ή ακόμα και την ενθαρρύνουν και κυρίως με τις πολιτικές και τους θεσμοθετημένους κανόνες που επικρατούν. Η βία κατά των γυναικών, σε όλες τις μορφές της, αποτελεί μέρος των διακρίσεων με βάση το φύλο και συνιστά παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των γυναικών. Αποτελεί πλήγμα κατά του δικαιώματος στην ελευθερία, στην αξιοπρέπεια, στην ασφάλεια, στη σωματική και ψυχική ακεραιότητα και υγεία κάθε γυναίκας που την υφίσταται και εμπόδιο στην ανάπτυξη μιας δημοκρατικής κοινωνίας.

«Μη φοβάσαι. Μίλα»

H Βία κατά των γυναικών είναι ίσως πιο κοντά από ό,τι φανταζόμαστε… Είναι ένα καθημερινό φαινόμενο που όμως παραμένει ένα από τα πιο καλά φυλασσόμενα μυστικά. Γεγονότα όπως η δολοφονία εδώ στη Ξάνθη μας «θυμίζουν» ότι δεν πρέπει  συμμετέχουμε σε αυτό το παιχνίδι της σιωπής και της ανοχής, Μας «θυμίζουν» ότι πρέπει να κάνουμε ορατή την αθέατη καθημερινή βία, να στηρίξουμε τις γυναίκες που τολμούν να κοινοποιήσουν και να  καταγγείλουν τη βία και στη συνέχεια βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα ανεπαρκές δίκτυο κοινωνικών υπηρεσιών αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις με  μεροληπτικές κοινωνικές αντιλήψεις.   Μας «θυμίζουν» ότι πρέπει να παλέψουμε πιο συστηματικά για την υπέρβαση του σεξισμού στην κοινωνία.

Η εξάλειψη του φαινομένου της βίας κατά των γυναικών είναι ζήτημα υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ζήτημα δικαίου, ζήτημα πολιτισμού. Είναι ευθύνη αλλά και υποχρέωση όλων μας. Αναπαράγεται από την κοινωνική ανοχή και τις στερεότυπες αντιλήψεις για τα φύλα. Όσο πιο ανεκτικό είναι το περιβάλλον στην έμφυλη βία, τόσο μεγαλύτερη και η εξάπλωσή της. Για το λόγο αυτό η προσπάθεια σε όλα τα επίπεδα θα πρέπει να είναι «ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΑΝΟΧΗ ΣΤΗ ΒΙΑ».  Τραβάμε κόκκινη γραμμή και  λέμε ΜΗ ΦΟΒΑΣΑΙ ΜΙΛΑ –Αυτό δεν απευθύνεται μόνον στα θύματα αλλά και σε όλους/ες εμάς που αποτελούμε το περιβάλλον των θυμάτων και γινόμαστε συνένοχοι όταν δεν μιλάμε.

Η εξάλειψη του φαινομένου της βίας κατά των γυναικών είναι ευθύνη όλων μας

Παρά τις μεμονωμένες και αποσπασματικές πρωτοβουλίες κατά της βίας και την εμπεριστατωμένη γνώση και κατανόηση των αιτίων και των συνεπειών της βίας κατά των γυναικών που στο μεταξύ αποκτήσαμε, η βία θα συνεχίζεται όσο τροφοδοτείται από την άνιση σχέση  εξουσίας ανάμεσα στα φύλα και όσο αποτελεί μέρος της δομής των κοινωνιών μας και του συστήματος λειτουργίας τους.   Η έμφυλη  ασυμμετρία  στην  κοινωνία, δεν είναι  και ούτε θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Αυτήν την πραγματικότητα, λοιπόν,  πρέπει να αλλάξουμε!  Και η αλλαγή είναι θέμα συνεργασίας όλων όσων θέλουν να ζουν σε μια δίκαιη και δημοκρατική κοινωνία. Είναι θέμα των συλλογικοτήτων της κοινωνίας των πολιτών, των διεθνών οργανισμών,  των κυβερνήσεων. Είναι θέμα όλων μας.

Δεν είναι μόνον ζήτημα των γυναικών, αλλά και όσων ανδρών συνειδητοποιούν ότι καταπιέζονται από τον ετεροσεξισμό, τον ρατσισμό, την βία, την ομοφοβία, τον κοινωνικό αποκλεισμό κ.ά. και δεν θέλουν να είναι συνένοχοι στη διατήρησή τους. Έχω υποστηρίξει και στο παρελθόν ότι  αυτοί οι άνδρες μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις ταυτότητές τους για να προκαλέσουν ρήγμα στην έμφυλη τάξη πραγμάτων και στον ηγεμονικό ανδρισμό. Το γεγονός ότι ο ανδρισμός – και η θηλυκότητα – δεν είναι ενιαίος αλλά έχει πολλές μορφές, δεν θα πρέπει να παραβλέπεται στη συζήτηση αυτή. Είναι ελπιδοφόρο ότι υπάρχουν σύμμαχοι άνδρες στο εγχείρημα της έμφυλης συμμετρίας – αν και θα επιθυμούσα και αισιοδοξώ ότι είναι εφικτό να υπάρχουν ακόμα περισσότεροι στο δημόσιο/ιδιωτικό χώρο που να αξιώσουν διαφορετικές ανδρικές ταυτότητες.

Το σχολείο ως ένα προνομιακό πεδίο παρέμβασης προς την κατεύθυνση της έμφυλης συμμετρίας και της άρσης του σεξισμού

Το κύριο ερώτημα είναι ποια κοινωνικά /πολιτικά /πολιτισμικά περιβάλλοντα, ποιοι θεσμικοί φορείς και συμμαχίες θα επιτρέψουν στην ελληνική κοινωνία να υπερβεί το σεξιστικό παράδειγμα που θα μας οδηγήσει στη μείωση ή στην εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών.

Πολλοί φορείς – όπως είναι το σχολείο -μπορεί να ακολουθήσουν ένα εναλλακτικό υπόδειγμα και να αποτελέσουν ένα προνομιακό πεδίο παρέμβασης προς την κατεύθυνση της έμφυλης συμμετρίας  και της άρσης του ετεροσεξισμού –σε συνεργασία και με άλλους θεσμούς – προς όφελος των ίδιων των υποκειμένων και γενικότερα  της κοινωνίας. Το σχολείο μπορεί να επιτελέσει αυτό τον ρόλο αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση για μια αντισεξιστική εκπαίδευση, γιατί τεχνογνωσία υπάρχει.

Αν, λοιπόν, η ελληνική κοινωνία και πολιτεία επιδιώκει τη δημιουργία πολιτών αντάξιων μιας δημοκρατικής και πλουραλιστικής κοινωνίας, τότε υπάρχει αναγκαιότητα για μια αντισεξιστική παιδαγωγική παρέμβαση ενταγμένη σε μια συνολικότερη προσπάθεια για ποιοτικότερο αλλά και δημοκρατικότερο εκπαιδευτικό σύστημα, καθώς ο σεξισμός και ρατσισμός αποτελούν κύρια τροχοπέδη στον ευρύτερο μετασχηματισμό της κοινωνίας

Δυστυχώς η ελληνική εκπαιδευτική εμπειρία μέχρι σήμερα έχει δείξει ότι ακόμα και αν γίνει κάποια προσπάθεια προς την κατεύθυνση αυτή, είναι εντελώς αποσπασματική.

Ποια είναι τα κύρια σημεία μιας αντισεξιστικής εκπαιδευτικής πολιτικής;

Κυρίαρχο στοιχείο αυτής της πολιτικής είναι η ανάπτυξη των δομών ενός νέου σχολείου που αμφισβητεί τις άνισες σχέσεις εξουσίας των φύλων και ενός αντίστοιχου αναλυτικού προγράμματος. Στο πλαίσιο της αντισεξιστικής προσέγγισης δίνεται έμφαση στις σχέσεις εξουσίας ανάμεσα στους άνδρες και στις γυναίκες και στον τρόπο που αυτή η άνιση σχέση εξουσίας μπορεί να οδηγήσει τα κορίτσια σε μειονεκτική θέση στο σχολείο.

Έτσι, για παράδειγμα, ασκείται  κριτική στην κυριαρχία των ανδρικών αξιών στα αναλυτικά προγράμματα και στους τρόπους αναζήτησης των  πηγών  της γνώσης, γίνεται προσπάθεια για τη δημιουργία νέων αντι-σεξιστικών αναλυτικών προγραμμάτων και διδακτικού υλικού για όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες και όλα τα γνωστικά αντικείμενα, καθώς και νέων  διδακτικών προσεγγίσεων και μεθόδων αξιολόγησης. Επίσης, γίνεται προσπάθεια για αντικατάσταση ανδροκεντρικών  χαρακτηριστικών στην οργάνωση και διοίκηση της εκπαίδευσης κ.ά.  Φυσικά, σε ένα τέτοιο εγχείρημα θα πρέπει να συμβάλουν συμμαχώντας και άλλοι θεσμοί, όπως για παράδειγμα η οικογένεια, τα Μ.Μ.Ε., κ.λπ.

Γιατί είναι σημαντικό να αλλάξει το σχολείο;

Γιατί αν παρέχουμε στο σχολείο εναλλακτικούς Λόγους περί συμμετρίας φύλου, δηλ. που δε θα βασίζονται στην ιεράρχηση, και συνεπώς, στην υποτίμηση της γυναικείας υπόστασης, που δεν θα διχοτομούν και δεν θα ιεραρχούν τις έννοιες του “ανδρικού” και του “γυναικείου”, τότε θα έχουν την ευκαιρία τα παιδιά από πολύ νωρίς να τοποθετηθούν υποκειμενικά μέσα σ’ αυτούς, Καταυτόν τον τρόπο μαθητές και μαθήτριες μπορούν να   διαπραγματευτούν την ολόπλευρη ανάπτυξή τους και να συγκροτήσουν την έμφυλη ταυτότητά τους αμφισβητώντας τα στερεότυπα και τις πρακτικές του ηγεμονικού ανδρισμού και θηλυκότητας, αντιβαίνοντας τις αρχές της έμφυλης ιεράρχησης. Με τον τρόπο αυτό διαγράφεται ένα πεδίο παρέμβασης με βάση το πολιτικό όραμα για έμφυλο κοινωνικό μετασχηματισμό -όραμα με το οποίο συναρτώνται οι προοπτικές για ένα δημοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο για όλα τα παιδιά.

Το σχολείο σήμερα παράγει, συντηρεί και αναπαράγει την έμφυλη ανισότητα και ασυμμετρία

Στην παρούσα φάση το σχολείο κινείται πολύ αργά προς αυτή την κατεύθυνση της έμφυλης συμμετρίας και της άρσης του σεξισμού.

Για παράδειγμα,  τα σχολικά εγχειρίδια στη πλειοψηφία τους, παρά τα θετικά, αλλά περιορισμένα και αποσπασματικά, βήματα που πραγματοποιήθηκαν στο περιεχόμενο ορισμένων σύγχρονων, εξακολουθούν να που εμπεριέχουν διακρίσεις και έτσι δεν παρέχουν τη δυνατότητα  για διεύρυνση, τόσο της ανδρικής, όσο και της γυναικείας ταυτότητας, γεγονός που δεν συμβάλλει στην προώθηση των αξιών της ισότητας των φύλων στην κοινωνία. Χρειάζεται, λοιπόν, να παραχθεί εκπαιδευτικό υλικό από το οποίο όχι μόνο θα απουσιάζουν στοιχεία σεξισμού και έμφυλων διακρίσεων, αλλά, επιπλέον, θα παρέχονται και  εναλλακτικές θεωρήσεις και προτεινόμενοι ρόλοι έτσι ώστε να απεικονίζεται πιο ρεαλιστικά η πραγματικότητα, να αναλύονται τα πλεονεκτήματά τους και οι δυσκολίες επίτευξης, συμπεριλαμβανομένων των θεσμικών εμποδίων και διακρίσεων. Ένα  αντι-σεξιστικό εκπαιδευτικό υλικό που θα προτρέπει μαθητές/τριες να αμφισβητήσουν κριτικά και να δράσουν  για την εξάλειψη του σεξισμού.

Επίσης, έχουν γίνει πολλές έρευνες για την έμφυλη διάσταση των αναλυτικών προγραμμάτων στις οποίες καταδεικνύεται ότι τα ενδιαφέροντα, οι εμπειρίες και η οπτική των γυναικών παραλείπονται σε μεγάλο βαθμό από τα αναλυτικά προγράμματα και αυτό σημαίνει ότι τα κορίτσια /γυναίκες δεν μπορούν να αντλήσουν από καμιά παράδοση ή δεξαμενή γνώσης που να σχετίζεται με αυτά. Η γνώση δηλαδή που προσφέρεται μεροληπτεί υπέρ των ανδρών καθώς βασίζεται κυρίως στις δραστηριότητες και τα ενδιαφέροντά τους.  Με την έννοια αυτή, τα αναλυτικά προγράμματα έχουν φύλο και ενισχύουν και καταυτόν τον τρόπο ότι ο κόσμος είναι διαφορετικός για τα αγόρια και τα κορίτσια.

Παρόμοια μηνύματα παίρνουν τα παιδιά, όπως αναφέραμε και παραπάνω,  από το  παιδαγωγικό υλικό, αλλά και από τις διδακτικές μεθόδους, τη μέθοδο πειθαρχίας και την τυπική ιεραρχία που επικρατεί στο σχολείο, καθώς και από άλλες άτυπες καθημερινές πρακτικές στα σχολεία καθώς και από το φυσικό περιβάλλον του σχολείου.

Έμφυλες ταυτότητες στο σχολείο

Αναφέρομαι ιδιαίτερα στις ταυτότητες των παιδιών γιατί το σχολείο αποτελεί κυρίαρχο πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώνονται οι μορφές θηλυκότητας και ανδρισμού. Αυτό γίνεται με πολλούς τρόπους  –μέσω των αναλυτικών προγραμμάτων, της οργάνωσης και διοίκησης, του παιδαγωγικού υλικού, του κρυφού αναλυτικού προγράμματος κ.ά.

Γνωρίζουμε ότι ο ανδρισμός και η θηλυκότητα αποτελούν κοινωνικές κατασκευές και στο βαθμό που δομούνται κοινωνικοπολιτισμικά  και εξαρτώνται από το πλαίσιο αναφοράς τους μπορούν και να αμφισβητούνται και να αναδομούνται.  Κατά συνέπεια, η αποδόμηση των έμφυλων στερεοτύπων μπορεί να μας οδηγήσει σε μια  μη-ιεραρχημένη με βάση το φύλο κοινωνία όπου θα κυριαρχούν άλλες αξίες. Καθώς λοιπόν το φύλο και η σεξουαλικότητα δεν είναι δεδομένα και αυτονόητα, το σχολείο ως θεσμός αποτελεί ένα από τα κυρίαρχα πολιτισμικά πλαίσια μέσα στο οποίο δομούνται και αναπαράγονται οι έμφυλες και σεξουαλικές ταυτότητες των μαθητών/μαθητριών. Ο τρόπος όμως που οι μαθητές μαθαίνουν να είναι αγόρια και οι μαθήτριες κορίτσια στο πλαίσιο του σχολείου δεν είναι παθητικός, δηλ. είναι ενεργά υποκείμενα σε αυτή τη διαδικασία, διαπραγματεύονται με το περιβάλλον του σχολείου και συμβάλλουν ενεργά στη διαμόρφωση των έμφυλων ταυτοτήτων τους.

Λίγες έρευνες ασχολήθηκαν με την ανίχνευση των διαδικασιών εκείνων μέσω των οποίων τα σχολεία κατασκευάζουν κυρίαρχες μορφές ανδρισμού –θέμα ιδιαίτερα σημαντικό γιατί σχετίζεται άμεσα με τη βία. Ιδιαίτερα τα σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης αποτελούν χώρους μέσα στους οποίους η ανδρική κυριαρχία συστηματοποιείται και νομιμοποιείται. Οι έρευνες για τη μελέτη του ανδρισμού στην εκπαίδευση καταδεικνύουν τον  ενεργό ρόλο που διαδραματίζει στη μορφοποίηση ανδρικών «ταυτοτήτων», εντείνοντας και ενισχύοντας διαρκώς την έμφυλη διχοτόμηση –γεγονός που γίνεται εμφανές από συγκεκριμένες εκπαιδευτικές πρακτικές.

Η πορεία για την ισότητα περνάει μέσα από  τη προώθηση μιας νέας αντίληψης για τον ανδρισμό. -Τι κάνει το σχολείο;

Στο βαθμό, λοιπόν, που οι έμφυλες ταυτότητες είναι κοινωνικο-πολιτισμικές κατασκευές, υπάρχουν δυνατότητες αλλαγής και ανατροπής τους. Εξάλλου, η  άποψη που  επικρατεί πλέον διεθνώς είναι ότι απαραίτητο στοιχείο στη πορεία για την ισότητα είναι η προώθηση μιας νέας αντίληψης για τον ανδρισμό, τις ανδρικές ταυτότητες και τους  ανδρικούς ρόλους –θέμα που συνδέεται άμεσα με τη βία. H επικέντρωση, λοιπόν, της προσοχής στη συγκρότηση του ανδρισμού στο σχολείο –ιδιαίτερα στην προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση αποτελεί ζήτημα άμεσης προτεραιότητας. Θα εξηγήσω στη συνέχεια το γιατί.

Το σχολείο –ρητά ή άρρητα- υιοθέτει ένα ήθος ηγεμονικού ανδρισμού το οποίο καταγράφεται μέσα από ποικίλες καθημερινές σχολικές πρακτικές, Σε αυτό το πλαίσιο και μαθητές/τριες εμπλέκονται σε μια συνεχή διαπραγμάτευση των έμφυλων ταυτοτήτων. Για παράδειγμα, από πολύ μικρή ηλικία τα αγόρια μαθαίνουν ότι η βία δεν αποτελεί απλά μια αποδεκτή μορφή επίλυσης συγκρούσεων, αλλά και ένα γεγονός που θαυμάζεται. Έτσι, αν και η βία στο σχολείο «επίσημα» δεν επιτρέπεται, εντούτοις το σχολείο τις περισσότερες φορές δείχνει κάποια ανοχή σε ελαφρά βίαιες συμπεριφορές μεταξύ των αγοριών.

Ένας κυρίαρχος Λόγος μέσω του οποίου τα αγόρια συγκροτούν τους ανδρισμούς τους είναι αυτός της ετεροσεξουαλικότητας, ο οποίος είναι αξεδιάλυτα συνδεδεμένος με Λόγους περί ομοφυλοφοβίας και μισογυνισμού. Έτσι, συχνά, η βία των αγοριών εναντίον άλλων αγοριών αποτελεί μια μορφή αστυνόμευσης ορίων –πολλές φορές ομοφοβικών γιατί δημιουργείται μεγάλη ανασφάλεια όταν τα αγόρια ανακαλύψουν  τη «θηλυκή» πλευρά του εαυτού τους- εξυπηρετώντας την κανονικοποίηση συγκεκριμένων μορφών ανδρισμού. Ταυτόχρονα η βία των αγοριών εναντίον άλλων αγοριών καθορίζει σε ποια θέση στην ιεραρχία του ανδρισμού μπορεί να τοποθετηθεί ένα αγόρι.

Τα αγόρια συγκροτούν ηγεμονικούς ανδρισμούς υιοθετώντας πρακτικές που απορρίπτουν και υποτιμούν ο,τιδήποτε το γυναικείο, ενώ ταυτόχρονα αξιολογούν τον ανδρισμό υψηλότερα απ’ ότι τη θηλυκότητα. Έχουν καταγραφεί πολλά  συμβάντα στο χώρο του σχολείου. Για παράδειγμα, είναι τόσο ισχυρή η αντίθεση και αποστασιοποίηση των αγοριών από κάθε τι το γυναικείο στη συγκρότηση του ανδρισμού τους που ακόμα και ο χωροταξικός γειτνιασμός τους μέσα στην αίθουσα με  κορίτσι ή το παιχνίδι με κορίτσια μπορεί να αποβεί επικίνδυνος για τη φήμη του ανδρισμού τους

Επίσης, κυρίαρχα στοιχεία του ηγεμονικού ανδρισμού στο πλαίσιο του σχολείου είναι η επιθετικότητα, η άσκηση βίας και ο έντονος ανταγωνισμός. Τα αγόρια φαίνεται να αντιλαμβάνονται τις έμφυλες σχέσεις ως σχέσεις εξουσίας και υποταγής, όπου η ανδρική βία και επιθετικότητα εναντίον των γυναικών και των υποδεέστερων αγοριών ερμηνεύεται και νομιμοποιοείται, μέσα από πρακτικές έντονων λεκτικών αλλά κυρίως σωματικών αναμετρήσεων. Εξάλλου, ο ανταγωνισμός μεταξύ των αγοριών είναι ορατός αλλά και παρόν σε κάθε έκφανση της σχολικής ζωής ακόμα και για τα πιο ανούσια ζητήματα. Τα αγόρια «μετρούν» τον ανδρισμό τους με ποικίλους τρόπους και η μαγκιά ή/και ο τσαμπουκάς προς ένα συμμαθητή/τρια ή/και ακόμα προς τους/τις εκπαιδευτικούς ήταν ένας από αυτούς. Ανταγωνισμός μεταξύ των αγοριών μέσα στα σχολικά πλαίσια μπορεί να παρατηρηθεί και να δημιουργηθεί ακόμα και για τα πιο ασήμαντα πράγματα.

Πολλά παιχνίδια που παίζουν τα αγόρια εμπλέκουν τη χρήση της γλώσσας και του σώματος με ανταγωνιστικό τρόπο, με συνέπεια το παιχνίδι να καταντά ένας στίβος ανταγωνιστικών ανδρισμών. Για παράδειγμα, το ποδόσφαιρο ως το επικρατέστερο και το πλέον δημοφιλές άθλημα στον αύλειο χώρο αποτελεί πυλώνα ανδρισμού, ιδιαίτερα για την επιτέλεση «σκληρών» ανδρισμών, ενώ παράλληλα λειτουργεί ως μέσον περιθωριοποίησης όσων αγοριών δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στις απαιτήσεις του, με τη δημιουργία ερωτηματικών ακόμα και για τον ανδρισμό τους. Επίσης, η κουλτούρα του «ηλεκτρονικού» ανδρισμού είναι αγαπητή στα αγόρια τα οποία καταναλώνουν καθημερινά ποσότητες επιθετικού ανδρισμού μέσω της μαζικής κουλτούρας, τον οποίο σωματοποιούν και μεταφέρουν και στα σχολικά πλαίσια. Οι ηγεμονικές μορφές ανδρισμού που προέρχονταν από τη μαζική κουλτούρα συχνά αποτυπώνονταν και στην ένδυση των μαθητών/τριών.

Μια αξία του ηγεμονικού ανδρισμού είναι και η «μαγκιά». Ο «μάγκας» και ο «τσαμπουκάς» ήταν τα αγόρια αυτά που κατέφευγαν συνήθως στη σωματική αναμέτρηση για την επίδειξη του ανδρισμού τους και μέσω βίαιων συμπεριφορών επιχειρούσαν να υπερασπιστούν την εικόνα τους ως «σκληρά». Σύμφωνα, λοιπόν, με τις αφηγήσεις των αγοριών, άνδρας σημαίνει να είσαι ‘σκληρός, να αντέχεις στον πόνο και να μην κλαις’,  δηλ. για να είναι κάποιος «πραγματικό» αγόρι θα έπρεπε να επιδεικνύει την εικόνα του σκληρού, συναισθηματικά ουδέτερου υποκειμένου, το οποίο θα πρέπει πάντα να νικά και να έχει γενικά τον τελευταίο λόγο.

Παρ’ όλα αυτά δεν είναι όλα τα αγόρια επιθετικά, βίαια και ανταγωνιστικά στον ίδιο βαθμό και με τον ίδιο τρόπο[1].

Πρακτικές εκφοβισμού και σεξουαλικής παρενόχλησης των κοριτσιών στο σχολείο. -Στοιχείο επίδειξης «ανδρισμού»;

Πριν από λίγες μέρες – 6 Μαρτίου-  ήταν η παγκόσμια ημέρα κατά της σχολικής βίας και έγιναν πολλές εκδηλώσεις για το θέμα (συμμετείχα και εγώ σε σχετική εκδήλωση στην Αλεξανδρούπολη και πήγα και σε σχολεία για το ίδιο θέμα). Τόσο το φαινόμενο του εκφοβισμού στο χώρο του σχολείου, όσο και της έμφυλης βίας γενικά συνδέονται και με τους όρους συγκρότησης των ανδρικών ταυτοτήτων. Είναι σημαντικό λοιπόν ο παράγοντας φύλο και ειδικότερα το ζήτημα των ανδρικών ταυτοτήτων να παίξει κεντρικό ρόλο στο σχεδιασμό παρεμβατικών προγραμμάτων ενάντια στον εκφοβισμό και γενικά στην μάχη για την καταπολέμηση της βίας.

Δυστυχώς ένα  από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία μιας μελέτης του φαινομένου του εκφοβισμού σε αντιπροσωπευτικό δείγμα σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (Ψάλτη και Κωνσταντίνου, 2007) είναι ότι η σεξουαλική παρενόχληση αποτελεί μια τις πιο συχνές μορφές εκφοβισμού (οι μισοί μαθητές /τριες ανέφεραν ότι παρατήρησαν τέτοια περιστατικά να εκδηλώνονται μία έως αρκετές φορές την εβδομάδα) ενώ  αντίστοιχα περιστατικά που έχουν καταγραφεί με ποιοτικές μεθόδους στην έρευνα του Φ. Πολίτη και στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.

Να σας αναφέρω ένα παράδειγμα  από το χώρο της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (Πολίτης, 2006).

«Συχνά οι σχολικές τουαλέτες αποτελούν τον κατ’ εξοχήν χώρο μέσα στον οποίο ευνοείται η παρενόχληση και ιδιαίτερα των κοριτσιών που αποτελούν πεδίο εισβολής για τα αγόρια. Οι καθημερινές καταγγελίες των κοριτσιών για τέτοιες  «επιδρομές» είναι ενδεικτικές του τρόπου παραστασιακής επιτέλεσης ενός βίαιου ανδρισμού. Συχνά δεν δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στις καταγγελίες αυτές, γεγονός που οδηγεί συχνά να μην καταγγέλλονται ανάλογα περιστατικά με αποτέλεσμα οι μαθήτριες να θεωρούν αυτές τις συμπεριφορές ως αναπόφευκτο τμήμα της καθημερινότητάς τους στο σχολείο. Επιπλέον, αυτό οδηγεί τις γυναίκες αργότερα να μη μπορούν να αναγνωρίσουν ότι υφίστανται σεξουαλική παρενόχληση καθώς ο σεξισμός θα έχει διαποτίσει την πρακτική των καθημερινών έμφυλων σχέσεων και θα τις έχει κάνει ως γυναίκες να προσαρμόζουν τη θηλυκότητά τους στις απαιτήσεις των ανδρών.

Ένας δάσκαλος και μία δασκάλα που είναι εφημερεύοντες συζητούν κατά την ώρα του διαλείμματος. Δύο κορίτσια της Στ’ τάξης διαμαρτυρονται ότι μερικά αγόρια μικρότερης ηλικίας έρχονται και μπαίνουν στις τουαλέτες των κοριτσιών. Ο ένας εκπαιδευτικός διακόπτει για λίγο τη συζήτηση και με αυστηρό ύφος τους λέει: «Πες τους να φύγουν γρήγορα, γιατί έρχομαι εκεί!». Μετά συνεχίζει τη συζήτησή του, σα να μην είχε διατυπωθεί καμία απολύτως καταγγελία.»

Όπως ανέφερα και προηγούμενα, το ζήτημα της έμφυλης βίας έχει να κάνει και με την παιδεία, με αντιλήψεις και συμπεριφορές για να δούμε τι κάνει ή τι μπορεί να κάνει το σχολείο.

Η σεξουαλική παρενόχληση αποτελεί για τα αγόρια μια πρακτική άσκηση εξουσίας και δύναμης πάνω στα κορίτσια. Το σχολείο φαίνεται να μην ενδιαφέρεται και τόσο πολύ γι’ αυτό το ζήτημα και δε φαίνεται ικανό –ή/και πρόθυμο- να καταπολεμήσει το φαινόμενο με την υιοθέτηση μιας αντι-σεξιστικής πολιτικής. Με τη λογική αυτή, «παιδαγωγεί» μαθητές και μαθήτριες με την ιδέα ότι αυτού του είδους η συμπεριφορά είναι λίγο-πολύ αποδεκτή. Επίσης, συμπεριφορές παρενόχλησης που δε δημιουργούν έντονα φαινόμενα διάρρηξης των σχολικών κανόνων αφήνονται να περάσουν απαρατήρητες.

Πάντως πολλοί άνδρες και γυναίκες εκπαιδευτικοί ελαχιστοποιούν τη σημασία της παρενόχλησης με την προβολή  επιχειρημάτων που παραπέμπουν ευθέως σε προ-επιστημονικούς βιολογισμούς. ‘Ετσι, όμως επιτυγχάνεται μια άμεση αναγνώριση της σεξουαλικότητας των αγοριών –σε αντίθεση με αυτή των κοριτσιών, η οποία καταπιέζεται και αποσιωπάται, εφαρμόζοντας για άλλη μια φορά δύο μέτρα και δύο σταθμά για την ανδρική και τη γυναικεία σεξουαλικότητα. Με αυτό τον τρόπο, η παρενόχληση –για μια ακόμα φορά- κανονικοποιοείται και εγκρίνεται[2].

Συμπερασματικά

Στο βαθμό που η βία αποτελεί μια επιδεικτική δραματουργική επιτέλεση  ηγεμονικού ανδρισμού χρειάζεται άμεσα το σχολείο ως κυρίαρχο πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώνονται οι μορφές θηλυκότητας και ανδρισμού να παρέχει τη δυνατότητα για συγκρότηση και άλλων μορφών ανδρισμού πριν είναι πολύ αργά.  Ταυτόχρονα πρέπει να πάψει το  ζήτημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης των μαθητών/τριών να περιστοιχίζεται με ένα πέπλο σιωπής. Αυτό βέβαια μας παραπέμπει στην αναγκαιότητα για μια αντισεξιστική εκπαίδευση ως ένα οργανικό τμήμα του οράματος για ένα δημοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο.

 


[1] Βλ. Φ. Πολίτης (2006)  Οι «Ανδρικές Ταυτότητες» στο Σχολείο -Ετεροσεξουαλικότητα, Ομοφυλοφοβία και Μισογυνισμός, Προλογικό Σημείωμα: Δ. Κογκίδου. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

[2] Για μια πληρέστερη κατανόηση και ενημέρωση βλ. Εγχειρίδιο Συμβουλευτικής για τη Σεξουαλική Παρενόχληση στο Χώρο Εργασίας (προς εργαζόμενες, εργοδότες και κοινωνικούς φορείς) στην σελίδα της Γραμματείας Ισότητας http://www.isotita.gr/index.php/info/1255

 

*Εισήγηση στην εκδήλωση “Δώσε τέλος στη σιωπή”, στην Ξάνθη, 9 Μαρτίου 2013

 

Δείτε ακόμα

Ο καθημερινός βιασμός και η ατιμωρησία

Ριζοσπαστικός φεμινισμός στην εποχή και τη χώρα των τεράτων

Πανελλαδικό Κάλεσμα από την Πρωτοβουλία κατά της ομοφοβίας Ξάνθης για πορεία – εκδήλωση για τη βία κατά των γυναικών το Σάββατο 9 Μάρτη στην Ξάνθη

Μια ανταπόκριση από την Ξάνθη

 

 

Share

Η ζωή ενός ομοφυλόφιλου στην Κίνα

O Xiao Bin είναι ομοφυλόφιλος παντρεμένος με μία γυναίκα εδώ και επτά χρόνια. Η ζωή του δεν διαφοροποιείται ουσιαστικά από αυτή του 90% των ομοφυλόφιλων στην Κίνα. Η κινεζική κοινωνία σταδιακά αλλάζει, ωστόσο οι ομοφυλόφιλοι ζουν ακόμα στη σκιά. Ο 42χρονος Τσιάο αποκάλυψε την προσωπική του ιστορία στο Spiegel με την προϋπόθεση πως το όνομά του θα άλλαζε.

Ενώ η γυναίκα του Xiao είναι στην τουαλέτα, ο Lian εραστής του Xiao τον πλησιάζει. Ο Xiao τον αγκαλιάζει. Στη συνέχεια ο Lian φεύγει και πάλι στα κρυφά. Ο Lian είναι υπάλληλος στο εστιατόριο του Xiao, ένα μικρό εστιατόριο που βρίσκεται ακριβώς κάτω από το διαμέρισμά του στην πόλη Tianjin.

Ο Xiao πίστευε πως θα μπορούσε να κρατήσει για πάντα μυστική τη σχέση του με τον Lian, ωστόσο όλα αποκαλύφθηκαν όταν μια μέρα η γυναίκα του του είπε «φαίνεσαι πολύ πιο ευτυχισμένος όταν βρίσκεσαι με αυτόν τον άνθρωπο στο κρεβάτι».

Σύμφωνα με έρευνα του πανεπιστημίου Qingdao στην Κίνα υπάρχουν πάνω από 30 εκατομμύρια ομοφυλόφιλοι, άνδρες και γυναίκες. Το 90% των ομοφυλόφιλων ωστόσο συνεχίζει να έχει εικονικούς γάμους. Μερικοί έχουν και παιδιά. Όταν ο Xiao αποφάσισε να παντρευτεί τη Hong Zhao είχε ως στόχο να παραμείνει πιστός σε αυτά που ορίζει η κοινωνία της Κίνας και να κάνει ευτυχισμένους τους γονείς του. Δεν μπορούσε να φανταστεί πόσο δύσκολη θα γινόταν η ζωή του με αυτήν την απόφαση.

Ο Xiao θυμάται την πρώτη φορά που προσπάθησε να αποκαλύψει την αλήθεια στον πατέρα, τότε που ήταν ακόμα νεαρός. Μόλις είχε χωρίσει με την τότε κοπέλα του όταν ο πατέρας του προσπάθησε να μάθει τι είχε συμβεί. Όπως σημειώνει ο Xiao ποτέ δεν τα πήγαινε καλά με τις κοπέλες και αυτό είχε προκαλέσει ερωτηματικά στους γονείς του. Κατά τη διάρκεια της έντονης κουβέντας με τον πατέρα του, ο Xiao χάνει την υπομονή του και αποκαλύπτει την αλήθεια…

«Είμαι ομοφυλόφιλος. Δεν μου αρέσουν οι γυναίκες», του είπε. «Μην προσπαθείς να ξεφύγεις, μην ψάχνεις για δικαιολογίες», του απάντησε ο πατέρας μη θέλοντας να πιστέψει την αποκάλυψη του γιου του. «Βγαίναμε τέσσερα χρόνια και δεν έχω αγγίξει ούτε το χέρι της», συνέχισε ο Xiao. Ακολούθησε η έκρηξη του πατέρα. «Έξω. Φύγε έξω από το σπίτι μου!» του φώναξε.

Ο Xiao φοβήθηκε πως η οικογένειά του δεν πρόκειται να του μιλήσει ποτέ ξανά. Ήθελε να ξεχάσει την οργή του πατέρα του, τα δάκρυα της μητέρας του. Τα συναισθήματά του ήταν αντικρουόμενα. Από τη μία ο Xiao ένιωθε οργή και θλίψη από την άλλη ένιωθε ελεύθερος. Σχεδίαζε να μην επιστρέψει ποτέ πίσω.

Σε πολλές χώρες η καταπίεση που δέχονται οι ομοφυλόφιλοι προέρχεται από τη Θρησκεία. Στην Κίνα η πηγή της καταπίεσης είναι η οικογένεια. Ο γάμος και η πατρότητα αποτελούν βασικούς στόχους για κάθε άνδρα στην Κίνα και άρα ο ομοφυλόφιλος, σύμφωνα με τους κοινωνικούς κανόνες, δεν εκπληρώνει το καθήκον του.

Υπήρχαν στιγμές που ο Xiao απολάμβανε την ελευθερία του μακριά από το πατρικό του και την οικογένειά του. Γνώρισε και εντάχθηκε στην ομοφυλοφιλική κοινότητα του Πεκίνο, ωστόσο υπήρχαν και φορές που ήθελε μια άλλη ζωή. Ήθελε να αλλάξει. Δούλεψε σε εκκλησία πιστεύοντας πως ο Θεός θα μπορούσε να τον «θεραπεύσει». Στη συνέχει ταξίδεψε για να βρει τον εαυτό του. Χωρίς χρήματα πλέον επιστρέφει στο σπίτι του. Περίμενε πως οι γονείς του θα τον διώξουν και πάλι, όμως τελικά η υποδοχή που του επιφύλαξαν ήταν πολύ θερμή. «Μπορώ να αλλάξω» τους είπε συγκινημένος.

Ακολούθησε ο γάμος με τη Hong. Και για τους δύο ήταν μια ελπίδα για μια καινούργια καλύτερη ζωή. Η Hong ήθελε να αφήσει πίσω τα δύσκολα παιδικά χρόνια που είχε και ο Xiao πίστευε πως με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να «θεραπευτεί» οριστικά. Τελικά όμως τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως περίμεναν. Σε επτά χρόνια γάμου οι ερωτικές επαφές τους ήταν ελάχιστες, ενώ και τα ευρήματα της Hong που μαρτυρούσαν την ομοφυλοφιλία του συζύγου της παρέμειναν κρυφά. Οι δυο τους ποτέ δεν μίλησαν για αυτά.

Πριν από τέσσερα χρόνια ο Xiao γνώρισε τον Lian. Συχνά ονειρευόντουσαν πως κάποια μέρα δεν θα χρειάζεται πλέον να κρύβονται. Όπως αναφέρει το Spiegel στο δημοσίευμά του υπάρχουν ενδείξεις πως η κινεζική κοινωνία σταδιακά αλλάζει. Τον Οκτώβριο του 2012 στην πόλη Ningde έγινε ο πρώτος γάμος ομοφυλόφιλων στη χώρα. Πλήθος κόσμου συνέρρευσε κυρίως από περιέργεια. Κάθε χρόνο πραγματοποιείται στη Shanghai η «παρέλαση υπερηφάνειας», ενώ οι οργανώσεις για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων συνεχώς αυξάνονται.

Ωστόσο η κοινωνία παραμένει βαθιά διχασμένη, σύμφωνα με το γερμανικό περιοδικό. «Θα χρειαστούν δεκαετίες για να αποδεχτεί η κοινωνία του ομοφυλόφιλους», δηλώνει ο Stephen Leonelli επικεφαλής της μεγαλύτερης οργάνωσης για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων στο Πεκίνο.

Για τον Xiao όμως τότε θα είναι αργά. Όταν η γυναίκα του ανακάλυψε την ερωτική σχέση που είχε με τον Lian σκέφτηκε πως θα τον αφήσει. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν συνέβη. «Δεν είσαι ομοφυλόφιλος. Είσαι συναισθηματικά ανώριμος. Θα περιμένω μέχρι να είσαι έτοιμος για εμάς», του είπε. Ο Xiao σκέφτηκε το διαζύγιο ωστόσο φοβήθηκε την αντίδραση της οικογένειάς του αλλά και την αντίδραση της κοινωνίας. Στην Κίνα οι διαζευγμένες γυναίκες αντιμετωπίζονται ως «ελαττωματικό προϊόν», όπως σημειώνει το Spiegel, και δύσκολα μπορούν να βρουν νέο σύζυγο και να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους.

«Μπορείς να κοιμάσαι με άλλους άντρες αν θέλεις», πρότεινε ο Xiao στη σύζυγό του. «Δεν έχει σημασία πως θα το αντιμετωπίσω. Πάντως δεν πρόκειται να το αντιμετωπίσω με τον ίδιο τρόπο με εσένα», του απάντησε. Κανείς από τους δύο δεν είχε τη δύναμη να διαλύσει το γάμο.

Η Hong είχε πλέον την επιθυμία για ένα παιδί, ωστόσο ο Xiao σκέφτηκε το μέλλον του παιδιού μέσα σε μια οικογένεια όπως τη δική του. Τι θα συμβεί στο παιδί; διερωτήθηκε και αποφάσισε πως δεν πρέπει να κάνουν παιδί. Λίγες εβδομάδες αργότερα έμαθε πως έχει AIDS. Η πρώτη σκέψη του όπως αναφέρει ήταν η Hong. Ευτυχώς αυτή δεν είχε προσβληθεί από τον ιο.

Το ποσοστό των ομοφυλόφιλων που έχουν προσβληθεί από τον ιο του HIV (5%) είναι διπλάσιο από το μέσο όρο στην κοινωνία, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Υγείας της χώρας. Η Hong και πάλι όμως δεν απομακρύνθηκε. Πηγαίνει ακόμα μια φορά την εβδομάδα στο σπίτι του συζύγου της και ξαπλώνει δίπλα του. Ο Xiao συνεχίζει να είναι επίσης με τον Lian. Μερικές φορές σκέφτεται πως θα ήθελε η Hong να τον είχε μισήσει και να τον είχε διώξει από τη ζωή της. Έτσι δεν θα ένιωθε και αυτός ένοχος για ό,τι έχει συμβεί.

Πηγή: tvxs

 

 

Share

Πώς κατασκευάζονται οι ρόλοι στον ελληνικό κινηματογράφο του ’50 και του ’60: Δεσποινίς Διευθυντής

η Σοφία Ξυγκάκη ρωτά τη Γεωργία Ξανθοπούλου

Η Γεωργία Ξανθοπούλου γεννήθηκε το 1986 στην Αθήνα και, αφού τελείωσε το σχολείο και άφησε διαδοχικά δυο Σχολές στη μέση, το Χημικό και το Πανεπιστήμιο του Πειραιά, το 2007 έφυγε για τη Σκωτία για να σπουδάσει κινηματογράφο επειδή αυτό  επιθυμούσε πάντα να κάνει. Όταν ήρθε η ώρα να διαλέξει θέμα για την πτυχιακή της εργασία, κατάλαβε ότι μπορεί να συνδυάσει μια από τις αγαπημένες της ελληνικές ταινίες με κάποιες από τις πιο ενδιαφέρουσες θεωρίες με τις οποίες είχε έρθει σε επαφή κατά την διάρκεια των σπουδών της. Και έτσι γεννήθηκε η πτυχιακή της: πώς κατασκευάζονται οι ρόλοι των δύο φύλων μέσα από τον Ελληνικό κινηματογράφο του ’50 και ’60, παίρνοντας ως παράδειγμα την ταινία Δεσποινίς Διευθυντής του 1964. Στη συνέχεια επέστρεψε στην Ελλάδα και γράφει για ένα αγγλόφωνο σάιτ που δημιούργησε η αδερφή της, και στο οποίο δημοσιεύει όποιος έχει πάθος με το σινεμά και θέλει να μοιραστεί την γνώμη του με άλλους ανθρώπους που ενδιαφέρονται για το ίδιο πράγμα/θέμα.

Γιατί επέλεξες αυτό το θέμα για την πτυχιακή σου;

Το συγκεκριμένο θέμα το επέλεξα πρώτα απ’ όλα γιατί καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών μου ασχολιόμουν με θεωρίες που, τις περισσότερες φορές,  ήταν σχεδόν αδύνατο να εφαρμόσω στον Ελληνικό κινηματογράφο. Ήθελα να μιλήσω για το γεγονός ότι μερικές θεωρίες, ενώ ποζάρουν ως οικουμενικές, τελικά μπορούν να εφαρμοστούν σε ένα πολύ συγκεκριμένο κομμάτι του σινεμά: το Χόλυγουντ – και ότι, επίσης, οι κινηματογραφικές σχολές διαφόρων χωρών είναι επηρεασμένες απ’ αυτό. Άρα προσπάθησα να ορίσω τον Ελληνικό κινηματογράφο της δεκαετίας του ’60 ως διαφορετικό λόγω της πολύ ιδιαίτερης και ισχυρής κουλτούρας που, όμως, αρχίζει να επηρεάζεται εμφανώς απ’ την αμερικάνικη κινηματογραφική βιομηχανία. Μία απ’ τις πιο ενδιαφέρουσες θεωρίες ήταν αυτή της Judith Butler σύμφωνα με την οποία οι ρόλοι των δύο φύλων είναι απλά ρόλοι, που κατασκευάζονται από την κοινωνία και αυτό δεν ισχύει  μονάχα για τους κοινωνικούς ρόλους των δύο φύλων αλλά για όλους. Από τις δουλειές που θεωρούνται ανδρικές ή γυναικείες μέχρι τα κουσούρια, τις συνήθειες, τα ταλέντα, τις κλίσεις, τα γούστα και τη σεξουαλική προτίμηση που ταυτίζονται αντίστοιχα με το ανδρικό ή το γυναικείο φύλο. Δηλαδή το φύλο -sex- κάποιου είναι μόνο ανατομικό και ό,τι άλλο μπορεί να θεωρείται από τις δυτικές κοινωνίες ταυτόσημο με αυτό -gender- είναι κατασκεύασμα και όχι κάτι με το οποίο γεννιέται κανείς.

Γιατί επέλεξες ως παράδειγμα την ταινία «Δεσποινίς διευθυντής»;

Θεώρησα ότι  η Δεσποινίς Διευθυντής θα βοηθούσε πολύ στην συζήτηση αυτή, αφού είναι μια ταινία δημοφιλής, και παίζει πολύ έξυπνα με τον ρόλο της γυναίκας ως  κοινωνικό κατασκεύασμα. Μια ταινία γυρισμένη το 1964 η οποία, άθελά της, θίγει  το θέμα των προσδοκιών που οι κοινωνίες θέτουν  για τους άνδρες και για τις γυναίκες, αλλά και το πώς το εκλαμβάνουν και αντιδρούν όσοι/ες  δεν ανταποκρίνονται σε αυτές.

Τι ρόλο παίζει το γεγονός ότι η πρωταγωνίστρια κάνει «ανδρική» δουλειά;

Η Λίλα είναι πολιτικός μηχανικός που διαπρέπει σε έναν  ανδροκρατούμενο, για την εποχή, χώρο εργασίας, κι αυτό είναι πολύ σημαντικό  γιατί όλοι  την αντιμετωπίζουν ως άνδρα και η ίδια δεν νοιώθει αρκετά γυναίκα, ώστε να μπορεί να πλησιάσει τον υφιστάμενό της Σαμιωτάκη με τον οποίο είναι ερωτευμένη. Άρα η θεωρητικά ανδρική φύση της Λίλας – αποτέλεσμα του ότι έχασε την μητέρα της μικρή και μεγάλωσε με τον πατέρα της-, την εμποδίζουν να εκπληρώσει τον σκοπό της ως γυναίκα: να σαγηνεύσει έναν άνδρα με στόχο να κάνει οικογένεια. Επίσης, η θέση της, ως διευθύντρια όλων των ανδρών της εταιρείας στην οποία δουλεύει, εμπνέει σεβασμό που μοιάζει ασυμβίβαστος με το φύλο της, αφού κανείς άνδρας δεν  περίμενε, εκείνη την εποχή, να έχει προϊσταμένη μια όμορφη και θελκτική γυναίκα την οποία  σε άλλη περίπτωση  θα έβλεπε ερωτικά. Το επάγγελμά της, η παιδεία της και η θέση της, ενώ για έναν άνδρα θα ήταν προτέρημα και θα ήταν περιζήτητος, για μία γυναίκα είναι τα εμπόδια που εμφανίζονται  στο να βρει ταίρι.

Το πιο ενδιαφέρον μέρος της ταινίας είναι ότι, ενώ ξεκινάει με  τρόπο τέτοιο που θεωρείς ότι κατακρίνει τη Λίλα ως χαρακτήρα και θα παρακολουθήσεις μια ταινία όπου στο τέλος η πρωταγωνίστρια θα έχει αλλάξει και θα έχει «ανακαλύψει» την παραδοσιακή γυναικεία πλευρά που σίγουρα κρύβει μέσα της, δεν γίνεται κάτι τέτοιο. Οι αντίστοιχες ταινίες του Χόλυγουντ παρουσιάζουν τις γυναίκες καριέρας ως καταπιεσμένες, συναισθηματικά και ερωτικά.  Σ’ αυτές τις ταινίες, ο έρωτας για έναν άνδρα  τις κάνει να αισθανθούν, να γελάσουν και να συνειδητοποιήσουν ότι η προηγούμενη κατάσταση -η οποία ταυτίζεται με την υπεροχή της γυναίκας στον επαγγελματικό τομέα- ήταν κάτι που δεν τους ταίριαζε πραγματικά, αφού νοιώθουν πολύ πιο χαλαρές ως ερωτευμένες παρά ως γυναίκες καριέρας. Ουσιαστικά, ορίζουν την καριέρα ως το αντίθετο του έρωτα, αλλά και της ίδιας της γυναικείας φύσης, αφού μια επιτυχημένη γυναίκα  και μάλιστα σ’ έναν, θεωρητικά, ανδρικό τομέα δεν μπορεί να αγαπηθεί, ούτε ν’ αγαπήσει.

Πώς ντύνεται η Λίλα;

Παρότι η Λίλα  παρουσιάζεται αυστηρή επειδή ντύνεται σοβαρά, με σκούρα χρώματα και δεν ξέρει καθόλου να φερθεί σαν «γυναίκα», δεν εμφανίζεται ως «αφύσικη», προτείνοντας έτσι μια διαφορετική ερμηνεία της γυναίκας καριέρας  από τις ταινίες του Χόλυγουντ που είπα παραπάνω. Αντιθέτως, οι υπόλοιπες παραδοσιακές γυναίκες σκιαγραφούνται ως αδύναμες, σαχλές και χαμηλότερης ηθικής.

Η Αθηνά, η ξαδέλφη  της, παρουσιάζεται ως κλασική «γυναικεία» αντίστιξη που προσπαθεί να διδάξει στη Λίλα την πρέπουσα συμπεριφορά..

Η Αθηνά που προσπαθεί να μάθει στην Λίλα πώς να είναι  «γυναίκα», είναι χρυσοθήρας και παντρεύεται μόνο για τα λεφτά. Με τη Λίλα τα πάνε καλά αλλά, αντί να την βοηθήσει, οι συμβουλές της πάνω σε «γυναικεία» θέματα SOS όπως φουστάνια, κους κους, χάλι γκάλι κλπ καταλήγουν να αποπροσανατολίζουν την Λίλα παρά να την βοηθάνε.

Και η ανταγωνίστρια;

Η αντίζηλος της Λίλας, Βίκυ, που τα έχει με τον Σαμιωτάκη, παρουσιάζεται ως χαζή και σαχλή  η οποία θέλει απλά να περνάει καλά. Σίγουρα  η ταινία δεν είχε κανένα σκοπό να κάνει κάποιο συνειδητό σχόλιο για τον ρόλο της γυναίκας ως κατασκεύασμα της πατριαρχικής κοινωνίας. Παρ όλα αυτά, ο χαρακτήρας της Λίλας είναι ένα ακούσιο σχόλιο για το πώς οι γυναίκες της εποχής πρέπει να δώσουν βάση στην μόρφωσή τους και την καριέρα τους μιας κι η Λίλα, τελικά, έτσι πάει μπροστά και στον έρωτα, αφού ο Σαμιωτάκης την ερωτεύεται και την θαυμάζει ακριβώς επειδή δεν είναι σαν τις άλλες.

Και πώς μας το δείχνει η ταινία αυτό;

Υπάρχει μια στιχομυθία στο τέλος της ταινίας που θίγει ακριβώς αυτό. Ο Σαμιωτάκης της λέει ότι θεωρούσε ότι η Λίλα στεκόταν ψηλά και ήθελε να ανέβει αυτός. Η Λίλα, λανθασμένα, πίστεψε ότι πρέπει να κατέβει αυτή. Η υπεροχή της στον επαγγελματικό τομέα, δηλαδή, παρουσιάζεται ως πρόβλημα. Αλλά  ένα πρόβλημα που δεν λύνεται,  εν τέλει, υποβιβάζοντας τη γυναίκα ώστε να διατηρηθεί η ισχύουσα ιεραρχία. Η Λίλα και ο Σαμιωτάκης φιλιούνται και αφήνει τον χαρτοφύλακα της, σύμβολο της θέσης της, να πέσει κάτω. Δεν υπάρχει, όμως, ούτε για ένα λεπτό  η υπόνοια ότι ο Σαμιωτάκης αποκτά τον έλεγχο της κατάστασης, όπως γίνεται στις αντίστοιχες ταινίες του Χόλυγουντ όπου η γυναίκα «δαμάζεται». Η Λίλα αλλάζει κατά τη διάρκεια της ταινίας,  αλλά όχι τόσο όσο ο Σαμιωτάκης, ο οποίος αρχίζει ως επιπόλαιος γυναικάς, συνεχίζει ως άνδρας  που, για να  κατακτήσει τη γυναίκα που θέλει, διαβάζει και κοπιάζει και καταλήγει να νοιώθει πια ότι μπορεί να την πλησιάσει για να της πει ότι του αρέσει όπως αυτή είναι. Η Λίλα  είναι τελικά πιο  «ανδρικός» χαρακτήρας από τον Σαμιωτάκη αλλά και από όλους τους άνδρες οι οποίοι παρουσιάζονται ως επιπόλαιοι ή μπερδεμένοι από τα «ανδρικά» τους καθήκοντα.

Στον εργασιακό χώρο πώς αντιμετωπίζει την πρωταγωνίστρια το  προσωπικό;

Οι περισσότεροι χαρακτήρες παρουσιάζονται στερεοτυπικά: οι γυναίκες σαχλές, έχοντας το νου τους μόνο στο φλερτ, ζηλεύουν τη Λίλα, οι άνδρες γελοιογραφίες των ανδρικών συμπεριφορών, του γλεντζέ ή του κολλημένου με τις γυναίκες μπερμπάντη, κανένας δεν ασχολείται με τη δουλειά του. Όλοι όμως μένουν άναυδοι με την ομορφιά και τις ικανότητες της Λίλας.

Η Λίλα δεν έχει μητέρα, μόνο πατέρα –  πώς παρουσιάζεται αυτός και η σχέση του μαζί της;

Ο πατέρας της είναι  γλύκας, έχει προσπαθήσει να την μεγαλώσει όσο πιο καλά μπορεί, αλλά η Λίλα είναι ο άνδρας του σπιτιού, όπως φαίνεται από την πρώτη σκηνή όπου ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος φοράει  ποδιά και μαγειρεύει για την Λίλα  που ετοιμάζεται να πάει στη δουλειά. Παρ όλα αυτά, δεν είναι ικανός να τη συμβουλέψει  για τα ερωτικά της αφού, ως πατέρας και άνδρας, δεν έχει καταλάβει τίποτα. Ο χαρακτήρας του πατέρα διακωμωδεί  μάλλον τον θεσμό της οικογένειας και την τάση των μελών της να ανακατεύονται σε κάθε πτυχή της ζωής του ατόμου. Οι ελληνικές κωμωδίες εκείνης της εποχής κάνουν μια μίξη της χολιγουντιανής και της ελληνικής κουλτούρας. Οι πρωταγωνιστές μιας αντίστοιχης ρομαντικής κομεντί του Χόλυγουντ  θα παρουσιάζονταν ως άτομα τελείως ανεξάρτητα και γι’ αυτό θα δυσκολεύονταν να σμίξουν,  αφού δεν θα ήθελαν να αποχωριστούν την ανεξαρτησία τους. Στην ελληνική εκδοχή, αντίθετα, τόσο ο πατέρας της Λίλας όσο και η μητέρα του Σαμιωτάκη μπλέκονται στην ζωή τους διαρκώς, δημιουργώντας παρεξηγήσεις, όπως όλοι οι γονείς στις ελληνικές ταινίες,  αν και χωρίς να παίζουν κάποιο άλλο ρόλο στην τελική ένωση του ζευγαριού.

Στο φιλικό περιβάλλον τι ρόλο παίζουν οι φίλοι του πρωταγωνιστή και το περίφημο πάρτι;

Το πάρτι είναι μια από τις πιο ενδιαφέρουσες σκηνές αφού ίσως εδώ φαίνεται πιο καθαρά πώς η ταινία παρουσιάζει τους ανδρικούς χαρακτήρες σε σχέση με τους κοινωνικούς τους ρόλους: «αντρικοί» καβγάδες, μάτσο συμπεριφορές γιατί, υπονοείται, οι άντρες έτσι φέρονται. Ο ένας φίλος του πρωταγωνιστή υπάρχει μόνο και μόνο για να μπορούμε να ακούσουμε τις σκέψεις του πρωταγωνιστή, αφού μόνο σ’ αυτόν εκμυστηρεύεται τις απόψεις του για τη Λίλα, τη Βίκυ και τις γυναίκες γενικότερα, και δεν παίζει κάποιον άλλο ρόλο στην πλοκή της ταινίας, θεωρώ.

Με τι «χάπι εντ» κλείνει η ταινία;

Το  «χάπι εντ»  ενώνει τους δύο πρωταγωνιστές, αλλά  δεν δείχνει γάμο στο τέλος. Πιθανώς κι  εδώ ν’ ακολουθεί τις χολυγουντιανές σκρούμπολ κωμωδίες στις οποίες δεν ενδιέφερε τόσο η τελετή όσο το να σμίξει ένα φαινομενικά αταίριαστο ζευγάρι. Στον ελληνικό κινηματογράφο της εποχής, πάντως, ένα ζευγάρι που έσμιγε, παντρευόταν και ο γάμος ήταν, στην συντριπτική πλειοψηφία των ταινιών, η τελευταία σκηνή της ταινίας. Η τελετή, που υπονοεί  την αρχή μιας οικογένειας και τον ερχομό ενός παιδιού, ήταν ουσιαστικά το  «χάπι εντ». Όχι τόσο η ένωση ενός ερωτευμένου ζευγαριού όσο η συνέχιση αυτού του παραδοσιακού δεσμού, πολύ βασικού για την ελληνική κουλτούρα, της οικογένειας. Η Λίλα και ο Αλέκος δεν παντρεύονται ον σκρην και θυμάμαι ότι, όταν το έβλεπα μικρή, ούτε τότε θεωρούσα ότι παντρεύονται. Η ταινία το αφήνει ανοιχτό. Η Λίλα και ο Αλέκος μιλάνε πια ως ίσοι. Και, παρότι η Λίλα έχει δεχτεί ένα πλήγμα στον εγωισμό της με το πάρτι  και παραιτείται από τη δουλειά της,  σε κανένα πλάνο της ταινίας δεν  υπονοείται ότι δεν θα δουλέψει και ότι θα αρκεστεί στο να είναι νοικοκυρά. Δεν ανακάλυψε αυτήν τη  «φύση» της κατά τη διάρκεια της ταινίας. Και αυτό είναι το  «χάπι εντ»!

 

 

Share

«Γκομενικό»…

του Νίκου Νικήσιανη

Προτού ακόμα διαταχθεί η συνήθης διοικητική εξέταση για τα «αίτια της αυτοκτονίας», οι διοικούντες του στρατοπέδου 616 στο Έβρο είχαν ήδη φροντίσει να διαρρεύσουν την –επίσης συνήθη- ετυμηγορία: «γκομενικό»… Οι περισσότεροι ανά την Ελλάδα συνάδελφοί τους άλλωστε δεν φαίνεται να χρειάζονταν αυτή την επιβεβαίωση, αφού έτσι κι αλλιώς όποτε ακούν για αυτοκτονία, με ύφος βαθυστόχαστου σκυλά, χαμογελούν και διαβεβαιώνουν ότι «καμιά πουτάνα θα τον παράτησε».

Η δικαιολογία αυτή άλλωστε ταιριάζει γάντι στον απύθμενο σεξισμό του ελληνικού στρατού· ένα σεξισμό που ξεπερνά τις δεδομένες στον υπόλοιπο κόσμο διακρίσεις κοινωνικών ρόλων, για να επιστρέψει στα τάρταρα της πατριαρχικής μας ιστορίας, ανάγοντας τις γυναίκες συνολικά σε απλά εργαλεία πρόσκαιρης αυτοϊκανοποίησης. Εντάξει, το υπόβαθρο είναι μάλλον ήδη πρόσφορο, αλλά δεν πρέπει να υποτιμήσουμε τον ενεργό ρόλο που παίζει η ίδια η «στρατιωτική εκπαίδευση» στη διαιώνιση αυτής της ιδεολογίας. Είπαμε: η βασική αποστολή του στρατού είναι να «σε κάνει άντρα».

Αν πάλι σου φαίνεται παράλογο να αυτοκτονούν είκοσι χρονών παιδιά για «γκομενικά» και πάντα μόνο μέσα στο στρατό, έχουμε και πιο ψαγμένες φήμες: ειδικά στον Έβρο λοιπόν, τους τρώνε οι Τούρκοι λαθρέμποροι και μετά κάποιοι τα κουκουλώνουν, μιλώντας για αυτοκτονία. Τώρα, πώς βρέθηκε ο τούρκος λαθρέμπορας μέσα στο Στρατόπεδο, δίπλα στη σκοπιά, πήρε το όπλο του φαντάρου, έβγαλε τα αβολίδωτα και τον πυροβόλησε, μικρή σημασία έχει για τους εθνικούς συνομωσιολόγους. Αυτό που έχει σημασία ότι «φταίνε οι άλλοι».

Και για αυτήν όμως την αυτοκτονία, όπως και για τις προηγούμενες και για τις επόμενες, δεν φταίνε κάποιοι άλλοι, φταίει η πολύ συγκεκριμένη στρατιωτική ιεραρχία: από τον τελευταίο ΕΠΟΠ λοχία, ως τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Αυτή που συντηρεί, διοικεί, αναπαράγει, οργανώνει αυτό το μηχανισμό ιδεολογικής υποταγής, ηθικής εξαθλίωσης, σωματικής καταστολής και τελικά θανάτου. Αυτή που διατηρεί εσκεμμένα και σχεδιασμένα αυτά τα ‘ακραία’ στρατόπεδα, για να κατεβάζει το πήχη δικαιωμάτων σε όλο το στρατό και να μπορεί να επισείει την απειλή της δυσμενούς μετάθεσης. Στη Λήμνο για παράδειγμα, «το τρίγωνο των Βερμούδων», όπου ανήκει και το περίφημο 616, χρησιμοποιείται συνειδητά ως απειλή, όπως το ίδιο ισχύει σε μικρότερη κλίμακα με το αντίστοιχο μαύρο τοπικό 290.

Προφανώς, οποιοσδήποτε φτάσει στο σημείο να αυτοκτονεί, δεν το κάνει για να καταγγείλει τους ανώτερούς του ή εξαιτίας της δικής του συμπεριφοράς. Μπορεί να έχει χίλια άλλα προσωπικά προβλήματα, αισθηματικά, οικονομικά, οικογενειακά ή ό,τι άλλα. Όπως ακριβώς οι δεκάδες συμπολίτες που έχουν αυτοκτονήσει μέσα στην κρίση. Πάλι, όλο και κάποιος «σοβαρός» μανδραβέλειος αναλυτής βρισκόταν να εξηγήσει ότι ο «τραγικός αυτόχειρας» είχε προσωπικά προβλήματα, είχε πάρει μεγάλα δάνεια κοκ, και συνεπώς δεν πρέπει να «εκμεταλλευόμαστε μικροπολιτικά» τη μνήμη του.

Είναι όμως η συνολική συνθήκη του Στρατού, ή αντίστοιχα η συνολική συνθήκη της κρίσης, αυτή που παράγει τους θανάτους. Η αναζήτηση μίας γραμμικής αιτιότητας, όπου κάθε γεγονός έχει μία, συγκεκριμένη αιτία (ή δύο, τρεις κοκ, κάνει περίπου το ίδιο), λειτουργεί πάντα απολογητικά για τις κυρίαρχες κοινωνικές σχέσεις: για το χρέος φταίνε τα δάνεια, για τα δάνεια οι δημόσιοι υπάλληλοι, για την κρίση οι τεμπέληδες εργαζόμενοι που δεν πάνε στη Βέροια να μαζέψουν ροδάκινα, για την εγκληματικότητα οι μετανάστες. Τί δεν καταλαβαίνεις;

Ο Χίτλερ έλεγε (περίπου) ότι οι κομμουνιστές χάσανε γιατί παρουσίαζαν τα προβλήματα του λαού περίπλοκα: το κεφάλαιο, η ταξική πάλη, η υπερσυσσώρευση κοκ. Οι ναζιστές αντίστοιχα τα απλοποίησαν: τόσα εκατομμύρια άνεργοι, τόσα εκατομμύρια εβραίοι. Αυτό ακριβώς όμως παραμένει πάντα το καθήκον όλων των ριζοσπαστών: να μην ψάχνουμε εύκολες αιτίες και λύσεις. Να υποδεικνύουμε ότι ένοχο για τις αυτοκτονίες είναι όλο το στρατιωτικό κατεστημένο και, ότι και να βγάλει η υποτιθέμενη εξέταση, το ζητούμενο είναι να αλλάξουν τώρα τα πράγματα: να κλείσουν στρατόπεδα, να μειωθεί η θητεία, να ελέγχεται ο στρατός από την κοινωνία.

Πηγή: alterthess

 

 

Share

Γυναίκα και βιομηχανία πορνό: Μια νέα εποχή;

της Λίτσας Στέρπη

Το γνωρίζουμε καλά. Το διαδίκτυο έχει αναδειχτεί σε ένα πανίσχυρο χώρο επικοινωνίας και εμφανίζεται πλέον ως αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης δραστηριότητας, προσφέροντας  τα πάντα –σχεδόν- δωρεάν. Μια από τις αμφιλεγόμενες αλλά ωστόσο  ιδιαίτερα δημοφιλείς υπηρεσίες είναι και η δωρεάν διακίνηση πορνογραφικού υλικού. Ποτέ άλλοτε δεν ήταν πιο εύκολη η χρήση και παρουσίαση «ερασιτεχνικού» πορνό, από ανθρώπους της διπλανής πόρτας. Χιλιάδες σάιτς οργώνουν το διαδίκτυο και προσφέρουν δωρεάν άφθονο πορνογραφικό υλικό πάσης φύσεως.

Αυτή η απρόσμενη μέχρι πριν λίγα χρόνια εξέλιξη, είχε ένα επίσης μη αναμενόμενο αποτέλεσμα. Γιγαντιαίες εταιρείες  που δραστηριοποιούνται στο χώρο της επαγγελματικής και κάποτε σούπερ προσοδοφόρας βιομηχανίας του πορνό,  πλήττονται  πλέον σοβαρά.

Η κρίση του… «κλάδου» ανέδειξε άλλη μια ενδιαφέρουσα πτυχή. Για πρώτη φορά η βιομηχανία του πορνό έλαβε σοβαρά υπόψη της  τον γυναικείο παράγοντα. Οι γυναίκες πια, διεκδικούν ίση αντιμετώπιση με τους άντρες ακόμα και στον –άβατο έως τώρα- χώρο της βιομηχανίας πορνό. Οι «σκληρές σκηνές» που συνήθως, υποδηλώνουν πλήρη υποταγή της γυναίκας στον άντρα, αντικαθιστώνται με άλλες,  ηπιότερου σεξ, όπου οι γυναίκες έχουν ίσο αν όχι πιο ενεργό ρόλο.

Η νέα αυτή πραγματικότητα γεννά ένα άλλο ενδιαφέρον ερώτημα:  Μπορεί πια να γίνει κοινωνικά αποδεκτό το επάγγελμα της πορνοστάρ;

Εδώ οι απόψεις διίστανται και η απάντηση δεν είναι εύκολη. Πολλοί υποστηρίζουν πως το συγκεκριμένο «επάγγελμα» υποβιβάζει τον ρόλο της γυναίκας, ενώ οδηγεί τους θεατές στο συμπέρασμα πως η ίδια δεν έχει καμιά εξουσία στο σώμα της, εμφανίζοντας την σαν ένα αποκλειστικά σεξουαλικό αντικείμενο. Μέσω αυτού του ρόλου η γυναίκα υποβιβάζεται σε εικόνα, εμφανίζεται ως προϊόν και τελικά λειτουργεί ως μηχανή παραγωγής χρημάτων.

Και ο αντίλογος

Στον αντίποδα βρίσκεται η άποψη, πως αυτό το “επάγγελμα” οδηγεί την γυναίκα στο να ανακαλύψει τον εαυτό της και την σεξουαλικότητα της, ενώ αποδέχεται και αγαπάει το σώμα της.

Αμερικανοί επιστήμονες στα πλαίσια έρευνας  για την σεξουαλική συμπεριφορά και την βιομηχανία πορνό, συμπέραναν ότι οι  γυναίκες «πορνοστάρς» έχουν λιγότερα ψυχολογικά προβλήματα από τις υπόλοιπες… θνητές . Στη ίδια έρευνα υποστηρίζεται ότι η δουλειά που κάνουν αναπτερώνει το ηθικό τους, καθώς αποκτούν περισσότερη εκτίμηση για τον εαυτό τους και το σώμα τους, αποσπώντας τον θαυμασμό των ανδρών. Με βεβαιότητα επίσης, οι επιστήμονες ισχυρίζονται ότι τα ζευγάρια που παρακολουθούν μαζί μια ερωτική ταινία θα βελτιώσουν σημαντικά την σεξουαλική τους ζωή .

Την ίδια ώρα, ενδιαφέρον στοιχείο αποτελεί η αυξανόμενη παρουσία πολλών γυναικών στη βιομηχανία του πορνό θεάματος, όχι μόνο από την θέση της «ηθοποιού». Δεκάδες είναι πια οι γυναίκες που εμφανίζονται στη θέση του σκηνοθέτη ή φωτογράφου ακόμα και παραγωγού των ταινιών. Χωρίς να διαφαίνεται ότι οι «σκληρές» ταινίες πορνό θα αποτελέσουν παρελθόν, είναι εμφανής η στροφή στη περισσότερο «ερωτική» ταινία που αποστασιοποιείται από την κυριαρχία του χυδαίου.  Άλλη μία ένδειξη της προσπάθειας που καταβάλλεται να απενοχοποιηθεί το επάγγελμα της πορνοστάρ.

Πηγή: the insider

 

 

Share

Δίωξη του Pride της Θεσσαλονίκης…

της HOMOphonia – Συλλογικότητα για το Pride Θεσσαλονίκης

Στις 8 Φλεβάρη θα δικαστεί η HOMOphonia για… διατάραξη κοινής ησυχίας τη δεύτερη μέρα του Pride Θεσσαλονίκης του 2012. Συγκεκριμένα εκδικάζεται το κλητήριο θέσπισμα που θυροκολλήθηκε στο σπίτι του Γιάννη Πρώιου, σκηνογράφου του Pride. Λόγω της παραχώρησης του πεζόδρομου της οδού Αγίας Σοφίας για μία και μόνο ημέρα, ήμασταν αναγκασμένοι να ξεκινήσουμε και να ολοκληρώσουμε όλες τις εργασίες υπό την πίεση αυτού του ελάχιστου χρονικού διαστήματος που μας είχαμε στη διάθεσή μας (στήσιμο των περιπτέρων, της σκηνής και οτιδήποτε χρειαζόταν). Στον χώρο υπήρχαν λιγοστά άτομα λόγω της μεσημεριανής ώρας, ένας εκ των οποίων και ο Γιάννης Πρώιος.

Τη συγκεκριμένη ώρα χρειάστηκε να στηθεί ο ήχος επί της σκηνής και να γίνει μια τελική δοκιμή του. Μέσα στα ελάχιστα αυτά λεπτά, δυνάμεις που εναντιώνονταν στην πραγματοποίηση του Φεστιβάλ Υπερηφάνειας φρόντισαν να καλέσουν την Αστυνομία, η οποία ήρθε τάχιστα λόγω της μηδαμινής απόστασης του αστυνομικού τμήματος (πλ. Αριστοτέλους) από τον χώρο των εκδηλώσεων. Όταν οι αστυνομικοί διαπίστωσαν πως πρόκειται για τεστ ήχου, μάς διαβεβαίωσαν ότι ζητούν τα στοιχεία του Γιάννη Πρώιου μόνο για τυπικούς λόγους και ότι δεν συντρέχει κανένας λόγος ανησυχίας.

Να σημειωθεί πως εξαιτίας των εμπρηστικών δηλώσεων ορισμένων κύκλων που «δεν επιθυμούσαν» να διεξαχθεί το 1ο Φεστιβάλ ομοφυλόφιλης υπερηφάνειας (Gay Pride), τα μέλη και οι εθελοντές της HOMOphonia ήμασταν ιδιαίτερα προσεκτικοί όσον αφορά ζητήματα σεβασμού των ωρών κοινής ησυχίας και της καθαριότητας του χώρου. Λαμπρό παράδειγμα αυτής της στάσης είναι το γεγονός πως με το πέρας των εκδηλώσεων, παραδώσαμε τον δημόσιο χώρο πεντακάθαρο, χωρίς να υπάρχει ούτε ένα χαρτάκι πεταμένο κάτω.

Εμείς που οργανώσαμε περήφανοι αυτή την εκδήλωση απαίτησης σεβασμού και ισονομίας για τους ομοφυλόφιλους, δεν θα μπορούσαμε να μην σεβαστούμε τη χρήση του δημόσιου χώρου και τους συμπολίτες μας. Και επειδή από τα γεγονότα κρίνεται κανείς, όλοι οι καταστηματάρχες της περιοχής μάς συνεχάρησαν για την άρτια διοργάνωση και την πολιτισμένη συμπεριφορά. Βέβαια, δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς το ίδιο για τη θλιβερή εικόνα ελάχιστων ατόμων, οι οποίοι καθοδηγούμενοι από την άγνοια και το μίσος σε κάθε τι διαφορετικό, επιδίωξαν να ματαιώσουν το Pride, και μάλιστα με τρόπο που δεν συνάδει σε μια σύγχρονη, δημοκρατική και πολιτισμένη κοινωνία.

Όποιοι και να κρύβονται πίσω απ’ αυτές τις ενέργειες, δηλώνουμε πως δεν πτοούμαστε. Εμείς που οργανώσαμε το 1o μαζικότατο Φεστιβάλ Υπερηφάνειας (με συμμετοχή 3000 διαδηλωτές στην πορεία) θα συνεχίσουμε με το ίδιο πάθος να διεκδικούμε το αυτονόητο: Το δικαίωμα στη διαφορετικότητα και στο σεβασμό αυτής, και την κατοχύρωση ίσων δικαιωμάτων για τους ομοφυλόφιλους, τις λεσβίες και τους/τις τρανς, σε μια πόλη με ιστορία συνύπαρξης και σεβασμού στο διαφορετικό. Η συλλογικότητά μας, η HOMOphonia, είναι εδώ και θα είναι εδώ στον αγώνα υπεράσπισης των ΛΟΑΤ δικαιωμάτων. Είναι εδώ και ήδη ετοιμάζει με μεγαλύτερο πάθος και ευθύνη το 2ο Φεστιβάλ Υπερηφάνειας (Lgbt Pride).

Τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει έναν αγώνα δίκαιο, και τέτοιος είναι ο δικός μας αγώνας.

http://www.facebook.com/groups/thesaloniki.pride/?fref=ts

homophonia.thess.pride@gmail.com

 

 

 

 

 

 

 

Share

Το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών για την αλλαγή εγγράφων των διεμφυλικών ατόμων

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Θέμα: «Οι απαντήσεις στην ερώτηση 19 βουλευτών για την αλλαγή των εγγράφων των διεμφυλικών ατόμων».

Το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών (Σ.Υ.Δ.), με το παρόν δελτίο τύπου γνωστοποιεί τις απαντήσεις στην ερώτηση που κατατέθηκε από δεκαεννιά βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, με κύριο αντικείμενο την αλλαγή των εγγράφων των διεμφυλικών ατόμων, προς τους Υπουργούς Εσωτερικών και Δικαιοσύνης Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Υπενθυμίζουμε τις ερωτήσεις που είχαν τεθεί προς τα δύο αρμόδια Υπουργεία (το πλήρες κείμενο της ερώτησης εδώ):

  1. Θα κατατεθεί νομοθετική ρύθμιση, σύμφωνα με τις διεθνείς και ενωσιακές υποχρεώσεις του ελληνικού κράτους, που θα επιτρέπει στα διεμφυλικά άτομα να προβαίνουν στη διόρθωση του ονόματός τους, προκειμένου να έχουν αποτελεσματική πρόσβαση στην εργασία, την ασφάλιση και τις υπηρεσίες υγείας;
  2. Θα διασφαλιστεί η δυνατότητα διόρθωσης του ονόματός τους ανεξαρτήτως των ιατρικών διαδικασιών επαναπροσδιορισμού φύλου, ώστε τα νέα έγγραφα να ανταποκρίνονται στο φύλο όπως τα ίδια τα άτομα επιθυμούν να προσδιορίζεται;
  3. Με ποιες νομοθετικές ρυθμίσεις σκοπεύουν να συμμορφωθούν στις υπερνομοθετικές επιταγές για την προστασία των δικαιωμάτων των διεμφυλικών ατόμων και στην αποτελεσματική τιμωρία των εις βάρος τους διακρίσεων και εκδηλώσεων βίας;

Η πρώτη απάντηση δόθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών στις 4.12.2012 στην οποία περιγράφεται η ισχύουσα διαδικασία αλλαγής εγγράφων για τα διεμφυλικά άτομα που έχουν κάνει επέμβαση επαναπροσδιορισμού φύλου, σύμφωνα με τον Ν.344/1976 «Περί ληξιαρχικών πράξεων» (ΦΕΚ 143 Α’) σε συνδυασμό με το άρθρο Ν.2503/1997, μετά από δικαστική απόφαση. Η απάντηση του Υπ. Εσωτερικών καταλήγει: «Επισημαίνεται ότι ο επαναπροσδιορισμός φύλου, χωρίς τη μεσολάβηση ιατρικής διαδικασίας, προϋποθέτει την αναμόρφωση των σχετικών διατάξεων του Αστικού Κώδικα, η οποία εκφεύγει των αρμοδιοτήτων του Υπ. Εσωτερικών, και αποτελεί αρμοδιότητα του συνερωτώμενου Υπ. Δικαιοσύνης, στο οποίο κοινοποιείται το παρόν». Εν ολίγοις, το Υπ. Εσωτερικών, απεκδύεται των ευθυνών του και δεν απαντά σε καμία από τις ερωτήσεις που τίθενται, απλώς επαναλαμβάνει την ισχύουσα διαδικασία (η απάντηση εδώ).

Στη συνέχεια ακολούθησε η απάντηση του Υπ. Δικαιοσύνης στις 8.1.2013, όπου αναγνωρίζεται ότι «τα διεμφυλικά άτομα υφίστανται αρνητική αντιμετώπιση σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τα λοιπά πρόσωπα» Εν τούτοις, όπως αναφέρεται «καίτοι δεν υφίσταται στην ελληνική νομοθεσία ειδική αναφορά στην ταυτότητα φύλου ως απαγορευμένου λόγου διάκρισης». Αναγνωρίζεται επίσης ότι «η έννοια της ταυτότητας φύλου αποτυπώνεται ρητά σε πρόσφατα κείμενα του Συμβουλίου της Ευρώπης», καθώς ακόμη ότι «το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επεσήμανε το 2010 την ανάγκη λήψης νομοθετικών μέτρων, τα οποία θα περιλαμβάνουν την έννοια της ταυτότητας φύλου στο πλαίσιο της κατοχύρωσης της ίσης μεταχείρισης». Η απάντηση του Υπ. Δικαιοσύνης καταλήγει: «Επί του παρόντος η ελληνική έννομη τάξη δεν αφίσταται της σχετικής νομολογίας του ΕΔΔΑ (βλ ενδεικτικά την από 11 Ιουλίου 2002 απόφαση στην υπόθεση Christine Goodwin κατά Ην. Βασιλείου)», δηλαδή της σχετικής νομολογίας του ΕΔΔΑ πάνω στην οποία στηρίχτηκαν οι νομοθεσίες χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αλλαγή των εγγράφων των διεμφυλικών ατόμων (η πλήρης απάντηση εδώ).

Παρ’ ότι και στην απάντηση του Υπ. Δικαιοσύνης δεν δίδεται κάποια ουσιαστική απάντηση στις ερωτήσεις που τέθηκαν σχετικά με το αν προτίθεται να υιοθετήσει νομοθετικές ρυθμίσεις για την καταπολέμηση των διακρίσεων και των εκδηλώσεων βίας για λόγους ταυτότητας φύλου καθώς και για την αλλαγή των εγγράφων των διεμφυλικών ατόμων, εν τούτοις αναγνωρίζει τις διακρίσεις που υφίστανται τα διεμφυλικά άτομα, καθώς επίσης ότι τόσο το Συμβούλιο της Ευρώπης, όσο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν θέσει το πλαίσιο της κατοχύρωσης της ίσης μεταχείρισης για λόγους ταυτότητας φύλου με σαφήνεια.

Το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ), θεωρεί θετικό ότι ο Υπ. Δικαιοσύνης, κύριος Ρουπακιώτης, αναγνωρίζει όλα τα παραπάνω, ωστόσο οι διαπιστώσεις δεν λύνουν κανένα από τα σοβαρά προβλήματα και παραβιάσεις των δικαιωμάτων των διεμφυλικών ατόμων και καλεί τα αρμόδια Υπουργεία και κυρίως το Υπ. Δικαιοσύνης να αναλάβουν την πρωτοβουλία κατάθεσης σχετικών νομοθεσιών για την προστασία των δικαιωμάτων των διεμφυλικών ατόμων. Συγκεκριμένα:

  1. Τροποποίηση του νόμου 3304/2005, στην κατεύθυνση της προσθήκης της ταυτότητας φύλου ως έδαφος που να απαγορεύονται οι διακρίσεις στον χώρο εργασίας και την παροχή υπηρεσιών.
  2. Τροποποίηση του νόμου 927/1979, στην κατεύθυνση της προσθήκης της ταυτότητας φύλου ως έδαφος που να απαγορεύεται η διάδοση του ρατσιστικού μίσους.
  3. Αναθεώρηση του Άρθρου 79, παράγραφος 3 του ΠΚ  (π.δ. 283/1985, ΦΕΚ 106 Α΄), στην κατεύθυνση της προσθήκης και της ταυτότητας φύλου, για την προστασία των διεμφυλικών ατόμων από τις επιθέσεις / εγκλήματα μίσους.
  4. Κατάθεση νόμου που να επιτρέπει την αλλαγή εγγράφων στα διεμφυλικά / τρανς άτομα, χωρίς τη μεσολάβηση ιατρικών ή φαρμακολογικών διαδικασιών (σύμφωνα και με την σχετική νομολογία του ΕΔΔΑ που ανεφέρθη).

 

ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

 

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΔΙΕΜΦΥΛΙΚΏΝ (Σ.Υ.Δ.)

Ζαν Μωρεάς 17, Κουκάκι, Αθήνα, ΤΚ 11741

http://www.transgender-association.gr/ 

transgender.support.association@gmail.com

 

 

Share