Subscribe via RSS Feed

Tag: "συνέντευξη"

Ανεργία και αλληλεγγύη

της Βέρας Σιατερλή

Οι περισσότερες άνεργες γυναίκες συμμετέχουν σε αλληλέγγυες συλλογικότητες ή πλαισιώνουν κοινωνικές πρωτοβουλίες. Αντιδρούν στην ανεργία. Στενοχωριούνται, αλλά δεν αφήνουν να τις «πάρει από κάτω».  Η γειτόνισσα μου, Αλεξάνδρα Παύλου είναι μια τέτοια περίπτωση. Τη συνάντησα τις προάλλες και με ενθουσιασμό και νοιάξιμο μου ανακοίνωσε τη νέα δραστηριότητά της. Έτσι μ’ αυτήν την ευκαιρία σκέφτηκα να κάνουμε μια μικρή συνέντευξη.

Ποιο είναι το επάγγελμά σου;

Είμαι μεταφράστρια άνεργη.

Πόσο καιρό είσαι άνεργη;

Σχεδόν ενάμιση χρόνο.

Με ποιές συλλογικότητες ασχολείσαι;

Συμμετέχω στο Δίκτυο Κοινωνικής Αλληλεγγύης Εξαρχείων και στο Κοινωνικό Ιατρείο-Φαρμακείο Αθήνας

Πόσο καιρό δουλεύεις για το κοινωνικό ιατρείο;

Πριν τρεις μήνες περίπου, μια ομάδα ανθρώπων, με τη συνδρομή της Ανοιχτής Πόλης, ξεκινήσαμε μια προσπάθεια για τη δημιουργία του κοινωνικού ιατρείου, και σήμερα είμαι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω ότι το ιατρείο έχει ήδη ξεκινήσει τη λειτουργία του από τις 22 Ιανουαρίου. Η συμμετοχή στο εγχείρημα γίνεται σε εθελοντική βάση, τόσο από το ιατρικό προσωπικό, όσο και από όσους στελεχώνουν τη γραμματειακή υποστήριξη. Στόχος μας είναι να παράσχουμε δωρέαν πρωτοβάθμια ιατρική φροντίδα σε ένα μικρό μέρος όλων αυτών που τα τελευταία χρόνια έχουν μείνει χωρίς ασφαλιστική κάλυψη λόγω της μνημονιακής πολιτικής. Σε καμία περίπτωση δεν σκοπεύουμε –πράγμα αδύνατον, άλλωστε- να υποκαταστήσουμε τις παροχές υγείας που υποχρεούται να προσφέρει η πολιτεία στους πολίτες. Ωστόσο, η ύπαρξη τέτοιων εγχειρημάτων –που ευτυχώς είναι αρκετά- είναι αυτή τη στιγμή απολύτως απαραίτητη. Εδώ πρέπει να πω ότι μέχρι στιγμής είναι ικανοποιητικός ο αριθμός των ανθρώπων που έχουν δηλώσει πρόθυμοι να βοηθήσουν, ωστόσο, για να έχει επιτυχία το εγχείρημα, απαιτούνται πολλοί εθελοντές, τόσο γιατροί όσο και διοικητικό προσωπικό. Σκοπός μας είναι επίσης να εμπλέξουμε σιγά σιγά και τους ασθενείς στη λειτουργία του ιατρείου, να το δουν ως δικό τους θέμα. Αυτό άλλωστε είναι και η βασική διαφορά της αλληλεγγύης -όπως την εννοούμε εμείς- από τη φιλανθρωπία.

Να συμπληρώσω ότι συλλέγουμε και φάρμακα με τη βοήθεια φαρμακοποιών αλλά και άλλων πολιτών, και είμαστε ευγνώμονες για κάθε προσφορά.

Το ιατρείο βρίσκεται στην οδό Κάνιγγος 33, στα Εξάρχεια, και λειτουργεί καθημερινά τις εργάσιμες ημέρες εντελώς δωρεάν για ανασφάλιστους ως τακτικό ιατρείο γενικής ιατρικής, καρδιολογικό, νευρολογικό, παιδιατρικό, δερματολογικό, ψυχιατρικό, ρευματολογικό, τμήμα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, οδοντιατρείο και φαρμακείο.

Ραντεβού μπορεί να κλείνει κανείς στο τηλ. 210 – 3802037 τις πρωινές ώρες (11.00 -14.00) από Δευτέρα ως Παρασκευή

Εσύ τι ακριβώς προσφέρεις;

Εγώ βοηθώ στη γραμματεία δύο φορές την εβδομάδα και έχω επίσης αναλάβει το συντονισμό όλων των συντελεστών του ιατρείου.

Πόσο σε γεμίζει αυτό;

Δεν θα το έθετα έτσι. Ασφαλώς και με γεμίζει, όμως δεν είναι αυτός ο βασικός λόγος που συμμετέχω. Ο βασικός λόγος είναι η μεγάλη ανάγκη που έχει προκύψει. Άλλωστε, η κάθε μορφή αλληλεγγύης που ξεπηδά αυτή τη στιγμή στη χώρα μας συμβάλει, πέρα από την πρακτική βοήθεια που προφέρει, και στην οργάνωση της αντίστασης του λαού μας.

 

Share

Νέα μητέρα μηχανικός: προβλήματα και απαντήσεις

Συνέντευξη της Βενετίας Δεληκάρη στην Δήμητρα Σπανού

Εικόνες σαν την παραπάνω υπάρχουν μόνο στις διαφημίσεις. Οι μηχανικοί διαφόρων ειδικοτήτων έχουν πλέον χτυπηθεί αλύπητα από την κρίση, με βαριά αποτελέσματα κυρίως για τους νέους και νέες στο επάγγλεμα, που ούτως ή άλλως ήδη εργάζονταν ελαστικά και ευέλικτα. Όμως, σε έναν κατεξοχήν ανδροκρατούμενο κλάδο, είναι οι γυναίκες που έχουν να αντιμετωπίσουν επιπλέον προβλήματα, τα οποία οφείλονται στην ιδιαιτερότητα της εγκυμοσύνης. Και είναι ιδιαιτερότητα, διότι για τον κλάδο των μηχανικών η εγκυμοσύνη είναι σαν μια κατάσταση που απλώς δεν υπάρχει, με βαριές συνέπειες για όσες γυναίκες την τολμούν. Το Φύλο Συκής συνομίλησε με την Βενετία Δεληκάρη, αρχιτεκτόνισσα και μέλος του Σωματείου Μισθωτών Τεχνικών, για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νέες μητέρες μηχανικοί στην κρίση, καθώς και τους αγώνες και τις απαντήσεις σε αυτά.

 

Είσαι μια νέα μηχανικός και νέα μητέρα σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία της κρίσης.

Από τη μικρή εμπειρία μου μέχρι τώρα, η μητρότητα είναι πολύ απαιτητική και δύσκολη για τη νέα εργαζόμενη γυναίκα, καθώς επωμίζεται πρωτόγνωρες ευθύνες για να μεγαλώσει το παιδί της. Ειδικά την πρώτη περίοδο πρέπει να αφιερώσει όλο το χρόνο της στο μωρό και να είναι συνέχεια στο σπίτι. Έτσι, αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη δουλειά της, αν δεν μπορεί να αφήσει σε καθημερινή βάση το μωρό της κάπου και αν δεν μπορεί ή δε θέλει να πληρώσει κάποιον για να της το κρατά, και να είναι εξαρτημένη οικονομικά. Όλοι ξέρουμε άλλωστε ότι το κράτος δεν έχει δομές που να μπορεί να στηρίξει τη νέα μητέρα, ακόμα και σε περιπτώσεις που μεγαλώνει το παιδί μόνη της.

Η συγκυρία της κρίσης επιτείνει τη δύσκολη αυτή κατάσταση, οι υποχρεώσεις σε μια οικογένεια με μωρό πολλαπλασιάζονται την ίδια στιγμή που τα οικογενειακά έσοδα μειώνονται δραματικά από τις μνημονιακές πολιτικές που αυξάνουν την ανεργία και την υποαπασχόληση, μειώνουν τις κοινωνικές παροχές και ταυτόχρονα επιβάλλουν νέους αβάσταχτους φόρους  και χαράτσια στους εργαζόμενους γονείς.

Ειδικά οι μαμάδες μηχανικοί, έχουν να αντιμετωπίσουν πρόσθετα προβλήματα. Οι εισφορές που πρέπει να πληρώσουν είναι τεράστιες, σε ένα κλάδο που μαστίζεται από την ανεργία. Υπάρχει όμως και άλλη μια «ιδιομορφία». Ένα μεγάλο μέρος του κλάδου των μηχανικών, και ειδικά οι αρχιτεκτόνισσες, εργάζονται με Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών, ακόμα και αν ουσιαστικά έχουν εξαρτημένη σχέση εργασίας, ή αυτοαπασχολούνται. Αυτό έχει σαν συνέπεια να πρέπει να πληρώσουν μόνες τους το ΤΣΜΕΔΕ και να μη δικαιούνται τα προνόμια που απορρέουν από τη μισθωτή εργασία. Στην περίπτωση της εγκυμοσύνης αυτό σημαίνει ότι δεν δικαιούνται επιδόματα και άδειες κύησης και ανατροφής του παιδιού τους, και επί της ουσίας για όσο διάστημα αφιερώνουν το χρόνο τους στο παιδί είναι άνεργες. Αν για ιατρικούς λόγους αναγκαστούν να μείνουν στο κρεβάτι κατά τη διάρκεια της κύησης, αυτό συνεπάγεται μηδενικό εισόδημα ή ακόμα και απώλεια της εργασίας τους. Όμως, ακόμα και χωρίς εισόδημα, είναι υποχρεωμένες να πληρώνουν κανονικά τις εισφορές τους για να μην μείνουν ανασφάλιστες.

Πρώτα από όλα θα ήθελα να σε ρωτήσω τι καλύπτει το ΤΣΜΕΔΕ κατά την εγκυμοσύνη από εξετάσεις και ιατρικούς ελέγχους

Δυστυχώς το ΤΣΜΕΔΕ δεν καλύπτει τις απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις που χρειάζεται μια εγκυμονούσα, άρα τα έξοδα πρέπει να τα πληρώνει από την τσέπη της. Η λογική είναι ότι  η εγκυμοσύνη δεν είναι αρρώστια αλλά επιλογή της γυναίκας, και άρα δεν είναι υποχρεωμένο να καλύψει τις εξετάσεις της…. Το χρηματικό ποσό που συγκεντρώνεται είναι αρκετά μεγάλο, καθώς μια γυναίκα σε φυσιολογική εγκυμοσύνη κάνει πολλές αιματολογικές εξετάσεις προγεννητικού ελέγχου, ειδικά υπερηχογραφήματα που γίνονται σε ιδιωτικά κέντρα, ενώ από εκεί και πέρα, ανάλογα με τα αποτελέσματα των εξετάσεων,  μπορεί να χρειαστεί πιο εξειδικευμένες εξετάσεις όπως  αμνιοπαρακέντηση,  υπερηχογράφημα καρδιάς εμβρύου (αυτές τις δύο γνωρίζω από τη δική μου εγκυμοσύνη) και πολλές άλλες. Στο τέλος της εγκυμοσύνης, και αν αυτή έχει επιτυχή έκβαση, δίνεται από το ΤΣΕΜΔΕ επίδομα τοκετού, το οποίο είναι πολύ μικρότερο από το ποσό που πραγματικά δαπανήθηκε.

Από τα μέσα του περασμένου Νοέμβρη και με την ψήφιση του τρίτου μνημονίου, το ΕΤΑΑ ΤΣΜΕΔΕ έχει μπει στον ήδη ελλειμματικό ΕΟΠΥΥ, άρα ισχύει ό,τι ισχύει και για τα υπόλοιπα ασφαλιστικά ταμεία.

Αυτό που έχει σημασία στην περίπτωση μιας εγκυμοσύνης είναι ότι δυστυχώς, ο τρόπος με τον οποίο ασκείται η πρωτοβάθμια περίθαλψη στην Ελλάδα, καθαρά μέσα από τον ιδιωτικό τομέα σε μια λογική super market, φέρνει πολλές φορές τους νέους γονείς σε διλλήματα, συντηρώντας μια βιομηχανία ιατρικών εξετάσεων και ελέγχων που πολλές φορές ενδεχομένως να είναι περιττοί (για παράδειγμα σε μένα έτυχε να πρέπει να διαλέξω ανάμεσα στο « πακέτο» της αμνιοπαρακέντησης  που κοστίζει 600 ευρώ και δείχνει πιο πολλές ανωμαλίες  του εμβρύου αλλά που δεν είχε καμία ένδειξη στην περίπτωσή μου ή αυτό με τα 300 που όμως δείχνει τις βασικές). Άλλο παράδειγμα είναι  τα υπερηχογραφήματα που γίνονται κάθε μήνα ή και συχνότερα, όταν στην Αγγλία γίνονται σε όλη την κύηση συνήθως τρία).  Καλούνται δηλαδή οι μελλοντικοί γονείς συχνά να αποφασίσουν πόσες και ποιες εξετάσεις θα κάνουν στον προγεννητικό έλεγχο για να διαπιστώσουν αν το παιδί τους θα είναι υγιές, ανάλογα με την τσέπη τους. Έτσι, τα ιδιωτικά κέντρα που ασχολούνται με τις εξετάσεις της κύησης θησαυρίζουν, πατώντας στην άγνοια και τις ενοχές που δημιουργεί στους γονείς η ανυπαρξία ενός εθνικού πρωτοκόλλου που θα καθόριζε πότε και γιατί μια γυναίκα κάνει ποιες εξετάσεις. Και βέβαια, είναι οι ίδιες ενοχές, ότι πρέπει να κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν , που ωθούν τους μελλοντικούς γονείς σε ένα καταναλωτικό όργιο άχρηστων πραγμάτων που όμως θεωρούνται «απολύτως απαραίτητα» για να αποδείξουν ότι πράγματι νοιάζονται για το παιδί τους.

Υπάρχουν κάποιες συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου η γυναίκα δικαιούται παραπάνω παροχές, όπως δύσκολη εγκυμοσύνη ή αποβολή;

Η νοσηλεία σε δημόσιο νοσοκομείο σε περίπτωση που αυτό είναι απαραίτητο για την έκβαση της εγκυμοσύνης, όπως μια επαπειλούμενη αποβολή, καλύπτεται από το ασφαλιστικό μας ταμείο. Επίσης καλύπτονται ιατρικές εξετάσεις που έχουν άμεση σχέση με το πρόβλημα, αλλά όχι οι προγραμματισμένες εξετάσεις που κάνει μια γυναίκα που έτυχε να έχει κάποιο πρόβλημα στην εγκυμοσύνη της.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα όπως το βίωσα εγώ που είχα μια δύσκολη εγκυμοσύνη, είναι η αδυναμία για εργασία. Σαν αυτοαπασχολούμενη αρχιτεκτόνισσα, δεν δικαιούμουν κανενός είδους παροχή για την περίοδο που αναγκαστικά έμεινα στο κρεβάτι, που στην περίπτωσή μου ήταν σχεδόν όλη η εγκυμοσύνη μου. Αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει εννέα μήνες και έπειτα περίπου άλλοι τόσοι χωρίς εισόδημα για μια γυναίκα, ειδικά στη σημερινή συγκυρία.

Στην περίπτωση της αποβολής καλύπτεται η νοσηλεία της εγκύου σε δημόσιο νοσοκομείο, όμως δυστυχώς το ασφαλιστικό ταμείο τιμωρεί την εγκυμονούσα, καθώς μια γυναίκα που δε φέρει στον κόσμο ένα ζωντανό παιδί, ακόμη και αν αυτό συμβεί στον όγδοο μήνα της κύησης ενώ έχει κάνει όλες τις απαραίτητες εξετάσεις, δε δικαιούται το επίδομα τοκετού.

Τι γίνεται με το επίδομα τοκετού; Πόσο είναι και πότε δίνεται; Από την εμπειρία σου αυτό δίνεται άμεσα ή υπάρχουν καθυστερήσεις;

Το επίδομα τοκετού στο ΕΤΑΑ ΤΣΜΕΔΕ ήταν 2.500 ευρώ και το δικαιούνταν μόνο οι γυναίκες που γέννησαν σε ιδιωτικά μαιευτήρια. Απ’ όσο γνωρίζω από συναδέλφισσες, το ταμείο το έδινε αρκετά γρήγορα. Πρόσφατα ψηφίστηκε μια εγκύκλιος που δίνει δικαίωμα και στις γυναίκες που γέννησαν σε δημόσιο νοσοκομείο να παίρνουν το ποσό που μένει αν αφαιρεθεί από τα 2.500 ευρώ το χρηματικό ποσό που πλήρωσε το ταμείο στο νοσοκομείο.  Επειδή γέννησα σε δημόσιο νοσοκομείο, έχω υποβάλλει τα δικαιολογητικά αλλά ακόμα περιμένω να το πάρω.

Όλα αυτά βέβαια ίσχυαν όσο το ΤΣΜΕΔΕ  ήταν κομμάτι του ΕΤΑΑ. Με την ένταξη του ταμείου μας στον ΕΟΠΥΥ οι γυναίκες μηχανικοί δε δικαιούνται πια επίδομα τοκετού, όπως ισχύει και για τις άλλες ασφαλισμένες στον ΕΟΠΥΥ.

Σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες πολλοί μηχανικοί αδυνατούν να εξοφλήσουν τις εισφορές τους στο τσμεδε. Τι γίνεται με όσες εγκύους έχουν χάσει την ασφαλιστική τους κάλυψη λόγω οφειλών ή είναι άνεργες; Υπάρχει κάποια πρόβλεψη;

Δεν υπάρχει καμία απολύτως πρόβλεψη, ενώ όπως καταλαβαίνεις είναι απολύτως απαραίτητο μια γυναίκα σε εγκυμοσύνη να έχει ασφαλιστική κάλυψη. Φαντάζομαι ότι το μόνο που μπορεί να γίνει είναι κάποιος διακανονισμός για να πληρωθεί το οφειλόμενο ποσό σε δόσεις. Βέβαια, παραμένει ακόμα ερώτημα που θα βρει τους πόρους μια άνεργη γυναίκα για να πληρώσει τις δόσεις.

Τι γίνεται μετά τη γέννα; Τι καλύπτει το ταμείο σε εσένα και το παιδί σου;

Μετά τη γέννα, και εφόσον ασφαλιστεί το παιδί έμμεσα από τη μαμά του, καλύπτεται όπως και οι άμεσα ασφαλισμένοι/ες σε φάρμακα,  ιατρικές εξετάσεις και επισκέψεις σε γιατρούς. Ανάλογα με το είδος της δαπάνης και της ασθένειας, μπορεί να καλύπτεται όλο το ποσό ή στις περισσότερες των περιπτώσεων ένα τελείως ασήμαντο μέρος του. Όσο για τις εισφορές, μια γυναίκα που γέννησε δικαιούται μείωση 50% σε κάποιο κομμάτι των εισφορών για ένα χρόνο, που στην πραγματικότητα αντιστοιχεί στο ένα τρίτο των προηγούμενων εισφορών.

Γενικά, υπάρχουν κάποιου είδους διευκολύνσεις για άνεργους μηχανικούς που ξεκινούν ή έχουν οικογένεια;

Δυστυχώς δεν υπάρχει καμία τέτοια πρόβλεψη. Στους καιρούς που ζούμε ωστόσο, το ζήτημα κατά τη γνώμη μου εξαρτάται από τους ασφαλισμένους και τις ασφαλισμένες, καθώς δεν είναι λίγες οι φορές που μαχητικές συλλογικότητες όπως το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών διεκδικούν και έχουν πετύχει το να σφραγιστούν τα βιβλιάρια των άνεργων συναδέλφων μας, τουλάχιστον για να δικαιούνται τη στοιχειώδη περίθαλψη.

Αυτή την περίοδο αντιμετωπίζουμε μια νέα αύξηση των εισφορών. Την ίδια στιγμή ολοένα περισσότεροι/ες μηχανικοί βρίσκονται άνεργοι/ες, υποαπασχολούμενοι/ες  ή κακοπληρωμένοι/ες και έτσι ήδη αδυνατούν να ανταποκριθούν στις οφειλές τους. Για τι ποσά και αυξήσεις μιλάμε και ποια είναι η γνώμη σου;

Χωρίς καμιά διάθεση υπερβολής, οι νέες εισφορές που θα έρθουν με τους πρώτους λογαριασμούς του 2013 και θα ισχύουν αναδρομικά από τον Ιούλιου του 2011, οδηγούν τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες μηχανικούς άμεσα στην έξοδο από το επάγγελμα ή την εξαθλίωση. Θίγουν όλες τις κατηγορίες των ασφαλισμένων και είναι τεράστιες ειδικά για τους νέους ασφαλισμένους/ες (μετά το 1993). Ενδεικτικά, για να καταλάβεις το μέγεθος των αυξήσεων, για έναν ή μια ελεύθερο επαγγελματία (ή άνεργο/η ή υποαπασχολούμενο/η ή μισθωτό/η με Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών) οι εισφορές είναι 423,10 ευρώ το μήνα, μετά από μια τριετία 499,76 ευρώ το μήνα, μετά από άλλη μια τριετία 576,19 ευρώ το μήνα, ενώ για κάποιον που έχει 20 χρόνια ασφάλισης φτάνουν τα 759,01 ευρώ το μήνα!

Οι αυξήσεις είναι έξω από οποιαδήποτε λογική, τη στιγμή που όπως σωστά παρατήρησες όλο και περισσότεροι υποαπασχολούμενοι/ες, άνεργοι/ες και κακοπληρωμένοι/ες, αδυνατούν ήδη να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Νομίζω είναι βέβαιη η πορεία προς την εξαθλίωση και τη στέρηση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για το μεγαλύτερο κομμάτι των μηχανικών, και ειδικά τους νέους/ες εργαζόμενους/ες.

Αν δει κανείς το σύνολο του τοπίου, δηλαδή την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων και των κατώτατων αμοιβών, τις μειώσεις μισθών και τις απολύσεις, το νέο φορολογικό που θα ισοπεδώσει τους εργαζόμενους με μπλοκάκι, την ανεργία και την υποαπασχόληση που οδηγούν χιλιάδες νέους/ες στη διακοπή του επαγγέλματος και τη μετανάστευση, νομίζω ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια πρωτοφανή επίθεση και είναι ζήτημα επιβίωσης το να αντιδράσουμε και να αγωνιστούμε ενάντια στο μέλλον που μας ετοιμάζουν.

Ποια είναι η στάση του τσμεδε και του τεε;

Είναι ενδεικτικό ότι η απόφαση που πάρθηκε για την αύξηση των εισφορών ήταν ομόφωνη, δηλαδή υπερψηφίστηκε τόσο από τη διοίκηση του ΤΣΜΕΔΕ όσο και από τους εκπροσώπους του ΤΕΕ στο Ταμείο, όπως και η απόφαση για τη συμμετοχή στην αύξηση του αποθεματικού της Τράπεζας Αττικής με 400 εκατ. ευρώ από τα αποθεματικά του ΤΣΜΕΔΕ.

Το ΤΕΕ, παρόλο που θέλει να δείχνει ότι αγωνίζεται με σθένος για τα συμφέροντα των μελών του, δεν μπορεί και δεν θέλει να εκφράσει τα συμφέροντα της εργαζόμενης πλειοψηφίας των μηχανικών, αντίθετα υπερασπίζεται τους τραπεζίτες και τους μεγαλοεργολάβους.

Εσύ είσαι μέλος του σωματείου μισθωτών τεχνικών. Τι κινήσεις έχει κάνει ή σχεδιάζει το σωματείο για την αύξηση των εισφορών;

Το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών είναι ένα πολύ μαζικό και αγωνιστικό σωματείο, που χρόνια υπερασπίζεται τα συμφέροντα των εργαζόμενων τεχνικών. Όμως η αύξηση των εισφορών του ΤΣΜΕΔΕ αφορά μόνο τους μηχανικούς που είναι ασφαλισμένοι στο ΤΣΜΕΔΕ, που είναι ένα κομμάτι μόνο των μελών του.

Το διάστημα αυτό γίνεται η προσπάθεια να συγκροτηθεί ένα ανεξάρτητο κέντρο αγώνα που θα οργανώσει τις κινητοποιήσεις των μηχανικών ενάντια στις υπέρογκες αυξήσεις. Έτσι, οργανώνονται Γενικές Συνελεύσεις, στις οποίες οι ίδιοι οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες μηχανικοί θα πάρουν στα χέρια τους αμεσοδημοκρατικά  την υπόθεση των εισφορών και θα  σχεδιάσουν τον αγώνα που θα κάνουν για να παρθούν πίσω τα μέτρα. Αυτό που απαιτούμε είναι να ανακληθεί η απόφαση για τις αυξήσεις και να παραιτηθούν οι μηχανικοί που μας εκπροσωπούν στο ΕΤΑΑ και το ΤΣΜΕΔΕ. Παράλληλα, να καλυφθούν τα αποθεματικά που κλάπηκαν από το ΤΣΜΕΔΕ με την ανταλλαγή των ομολόγων και να αξιοποιηθούν για τα μέλη του, πχ με επιδόματα ανεργίας για τους άνεργους και τις άνεργες συναδέλφους/ισσες, και όχι για τις τράπεζες και τους εργολάβους. Παράλληλα, θέλουμε να αναδείξουμε το ζήτημα της περίθαλψης και να διεκδικήσουμε πλήρη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλους και όλες τους/τις μηχανικούς.

Πώς αντιμετωπίζει το σωματείο τα ζητήματα των γυναικών μηχανικών και ποιες είναι οι θέσεις του; Έχει εντάξει με κάποιο τρόπο τα αιτήματά σας στις θέσεις του;

Στο Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών εδώ και καιρό έχει ανοίξει μια συζήτηση για τα θέματα της μητρότητας, ύστερα και από απαίτηση πολλών κοριτσιών σε εγκυμοσύνη ή νέων μαμάδων. Μάλιστα πρόσφατα, η Γενική Συνέλευση του Σωματείου υιοθέτησε μια σειρά από αιτήματα που τέθηκαν σε ψήφισμα. Αυτό που διεκδικούμε είναι να απαλλάσσονται οι γυναίκες που περιμένουν παιδί από τις εισφορές για όλο το διάστημα της κύησης αλλά και να παρέχονται  διευκολύνσεις , όπως επίδομα κύησης, να καλύπτονται όλα τα ιατρικά έξοδα από το ταμείο χωρίς να χρειάζεται να βάζουμε χρήματα από την τσέπη μας και να υπάρχει ουσιαστική μέριμνα για τις περιπτώσεις γυναικών που δεν μπορούν να εργαστούν λόγω ιατρικών προβλημάτων στην εγκυμοσύνη. Επίσης διεκδικούμε να δοθούν κίνητρα που να επιτρέπουν σε μια γυναίκα να μεγαλώσει η ίδια το παιδί της, όπως άδεια θηλασμού και ανατροφής με αποδοχές και φυσικά να μην επιβαρύνεται με εισφορές ούτε κατά το εν λόγω διάστημα.

Από ό,τι θυμάμαι πέρσι είχατε κάνει και κάποια κινητοποίηση ως γυναίκες μηχανικοί για το ζήτημα της εγκυμοσύνης. Πες μου δυο λόγια για το θέμα.

Πράγματι, πέρσι κάναμε μια αρκετά  πετυχημένη και μαζική κινητοποίηση στο ΤΣΜΕΔΕ, όπου θέσαμε τα θέματα αυτά που μας απασχολούν στον πρόεδρο. Όπως φαντάζεσαι, δεν ήταν ενήμερος για τα ζητήματα που αντιμετωπίζει μια ασφαλισμένη του ΤΣΜΕΔΕ κατά τη διάρκεια της κύησης και μετά τον τοκετό και μας υποσχέθηκε ότι θα «κοιτάξει το ζήτημά μας». Μετά από περίπου 8 μήνες, δεν έχουμε πάρει καμιά απάντηση, όπως συνήθως γίνεται σε αυτές τις περιπτώσεις, και για το λόγο αυτό επιβεβαιώνεται  για ακόμη μια φορά ότι τα θεσμικά πρόσωπα τέτοιων οργανισμών δεν μπορούν να δώσουν λύση, αντίθετα η μόνη λύση βρίσκεται στους αγώνες μας. Σημαντικό είναι πάντως ότι κατά τη διάρκεια της κινητοποίησης μιλήσαμε με πολλές γυναίκες και τις ενημερώσαμε για τα προβλήματα που μας απασχολούν.

Εσύ με ποιο τρόπο αντιμετώπισες την έλλειψη παροχών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μετά τη γέννα; Τι πιστεύεις ότι πρέπει να γίνει και τι θα μπορούσε να γίνει άμεσα;

Είμαι τυχερή γιατί είχα τη δυνατότητα να με στηρίζει οικονομικά ο σύντροφός μου και η οικογένειά μου, αφού χρειάστηκε ένα μεγάλο ποσό να βάλουμε από την τσέπη μας για τον τοκετό. Αλλά και μετά τη γέννα, όλες οι μελέτες δείχνουν πως θα πρέπει τα παιδιά να θηλάζουν αποκλειστικά μέχρι τους 6 μήνες για την καλύτερη ψυχική και σωματική υγεία τους. Αυτό όπως το βίωσα –και νομίζω πως ισχύει για όλες τις μητέρες- σήμαινε πως έπρεπε ανά πάσα στιγμή να είμαι δίπλα στο μωρό για να το θηλάσω, πράγμα που έκανε αδύνατη οποιαδήποτε άλλη εργασία. Αυτό που πρέπει να γίνει αν θέλουμε να μιλάμε για πραγματική στήριξη στις νέες μαμάδες είναι να πραγματοποιηθεί το σύνολο των αιτημάτων όπως τα έθεσα λίγο πιο πάνω.

Αλλά και εκτός από τα οικονομικά ζητήματα, είναι επίσης αναγκαίο να υπάρξουν δομές του κράτους που να στηρίξουν τις μελλοντικές μαμάδες και να τις βοηθήσουν στην έναρξη του νέου τους ρόλου. Να βοηθηθούν από ειδικούς για να μάθουν να φροντίζουν το μωρό τους, πώς θα καταφέρουν να το θηλάσουν, πώς θα ανταποκριθούν ψυχολογικά στη νέα δύσκολη πραγματικότητα. Αλλά και αργότερα, θα πρέπει να υπάρχουν δημόσιοι παιδικοί σταθμοί με εξειδικευμένο προσωπικό για όλα τα παιδιά.

Αυτό που μπορεί να γίνει άμεσα είναι να απαλλαχτούν οι γυναίκες που περιμένουν παιδί από τις εισφορές του ΤΣΜΕΔΕ και να δοθεί πλήρης ιατροφαρμακευτική περίθαλψη χωρίς προϋποθέσεις στις εγκυμονούσες και τα παιδιά που να δικαιολογεί το σύνολο του χρηματικού ποσού που θα δαπανηθεί κατά τη διάρκεια της κύησης και μετά. Και τέλος, να στηριχτούν οικονομικά οι άνεργες, υποαπασχολούμενες γυναίκες και εκείνες που κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν μπορούν να εργαστούν, αλλά και όσες θέλουν μετά τον τοκετό και για κάποιο διάστημα να μεγαλώσουν οι ίδιες το παιδί τους. Θεωρώ ότι οι παροχές αυτές είναι πολύ εύκολο να δοθούν, γιατί είναι ήδη πληρωμένες κατά πολύ από τις μαμάδες και τους μπαμπάδες μηχανικούς, μέσα από τις τεράστιες εισφορές. Είναι επιτέλους καιρός, τα τεράστια ποσά που δαπανούμε κάθε εξάμηνο, αλλά και αυτά που χρωστάνε οι εργοδότες και το κράτος για τους μισθωτούς συναδέλφους μας,  να μας επιστραφούν ώστε να στηριχτεί ουσιαστικά η μητρότητα, και να μην θεωρούνται εύκολο κεφάλαιο για τις ορέξεις των τραπεζιτών και της αστικής τάξης.

Περισσότερα για την κινητοποίηση του ΣΜΤ εδώ

 

Share

Κατερίνα Μάτσα: Οι γυναίκες αντικείμενα εκμετάλλευσης από τους άντρες τοξικοεξαρτημένους

Συνέντευξη στην Αλίκη Κοσυφολόγου

Στο πλαίσιο των προγραμμάτων απεξάρτησης του 18 ΑΝΩ λειτουργούν και ξεχωριστά προγράμματα για γυναίκες (κέντρο υποδοχής και ειδικής διαμονής πρόγραμμα γυναικών). Ειδικότερα, το κέντρο υποδοχής, εκτός από τη συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη που παρέχει, επιτελεί έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην κοινωνική επανένταξη των θεραπευόμενων γυναικών. Συχνά, η θεραπευτική διαδικασία μπορεί να είναι μία ευρύτερα χειραφετησιακή διαδικασία συμβάλλοντας καταλυτικά στην κατάρριψη των στερεοτυπικών προκαταλήψεων και των ευρύτερων κοινωνικών αποκλεισμών που «αυτές» συντηρούν.

Συζητήσαμε με την Κατερίνα Μάτσα, ψυχίατρο και επιστημονική υπεύθυνη της μονάδας απεξάρτησης 18 ΑΝΩ -της μεγαλύτερης μονάδας απεξάρτησης του ΕΣΥ, με 32 δομές σε όλο το λεκανοπέδιο Αττικής- για την επίδραση της έμφυλης διάστασης σε συνδυασμό με την ταξική προέλευση στο φαινόμενο της εξάρτησης, όπως επίσης και για την αναγκαιότητα της συνέχισης αγώνων -συνδικαλιστικών, πολιτικών, κοινωνικών, ιδεολογικών- για την υπεράσπιση της κοινωνικής πολιτικής, αλλά και ευρύτερα της δημόσιας υγείας απέναντι στον ακραιφνή νεοφιλελευθερισμό και την αντικοινωνική λιτότητα που επιβάλλεται.

 

Για ποιους λόγους θεωρείται αναγκαίο οι γυναίκες -ειδικότερα οι μητέρες- να παρακολουθούν ξεχωριστά προγράμματα;

Κατερίνα Μάτσα: Oι γυναίκες, βάσει και της διεθνούς βιβλιογραφίας, αποτελούν το 40% με 60% επί του συνόλου του πληθυσμού των τοξικοεξαρτημένων. Αναμφίβολα, πρόκειται για ένα μεγάλο ποσοστό, ωστόσο οι γυναίκες υποαντιπροσωπεύονται σταθερά στα θεραπευτικά προγράμματα. Η αναλογία μεταξύ ανδρών και γυναικών θεραπευόμενων είναι περίπου έξι άνδρες προς μία γυναίκα. Οι γυναίκες δεν εντάσσονται εύκολα σε θεραπευτικά προγράμματα και γι’ αυτό η προσπάθεια επικεντρώνεται στο να προσελκυστούν στη θεραπεία. Προφανώς, οι αιτίες αυτής της «δυσκολίας» είναι κοινωνικής προέλευσης και πολύ λιγότερο σχετίζονται με ατομικές στάσεις και συμπεριφορές τοξικοεξαρτημένων γυναικών. Το ίδιο το κοινωνικό πλαίσιο θέτει εμπόδια και δημιουργεί αποκλεισμούς. Πρώτα απ’ όλα γιατί αρκετές από αυτές τις γυναίκες είναι και μητέρες, επομένως βαρύνονται και με -την αποκλειστική τις περισσότερες φορές- ευθύνη για την ανατροφή των παιδιών.

Επιπλέον, η θέση των γυναικών ως κοινωνικής κατηγορίας στον κοινωνικό καταμερισμό, στο πλαίσιο της κοινότητας των τοξικομανών τις τοποθετεί σε υποτελείς ρόλους. Οι γυναίκες μετατρέπονται σε αντικείμενα εκμετάλλευσης από τους άντρες τοξικοεξαρτημένους, ακόμη κι από τους ίδιους τους συντρόφους τους. Επιπλέον, είναι αδιαμφισβήτητο ότι η κοινωνική απαξίωση είναι πολύ εντονότερη για τις τοξικοεξαρτημένες γυναίκες απ ό,τι για τους άντρες. Και βέβαια, όταν αυτές οι γυναίκες έχουν και παιδιά, τότε ο φόβος της απώλειας της επιμέλειας των παιδιών τις αποτρέπει από την ένταξη σ’ ένα θεραπευτικό πρόγραμμα. Γιατί, όταν μία γυναίκα εντάσσεται σε ένα πρόγραμμα, αυτομάτως αποκτά την ταυτότητα της τοξικοεξαρτημένης και εύλογα αυτό γεννά φόβους. Επίσης, είναι αλήθεια ότι τα προγράμματα της απεξάρτησης, όπως είναι δομημένα, συχνά δεν καλύπτουν τις ανάγκες των γυναικών, κι αυτό όχι γιατί υπάρχει διάκριση μεταξύ «γυναικείας» και «ανδρικής» τοξικοεξάρτησης, αλλά κυρίως γιατί οι γυναίκες έχουν κάποιες ιδιαίτερες ανάγκες, οι οποίες μπορεί και να προέρχονται από τους διάφορους κοινωνικούς ρόλους που τους αποδίδονται. Επίσης, οι «ιδιαίτερες» αυτές ανάγκες σχετίζονται με διάφορα τραυματικά βιώματα που κουβαλούν οι τοξικοεξαρτημένες γυναίκες, πολύ πιο συχνά σε σχέση με τους άντρες. Σε πολλές περιπτώσεις, οι τοξικοεξαρτημένες γυναίκες έχουν τραυματικές εμπειρίες από κακοποίηση, σωματική και ψυχολογική, την οποία έχουν βιώσει σε πολύ νεαρή ηλικία. Πολύ συχνά, η κακοποίηση είναι σεξουαλική και έχει «ασκηθεί» από πρόσωπο του οικείου περιβάλλοντος. Χαρακτηριστικά μπορούμε να πούμε ότι το ποσοστό των τοξικοεξαρτημένων γυναικών που έχουν υποστεί τέτοιου είδους κακοποίηση αγγίζει το 40 με 45%. Είναι λοιπόν, όλοι αυτοί οι παράγοντες και ίσως σε συνδυασμό με μία κακή ψυχολογική κατάσταση, που κάνει τις γυναίκες αυτές απρόθυμες στο να ζητήσουν θεραπευτική βοήθεια.

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, κρίθηκε λοιπόν χρήσιμη και απαραίτητη η δημιουργία θεραπευτικών προγραμμάτων για γυναίκες. Εμείς στο 18 ΑΝΩ ήρθαμε πρώτη φορά σε επαφή με τέτοια προγράμματα κατά τη δεκαετία του ενενήντα, όταν μέσα από την πίεση που ασκήθηκε από φεμινιστικά κινήματα σε χώρες της δυτικής Ευρώπης, τόσο για τα θέματα ενδοοικογενειακής βίας και της βίας κατά των γυναικών όσο και ευρύτερα για την αμφισβήτηση του κυρίαρχου έμφυλου καταμερισμού, άρχισε να αναπτύσσεται η πιο στοχευμένη στις γυναίκες και στις ιδιαίτερες ανάγκες τους θεραπευτική προσέγγιση. Την ίδια εποχή, λοιπόν, μας είχε δοθεί ένα κτήριο στο Παλαιό Ψυχικό, το οποίο αρχικά προοριζόταν να λειτουργήσει ως ξενώνας στο πλαίσιο προγράμματος αποασυλοποίησης, κάτι που τελικά δεν έγινε. Έχοντας λοιπόν αυτό το κτήριο στη διάθεσή μας, αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε τον πρώτο ξενώνα για γυναίκες, ενώ προηγουμένως είχαμε παρατηρήσει ότι στο κλειστό μεικτό Πρόγραμμα Ψυχολογικής Απεξάρτησης που λειτουργούσε στο Δαφνί, οι γυναίκες διέκοπταν τη θεραπεία σε μεγαλύτερα ποσοστά σε σχέση με τους άντρες. Κατέληγαν δηλαδή στο “drop out” από τη θεραπεία πιο συχνά από τους άνδρες. Από την άλλη, είχαμε δει ότι οι γυναίκες που κατάφερναν να ολοκληρώσουν τη θεραπεία είχαν πολύ επιτυχημένη και πολύ πιο σταθερή πορεία.

Θεωρούσαμε, λοιπόν, τότε ότι η συνύπαρξη ανδρών και γυναικών στο ίδιο πρόγραμμα δημιουργούσε ορισμένα προβλήματα, γιατί ήταν πιθανό στο πλαίσιο της κοινότητας των τοξικοεξαρτημένων οι γυναίκες να είχαν βιώσει κακοποιητικές συμπεριφορές -ξύλο, βιασμούς- από τους άντρες, με τους οποίους έπρεπε να παρακολουθήσουν από κοινού ένα θεραπευτικό πρόγραμμα. Προφανώς, αυτό ανατροφοδοτούσε ανασφάλειες και γεννούσε δυσπιστία και έλλειμμα εμπιστοσύνης και ως προς το ίδιο το πρόγραμμα. Έχοντας λοιπόν δει τα ευρωπαϊκά παραδείγματα των gender sensitive προγραμμάτων, σκεφτήκαμε κι εμείς να δοκιμάσουμε να δημιουργήσουμε ένα μοντέλο θεραπευτικής απεξάρτησης με ευαισθησία για τις ιδιαίτερες ανάγκες των γυναικών, έστω κι αν στην Ελλάδα εκείνη την εποχή δεν υπήρχε κάποιο αντίστοιχο διεκδικητικό φεμινιστικό κίνημα που να πιέζει σε μία τέτοια κατεύθυνση. Βασικός μας στόχος τότε ήταν να κρατήσουμε τις γυναίκες στο πρόγραμμα, αφού, σε κάθε περίπτωση, η διακοπή της διαδικασίας μπορεί να έχει ολέθρια αποτελέσματα και να οδηγήσει τις γυναίκες πίσω στα ναρκωτικά, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή τους. Το πρόγραμμα αυτό λειτουργεί από το 1997, δηλαδή 15 ολόκληρα χρόνια, με πολύ μεγάλη επιτυχία. Το πρόγραμμα είναι εξ ολοκλήρου gender sensitive, αφορά αποκλειστικά γυναίκες, ενώ η θεραπευτική ομάδα επίσης αποτελείται μόνο από γυναίκες.

Υπήρχε όμως και το ζήτημα των παιδιών. Κατά τη δεκαετία του ενενήντα, ήταν πιο υποστηρικτική η στάση της οικογένειας σε αυτό το ζήτημα. Δηλαδή, σε πολλές περιπτώσεις η οικογένεια αναλάμβανε τη φροντίδα των παιδιών μέχρις ότου η κοπέλα ολοκλήρωνε τη θεραπευτική διαδικασία. Εδώ και αρκετά χρόνια όμως, ειδικότερα όσο προχωρούσαμε προς την «κρίση», εξαιτίας της επεκτεινόμενης φτώχειας, καθώς και της διάρρηξης των κοινωνικών σχέσεων που αυτή προκαλεί, κάτι τέτοιο πολλές φορές δεν ήταν δυνατό. Διαπιστώσαμε, λοιπόν, ότι υπήρχε η ανάγκη δημιουργίας ενός χώρου όπου οι εξαρτημένες μητέρες θα μπορούσαν να παίρνουν μαζί τους τα παιδιά. Δημιουργήσαμε λοιπόν ένα πρόγραμμα προσαρμοσμένο στις ανάγκες των μητέρων. Πρόκειται για γυναίκες, που είτε εντάσσονται στο πρόγραμμα ενώ είναι έγκυες, είτε έρχονται με τα παιδιά και τα μεγαλώνουν εκεί παρακολουθώντας παράλληλα το θεραπευτικό πρόγραμμα. Σαφώς, αυτή η δυνατότητα βελτιώνει την ποιότητα της ζωής και των ίδιων των παιδιών, καθώς βρίσκονται σε ένα προστατευμένο και ασφαλές περιβάλλον μακριά από τραυματικές εμπειρίες του κόσμου των ναρκωτικών στον οποίο βρίσκονταν οι μητέρες τους. Τα προγράμματα απεξάρτησης που απευθύνονται ειδικά σε μητέρες αναγνωρίζονται και ως προγράμματα πρόληψης για τα παιδιά τους, καθώς ένα παιδί που μεγαλώνει σε κοινότητες ναρκωτικών έχει μεγάλες πιθανότητες στο μέλλον, να στραφεί στα ναρκωτικά και το ίδιο.

Έχουμε διαπιστώσει πάντως ότι τα παιδιά τους είναι πολύ σημαντικό κίνητρο για προσπάθεια στη διαδικασία της απεξάρτησης, κι αυτό μας απαντά σε μεγάλο βαθμό και στο ερώτημα που μας ταλάνιζε από την αρχή της δημιουργίας αυτών των ειδικών προγραμμάτων, για το αν δηλαδή θα εξυπηρετήσουν υπαρκτές ανάγκες ή θα εκπέσουν στον κίνδυνο της δημιουργίας πλαισίων απομόνωσης των εξαρτημένων γυναικών και μητέρων. Βέβαια, για να αποφευχθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι γυναίκες ναι μεν παρακολουθούν το ειδικό πλαίσιο για την ψυχολογική απεξάρτηση, όμως συμμετέχουν από κοινού με τους άντρες στην τελευταία φάση του προγράμματος, δηλαδή στις διαδικασίες της κοινωνικής επανένταξης. Διαπιστώσαμε μάλιστα ότι, έχοντας περάσει τη θεραπευτική διαδικασία σε αυτό το ειδικό πλαίσιο, ότι οι γυναίκες είναι πιο έτοιμες να δώσουν τη μάχη της κοινωνικής επανένταξης και να δουν τους άνδρες από μία άλλη σκοπιά, καθώς μέχρι πρότινος οι σχέσεις τους διαμεσολαβούνταν από τις ουσίες. Είναι γεγονός ότι από την πλευρά των ανδρών τοξικοεξαρτημένων εκδηλώνονται ρατσιστικές και βίαιες συμπεριφορές σε βάρος των γυναικών, ενώ συχνά τις μεταχειρίζονται ως αντικείμενα. Παράλληλα, οι γυναίκες, επειδή έχουν εσωτερικεύσει την υποτέλεια που τους αποδίδεται, παίρνουν εύκολα τον ρόλο του θύματος. Προφανώς, μέσα σε αυτές τις συνθήκες δεν μπορούν να δημιουργηθούν σχέσεις.

Η υπέρβαση των ανασφαλειών, η ανάκτηση της αυτοεκτίμησης, αλλά και η δημιουργία σχέσεων ποιοτικής επικοινωνίας με τους άλλους μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία, ανατρέπει το «παγιωμένο» μέχρι πρότινος σύστημα έμφυλων σχέσεων και διαμορφώνει τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία δεσμών αλληλεγγύης και την αναζήτηση ενός συλλογικού δρόμου για την επίλυση των προβλημάτων.

Δηλαδή, με άλλα λόγια, η θεραπευτική διαδικασία μπορεί να είναι μία ευρύτερα χειραφετησιακή διαδικασία;

Κ.Μ.: Ακριβώς. Η διαδικασία της απεξάρτησης είναι μία διαδικασία κοινωνικοποίησης και χειραφέτησης. Γι’ αυτό και δεν θεωρούμε ότι είναι απεξάρτηση η συντήρηση με τα υποκατάστατα, εφόσον η εξάρτηση και όλες οι ψυχολογικές και κοινωνικές της συνέπειες παραμένουν. Ακόμη και στην περίπτωση της χρήσης υποκαταστάτων, η συνείδηση του υποκειμένου παραμένει χειραγωγημένη, ή ακόμη «διαμεσολαβημένη». Στο επίκεντρο της ζωής εξακολουθούν να βρίσκονται οι ουσίες.

Στο εκπαιδευτικό σεμινάριο «Γυναίκα και χρήση ουσιών» έχετε συμπεριλάβει και θεματική που αφορά τα διατροφικά προβλήματα. Αν και είχα την εντύπωση ότι η αντίληψη ότι οι διατροφικές διαταραχές είναι «γυναικείο πρόβλημα» αναπαράγει σε μεγάλο βαθμό την κυρίαρχη ιδεολογία για τα έμφυλα στερεότυπα, ωστόσο οι αριθμοί δείχνουν ότι πλειοψηφικά οι γυναίκες αντιμετωπίζουν τέτοια προβλήματα.

Κ.Μ: Ναι, υπάρχει ξεχωριστό τμήμα τόσο για τις διατροφικές διαταραχές όσο και για την εξάρτηση από την χρήση του διαδικτύου. Οι διατροφικές διαταραχές ανήκουν στην κατηγορία των εξαρτησιακών διατροφικών, μάλιστα διεθνώς αποκαλούνται “addictions”. Τα στοιχεία που τις κάνουν εξαρτήσεις είναι ότι, αφενός έχουν ένα καταναγκαστικό χαρακτήρα και αποσπούν το άτομο από οποιαδήποτε κοινωνική δραστηριότητα, αφετέρου, γιατί ενώ αυτή η «πρακτική» δεν αποδίδει κανενός είδους ικανοποίηση στο άτομο, τελικά βιώνεται ως καταναγκαστική η άσκηση της. Αν και οι διατροφικές διαταραχές πλήττουν συγκριτικά περισσότερες γυναίκες -είναι περίπου δέκα κορίτσια προς ένα αγόρι η αναλογία- είναι αλήθεια ότι διατροφικές διαταραχές αντιμετωπίζουν και οι άντρες.

Πάντως, διατροφικές διαταραχές εμφανίζουν με μεγάλη συχνότητα και τοξικοεξαρτημένες γυναίκες, δηλαδή η λεγόμενη «διεξαρτητικότητα» είναι συχνή στις γυναίκες. Μάλιστα, το τμήμα για τις διατροφικές διαταραχές δημιουργήθηκε και με αφορμή τα πολλαπλά περιστατικά νευρογενούς ανορεξίας ή βουλιμίας που εμφανίζονταν σε γυναίκες που μόλις είχαν ολοκληρώσει προγράμματα απεξάρτησης. Προφανώς και η κυρίαρχη κουλτούρα παίζει κάποιο επιδραστικό ρόλο σε αυτά τα προβλήματα, όχι όμως τον μοναδικό.

Αναλύοντας προηγουμένως τους λόγους που μπορεί να είναι αποτρεπτικοί για μια γυναίκα να συμμετέχει σε ένα θεραπευτικό πρόγραμμα, αναφερθήκατε στον φόβο της απόκτησης της ταυτότητας της τοξικοεξαρτημένης και κατά συνέπεια στον φόβο της απώλειας της επιμέλειας των παιδιών τους αν είναι μητέρες. Είναι αλήθεια ότι αυτή η αγωνία τροφοδοτείται από υπαρκτά ενδεχόμενα, καθώς το δικαστικό σύστημα μεταχειρίζεται με μεγάλη αυστηρότητα τα τοξικοεξαρτημένα άτομα.

Κ.Μ: Προφανώς κι έχει αντικειμενική βάση αυτός ο φόβος. Πράγματι, το νομικό πλαίσιο είναι εξαιρετικά αυστηρό και επιβάλλει ποινές εξοντωτικές ορισμένες φορές κι επιπλέον αυτό το νομικό πλαίσιο, όπως είναι αυστηρά οριοθετημένο δεν αναγνωρίζει καθόλου τη θεραπευτική προσπάθεια. Μπορώ να σας αναφέρω παραδείγματα παιδιών, που όχι μόνο έχουν ολοκληρώσει με επιτυχία το θεραπευτικό πρόγραμμα, αλλά μέσα από την εκπαίδευση έχουν γίνει τα ίδια θεραπευτές κι όμως κινδυνεύουν από να μπουν φυλακή από καταδίκες που τους είχαν επιβληθεί όταν ακόμη αντιμετώπιζαν προβλήματα εξάρτησης από τα ναρκωτικά. Σε πολλές περιπτώσεις, οι δικαστές δεν αναγνωρίζουν τη θεραπευτική προσπάθεια, τους αντιμετωπίζουν σα να έκαναν τώρα τα μικροαδικήματα για τα οποία κατηγορούνται και βεβαίως δεν αναγνωρίζουν τη θεραπευτική διαδικασία ως μία διαδικασία αλλαγής. Ειδικά στις πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες η αστυνομία συλλαμβάνει και αυθαίρετα χαρακτηρίζει ένα τοξικοεξαρτημένο άτομο έμπορο, τότε, ακόμη κι αν το άτομο αυτό έχει περάσει δύο χρόνια σε θεραπευτική διαδικασία απεξάρτησης, όταν θα έρθει η ώρα για να εκδικαστεί η υπόθεση του, τότε θα δικαστεί ως έμπορος.

Αυτή η πολιτική αντιμετώπισης από τον νόμο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί εως και φασιστική απέναντι στους τοξικοεξαρτημένους/ες. Χαρακτηριστικό είναι ότι ακόμη μεγαλύτερη αυστηρότητα επιδεικνύεται απέναντι στις γυναίκες. Ίσως το πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα φασιστικής μεταχείρισης τοξικοεξαρτημένων γυναικών, αποτελεί η υπόθεση που υποκίνησε ο Λοβέρδος, ο οποίος για μικροπολιτικούς και ιδιοτελείς σκοπούς διαπόμπευσε τις τοξικοεξαρτημένες γυναίκες και τις έστειλε στη φυλακή. Εδώ, αξίζει να σημειώνεται κάθε φορά, ότι οι περισσότερες από αυτές τις γυναίκες δεν γνώριζαν ότι ήταν οροθετικές και ότι έφαγαν πάρα πολύ ξύλο για να πειστούν να υπογράψουν ένα χαρτί που έλεγε ότι είχαν γνώση αυτής τους της κατάστασης. Τέτοια είναι και η περίπτωση μίας νεαρής κοπέλας, η οποία ήταν μεταξύ των γυναικών που συνελήφθησαν τότε και η οποία σήμερα έχει ενταχθεί στο θεραπευτικό πρόγραμμα του 18 ΑΝΩ, και μάλιστα πηγαίνει πολύ καλά.

Μπορούμε να εναποθέσουμε προσδοκίες στο πρόσφατο νομικό πλαίσιο για την αποποινικοποίηση της χρήσης και την ελάφρυνση των κυρώσεων για την κατοχή;

Κ.Μ.: Σε ό,τι αφορά την πρώτη εκδοχή του νόμου, που έτσι κι αλλιώς έχει αλλάξει τώρα, είχα σημαντική διαφωνία ως προς το ζήτημα της νομιμοποίησης της χρήσης της κάνναβης, καθώς θεωρούσα ότι σε συνθήκες εκτεταμένης κοινωνικής κρίσης, η νεολαία που βιώνει πολλαπλά αδιέξοδα μπορεί πιο εύκολα να στρέφεται στη χρήση των ναρκωτικών. Ότι δηλαδή περνούσε το μήνυμα ότι δεν είναι σοβαρό να κάνει κανείς χρήση της ουσίας αυτής. Εξάλλου, κατά τη γνώμη μου, στην περίπτωση των ουσιών το ζήτημα δεν είναι φαρμακευτικό, αλλά κοινωνικό και απ’ αυτή την άποψη η προοπτική λύσης που πρέπει να ανοίξει, δεν περνά μέσα από νομικές λύσεις αυτού του τύπου. Χρειάζεται πολλά να γίνουν στο επίπεδο της πρόληψης. Από την άλλη, θεωρώ ότι είναι πολύ θετικό είναι το κομμάτι που παραμένει στην επικαιροποιημένη εκδοχή του νόμου και το οποίο αφορά τα απεξαρτημένα άτομα, καθώς θα απελευθερώσει πάρα πολλά παιδιά από τις φυλακές στις οποίες έχουν βρεθεί τόσο άδικα, ή θα τα απαλλάξει από τον κίνδυνο φυλάκισης εξαιτίας μίας καταδίκης που τους είχε επιβληθεί την εποχή της εξάρτησης τους. Επομένως, έχει πολλά θετικά ο νόμος από αυτή τη σκοπιά, καθώς εισάγει μια πιο ανθρωπιστική νομική προσέγγιση αυτών των ζητημάτων. Προφανώς, θα συμβάλλει καταλυτικά και στην πρακτική και ανθρωπιστικά αναγκαία αποσυμφόρηση των ελληνικών φυλακών.

Μετά την ψήφιση του τρίτου Μνημονίου, μέσα στον κυκεώνα διάλυσης της κοινωνικής πολιτικής το μέλλον των δομών για την απεξάρτηση στην Ελλάδα μοιάζει ζοφερό, ποια είναι η γνώμη σας;

Κ.Μ: Τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα. Κι αυτός είναι και ο βασικός λόγος που θα βγούμε προς τα έξω και θα ζητήσουμε την στήριξη της κοινωνίας, διοργανώνοντας εξωστρεφείς δράσεις που θα μας φέρνουν σε επαφή με την κοινωνία, καταρρίπτοντας προκαταλήψεις και αποκλεισμούς, αλλά και συνεντεύξεις τύπου όπου θα εκθέτουμε τα άμεσα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε. Τώρα πλέον κινδυνεύουν όλα τα στεγνά προγράμματα. Μόνο τις φτηνές λύσεις των υποκαταστάτων θα προωθούν πια, όπως ακριβώς γίνεται στην Ευρώπη, όπου η χορήγηση υποκαταστάτων είναι φτηνό μέσο.

Αυτή είναι η λύση του νεοφιλελευθερισμού, πιστεύετε;

Κ.Μ: Βεβαίως, καθώς και στην Ευρώπη κλείνουν το ένα μετά το άλλο τα προγράμματα που παρέχουν ψυχοκοινωνική υποστήριξη και που κατά συνέπεια δημιουργούν τις προοπτικές ουσιαστικής κοινωνικής επανένταξης του ατόμου. Πιστεύω λοιπόν, ότι το μέλλον είναι δυσοίωνο. Από την άλλη, επειδή είμαστε ένα θεραπευτικό πρόγραμμα, όπου από την πρώτη ημέρα που ένα άτομο εντάσσεται σ’ αυτό, αρχίζει να εξοικειώνεται με την ιδέα του αγώνα και της μαχητικότητας -σε αυτές τις αξίες εκπαιδεύονται τα παιδιά-, έχουμε από την πλευρά μας την υποχρέωση να κρατήσουμε μία αγωνιστική στάση και να αντισταθούμε συλλογικά. Βέβαια, σε αυτό το σημείο που έχουμε φτάσει, αυτό δεν αρκεί. Σήμερα, νομίζω ότι πρέπει να δώσουμε τη μάχη για την απεξάρτηση μέσα στο πλαίσιο της υπεράσπισης της δημόσιας υγείας και βέβαια της υπεράσπισης της ίδιας της ποιότητας της ζωής που απειλείται από αυτή την πολιτική.

ΜΟΤΟ

Όταν μία γυναίκα εντάσσεται σε ένα πρόγραμμα, αυτομάτως αποκτά την ταυτότητα της τοξικοεξαρτημένης και εύλογα αυτό γεννά φόβους. Επίσης, είναι αλήθεια ότι τα προγράμματα της απεξάρτησης, όπως είναι δομημένα, συχνά δεν καλύπτουν τις ανάγκες των γυναικών

Τα προγράμματα απεξάρτησης που απευθύνονται ειδικά σε μητέρες αναγνωρίζονται και ως προγράμματα πρόληψης για τα παιδιά τους, καθώς ένα παιδί που μεγαλώνει σε κοινότητες ναρκωτικών έχει μεγάλες πιθανότητες στο μέλλον, να στραφεί στα ναρκωτικά και το ίδιο.

Πηγή: Αυγή

Share

Τρεις οροθετικές φυλακισμένες μιλούν για τη διαπόμπευσή τους

της Σίσσυς Βωβού

Έχουμε πει και κάνει πολλά για την αποφυλάκιση των οροθετικών γυναικών, για την νομική τους στήριξη και για την ικανοποίηση άλλων αναγκών τους, στο πλαίσιο της «Πρωτοβουλίας Αλληλεγγύης στις διωκόμενες οροθετικές», από τις αρχές Μαίου έως σήμερα. Έχουμε βγάλει δελτία τύπου και έχουμε γράψει άρθρα, έχουμε δώσει συνεντεύξεις για να δημοσιοποιήσουμε και να καταγγείλουμε αυτό το σκάνδαλο, έχουμε οργανώσει δύο δημόσιες μαζικές διαμαρτυρίες. Ήδη παραμένουν 12 από τις αρχικές 27 κρατούμενες, και θα αγωνιστούμε μέχρι να βγει και η τελευταία και μέχρι να καταδικαστούν οι πολιτικά υπεύθυνοι για την βαρύτατη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αυτών των γυναικών.

Απ’ όλα τα κακουργήματα εναντίον τους, ένα είναι το χειρότερο. Η διαπόμπευσή τους. Σήμερα δημοσιεύουμε προσωπικές μαρτυρίες τριών από τις φυλακισμένες, για την επίδραση της διαπόμπευσης στη ζωή τους. Δυστυχώς, είναι τραγικές.

 

Χριστίνα

Είμαι χρήστρια 20 χρόνια. Είμαι 34 χρονών και πίνω από τα 14 μου. Ενώ όμως είμουνα μέσα στη χρήση μπορούσα να περπατάω και να μη νιώθω άσχημα ανάμεσα στον κόσμο. Με πήρανε για μια απλή εξακρίβωση στοιχείων. Από την κλούβα με οδηγήσανε σε ένα υπόγειο όπου μου κάνανε τεστ αίματος χωρίς τη θέληση μου. Με βρήκανε θετική. Δημοσίευσαν το όνομα μου και τη φωτογραφία μου παντού, στην τηλεόραση, στο internet, όπου ήταν δυνατό. Είμαι από μια μικρή επαρχιακή πόλη, τη φωτογραφία μου έδειξαν και όλα τα τοπικά κανάλια, με είδαν σε κάθε σπίτι, τώρα όποια πέτρα και να σηκώσεις ξέρουνε για μένα. Αυτό είναι μεγάλο πρόβλημα για την οικογένεια μου. Είμαι από πολύτεκνη οικογένεια. Ο αδερφός μου ήταν φαντάρος εκείνη την περίοδο. Μπήκε στο internet να μιλήσει με την μικρότερη αδερφή μου και είδε το πρόσωπο μου παντού. Δεν ξέρω πραγματικά πως να αντιμετωπίσω τους δικούς μου και τους γνωστούς μου, πως να αντικρύσω τον κοινωνικό, οικογενειακό και φιλικό μου περίγυρο. Όλα έγιναν από προεκλογικό συμφέρον. Πως μπορεί να πιστεύει κάποιος ότι μπορεί να είναι υπεύθυνες οι κοπέλες, και για τους άντρες που δεν υπολογίζουν τίποτα, ούτε τις ίδιες τις οικογένειες τους να μην λένε τίποτα. Θέλω να καταδικάσω το κράτος, το σύστημα, το ΚΕΕΛΠΝΟ που μας έκανε τεστ χωρίς τη θέληση μας, το Υπουργείο Υγείας, το Υπουργείο Δικαιοσύνης, το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης, θεωρώ ότι δεν έχουν κάνει τα απαραίτητα. Από τη στιγμή που ξεκινήσανε κάτι τέτοιο θα πρέπει να το διορθώσουνε, να δώσουνε ευκαιρίες σε αυτά τα κορίτσια. Να δείξουν ενδιαφέρον και φροντίδα για τα άτομα που είναι χρήστες και είναι στο δρόμο.

Μαρία 

Πήγε το ΚΕΕΛΠΝΟ στο σχολείο της κόρης μου παράνομα και της έκανε εξετάσεις για μια εβδομάδα. Τελικά την έδιωξαν από το σχολείο. Τα προβλήματα που δημιούργησαν στην οικογένεια μου είναι τεράστια, τους δύο αδερφούς μου τους έδιωξαν από τις δουλειές τους και δεν βρίσκουν άλλη δουλειά. Εμένα με δείχνουν με το δάκτυλο. Φοβάμαι πως όταν βγω έξω θα με λιντσάρουν. Είμαι από μια μικρή πόλη, σαν χωριό, έχει γίνει μεγάλο σούσουρο και πραγματικά φοβάμαι να πάω να δω το παιδί μου. Από 8 χρονών είδε τη μάνα της σε όλες τις τηλεοράσεις. Της μίλησα στο τηλέφωνο και μου είπε πως δεν θέλει να έχει μία μαμά που είναι άρρωστη και πάει με πολλούς άντρες.

Χριστίνα 

Θέλω να πληρώσουν όσοι το έκαναν αυτό, γιατί δεν έχω μούτρα να αντικρύσω την οικογένεια μου και δεν μπορώ να αντικρύσω και το παιδί μου, παρόλο που είναι ακόμα πολύ μικρό και δεν καταλαβαίνει. Φαντάζομαι πόσα λένε για μένα στην πόλη μου. Βγάλανε τις φωτογραφίες μας παντού. Με αυτό τον τρόπο ξεφτίλισαν το γυναικείο φύλο, πρώτα μας ξεφτιλίσανε σαν γυναίκες και μετά σαν ανθρώπους. Ζητάω από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης να μην μας μεταχειρίζονται σαν αντικείμενα και ζώα, να μας βλέπουνε σαν ανθρώπους και μέσα αλλά και έξω από τη φυλακή.

Share

Μήπως και στην οικονομία, το μικρό μέγεθος είναι πιο ανθρώπινο? Μέρος 2ο

της Φλώρας Νικολιδάκη

Ζούμε στην εποχή, που το γυναικείο φύλο σημειώνει τη μεγαλύτερη συμμετοχή στην οικονομία του καπιταλισμού, στο σύνολο της ιστορικής του πορείας. Υπάρχουν άραγε κάποια σημάδια που δείχνουν την επίδραση αυτού του γεγονότος, στις παγιωμένες ανδροκρατικές αντιλήψεις για την εργασία και την οικονομία?

Θέσαμε 4 ερωτήματα, σε 3 πολιτικά στελέχη που ασχολούνται συστηματικά με τη θεωρία της οικονομίας. Μετά τις απαντήσεις του Γιάννη Μηλιού στο πρώτο μέρος, διαβάστε παρακάτω τις απαντήσεις του Χρήστου Λάσκου

1. Το σύστημα της μαζικής παραγωγής αγαθών, δια της καθετοποιημένης διαδικασίας (Tailor), για μεγάλο χρονικό διάστημα απαιτούσε μεγάλες εγκαταστάσεις, σε συγκεκριμένο χώρο  και χιλιάδες εργατικά χέρια σε ενιαία λειτουργία με τα μηχανήματα. Αυτός ο τύπος παραγωγής είναι ακόμη και σήμερα κυρίαρχος, παρά την εισαγωγή της νέας τεχνολογίας. Πιστεύετε ότι στην εποχή μας, με δεδομένη την κρίση υπερσυσσώρευσης, θα μπορούσαν οι ανάγκες σε υλικά κυρίως αγαθά, να καλυφθούν με τοπικές, μικρές και προσαρμοσμένες στο χώρο,  λειτουργίες παραγωγής; Στην περίπτωση αυτή ποιος θα ήταν ο ρόλος της τεχνολογίας;

Νομίζω πως ο τύπος παραγωγής, που κυριάρχησε σε μεγάλο τμήμα του 20ού αι., αυτός που έμεινε στην ιστορία ως φορντιστικό-τεϋλοριστικό πρότυπο, σήμερα εμφανίζεται να επικρατεί κυρίως σε μέρος των αναδυόμενων οικονομιών, με την Κίνα ως χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, που συνδυάζει στοιχεία αυτού του μοντέλου με συνθήκες άγριας πρωταρχικής συσσώρευσης. Αντίθετα, στην επικράτεια του ανεπτυγμένου καπιταλισμού  -και στην Ελλάδα- έχουμε εδώ και κάποιο καιρό την κυριαρχία μοντέλων οργάνωσης της παραγωγής, που από πολλές απόψεις βρίσκονται στους αντίποδες του φορντισμού.

Πράγμα που έχει επιπτώσεις, οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ το στενό χώρο της παραγωγής. Χαρακτηριστικά θα μπορούσε να αναφερθεί η επίπτωση σε ό,τι αφορά τον τύπο του εργαζόμενου, που κυριαρχεί υπό τις νέες συνθήκες, και που χαρακτηρίζεται από επισφάλεια, χαμηλές αμοιβές και, ταυτόχρονα, σε αριθμούς πρωτοφανείς στην ιστορία του καπιταλισμού, υψηλή μόρφωση και πολύ ανεπτυγμένες δεξιότητες. Πρόκειται για μια πολυπληθή και δυνάμει εξαιρετικά παραγωγική –όχι μόνο και όχι κυρίως με τη στενά οικονομική έννοια- εργατική τάξη, η οποία, από τις ίδιες τις τωρινά κυρίαρχες ιδιότητες του ύστερου καπιταλισμού συμπιέζεται ασφυκτικά. Θα μπορούσαμε να πούμε πως η πρόβλεψη του Μαρξ σχετικά με τις παραγωγικές σχέσεις, που υποβοηθούν την εκκίνηση της κοινωνικής επανάστασης, λόγω των ακραίων περιορισμών που θέτουν στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, ισχύει κατεξοχήν για την ζωντανή παραγωγική δύναμη, που αποτελεί η σύγχρονη παγκόσμια εργατική τάξη.

Ένα άλλο στοιχείο της παρούσας κατάστασης, άμεσα συνδεδεμένο με το προηγούμενο, είναι και η προϊούσα ραγδαία κατεδάφιση του κοινωνικού κράτους, που είχε συνδεθεί με την φορντιστική περίοδο. Γι’ αυτό –για «αντικειμενικούς», δηλαδή λόγους- η Αριστερά δεν μπορεί παρά να προσανατολιστεί σε κάτι πολύ περισσότερο από την υπεράσπισή του. Θέλω να πω πως η τωρινή φάση του καπιταλισμού, ιδίως μετά από το ξέσπασμα της καταστροφικής κρίσης υπερσυσσώρευσης, καλεί σε πολύ ριζικότερους κοινωνικούς μετασχηματισμούς και κάνει το αίτημα του κομμουνισμού όχι, απλώς, επίκαιρο, αλλά επιτακτικό.

Βάσει αυτών, λοιπόν, η παραγωγή δεν μπορεί παρά να λειτουργεί σε κλίμακα τέτοια που, εκτός των άλλων θα πρέπει να μην εμποδίζει τη δυνατότητα αυτοπραγμάτωσης αυτών που απασχολεί. Αντίθετα θα πρέπει να την ενδυναμώνει. Και είναι προφανές πως το εργοστάσιο της φορντιστικής εποχής είναι ό,τι περισσότερο αντίθετο σε μια τέτοια προοπτική. Η μικρή και προσαρμοσμένη όχι μόνο στο χώρο, αλλά και στους ανθρώπους, κλίμακα, δίνοντας μεγαλύτερο έδαφος στις αυξημένες γνώσεις και δεξιότητες, που διαθέτουν, εν τέλει, μπορεί να είναι και περισσότερα παραγωγική.

Αυτά, σε συνδυασμό με την οικολογική διάσταση της μικρής κλίμακας και τη δυνατότητα που παρέχει αυτή για δημοκρατική αυτοδιεύθυνση και κοινωνικό έλεγχο, την κάνουν, νομίζω, όχι μόνο κατάλληλη για την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών ήδη από σήμερα, αλλά και  προνομιακή μορφή στην πορεία προς μια πραγματικά χειραφετημένη κοινωνία.

Από αυτήν την άποψη, είναι δεδομένο πως οι πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις δίνουν μεγάλες δυνατότητες για το δημοκρατικό σχεδιασμό της παραγωγής από αυτοδιαχειριζόμενες μονάδες μικρής σχετικά κλίμακας. Κυρίως, όμως, θα πρέπει να κρατήσουμε πως η ίδια η τεχνολογία «παράγεται» από τις δομές που έρχεται να υπηρετήσει. Επομένως, η τεχνολογία είναι περισσότερο κοινωνική δημιουργία παρά αυτόνομο «τεχνικό» προϊόν.

2.Ποια είναι η θέση μιας χώρας όπως η Ελλάδα, στο σύστημα της οικονομίας κλίμακας; Η ερώτηση έχει σχέση με το γεγονός ότι ακόμη και πριν την κρίση, ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός της χώρας μας, δεν έφτανε τα 4.000.000 ανθρώπους.

Η Ελλάδα λόγω των γεωγραφικών της χαρακτηριστικών είναι σχεδόν υποχρεωμένη να επενδύσει σε δομές μικρής κλίμακας σε ό,τι αφορά κυρίως τον πρωτογενή της τομέα. Πράγμα που γίνεται ακόμη επιτακτικότερο αν σκεφτούμε πως οι τύποι αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων, στα οποία έχει μέλλον η χώρα μας, δεν είναι, προφανώς, το μαλακό σιτάρι ή το βαμβάκι, αλλά εξειδικευμένες και ποιοτικές καλλιέργειες, που δεν προσφέρονται για παραγωγική διαδικασία μεγάλης κλίμακας.

Ακόμη και στο βιομηχανικό τομέα φαίνεται πως οι προοπτικές που ανοίγονται δεν αφορούν δομές μεγάλης κλίμακας, αν σκεφτούμε επιπρόσθετα τα προβλήματα που έχουν σχέση με τις οικολογικές διαστάσεις της ανάπτυξης και τα ιδιαίτερα έντονα φαινόμενα οικονομικού υδροκεφαλισμού, που χαρακτηρίζουν την Ελλάδα.

Ο αριθμός που δίνετε για τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό δεν ευσταθεί. Λίγο πριν το 2008 είχε ξεπεράσει τα 5500000, με σημαντική, μάλιστα, συμμετοχή της γυναικείας εργατικής δύναμης.

3.Με βάση το παραπάνω ερώτημα, θα μπορούσατε να μας περιγράψετε τον τρόπο που η σύγχρονη θεωρητική σκέψη αντιμετωπίζει την ανάγκη και το δικαίωμα μιας μικρής χώρας να υπάρχει με τις δικές της εθνολογικές, πολιτιστικές, γεωγραφικές και κοινωνικές ιδιομορφίες; Έχει το δικαίωμα μιας συμμετοχής στο παγκόσμιο γίγνεσθαι με βάση τα χαρακτηριστικά που σας ανέφερα, ή εξ’ ανάγκης (;) θα πρέπει ίσως και βίαια να συνδράμει με την ύπαρξή της σε κάποιο διαφορετικά σχεδιασμένο αποτέλεσμα;

Ήδη από την απάντηση στο προηγούμενο ερώτημα έχω τοποθετηθεί, νομίζω. Η Ελλάδα –και κάθε αντίστοιχη περίπτωση- έχει όχι μόνο «δικαίωμα» σε επιλογές, αλλά αυτές αποτελούν και το μοναδικό δρόμο για να ανταποκριθεί στις νέες συνθήκες, πολύ περισσότερο για να κινηθεί σε δρόμους καθολικής κοινωνικής χειραφέτησης.

Αυτό, ωστόσο, σε καμιά περίπτωση, δεν σημαίνει πως υπάρχουν επιλογές «αυτάρκειας» και «εθνικών δρόμων», του είδους, που ένας ορισμένος τριτοκοσμισμός όχι πολύ παλιά προέτασσε ως μονόδρομο σχεδόν. Το επισημαίνω γιατί η σύνολη συζήτηση στο εσωτερικό της αριστεράς στα χρόνια της κρίσης περιλαμβάνει και εθνικές επιλογές αυτοκτονικού, κατά τη γνώμη μου, απομονωτισμού.

Ο πολιτικός χώρος στον οποίο ανήκω με σαφήνεια και διεθνιστική «εμμονή» αντιλαμβάνεται πως το στοίχημα του  ριζικού κοινωνικού μετασχηματισμού, οι «ψίθυροι» για τον οποίο ακούγονται όλο και εντονότεροι τα τελευταία χρόνια, απαιτεί μεγάλες επικράτειες εφαρμογής –η μόνη περίπτωση όπου το «μεγάλο» είναι επιθυμητό και αναγκαίο. Αν ο σοσιαλισμός σε μια χώρα ήταν φενάκη στη δεκαετία του ’20 είναι σε πολλαπλάσιο βαθμό σήμερα.

Και μιλάω για σοσιαλισμό γιατί τα θέματα που θέτετε είναι σχετικά με τη σοσιαλιστική στρατηγική, αλλά και, ακόμη, γιατί το ζήτημα, όπως ήδη έχω πει, του ριζικού κοινωνικού μετασχηματισμού στο πλαίσιο της τετραπλής –οικονομικής, διατροφικής, ενεργειακής και, κυρίως, οικολογικής- κρίσης γίνεται επιτακτικό επί ποινή πλανητικής αποκάλυψης.

Δεδομένου πως ο σοσιαλισμός δεν είναι, εν τέλει και πριν απ’ όλα, παρά η δημοκρατία παντού, η προβληματική σας, έστω και αν δεν τον ονομάζει, τον υπαινίσσεται συνεχώς.

4.Τέλος θα μπορούσατε να μας περιγράψετε τη θέση της αριστεράς που εκπροσωπείτε για το προηγούμενο ερώτημα;

Σε συνέχεια των όσων ήδη ανέφερα, ο συντονισμός των κοινωνικών κινημάτων σε ευρωπαϊκή και μεσογειακή –καταρχήν- κλίμακα, οι ενωτικές πρωτοβουλίες της αριστεράς και του χώρου της ριζοσπαστικής οικολογίας,  η συνεργασία, ακόμη, των περιοχών που έχουν πολύ κοινά προβλήματα στην παρούσα φάση –όπως, π.χ., ο ευρωπαϊκός νότος, προτάγματα εφικτά και διεκδικήσιμα μπορούν να είναι η εκκίνηση για έναν προσανατολισμό σε κατεύθυνση εντελώς αντίρροπη αυτής που επιβάλλουν δια πυρός και σιδήρου οι κυρίαρχες τάξεις στον κόσμο και στην Ευρώπη.

Πολύ περισσότερο που οι επιλογές των κυρίαρχων είναι πολύ αμφίβολο κατά πόσο συμβάλλουν μεσοχρόνια στην ομαλή και διατηρήσιμη αναπαραγωγή του ίδιου του καπιταλισμού. Η αίσθηση του αδιεξόδου, που, με καταστρεπτικό τρόπο, έχει γίνει στοιχείο της συνείδησης του μέσου ανθρώπου στη σημερινό κόσμο, είναι αποτέλεσμα του πραγματικού συστημικού αδιεξόδου. Κι αυτό δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη καλό νέο. Γιατί τα κοινωνικά συστήματα, κατά την πτώση τους, ιστορικά παράγουν ακραία καταστρεπτικά αποτελέσματα για τους ανθρώπους που ζουν τους «ενδιαφέροντες καιρούς». Για να το πώς, αλλιώς, αν δεν γίνει κάτι άλλο θα υλοποιηθεί το κακό σενάριο.

Και, προκειμένου να γίνει κάτι άλλο, η αξιακή συνεισφορά του φεμινισμού και της οικολογίας είναι εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση. Και όχι μόνο η πρακτική εμπειρία ή το άμεσο «βίωμα» -καθοριστικότατη είναι και η ήδη υπάρχουσα επιστημονική παραγωγή στους τομείς αυτούς, με προεξάρχουσα αυτή των φεμινιστικών οικονομικών. Θα είχε πολύ ενδιαφέρον να μιλήσουμε και σχετικά με αυτά. Προφανώς, σε μια άλλη συνέντευξη και με τη συνδρομή του Τσακαλώτου, που «το έχει» πολύ.

 

Share

Mήπως και στην οικονομία, το μικρό μέγεθος είναι πιο ανθρώπινο?

της Φλώρας Νικολιδάκη

Ζούμε στην εποχή, που το γυναικείο φύλο σημειώνει τη μεγαλύτερη συμμετοχή στην οικονομία του καπιταλισμού, στο σύνολο της ιστορικής του πορείας. Υπάρχουν άραγε κάποια σημάδια που δείχνουν την επίδραση αυτού του γεγονότος, στις παγιωμένες ανδροκρατικές αντιλήψεις για την εργασία και την οικονομία?

Θέσαμε 4 ερωτήματα, σε 3 πολιτικά στελέχη που ασχολούνται συστηματικά με τη θεωρία της οικονομίας:

1. Τον κ. Γιάννη Μηλιό, καθηγητή του ΕΜΠ και στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ.

2. Τον κ. Χρήστο Λάσκο, οικονομολόγο, στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ

3. Τον κ. Τάκη Θανασούλα, οικονομολόγο, στέλεχος της ΑΝΤΑΡΣΥΑ

 

Διαβάστε παρακάτω τις απαντήσεις του Γιάννη Μηλιού

 

1.Το σύστημα της μαζικής παραγωγής αγαθών, δια της καθετοποιημένης διαδικασίας (Tailor), για μεγάλο χρονικό διάστημα απαιτούσε μεγάλες εγκαταστάσεις, σε συγκεκριμένο χώρο  και χιλιάδες εργατικά χέρια σε ενιαία λειτουργία με τα μηχανήματα. Αυτός ο τύπος παραγωγής είναι ακόμη και σήμερα κυρίαρχος, παρά την εισαγωγή της νέας τεχνολογίας. Πιστεύετε ότι στην εποχή μας, με δεδομένη την κρίση υπερσυσσώρευσης, θα μπορούσαν οι ανάγκες σε υλικά κυρίως αγαθά, να καλυφθούν με τοπικές, μικρές και προσαρμοσμένες στο χώρο, λειτουργίες παραγωγής? Στην περίπτωση αυτή ποιος θα ήταν ο ρόλος της τεχνολογίας?

Η εισαγωγή νέας τεχνολογίας γίνεται λόγω της συνεχώς ανανεωνόμενης ανάγκης του κεφαλαίου για αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας. Δεν υπάρχει ουδέτερη τεχνολογία της οποίας η εισαγωγή θα μπορούσε να βελτιώσει τις συνθήκες που διαμορφώνει η εξέλιξη των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων, δηλαδή, η ταξική πάλη. Η κρίση (που όπως πολύ σωστά αναφέρετε είναι κρίση υπερσυσσώρευσης, δηλαδή έλλειψη υπεραξίας απαραίτητης για την αναπαραγωγή της κερδοφορίας του κεφαλαίου) θέτει τη δομή της παραγωγικής διαδικασίας σε αμφισβήτηση. Το κοινωνικό κίνημα του κόσμου της εργασίας αμφισβητεί την παρούσα δομή που το εξαθλιώνει αλλά και το κεφάλαιο αμφισβητεί το σημερινό βαθμό εκμετάλλευσης της εργασίας και προσπαθεί να τον αυξήσει. Μέσα στην πάλη αυτή εντάσσονται και τα τοπικά κινήματα, τα οποία αμφισβητούν τις φαραωνικού τύπου επενδύσεις κεφαλαίου οι οποίες υποβαθμίζουν το περιβάλλον. Σίγουρα η αντίσταση μπορεί να αναγκάσει το κεφάλαιο σε επενδύσεις μικρότερης κλίμακας. Αλλά είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί αυτό παντού μέσα στην καπιταλιστική κοινωνία. Χρειάζεται ένας βαθύτερος κοινωνικός μετασχηματισμός για να αμφισβητηθούν τα μεγέθη συγκέντρωσης κεφαλαίου.

2.Ποια είναι η θέση μιας χώρας όπως η Ελλάδα, στο σύστημα της οικονομίας κλίμακας? Η ερώτηση έχει σχέση με το γεγονός ότι ακόμη και πριν την κρίση, ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός της χώρας μας, δεν έφτανε τα 4.000.000 ανθρώπους.

Κανένα κράτος (δηλαδή καμία κυβέρνηση κράτους) δεν μπορεί να αποφασίσει μόνο του τη θέση του στην παγκόσμια ιεραρχία του καπιταλιστικού κόσμου. Είτε συμμετέχει σε έναν υπερεθνικό οικονομικό και νομισματικό σχηματισμό όπως η Ελλάδα, είτε όχι, όπως για παράδειγμα η Χιλή, δεν μπορούν οι κυβερνήσεις να αποφασίσουν τη «θέση» της χώρας. Η θέση αυτή «αποφασίζεται» μέσα από ιδιαίτερα πολύπλοκες διαδικασίες της καπιταλιστικής οικονομίας, μέρος των οποίων αποτελεί και ένας ειδικού τύπου ανταγωνισμός μεταξύ των κρατών, αλλά το σημαντικότερο ρόλο σε τελική ανάλυση τον παίζει η ταξική πάλη στο εσωτερικό κάθε κράτους. Αυτή η πάλη καθορίζει, σε τελική ανάλυση, και τις πολιτικές αποφάσεις για την προσπάθεια της χώρας προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση. Αν για παράδειγμα στην Ελλάδα προκύψει κυβέρνηση της Αριστεράς, είναι βέβαιο ότι η παραγωγική δομή της χώρας θα μεταρρυθμιστεί, η εξωτερική πολιτική θα αλλάξει, οι σχέσεις με τα άλλα κράτη θα μεταβληθούν, όλα αυτά προς μια κατεύθυνση υπέρ των συμφερόντων του κόσμου της εργασίας, όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά και των άλλων κρατών. Η παραγωγική ανασυγκρότηση που θα προσπαθήσει να υλοποιήσει η κυβέρνηση της Αριστεράς έχει ως προτεραιότητες τον πρωτογενή τομέα, τον τομέα της ενέργειας, αλλά και τομείς εξειδίκευσης, τομείς προστιθέμενης αξίας.

3.Με βάση το παραπάνω ερώτημα, θα μπορούσατε να μας περιγράψετε τον τρόπο που η σύγχρονη θεωρητική σκέψη αντιμετωπίζει την ανάγκη και το δικαίωμα μιας μικρής χώρας να υπάρχει με τις δικές της εθνολογικές, πολιτιστικές, γεωγραφικές και κοινωνικές ιδιομορφίες? Έχει το δικαίωμα μιας συμμετοχής στο παγκόσμιο γίγνεσθαι με βάση τα χαρακτηριστικά που σας ανέφερα, ή εξ’ ανάγκης (?) θα πρέπει ίσως και βίαια να συνδράμει με την ύπαρξή της σε κάποιο διαφορετικά σχεδιασμένο αποτέλεσμα?

Κατ’ αρχήν υπάρχει ένα μεθοδολογικό ζήτημα στην ερώτηση όπως τίθεται. Όπως ανέφερα και πριν δε λαμβάνεται καμία απόφαση με τη «συναίνεση» του συνόλου των ανθρώπων που ζουν και δραστηριοποιούνται σε μία χώρα. Συνεπώς το υποκείμενο «χώρα», ειδικά με το ιδεολογικό πυρήνα ύπαρξής του ως έθνος, είναι σε μεγάλο βαθμό ένα κοινωνικά κατασκευασμένο υποκείμενο το οποίο, συνδέεται στην πραγματικότητα με τη θεσμική υπόσταση της κρατικής εξουσίας και υποστηρίζει την αναπαραγωγή του κεφαλαίου. Οι ελληνίδες εργαζόμενες-άνεργες έχουν περισσότερα κοινά συμφέροντα με τις γερμανίδες που βρίσκονται στην ίδια ταξική θέση παρά με τις συμπατριώτισσές τους που κατέχουν τα μέσα παραγωγής και συνεπώς τις εκμεταλλεύονται. Επίσης κάθε αναφορά στα «εθνικά θέσφατα», είναι αποδεδειγμένο ότι πέρα από την υφέρπουσα ρατσιστική ιδεολογία συμπεριλαμβάνει και την κοινωνική κατασκευή του φύλου. Για να έρθω στο ερώτημά σας, οι εθνολογικές ιδιομορφίες της Ελλάδας για παράδειγμα δεν αφορούν μόνο ένα σύνολο πολιτισμικών πρακτικών (που έχουν ομοιότητες και διαφορές με τις αντίστοιχες άλλων χωρών), αλλά υλοποιούνται επίσης στην καταπίεση των μειονοτήτων και την άθλια αντιμετώπιση των μεταναστών από το κράτος και τα παρακλάδια του, και οι κοινωνικές ιδιομορφίες υλοποιούνται μεταξύ άλλων και στη θέση της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία. Συνεπώς η αναπαραγωγή των «ιδιαιτεροτήτων μιας χώρας» είναι πάντα μέρος της αναπαραγωγής των ταξικών σχέσεων εξουσίας και κατ’ αυτήν την έννοια είναι απόλυτη ανάγκη συνεχίζεται ανεξάρτητα από την πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.Τέλος θα μπορούσατε να μας περιγράψετε τη θέση της αριστεράς που εκπροσωπείτε για το προηγούμενο ερώτημα?

Είμαι στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ και με την έννοια αυτή αγωνίζομαι για να γίνουν πράξη οι θέσεις του. Μιλώντας γενικότερα, συμφωνώ με όσους υπερασπίζονται την αλληλεγγύη των εργαζόμενων ανεξάρτητα από την εθνικότητά τους, το φύλο τους και κάθε ρόλο που επιβάλλεται να έχουν στην καπιταλιστική κοινωνία.

Share

Ελεύθερη έκφραση

της Florence Χρηστάκη

«Αχ! τι τυχερή που είσαι που εκφράζεσαι έτσι ελεύθερα!» μου λένε. Το ακούω τόσο πολύ αυτό που, όταν με πιάνουν υπαρξιακές ανησυχίες, του τύπου τι θα πει τέχνη σήμερα και τι σημαίνει το να είσαι καλλιτέχνης, έχω έτοιμη μια απάντηση:  στο ελάχιστο, ο καλλιτέχνης  – και η θηλυκή του βερσιόν, η καλλιτέχνιδα – είναι κάποιος του οποίου το επάγγελμα είναι η προσωπική και ελεύθερη έκφραση.  Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι οι άλλοι άνθρωποι δεν εκφράζονται στη δουλειά τους,  αλλά είναι αλήθεια ότι στη προκειμένη περίπτωση η προσωπική έκφραση είναι κεντρική.

Εκφράζομαι λοιπόν, και το χαίρομαι. Αλλά αυτό δεν συνεπάγεται ότι το δέχονται οι πάντες. Στη σύντομή μου καριέρα – αποφάσισα με κάποια καθυστέρηση να εκφραστώ ελεύθερα – απορρίφτηκα τρεις φορές. Καλά, λέτε, αυτή θα έχει εκθέσει χυδαία πράγματα και δεν ξέρει τι να δείξει για να τραβήξει την προσοχή. Με το χέρι στη καρδιά απαντώ: καθόλου! Ας κρίνετε!

Την πρώτη φορά, μου ζητήθηκε – και όχι μόνο από μένα – να τιμήσω το Μεσολόγγι, μια παραγγελία χωρίς αμοιβή, όπως πολλές φορές συμβαίνει με τους ελεύθερους εκφραστές. Ανοίγω την εγκυκλοπαίδεια, διαβάζω την ιστορία και καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η πόλη αυτή δεν δοξάζεται μόνο για το αυγοτάραχο, αλλά περισσότερο ακόμη και για την περίφημη διπλή πολιορκία από τους Οθωμανούς και την έξοδο των απελπισμένων κατοίκων της. Με συγκινεί η ιστορία αυτή, μου φαίνεται παραδειγματική κάθε πολιορκίας, κάθε δοκιμασίας άοπλου πληθυσμού απέναντι σε στρατό οπλισμένο μέχρι τα δόντια.

Επειδή η χαρακτική είναι και τέχνη της επανάληψης, αποφασίζω, ανατυπώνοντας μια μικρή πλάκα που απεικονίζει 7 στρατιώτες,  να στήσω ένα στρατό απέναντι στον οποίο βρισκόμενος ο σημερινός θεατής θα ταυτιστεί με τον τότε κάτοικο του Μεσολογγίου, μοιραζόμενος φαντασιακά την μοίρα του. Και επειδή λέγεται ότι ο στρατός της Πόρτας περικύκλωνε την πόλη ακόμα κι εκεί που είναι βάλτοι, ο στρατός αυτός φαίνεται βυθισμένος, όπως και βυθισμένος στις μνήμες…

Μετά από ένα μήνα που πυρετωδώς τυπώνω και ξανατυπώνω, φτάνω θριαμβευτικά στο γραφείο του επιμελητή της έκθεσης με ένα πίνακα – γιγαντιαίο για τις συνήθειες μου – ενός μέτρου επί ενάμισι. «Μα κυρία Χρηστάκη, δεν μπορώ να δεχτώ το έργο σας, μου λέει, καταρχάς δεν αφορά το Μεσολόγγι, αλλά το Ιράκ, ή τέλος πάντων τη σημερινή εποχή! – Του εξηγώ τις προθέσεις μου – «Άμα το δείξω αυτό θα με κρεμάσουν στην πλατεία! Λυπάμαι δεν μπορώ! Θέλετε να μου φτιάξτε ένα εργάκι, ξέρω εγώ, μια βαρκούλα στη λίμνη;» Έτσι, αρνούμενη να φτιάξω μια καινούργια βαρκούλα για το Μεσολόγγι, έφυγα με τον στρατό μου…  Σήμερα εικονογραφεί την «Κατάσταση πολιορκίας» που παρουσιάζω στο πλαίσιο του Athens Print Fest.

Αλλά και πάλι εδώ η ελεύθερή μου έκφραση παραμερίστηκε. Η εικαστική μου πρόταση είχε αφετηρία την οδυνηρή μοναξιά στην οποία μάς σαρώνει η σημερινή κρίση, ακόμα πιο αβέβαιους και λυπημένους μετά από την εξύμνηση του ατομικισμού εν καιρώ κοινωνικής και οικονομικής προόδου. Αιωρούμενα και γυμνά – με τα όλα τους ομολογώ  – κρέμονταν στη στοά 130 χάρτινα άτομα από ένα μεγάλο κρεμαστάρι, εικόνα της σημερινής γενικής εγκατάλειψης…  Μετά από πέντε μέρες έκθεσης, χωρίς κουβέντα από κανέναν, το έργο ξεκρεμάστηκε και εγκαταλείφτηκε σε μια γωνιά με τις κλωστές του οριστικά μπλεγμένες. Αναγκάστηκα να το ξηλώσω. Το μόνο που κατάφερα να μάθω είναι ότι ενοχλούσε.

 

Η Florence Χρηστάκη συμμετέχει στο 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Χαρακτικής και Εκτυπώσεων της Αθήνας, το Athens Print Fest, που πραγματοποιείται όλο τον Οκτώβριο 2012 με την έκθεση «Κατάσταση πολιορκίας» στη Στοά Τοσίτσα, Κολοκοτρώνη 29.

Όλες οι φωτογραφίες είναι της Γιάννας Ανδρεάδη που συμμετέχει και στο φεστιβάλ στο Ίδρυμα Κατακουζηνού

Share