Subscribe via RSS Feed

Tag: "ισότητα"

Το χαμόγελο του Ηλία και το κλάμα της Ηλιάνας

της Φλώρας Νικολιδάκη

Τελικά πόσο θα υποστηρίξουμε τα αρσενικά, ακόμα και στις πιο έξαλλες ακροβασίες τους?

Η έννοια της «κατάληψης» περιέχει το στοιχείο του ξαφνικού και του σύντομου. Ξεκινάει μια διαδικασία με «κατάληψη» και μετά εξελίσσεται σε κάτι άλλο. Η κατάληψη ενός χώρου λοιπόν, εξελίσσεται σε ιδιοκτησία (τυπική ή άτυπη) επί του χώρου αυτού. Και η ιδιοκτησία γεννά δικαιώματα χρήσης του χώρου, αλλά και υποχρεώσεις.

Τα δικαιώματα χρήσης του χώρου βρίσκονται μέσα στο πλαίσιο της κοινής συμβίωσης σε μια πόλη. Οι υποχρεώσεις έχουν σχέση με λογαριασμούς και συντήρηση του χώρου.

Όταν χρησιμοποιούμε ένα χώρο για δεκαετίες, και αυτό το ονομάζουμε «κατάληψη», νομίζω ότι κάνουμε πλάκα σ’όλους αυτούς τους κακόμοιρους ανθρώπους, δηλ. τους εργαζόμενους άνδρες και γυναίκες, τους συνταξιούχους, μικροεπαγγελματίες κλπ. που δουλεύουν ατελείωτες ώρες για να μπορούν να συντηρούν ένα χώρο διαβίωσης.

Ο κάθε Ηλίας, έχει κάθε λόγο να χαμογελάει. Αυτός δεν τόχει το πρόβλημα. Είναι καταληψίας. Δεν έχει υποχρεώσεις. Αν συνειδητοποιούσε την υποχρέωσή του σαν πολίτης να έχει υποχρεώσεις, θα καταλάβαινε ότι η δική του επιλογή να ζει σε ένα κοινοβιακό χώρο, θα έπρεπε κάποια στιγμή να πάψει να είναι «κατάληψη», και να γίνει αυτό που πραγματικά είναι: ιδιωτική χρήση ενός χώρου, με τις ανάλογες υποχρεώσεις. Για να γίνει αυτό χρειάζεται κάποια συγκεκριμένα άτομα να αναλάβουν την ευθύνη της ιδιοκτησίας του χώρου που κατελήφθη. Ιδιαίτερα που μετά 20 χρόνια η ιδιοκτησία μπορεί και νομικά να κατοχυρωθεί. Πράγμα το οποίο έπρεπε να είχε γίνει αφού και στην περίπτωση της «Αμαλίας», αλλά και της «Λέλας», πρόκειται για αξιόλογα διατηρητέα κτίρια. (Και τότε θα την καταλάβαινα την πολύχρονη κατάληψη, σαν συμβολή στον αστικό χώρο).

Όλα αυτά τα χρόνια που συμβιώνουμε με διάφορες καταλήψεις τι έχουμε διαπιστώσει? Ποια είναι η διαφορά της συμβολής στον πολιτισμό της Βίλλας Αμαλίας, από τη δράση που αναπτύσσεται από τα στέκια των προοδευτικών συλλόγων της περιοχής και των γραφείων των κομμάτων της αριστεράς? Χρόνια ολόκληρα γίνονται εκδηλώσεις από την αριστερά και τα προοδευτικά στέκια : προβολές ταινιών, συζητήσεις, δράσεις για τοπικά προβλήματα, δράσεις αλληλεγγύης κλπ κλπ. Ποια είναι η διαφορά? Μήπως ότι κάποιοι πρέπει να μαζεύουν χρήματα για το ενοίκιο και τους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας και κάποιοι όχι?

Δεν καταλαβαίνω, η προβολή μιας προοδευτικής ταινίας είναι πιο «πολιτισμός» μέσα σε ένα κατειλημμένο κτίριο, από την προβολή της ίδιας ταινίας σε ένα ενοικιαζόμενο κτήριο που πχ. χρησιμοποιεί ο Σύριζα?

Σίγουρα όμως στις καταλήψεις μαζί με τον Ηλία, ασφαλώς υπάρχει και η Ηλιάνα. Είναι τυχαίο άραγε που η Ηλιάνα ασχολείται πιο πολύ από τον Ηλία, με την καθαριότητα της κατάληψης? Σε μένα συμβαίνει όποτε βρεθώ σε τέτοιο στέκι να μου φτιάχνει καφέ η Ηλιάνα?

Κι αν υποθέσουμε ότι αυτός είναι ο προτεινόμενος τρόπος ζωής από τον Ηλία στην Ηλιάνα, αυτό το μωρό που έρχεται που θα βρίσκεται?

Ή τα μωρά δεν έχουν δικαιώματα αγαπημένε μου Ηλία?

Τι θα γίνει χαρούμενα και ελεύθερα αγόρια? Όλα, μα όλα δικά σας?

 

Share

Νέες αρμοδιότητες για τον Συνήγορο του Πολίτη

Αλιεύει η Σοφία Βογιατζή

Διευρύνονται οι αρμοδιότητες του Συνηγόρου του Πολίτη. Η ανεξάρτητη Αρχή θα εξετάζει πλέον αν παραβιάζεται η αρχή της ίσης μεταχείρισης μεταξύ γυναικών και ανδρών και στους αυτοαπασχολούμενους εργαζόμενους, όταν δέχεται καταγγελίες για διακρίσεις λόγω φύλου σε εργασιακά θέματα.

Συγκεκριμένα, ο ΣτΠ έχει οριστεί ως φορέας παρακολούθησης της εφαρμογής των ρυθμίσεων του νέου νόμου 4097/2012, που στοχεύει στην εφαρμογή της ίσης μεταχείρισης μεταξύ γυναικών και ανδρών που ασκούν αυτοτελή επαγγελματική απασχόληση. Σημαντική καινοτομία του νόμου είναι η δυνατότητα χορήγησης επιδόματος μητρότητας στις αυτοαπασχολούμενες μητέρες, που επιτρέπει την προσωρινή διακοπή του επαγγέλματός τους λόγω εγκυμοσύνης ή μητρότητας για τουλάχιστον 14 εβδομάδες. Η ανεξάρτητη Αρχή αναμένει την έκδοση της κοινής υπουργικής απόφασης που θα ορίζει ποιος είναι ο αρμόδιος φορέας για τη χορήγηση του επιδόματος, τον τρόπο, τη διαδικασία, αλλά και το ύψος του.

Πηγή: Αυγή

Share

Μεγάλη διαδήλωση κατά του γάμου των ομοφυλόφιλων στο Παρίσι

της Δήμητρας Σπανού

Χιλιάδες διαδηλωτές κατέφτασαν στο Παρίσι για να εκφράσουν την αντίθεσή τους στο προωθούμενο νομοσχέδιο της κυβέρνησης με τίτλο «Γάμος για Όλους» που θα επιτρέψει τους γάμους και τις υιοθεσίες σε ομόφυλα ζευγάρια. Το νομοσχέδιο θα κατατεθεί στη βουλή στο τέλος του μήνα και η κυβέρνηση Ολλάντ δεν είναι διατεθειμένη να κάνει ούτε βήμα πίσω. Ο πρόεδρος μάλιστα σχεδιάζει να παραβρεθεί σε έναν από τους πρώτους γάμους ομοφυλόφιλων αφού περάσει ο νόμος, σύμφωνα με το γαλλικό πρακτορείο ειδήσεων.

Οι διοργανωτές, κυρίως από καθολικές οργανώσεις, καθώς και την δεξιά και οργανώσεις μουσουλμάνων κάνουν λόγο για συμμετοχή που άγγιξε τους 100.000 διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων οικογένειες με παιδιά. Η διαμαρτυρία έρχεται ως συνέχεια μιας πολύμηνης καμπάνιας για το ζήτημα.

Απέναντί τους βρέθηκαν λίγοι ακτιβιστές και  μέλη των Femen, οι οποίες εμφανίστηκαν όπως πάντα γυμνόστηθες με συνθήματα στα σώματά τους, αυτή τη φορά προσποιούμενες τις καθολικές καλόγριες. Ακολούθησε συμπλοκή, με χτυπήματα και κλωτσιές, καθώς και χημικά προς τους υπέρμαχους των ίσων δικαιωμάτων.

Παρά τις διαδηλώσεις όμως, σε δημοσκοπήσεις φαίνεται ότι η κοινωνία είναι πλειοψηφικά υπέρ των γάμων, ακόμα και των υιοθεσιών, αν και σε μικρότερο ποσοστό.

Μερικά συνθήματα από τα πανό και τις πικέτες:

«Η Γαλλία χρειάζεται παιδιά, όχι ομοφυλοφιλους», «Γεννημένος από μαμά και μπαμπά», «ο άντρας και η γυναίκα είναι η βάση της οικογένειας», «μια μητέρα και ένας πατέρας για όλα τα παιδιά», «γάμος είναι ένας άντρας και μια γυναίκα»

Παράλληλα, τέσσερα μέλη των Femen διέκοψαν την κυριακάτικη λειτουργία του Πάπα στην πλατεία του Άγιου Πέτρου, όταν εμφανίστηκαν γυμνόστηθες ανάμεσα στο πλήθος, να φωνάζουν συνθήματα κατά της ομοφοβίας. Οι διαμαρτυρόμενες συνελήφθησαν.

Share

Περιδιαβάζοντας τον Περιοδικό Τύπο: Από τη Σκούπα στο Κοσμοπόλιταν

της Μαρίας Λούκα

«Τι κάνεις την πρώτη μέρα της single ζωής σου: Ανοίγεις προφίλ στο Compare Hotness του Facebook και ψηφίζεις δέκα άνδρες για το sexapeal τους. Στατιστικά, αν χτυπήσεις 10 πόρτες, η μία θα ανοίξει… Είναι γνωστό ότι οι άνδρες δεν τρελαίνονται για το υπερβολικό μακιγιάζ, προτιμούν γυναίκες που είναι ανεπιτήδευτα όμορφες. Και να ξέρεις ότι όσο πιο κουνιστή περπατάς στο δρόμο , τόσο πιο έντονοι είναι οι οργασμοί σου»

Cosmopolitan, 2010

«Να μιλήσουμε εμείς οι γυναίκες για το κορμί μας σημαίνει να μιλήσουμε για τον τόπο αφετηρίας και συμπύκνωσης του γυναικείου προβλήματος. Ο λόγος για το κορμί δεν περιορίζεται σ΄αυτό, απλώνεται και περιλαμβάνει όλα τα θέματα που αφορούν τη γυναίκα. Έτσι μιλώντας για το κορμί μας, μιλάμε για μας , για το χώρο που μας περιβάλλει, για τον τρόπο που είμαστε, για το πώς γινόμαστε όπως είμαστε»

Σκούπα για το γυναικείο ζήτημα, 1979

 

Μια γυναίκα νέα, όμορφη, σεξουαλική, χαριτωμένη, έξυπνη όχι απαραίτητα, πολιτικοποιημένη ούτε κατά διάνοια, με αστραφτερό χαμόγελο αλλά ποτέ έντονο γέλιο, που δε μυρίζει άσχημα, δεν αφήνει καν την υπόνοια ότι μπορεί να εκπληρώνει βασικές βιολογικές ανάγκες σε καλεί απ’ το εξώφυλλο του περιοδικού για να σε ξεναγήσει στον κόσμο των celebrities (είναι κι αυτές οι αγωνίες που δε σ’ αφήνουν να κοιμηθείς), να σε μυήσει στα μυστικά τη μόδας, να σου δώσει συμβουλές ομορφιάς αλλά και να σε βοηθήσει να τον κατακτήσεις ή να ξεπεράσεις το χωρισμό σου με τις μεθόδους του shopping therapy (δύσκολα πράγματα την εποχή του ΔΝΤ) ή του shopping a new man (ευκολότερο). Είναι η γυναίκα που δεν είσαι αλλά θα ήθελες να είσαι και γι’ αυτό ανταποκρίνεσαι στο κάλεσμα της.

Στο απέναντι εξώφυλλο υπάρχει ένας άνδρας γοητευτικός, αποφασιστικός, πολυάσχολος, με θέσεις κοινωνικής ευθύνης (καμία σχέση δηλαδή με το Μήτσο που βλέπεις κάθε πρωί), με πολιτική άποψη, απορροφημένος ανάμεσα στις επαγγελματικές του προοπτικές και τη μπάλα, bon viveur που ξέρει να διαλέγει τα πιο απολαυστικά πούρα αλλά και τα πιο σύγχρονα gadgets. Απ’ τους πρίγκιπες  που όταν τους φιλάς γίνονται βάτραχοι. Περιτριγυρισμένος από «κουνελάκια στον κήπο των playboys» «ψηφίζει τις 50 πιο sexy Ελληνίδες». Και δυστυχώς δεν είσαι μια απ’ αυτές.

Είναι τα εξώφυλλα των γυναικείων και ανδρικών περιοδικών, αυστηρώς ταξινομημένων στα πλαίσια του περιοδικού τύπου στην πληθωρική ελληνική αγορά των media. Απευθύνονται σε εξειδικευμένα ακροατήρια στη βάση του φύλου με αξιώσεις καταγραφής της κοινωνικής πραγματικότητας, ακόμα κι αν συνήθως πρόκειται για πλαστογραφία. Η σύγχρονη ακαδημαϊκή αναζήτηση που αμφισβητεί το σκληρό δίπολο «άνδρας» – «γυναίκα» και μιλάει για την πολυπλοκότητα των φύλων, όχι απλώς δε βρέθηκε αλλά μάλλον δεν αναζητήθηκε καν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των πρακτορείων διανομής Τύπου αυτή την περίοδο κυκλοφορούν 15 γυναικεία περιοδικά πανελλαδικής εμβέλειας και επιπλέον ακόμη 4 ως μηνιαία ένθετα σε εκδόσεις κυριακάτικών εφημερίδων, με τις πωλήσεις τους να προσεγγίζουν κατά μέσο όρο τις 400.000 μηνιαίως. Σ΄αυτά δεν συνεκτιμώνται τα περιοδικά γάμου, τα εφηβικά περιοδικά ή αυτά που απευθύνονται σε γονείς παρόλο που συναντούν προνομιακή απήχηση στο γυναικείο κοινό. Από την άλλη, τα αμιγώς προσδιοριζόμενα ως ανδρικά περιοδικά δεν υπερβαίνουν τα 7 και οι πωλήσεις τους κυμαίνονται στις 70.000 σε μηνιαία βάση.

Δε χρειάζονται ειδικές ασκήσεις οράσεως για να είναι σαφής ο διαχωρισμός των εντύπων ως προς τη θεματολογία, τη φυσιογνωμία, τη διαφήμιση ακόμη και τη γραφιστική πλαισίωση. Αρκεί η απλή φυλλομέτρηση. Στα γυναικεία έντυπα η μόδα και η ομορφιά προεξέχουν αποσυνδεδεμένες από αισθητικές αντιλήψεις αλλά με κριτήρια αρκούντως καταναλωτικά και εμπορικά. Ο έρωτας και η σεξουαλικότητα καθορίζονται από το ανδρικό βλέμμα. Οι συνεντεύξεις προέρχονται σχεδόν αποκλειστικά από το χώρο του θεάματος. Ενώ η σύγχρονη πραγματικότητα της εργαζόμενης γυναίκας προσαρμόζεται στο παραδοσιακό σύστημα της οικογένειας και της μητρότητας, μετατρέποντας την σε πολυεργαλείο. Τα κάνει όλα και συμφέρει. Τα λιγοστά κοινωνικά θέματα – ως απαραίτητη ασυνέχεια στο συνεχές του lifestyle – είναι δοσμένα από το πρίσμα μιας προσωπική ιστορίας με δραματοποιημένο τόνο για την πρόκληση αβίαστων συγκινησιακών φορτίσεων. Οι διάφορες  στήλες συμβουλευτικής δεν έχουν σε τίποτα να ζηλέψουν τις μεσημεριανές τηλεοπτικές εκπομπές. Ως προς τη διαφήμιση, αν αυτή αποτελούσε το μοναδικό δείκτη για την καταναλωτική συμπεριφορά των γυναικών, τότε θα προέκυπτε το συμπέρασμα ότι στην Ελλάδα για παράδειγμα οι γυναίκες δεν αγοράζουν αυτοκίνητα, παρά μόνο στέκονται δίπλα τους με αισθησιασμό για να προσελκύσουν τους άνδρες αγοραστές.

Τα ανδρικά περιοδικά μπορούν να επιμεριστούν σε εκείνα που το γραπτό κείμενο επιτελεί μια λειτουργία διακοσμητικής υποστήριξης στις ηδονοβλεπτικές απεικονίσεις της γυναίκας και σ’ αυτά που επιχειρούν μια καλύτερη κατανομή μεταξύ σπορ, showbiz, θεάματος και γυμνών φωτογραφιών. Σε κάθε περίπτωση όμως, δεν απουσιάζει ένα editorial που να σχολιάζει κάποια πτυχή – κατά προτίμηση την πιο ανώδυνη – της κοινωνικοπολιτικής συγκυρίας. Δεν πρόκειται βέβαια για κάποιο εγχειρίδιο πολιτικής φιλοσοφίας αλλά περισσότερο για μια μεταφορά συζητήσεων που διεξάγονται σε μπαρ (χωρίς να υπάρχει τίποτα το μεμπτό σ’ αυτές τις συζητήσεις αλλά στην έπαρση αυτού που αναλαμβάνει τη γραπτή μεταφορά). Κατά τ’ άλλα το ύφος είναι πιο στιβαρό, χωρίς να αφήνει χαραμάδες για συναισθηματισμούς που θα παραβίαζαν τα ματσό χαρακτηριστικά της ανδρικής νόρμας. Μ’ αυτή την έννοια απουσιάζουν και οι στήλες συμβουλευτικής και αστρολογίας.

Ο λόγος τόσο στα γυναικεία όσο και στα ανδρικά περιοδικά είναι μαζικός και λαϊκός. Τα πρωτογενή ρεπορτάζ και τα ερευνητικά άρθρα είναι δυσεύρετα. Οι φωτογραφίες πάλι πλεονάζουν και είναι επικεντρωμένες στο σώμα και δη το καλλίγραμμο. Η ετεροφυλοφιλία προβάλλεται ως μοναδική σεξουαλική επιλογή, αφού η ομοφυλοφιλία παραμένει αόρατη ή ενσωματώνεται ως καρικατούρα. Η μετανάστρια που καθαρίζει το σπίτι δε χωράει σ’ αυτές τις σελίδες, ούτε ο πρόσφυγας αφήνει κηλίδες αίματος στο Αστυνομικό Τμήμα της Ομόνοιας. Δε χωράει ακόμα το άγχος των νέων που το μοναδικό ταμείο με το οποίο έχουν προοπτικές να έρθουν σε επαφή είναι αυτό του ΟΑΕΔ. Δε χωράει ούτε η φεμινίστρια που μιλά για την καθημερινή συμβολική βία, ούτε ο ακτιβιστής που προσπαθεί να σπάσει το θαλάσσιο αποκλεισμό της Γάζας. Όλα εξαντλούνται στο μικρόκοσμο του θεάματος.

Αν ισχύει όμως η παραδοχή της σημειωτικής ότι τα Μέσα δεν είναι  ένας απλός καθρέφτης της κοινωνίας αλλά συμβάλλουν στη διαμόρφωση των συνειδήσεων και των ταυτοτήτων, άλλο τόσο ισχύει ότι τα Μέσα δεν είναι κλειστά συστήματα αλλά τροφοδοτούνται σ’ ένα βαθμό μ’ αυτό που συμβαίνει έξω. Απ’ αυτήν την άποψη η πρόσφατη ιστορία του περιοδικού τύπου συμπυκνώνει και την ίδια την ιστορία των κοινωνικών κινημάτων και εν προκειμένω του φεμινιστικού κινήματος. Μια ιστορία που εγγράφει εξάρσεις και υποχωρήσεις, διεκδικήσεις και ενσωματώσεις, νίκες και ήττες.

       

Τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης στα περίπτερα και τα βιβλιοπωλεία της χώρας υπήρχαν αναρτημένα περιοδικά με κεντρικό σύνθημα «δεν είμαι του πατρός μου, δεν είμαι του ανδρός μου, είμαι ο εαυτός μου». Έντυπα όπως η Σκούπα ή η Κατίνα που μιλούσαν για τη γυναικεία σεξουαλικότητα, για την ενδοοικογενειακή βία, για την άμβλωση, την πολιτική ή την τέχνη.  Ο αέρας ριζοσπαστικοποίησης εκείνης της περιόδου αποτυπώθηκε και στην έκδοση φεμινιστικών εντύπων. «Το φεμινιστικό κίνημα εκείνη την περίοδο αγγίζει τις ιδιωτικές πτυχές της καταπίεσης. Αυτό δεν αντανακλάται μόνο στα φεμινιστικά έντυπα αλλά και στα γυναικεία περιοδικά ευρείας κυκλοφορίας» μας λέει η Μαρία Ρεπούση, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιστορία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης που συμμετείχε σ’ αυτές τις προσπάθειες.

Εμπορικά γυναικεία περιοδικά όπως το Πάνθεον τη δεκαετία του ‘70 κάνουν καμπάνιες για την αντισύλληψη και εκπονούν έρευνες για την πορνογραφία, το βιασμό και την ομοφυλοφιλία. Η εξομολόγηση της επί χρόνια αρχισυντάκτριας του Πόλυ Μηλιώρη στο βιβλίο «από το Ρομάντσο στο Πάνθεον» είναι ενδεικτική του κλίματος της περιόδου «Οι γυναικείες οργανώσεις ήταν σύμμαχοι πρώτης γραμμής. Η τροφοδότηση μου μας έκαναν σε υλικό και ιδέες ήταν πολυτιμότατη» και συνεχίζοντας παρατηρεί ότι «από το 1990 και μετά δε βλέπω στα γυναικεία περιοδικά άλλη ιδεολογία απ’ αυτήν της κατανάλωσης, της αστρολογίας και της κυριαρχίας του σεξ»

Όντως η δεκαετία του 90 συνιστά καμπή για τον Περιοδικό Τύπο. Την υποχώρηση των γυναικείων αγώνων ακολουθεί η αναστολή των εκδοτικών φεμινιστικών εγχειρημάτων αλλά και η σταδιακή εδραίωση της παντοκρατορίας του life style στα εμπορικά έντυπα. «Η θεσμική ενσωμάτωση από το ΠΑΣΟΚ αλλά η απουσία εναλλακτικών ως προς την οικογένεια δομών συνέτειναν σ΄αυτό το αποτέλεσμα. Οι γυναίκες εγκλωβίστηκαν ανάμεσα στο φεμινιστικό αίτημα και την πραγματικότητα της ζωής τους» εξηγεί η Μαρία Ρεπούση. Σ’ αυτή την άνιση αναμέτρηση το φεμινιστικό πρόταγμα ακόμα κι αν δεν έχει βγει νοκ άουτ, προς το παρόν χάνει σίγουρα στα σημεία.

«Σήμερα τα έντυπα επιστρέφουν στη φυσικοποίηση των γυναικών. Οι γυναίκες είναι φυσικά όντα και όχι ιστορικά υποκείμενα, ενώ οι άνδρες κοινωνικά όντα. Ακόμα κι αν αυτό δε λέγεται ρητά, αναπαρίσταται», σχολιάζει ολοκληρώνοντας η συνομιλήτρια μας. Είναι προφανές ότι και τα περιοδικά ευθυγραμμίζονται με τον κυρίαρχο λόγο που βρίθει από στερεότυπα και προκρίνει κυρίως τη Τζούλια και όχι την Κωνσταντίνα Κούνεβα.  Αυτό όμως δε σημαίνει ότι τα ΜΜΕ λειτουργούν ως απλός ιμάντας μεταβίβασης της κυρίαρχης ιδεολογίας σ’ ένα παθητικό κοινό. Στο εσωτερικό τους ανταγωνίζονται διαφορετικοί λόγοι και εναλλακτικές οπτικές, ακόμα κι αν αυτές δεν είναι ισότιμες. Απευθύνονται σε ενεργούς ανθρώπους που έχουν δυνατότητες αποκωδικοποίησης, έστω κι αν αυτές έχουν ναρκοθετηθεί σ’ ένα επίπεδο από την ίδια την κωδικοποίηση.

Τα περιοδικά είναι τμήμα της λαϊκής κουλτούρας με τη γοητεία και τις αντιφάσεις που αυτή έχει.  Δεν έχει νόημα να τα εξετάζει κανείς  «ως επιθεωρητής του υγειονομικού που χώνει τη μύτη του στις ζωές των ανθρώπων για να διαπιστώσει αν το περιβάλλον που ζουν είναι υγιεινό». Νόημα έχουν οι διαπραγματεύσεις και οι ρωγμές στο τοίχος της ακαμψίας, όπως είναι τα εκδοτικά εγχειρήματα που δε μοιάζουν με αποστειρωμένα εργαστήρια αλλά εμπνέονται από τα βιώματα των ανθρώπων.  Η δημιουργική συνομιλία με την κοινωνία, που περιλαμβάνει την καθημερινότητα αλλά και τα συλλογικά οράματα, την ιστορία και τους σύγχρονους κοινωνικούς πειραματισμούς. Εν τέλει τα εξώφυλλα που αναφέρονται   στις γυναίκες και τους άνδρες που είμαστε με τους φόβους, τις ανασφάλειες , τα όνειρα και τους αγώνες μας. Νόημα έχουν τα παράθυρα στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια κι αυτά δεν είναι άμεσα μετρήσιμα από τα πρακτορεία διανομής.

Μια ματιά στην ιστορία του φεμινιστικού έντυπου

Τα φεμινιστικά έντυπα μετρούν πλέον πάνω από 1 αιώνα ζωής. Μέσα απ’ αυτά οι γυναίκες διαμόρφωσαν τις συνθήκες ορατότητας τους, μιλώντας οι ίδιες για τα βιώματα, τις αντιστάσεις και τους αγώνες τους. Θα παραθέσουμε ορισμένους κόμβους αυτής της διαδρομής ζητώντας εκ των προτέρων συγνώμη για τις όσες παραλείψεις προέκυψαν από τις ασκούπιστες γωνιές αυτής της ιστορίας.

  • Η Εφημερίς των Κυριών, πρωτοεμφανίζεται το Μάρτιο του 1887 με εκδότρια μια εμβληματική φυσιογνωμία του ελληνικού γυναικείου κινήματος, την Καλλιρόη Παρρεν.  Λειτουργεί για 20 χρόνια ως εβδομαδιαίο περιοδικό και άλλα 10 ως δεκαπενθήμερο με το αναγνωστικό του κοινό να φτάνει τις 5000. Είναι στην πραγματικότητα η πρώτη εκδοτική προσπάθεια στον ελλαδικό χώρο που αναλύει την κοινωνική θέση των γυναικών και επεξεργάζεται διεκδικήσεις.
  • Το Δελτίον των Ελληνίδων κυκλοφορεί στην Αθήνα το 1909 από την Ελένη Ρουσόπουλου και το Πανελλήνιον το 1913 με εκδότρια την Ελένη Κομνηνο – Πλατανιά. Και τα δυο αυτά έντυπα εκδίδονται και απευθύνονται αποκλειστικά σε γυναίκες σε μια μεταβατική φάση για τη συγκρότηση του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού.
  • Η Ελληνική Επιθεώρηση από το 1907 έως το 1942 με την Ευγενία Ζωγράφου στη διεύθυνση. Ξεχωρίζει για τη μακροβιότητα του αν και δε μπορεί να θεωρηθεί αμιγώς γυναικείο περιοδικό αλλά καταγράφεται σ’ αυτά καθώς υιοθετεί μια μετριοπαθή φεμινιστική οπτική.
  • Η Ελληνίς, εκδίδεται από το 1921 έως το 1940 ως μηνιαίο περιοδικό του Εθνικού Συμβουλίου Ελληνίδων με τις συνθήκες ζωής των γυναικών να τίθενται πλέον στο επίκεντρο.
  • Ο Αγώνας της Γυναίκας, εκδίδεται πρώτη φορά το 1923 έως το 1936 από το Σύνδεσμο για τα Δικαιώματα της Γυναίκας με προεξέχουσα την Αύρα Θεοδωροπούλου. Η εργασία των γυναικών, η διεκδίκηση ψήφου και ένταξης στην πολιτική, η ανάγκη εκπαίδευσης και επιστημονικής κατάρτισης των γυναικών αποτελούν τα βασικά επίδικα του εντύπου. Ο Σύνδεσμος επανιδρύεται το 1974 με πρόεδρο την Αλίκη Γιωτοπούλου – Μαραγκοπούλου και το περιοδικό επανεκδίδεται το 1979 και διατηρεί μια περιοδικότητα έως και τις μέρες μας.
  • Η Σοσιαλιστική Ζωή, λειτουργεί ως μηνιαίο όργανο του Σοσιαλιστικού Ομίλου Γυναικών για τα χρόνια 1928 – 1935 επιχειρώντας τη σύζευξη του γυναικείου ζητήματος και των σοσιαλιστικών ιδεών.
  • Η Φεμινιστική, εμφανίζεται στη Θεσσαλονίκη το 1930 ως δεκαπενθήμερη επιθεώρηση της Φεμινιστικής Ένωσης Μακεδονίας – Θράκης
  • Οι Ελληνίδες, αποτέλεσαν από το Μάρτιο του 1946 το περιοδικό της Πανελλήνιας Ένωσης Γυναικών. Το περιοδικό είναι εμπνευσμένο από την εαμική παράδοση και ασχολείται με παραδοσιακούς γυναικείους τομείς όπως η οικογένεια δίνοντας έμφαση στη γυναικεία συμμετοχή στους εθνικούς αγώνες.
  • Για την Απελευθέρωση των Γυναικών, έντυπο που εκδίδεται το Φεβρουάριο του 1978 από την Κίνηση για την Απελευθέρωση των Γυναικών – την πρώτη αυτόνομη φεμινιστική ομάδα. Οικειοποιείται τα συνθήματα του γαλλικού φεμινισμού όπως «το προσωπικό είναι πολιτικό» και επικεντρώνεται στην ιδιωτική σφαίρα της γυναικείας καταπίεσης.
  • Η Σύγχρονη Γυναίκα, δημιουργείται το 1978 από την Ομοσπονδία Γυναικών Ελλάδας που διάκειται θετικά προς το ΚΚΕ. Αρχικά κράτησε μια απόσταση από τις φεμινιστικές αναζητήσεις της εποχής και ασχολήθηκε κυρίως με ζητήματα εργασίας και δημοκρατίας μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 80 που άρχισε να αμφισβητεί δημόσια την κομματική γραμμή.
  • Η Σκούπα για το γυναικείο ζήτημα, κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 1979 υπό εννεαμελή συντακτική επιτροπή. Παρόλο που εξέδωσε μόλις 5 τεύχη, αποτελεί ίσως την πρώτη συστηματική προσπάθεια θεωρητικής εμβάθυνσης και άρθρωσης μιας ανατρεπτικής θεωρίας για το φύλο. Εκφράζει ριζοσπαστικές θέσεις και γίνεται σημείο αναφοράς του φεμινιστικού κινήματος.
  • Η Σφίγγα, φεμινιστικά και άλλα, εκδίδει ένα μόνο τεύχος τον Ιούλιο του 1980 με τη συμμετοχή γυναικών που ορισμένες προέρχονται από την Κίνηση για την Απελευθέρωση των Γυναικών. Πιστή στο ριζοσπαστικό φεμινισμό υπερασπίζεται την αυτονομία του γυναικείου κινήματος.
  • Η Κατίνα, σε αντίστοιχο μήκος κύματος, κυκλοφορεί στη Θεσσαλονίκη την περίοδο 1987 – 1992 από την Αυτόνομη Ομάδα Γυναικών Θεσσαλονίκης
  • Η Δίνη, ξεκινά της πορεία της το Δεκέμβριο του 1986 ως φεμινιστικό περιοδικό που διευθύνεται από 17μελή συντακτική επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν και μέλη από την έκδοση της Σκούπας. Ο αρχικός του προσανατολισμός είναι πολιτικός και κινηματικός. Από το 1993 όμως μετατρέπεται σε επιστημονικό περιοδικό για τα ζητήματα του φύλου.

 

Διαβάστε:

ΜΜΕ και Κοινωνία, Jean Curran και Michael Gurevitch, εκδόσεις Πατάκη, 2008

Από το Ρομαντσο στο Πάνθεον, Πόλυ Μηλιώρη, εκδόσεις Οδυσσέας, 1995

Περιοδικό Διαβάζω, τεύχος 198, Σεπτέμβριος 1988

 

Το άρθρο έχει δημοσιευτεί στο έντυπο περιοδικό w/e της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας

 

Share

Διαφορές Φύλου στη Φροντίδα Ασθενών

της Ουρανίας Γκοβίνα

Η σύγχρονη οικογένεια εξακολουθεί να είναι δομημένη με βάση τη διχοτόμηση δημόσιου χώρου, που θεωρείται γένους αρσενικού και ιδιωτικού χώρου, που θεωρείται γένους θηλυκού. Η φροντίδα των εξαρτημένων ατόμων της οικογένειας αποτελεί γυναικείο καθήκον και εντάσσεται στις μη αμειβόμενες εργασίες. Η ταύτιση της φροντίδας με τις γυναίκες και η έμφυλη κατανομή των ρόλων στην ιδιωτική ζωή αποτελεί ένα πολιτισμικό φαινόμενο. Το «φύλο της φροντίδας» κατασκευάζεται κοινωνικά από παλιά και συνδέεται με την υποδεέστερη θέση που οι γυναίκες εξακολουθούν να έχουν στην αγορά εργασίας. Η οικιακή εργασία παραμένει γυναικεία υπόθεση, εξωθώντας τις γυναίκες στο «διπλό ωράριο εργασίας», γεγονός που δημιουργεί μεγάλη σωματική και ψυχική επιβάρυνση. Οι μελέτες που διεξήχθησαν στη χώρα μας δείχνουν ότι, παρά τις τάσεις αλλαγής των παραδοσιακών στερεοτύπων στον οικιακό τομέα, η συμμετοχή των ανδρών στην καθημερινή οικογενειακή ζωή παραμένει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Στη νότια κυρίως Ευρώπη που κυριαρχεί η δημόσια παροχή κοινωνικών υπηρεσιών, η ευθύνη για τη φροντίδα των ανήμπορων εξακολουθεί να βαρύνει σε μεγάλο βαθμό την οικογένεια και κυρίως τις γυναίκες. Σύμφωνα με κάποιες μελέτες, οι διαφορές που εμφανίζονται στα δύο φύλα οφείλονται εν μέρει στην ευαισθησία των γυναικών για τις ανάγκες των άλλων, η οποία οδηγεί στην ανάληψη της ευθύνης της φροντίδας, δίνοντας προσοχή σε άλλες «φωνές» και άλλες απόψεις. Οι γυναίκες όχι μόνο καθορίζουν τους εαυτούς τους σε ένα πλαίσιο ανθρώπινων σχέσεων, αλλά επίσης κρίνουν τους εαυτούς τους από την ικανότητά τους να ενδιαφέρονται. Η θέση της γυναίκας στον ανδρικό κύκλο ζωής είναι αυτή του ατόμου που γαλουχεί, που συμπαραστέκεται και που φροντίζει, δημιουργώντας ένα υποστηρικτικό πλαίσιο στο οποίο και η ίδια με τη σειρά της στηρίζεται. Και ενώ οι γυναίκες φροντίζουν με αυτό τον τρόπο τους άνδρες, το παράδοξο είναι ότι οι άνδρες τείνουν να υποτιμούν αυτή τη φροντίδα.

Οι θεωρίες του φύλου έχουν αυξηθεί κατά τη δεκαετία του 1980 και προήλθαν από τη φεμινιστική έρευνα που έχει τις ρίζες της στο πλαίσιο κοινωνικοποίησης του φύλου και της οπτικής του κοινωνικού ρόλου. Η κοινωνικοποίηση του φύλου υποστηρίζει ότι οι ρόλοι του φύλου είναι ενδογενείς ως σταθερά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και απορρέουν από διαφορές του φύλου στην κοινωνικοποίηση κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Αντίθετα, η οπτική του κοινωνικού ρόλου εξηγεί τις διαφορές φύλου ως προς τη συμπεριφορά σαν αποτέλεσμα της συνεχούς οικοδόμησης των κοινωνικών σχέσεων του ατόμου και των σχετικών απαιτήσεων του ρόλου από αυτές τις σχέσεις. Χρησιμοποιώντας το εννοιολογικό πλαίσιο της κοινωνικοποίησης του φύλου για την κατανόηση των φυλετικών διαφορών στην παροχή φροντίδας, θα περίμενε κάποιος η πρώιμη κοινωνικοποίηση του ρόλου και παράγοντες της προσωπικότητας να συνδέονται με μεγαλύτερη ανάμιξη των γυναικών σε καθήκοντα φροντίδας. Σε αντίθεση, μια προοπτική κοινωνικού ρόλου θα υπέθετε ότι οι γυναίκες είναι περισσότερο εμπλεκόμενες από τους άνδρες σε δραστηριότητες φροντίδας γιατί οι γυναίκες έχουν λιγότερους εναλλακτικούς ρόλους σαν αποτέλεσμα της περιορισμένης πρόσβασης σε διαφορετικούς κοινωνικούς τομείς. Όμως, η σχετική με το φύλο έρευνα έχει απομακρυνθεί από αυτές τις δύο απόψεις και έχει επικεντρωθεί σε ζητήματα σχετικά με την αδικία και την ταυτότητα. Αυτή η αντιμετώπιση οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι γυναίκες εκτελούν περισσότερα καθήκοντα φροντίδας από τους άνδρες και εκφράζουν περισσότερο στρες. Ευδιάκριτοι στρεσσογόνοι παράγοντες επηρεάζουν τις γυναίκες φροντιστές και τις κάνουν πιο ευάλωτες στο στρες. Γενικά, ο φεμινισμός δεν προωθεί την άποψη της φροντίδας σαν ένα παγκόσμιο στοιχείο της ταυτότητας των γυναικών ή σαν ανθρώπινη ποιότητα, ξέχωρα από τις πολιτισμικές και δομικές περιστάσεις που την πλαισιώνουν. Σύμφωνα με το φεμινισμό, η φροντίδα είναι μια διαδικασία που συντηρεί και διορθώνει τον κόσμο μας και επομένως, μια διαδικασία που θα έπρεπε να είναι υψηλής αξίας μέσα σε αυτόν.

Το φύλο του φροντιστή είναι σπουδαίος μεσολαβητικός παράγοντας στην αντίληψη της επιβάρυνσης, δεδομένου ότι αυτή εμφανίζεται να βιώνεται διαφορετικά από άνδρες και από γυναίκες κατά την παροχή φροντίδας. Εξαιτίας των σταθερών διαφορών στο ρόλο του φύλου και το μεγαλύτερο προσδόκιμο επιβίωσης των γυναικών, οι γυναίκες είναι πιο πιθανό από τους άνδρες να παρέχουν άμεση φροντίδα. Η σχέση ανάμεσα στο φύλο και την επιβάρυνση είναι συνηθισμένη στις διάφορες μελέτες. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση που αντιλαμβάνονται οι  γυναίκες φροντιστές έχει περιγραφεί με τους όρους «γυναίκες μέσης ηλικίας» και «γενιά σάντουιτς», οι οποίοι αναφέρονται στους πολλαπλούς ρόλους των γυναικών ως μητέρες, εργαζόμενες, διαχειρίστριες σπιτιού και παροχείς βασικής συναισθηματικής υποστήριξης. Οι διαφορές του φύλου σε σχέση με την επιβάρυνση του φροντιστή μπορούν να καθοριστούν ως αποτέλεσμα κοινωνικοποίησης του ρόλου. Σε όλες τις μελέτες η πλειοψηφία των φροντιστών είναι γυναίκες (από 47-80%) και είναι εκείνες που  αντιλαμβάνονται μεγαλύτερη επιβάρυνση από αυτή των ανδρών. Ωστόσο, υπάρχουν έρευνες που υποστηρίζουν ότι τόσο η ηλικία όσο και το φύλο είναι πιθανό να μη συνδέονται με τις αρνητικές επιπτώσεις της φροντίδας. Όσον αφορά το φύλο, η βιβλιογραφία δεν είναι τόσο πειστική στις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών. Υπάρχει όμως πλούσια έρευνα που υποστηρίζει ότι πιθανόν να υπάρχουν κάποιες διαφορές. Στις περισσότερες μελέτες το γυναικείο φύλο συνδέεται με μεγαλύτερη επιβάρυνση εξ αιτίας της φροντίδας, ενώ υπάρχουν κάποιες μελέτες που αναφέρουν μεγαλύτερη επιβάρυνση για τους άνδρες. Σε ελληνική μελέτη των Οικονόμου και συνεργατών, οι γυναίκες φροντιστές εμφανίστηκαν περισσότερο επηρεασμένες ψυχολογικά από τη νόσο και τη φροντίδα από ότι οι άνδρες, ίσως επειδή είναι πιο ευάλωτες και παραδοσιακά θεωρούνται οι φροντιστές που αναλαμβάνουν τα περισσότερα καθήκοντα φροντίδας.

Γενικότερα, θεωρείται όμως, ότι οι γυναίκες είναι προθυμότερες να αναφέρουν συμπτώματα από τους άνδρες, επειδή η «αδυναμία» θεωρείται κοινωνικά πιο αποδεκτή γι’ αυτές. Οι άνδρες σύζυγοι συζητούν ευκολότερα για την πίεση που αισθάνονται όντας άνδρες, επειδή παραδοσιακά οι υπευθυνότητες φροντίδας μέσα στην οικογένεια θεωρούνται καταλληλότερες για γυναίκες. Οι γυναίκες είναι πιθανότερο να συμμορφώνονται περισσότερο με τη συμπλήρωση ερωτηματολογίων, από τους άνδρες που ίσως είναι ολιγότερο διαθέσιμοι ή αρνούνται να παραδεχτούν ότι είναι επιβαρυμένοι ψυχολογικά. Οι διαφορές στην ψυχολογική καταπόνηση που παρατηρείται μεταξύ ανδρών και γυναικών μπορεί να βασίζονται βιολογικά στις ορμονικές διαφορές των φύλων, αλλά ενισχύονται μέσα από την κοινωνικοποίηση. Στην Ευρώπη, εξαιτίας παραδοσιακών κοινωνικών ρόλων που σχετίζονται με το φύλο, οι άνδρες εκλαμβάνονται σαν επιθετικοί και αποφασιστικοί, ενώ οι γυναίκες παθητικές, φιλικές και συναισθηματικές.  Η διαφορά μπορεί να εξηγείται από το γεγονός ότι, ενώ οι άνδρες φροντιστές μπορεί να βιώνουν την ίδια ψυχολογική καταπόνηση με τις γυναίκες, πιθανά δεν την αναγνωρίζουν γι’ αυτό και δεν την αναφέρουν. Μπορεί ακόμα οι άνδρες να αντλούν περισσότερη ικανοποίηση και αυτοεκτίμηση από την παροχή φροντίδας, επειδή εκπληρώνουν ένα ρόλο που δεν είναι κοινωνικά αναμενόμενος, ενώ οι γυναίκες που παραδοσιακά είναι φροντιστές, απλώς κάνουν το πρέπον. Επιπλέον, οι γυναίκες φροντιστές έχουν περισσότερες πιθανότητες από γυναίκες μη φροντιστές να αναφέρουν σοβαρά προβλήματα υγείας που απαιτούν ιατρική φροντίδα και δύο φορές περισσότερες πιθανότητες από τους άνδρες να βιώσουν συναισθηματικό στρες και σωματικό νόσημα. Οι γυναίκες που εργάζονται και οι γυναίκες σύζυγοι εμφανίζονται να υποφέρουν από μεγαλύτερη συναισθηματική καταπόνηση κατά την παροχή φροντίδας σε ασθενείς με καρκίνο από άνδρες που επίσης εργάζονται. Γενικότερα, μια από τις αιτίες της εξουθένωσης μπορεί να είναι η τάση της μεγαλύτερης εμπιστοσύνης των ασθενών σε γυναίκες φροντιστές για τους βασικούς και εντατικούς τύπους φροντίδας, εξαιτίας της «γυναικείας φύσης της φροντίδας». Οι άνδρες φροντιστές είναι πιθανότερο να αναζητήσουν βοήθεια και από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας, ακόμα και όταν αναλαμβάνουν «βασικές» υπευθυνότητες φροντίδας. Εξάλλου, το ευρύτερο φάσμα ρόλων που οι γυναίκες αναλαμβάνουν κατά την πορεία της ζωής τους, όπως εργασία, ανατροφή παιδιών, διαχείριση σπιτιού κ.λ.π. μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη καταπόνηση.

Η ανεπίσημη φροντίδα εξασφαλίζει στις ανεπτυγμένες χώρες μεγάλη οικονομία κοινωνικών δαπανών, δεδομένου ότι υπηρεσίες ανεπίσημης φροντίδας που ευρέως φέρονται εις πέρας από γυναίκες, θα είχαν πολύ υψηλή αγοραστική αξία. Επομένως, η εγκατάσταση προγραμμάτων υποστήριξης που θα εγγυηθούν τη συνέχιση της ανεπίσημης φροντίδας και θα έχουν σαν άξονα τη «φροντίδα για τους φροντιστές» είναι απαραίτητη.

Το φύλο του φροντιστή μπορεί σε κάποιο βαθμό να καθορίσει το είδος των στρατηγικών που θα χρησιμοποιηθούν. Οι άνδρες πιθανά χρησιμοποιούν πιο ενεργητικές, αποτελεσματικές και μειωμένης έντασης συμπεριφορές αντιμετώπισης, ενώ οι γυναίκες προτιμούν να χρησιμοποιούν την κοινωνική υποστήριξη καθώς και συναισθηματικές συμπεριφορές αντιμετώπισης. Όμως, άλλη μελέτη σχετικά με την αντιμετώπιση καθημερινών στρεσσογόνων παραγόντων δεν έδειξε διαφορές ως προς το φύλο.

Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα από το Χονγκ Κονγκ, οι φροντιστές πλέον στερούνται υποστήριξης λόγω μείωσης των συγγενικών δεσμών και μείωση της ποσότητας της διαθέσιμης υποστήριξης από τις οικογένειες οι οποίες είναι πλέον πυρηνικές. Τα ευρήματα έδειξαν ότι τα άτομα που φρόντιζαν ασθενείς είχαν μόνο ευκαιριακά συναισθηματική και πρακτική υποστήριξη από την οικογένεια και τους φίλους, αλλά αφειδώς ελάμβαναν υποστήριξη σε τομείς πληροφόρησης και εκπαίδευσης από κοινοτικούς νοσηλευτές. Η κοινωνικο-συναισθηματική υποστήριξη επομένως μπορεί και πρέπει να αποτελεί σημαντικό κλινικό στόχο νοσηλευτικών παρεμβάσεων εστιασμένων στην οικογένεια.

Συμπερασματικά, δοθέντος ότι η επιβάρυνση αποτελεί συνηθισμένο πεδίο έρευνας στην ανεπίσημη φροντίδα, η γνώση των διαστάσεών της και των προδιαθεσικών και μεσολαβητικών παραγόντων που την επιτείνουν μπορεί να συνεισφέρει στην πρόληψη ή στην έγκαιρη ανίχνευσή της προς όφελος των ασθενών, των φροντιστών και του συστήματος φροντίδας υγείας γενικότερα. Με τη μείωση της παραμονής στα ιδρύματα και την εναπόθεση της φροντίδας στην οικογένεια, το θέμα της επιβάρυνσης γίνεται υψίστης προτεραιότητας. Είναι γεγονός ότι η νοσοκομειακή φροντίδα του ασθενή μειώνεται, αλλά είναι πιθανό να δημιουργούνται άλλου είδους προβλήματα για το σύστημα φροντίδας υγείας, τα οποία προκύπτουν από την οικογενειακή επιβάρυνση, καθιστώντας αναγκαία την ανάπτυξη προγραμμάτων υποστήριξης.

 

Βιβλιογραφία

  1. Μαράτου-Αλιπράντη, Λ. (2000). «Οι ρόλοι των δυο φύλων στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία: Καταμερισμός ή συνέργεια;» Δομές και σχέσεις εξουσίας στη σημερινή Ελλάδα. Αθήνα: Ίδρυμα Σ. Καράγιωργα, σελ. 482-498.
  2. Συμεωνίδου, Χ. (2006). «Η κατανομή της απασχόλησης στην αγορά εργασίας και στο νοικοκυριό: αποτελέσματα Πανελλήνιας έρευνας». Σ. Κονιόρδος, Λ. Μαράτου-Αλιπράντη, Ρ. Παναγιωτοπούλου (επιμ.), Κοινωνικές Εξελίξεις στη Σύγχρονη Ελλάδα. Αθήνα: εκδ. Σάκκουλα. σελ. 413-448.
  3. Τσαούσης, Δ., (1984), Χρηστικό Λεξικό Κοινωνιολογίας, Αθήνα: Gutenberg.
  4. Iconomou G, Viha A, Kalofonos H, Kardamakis D (2001). Impact of cancer on primary caregivers of patients receiving radiation therapy. Acta Oncologica 40 (6), 766-771.
  5. Γκοβίνα Ο. (2009). Η επιβάρυνση της οικογένειας από τη φροντίδα ασθενή με καρκίνο προχωρημένου σταδίου. Διδακτορική Διατριβή

 

Share

Ποτέ μου δεν έχω νιώσει τόσο μόνη

Μεταφράσαμε και δημοσιεύουμε μια μαρτυρία παρενόχλησης στο μετρό του Νέου Δελχί που αναρτήθηκε το προηγούμενο καλοκαίρι σε μπλογκ. Φωτίζει πτυχές της μάτσο κουλτούρας στην Ινδία και μοιάζει τραγικά επίκαιρη. Είμαστε όμως σίγουρες ότι πολλές γυναίκες σε άλλες γωνιές του πλανήτη έχουν βιώσει παρόμοιες εμπειρίες και αισθανθεί ανάλογα.

Μετάφραση: Δέσποινα Σπανού και Δήμητρα Σπανου

Απογευματάκι 23ης Ιούνη, επιβιβάστηκα στο μετρό στη Noida City Center. Το τρένο ήταν σχεδόν άδειο, βρήκα μια θέση στη δεξιά μεριά του βαγονιού κοντά στην πόρτα, έβαλα τα ακουστικά μου και ετοιμάστηκα για τη μακρά διαδρομή μέχρι την Rajiv Chowk. Μερικές στάσεις αργότερα, νιώθω κάποιον να με περιτριγυρίζει, γυρνάω να δω και αυτός ο τύπος που φοράει γυαλιά ηλίου γέρνει προς το μέρος μου, με το χέρι του τεντωμένο από πάνω μου να χαϊδεύει το κεφάλι μου καθώς κρατάει την κουπαστή, ενώ η ανάσα του φυσάει τα μαλλιά μου. Κοιτάω παραπέρα, το βαγόνι είναι ακόμα σχετικά άδειο με πολύ χώρο για κάποιον να σταθεί άνετα χωρίς να χρειάζεται να γέρνει πάνω σε κάποιον άλλο επιβάτη και να τον στριμώχνει. Φτάνουμε στη στάση, στεκόμαστε στη δεξιά μεριά του τρένου, οι πόρτες ανοίγουν στα αριστερά όμως εκείνος δεν κουνιέται.
Τον ρωτάω τώρα, επιθυμείς να κατέβεις στην επόμενη στάση;
Μου απαντάει αρνητικά και στρέφει το βλέμμα αλλού. Συνεχίζω να του απευθύνομαι, παρακαλώ, μετακινήσου λίγο παραπέρα, με στριμώχνεις.
Με αγνοεί. Ξαναμιλάω.
Γυρίζει και μου λέει, γιατί είσαι εδώ, θα έπρεπε να είσαι στο βαγόνι των γυναικών.
Του λέω, οι γυναίκες δεν έχουν περιορισμούς στον τρόπο που ταξιδεύουν γιατί προφανώς μπορούν να ταξιδέψουν με ευπρέπεια, μετακινήσου παραπέρα παρακαλώ.

Ένας άλλος τύπος που στεκόταν μπροστά από εμάς λέει στον 1ο τύπο, όταν σου ζητάει να φύγεις γιατί δεν φεύγεις;
Ο 2ος τύπος λέει, τι σου είναι; Τι της είσαι ακριβώς;
Αρχίζουν λοιπόν να μαλώνουν. Ο 2ος τύπος λέει στον 1ο τύπο, ε! Σε αυτή μίλα όπως γουστάρεις αλλά σε εμένα μίλα με σεβασμό!
Είναι ενδιαφέρον πώς ξαφνικά αλλάζει η δυναμική της κατάστασης. Είναι για τον σεβασμό, όχι προς εμένα, αλλά προς τον ανδρισμό του.
Αρκετά οργισμένοι και οι δύο αρχίζουν να σπρώχνονται.

Προσπαθώ να κοιτάξω αλλού και να τους αγνοήσω ελπίζοντας ότι θα σταματήσουν και θα πάψουν να συμπεριφέρονται σαν μαλάκες. Αλλά το πράγμα κλιμακώνεται. Οι άλλοι επιβάτες παρακολουθούν αλλά χωρίς να κάνουν κάτι για να σταματήσουν τον καβγά. Μέσα σε δευτερόλεπτα όλα γίνονται τρομαχτικά άσχημα, ο 1ος τύπος ρίχνει μπουνιά στα μούτρα του 2ου και ο 2ος τύπος πέφτει στο πάτωμα, με τη μύτη και το κούτελό του να ματώνουν. Οι άλλοι επιβάτες εξαγριώνονται. Ορισμένοι στρέφονται σε εμένα και αρχίζουν να φωνάζουν ΓΙΑ ΟΛΑ ΦΤΑΙΣ ΕΣΥ, ΕΣΥ ΞΕΚΙΝΗΣΕΣ ΤΟΝ ΚΑΥΓΑ, ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΕΓΙΝΑΝ ΕΠΕΙΔΗ ΕΣΥ ΗΡΘΕΣ ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΑΓΟΝΙ.

Μένω έκπληκτη και προσπαθώ να τους εξηγήσω ότι δεν είμαι ο λόγος που άρχισαν να μαλώνουν επειδή ο 1ος τύπος δε μίλησε με «σεβασμό» στον 2ο . Φυσικά κανείς δεν ακούει. Το πλήθος είναι σε φρενίτιδα. Ο 2ος τύπος σηκώνεται από το πάτωμα, με τα αίματα να στάζουν παντού, χωρίς κανένας να τον βοηθάει. Ένας επιβάτης έρχεται προς εμένα και μου φωνάζει ΚΑΝΕ ΚΑΤΙ, ΕΣΥ ΦΤΑΙΣ ΓΙΑ ΟΛΑ, ΣΤΑΜΑΤΑ ΤΟΝ ΚΑΒΓΑ. Μπορείτε να με φανταστείτε να παρεμβαίνω ανάμεσα σε δύο βίαιους άντρες προσπαθώντας να σταματήσει ο καβγάς; Εμένα, μια κοπέλα; Όταν τόσοι άλλοι άντρες μέσα στο βαγόνι δεν έχουν κάνει ΚΑΜΙΑ κίνηση για να τον σταματήσουν; Το τρένο σταματάει στη στάση Akshardham και ο 1ος τύπος τρέχει έξω. Ο 2ος τύπος καλεί τους φίλους του και τρέχει επίσης. Εκείνη τη στιγμή νιώθω έστω και καθυστερημένα το σοκ. Εγώ είμαι αυτή που υποτίθεται πρέπει να καλέσει την αστυνομία; Αν ήμουν σε ένα ατύχημα, εγώ υποτίθεται θα έπρεπε να καλέσω το ασθενοφόρο; Καλώ το 100, το δίκτυο είναι χάλια, καμιά έκπληξη. Κάποιος απαντάει, δίνω τις πληροφορίες, ποιος σταθμός, δύο άντρες που παλεύουν, τραυματισμένοι. Ο τύπος στην άλλη άκρη του ακουστικού μου το κλείνει. Δεν πιστεύω ότι αυτό συμβαίνει σε μένα, βρίσκομαι σε ένα βαγόνι με 50 περίεργους άντρες που όλοι μου φωνάζουν.
-ΕΣΕΙΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΑΝΤΑ ΑΥΤΑ ΚΑΝΕΤΕ, ΕΣΥ ΞΕΚΙΝΗΣΕΣ ΤΟΝ ΚΑΥΓΑ
-Δεν ξεκίνησα τίποτα, είπα τη γνώμη μου επειδή δεν κουνιόταν!
-ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΚΑΝ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΕΔΩ, ΝΑ ΠΑΣ ΣΤΟ ΒΑΓΟΝΙ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ!
-Έχω όσο δικαίωμα έχεις και εσύ να βρίσκομαι εδώ. Δεν είμαι εγώ ο λόγος που η κυβέρνηση χρειάστηκε να φτιάξει ξεχωριστά βαγόνια για γυναίκες.
-ΕΣΥ ΕΙΣΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ, ΦΥΓΕ
-Ο λόγος είναι οι άντρες σαν κι εσένα που δεν μπορούν να σεβαστούν τις γυναίκες και αντί να παρέμβεις για να σταματήσεις την παρενόχληση την ενθαρρύνεις με το να μας διαχωρίζεις.

Ναι, ξεστόμισα αυτές τις λέξεις. Ίσως όχι με ειρμό. Ίσως όχι εύγλωττα. Δεν μπορούσα να καταλάβω πως έστω και ένα άτομο από όλους αυτούς δεν είχε την ευπρέπεια να καταλάβει τι είχε ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ συμβεί και να προσπαθήσει να το αποτρέψει. Η δυσκολία μου να το πιστέψω είχε μετατραπεί σε πραγματική οργή. Υπήρχαν και μερικές γυναίκες, που κοίταζαν με το βλέμμα που έχει κάποιος όταν κοιτάζει κάποιο δυστύχημα στο δρόμο. Έβαλα και σε αυτές τις φωνές, ντροπή σας που στέκεστε εκεί, το ίδιο συμβαίνει και σε εσάς και δεν έχετε τα κότσια να πείτε μια λέξη τώρα. Το μυαλό μου ήταν ένα χάος από σκέψεις, η καρδιά μου ένιωθα ότι θα εκραγεί. Παραδόξως, αν και τα γόνατά μου έτρεμαν σαν το διάολο, ένιωσα μια παράξενη παρόρμηση να μείνω και να μην το σκάσω. Υπάρχει ένα κουμπί κινδύνου δίπλα στην πόρτα. Αυτό το θυμήθηκα πολύ μετά το συμβάν. Το πλήθος δεν θα ηρεμούσε. Κάθε φορά που άνοιγαν οι πόρτες και οι νέοι επιβάτες έμπαιναν μέσα και ρωτούσαν για το αίμα στο πάτωμα, όλοι με έδειχναν, ΑΥΤΗ ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΕΝΑΝ ΚΑΒΓΑ ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ ΑΝΤΡΩΝ. ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΚΑΤΕΒΑΙΝΕΙΣ, ΚΑΤΕΒΑ, ΚΑΤΕΒΑ!!! Μετά από 3-4 ακόμα στάσεις προσπαθώ ειλικρινά να μην τρελαθώ τελείως. Συνεχίζω να στέκομαι κοντά στην πόρτα.

Ένας άντρας στο πίσω μέρος φωνάζει Ladkiyan to hoti hi aisee hain… Γυρνάω να κοιτάξω ποιος μίλησε, όμως είναι κρυμμένος πίσω από κάποιους επιβάτες… wo dono pit gaye par isko koi asar nahi huya.
Γυρνάω πίσω, ΑΝΤΕ ΓΑΜΗΣΟΥ!
Ένας άλλος άντρας από το μπροστινό μέρος του βαγονιού πετάγεται, ΔΕΙΞΕ ΛΙΓΟ ΣΕΒΑΣΜΟ!!
– Σεβασμό;;; Μένω εμβρόντητη. Σεβασμό σε ποιόν; Εσείς όλοι στέκεστε τριγύρω και δεν κάνετε τίποτα και μόλις είπα άντε γαμήσου θέλεις να με μάθεις σεβασμό.
-ΘΑ ΔΕΙΞΕΙΣ ΣΕΒΑΣΜΟ
-Όλοι οι άντρες όλη την ώρα χρησιμοποιούν χυδαίες εκφράσεις, maa bahen ki gaaliyan και ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΛΕΕΙ ΚΑΤΙ. Είπα άντε γαμήσου, οπότε θέλεις να με μάθεις σεβασμό!

Χαίρομαι που δεν προσπάθησε. Δεν ξέρω τι θα έκανα. Αρχίζω να χειροκροτώ και να κάνω σε όλους χειρονομίες επικρότησης, ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΟΛΟΥΣ, ευφυέστατη επίδειξη αλληλεγγύης, νιώθω πολύ καλά για τη χώρα μου. Συνεχίστε. Είμαι σίγουρη πως όλοι νόμιζαν ότι τρελάθηκα τελείως. Όντως τρελάθηκα. Έγινα έξαλλα τρελή. Στάθηκα όμως εκεί ακούγοντάς τους, να μιλούν και να γελάνε μαζί μου και να με κοιτούν. Αναρωτήθηκα γιατί δεν κλαίω ή γιατί δεν καταρρέω. Το σοκ μου ήταν τεράστιο ενώ η απογοήτευση με παρέλυσε. Συνέχισα να στέκομαι κοντά στην πόρτα καθηλωμένη.

Εφτά στάσεις αργότερα κατέβηκα στην Rajiv Chowk. Δεν ξέρω γιατί δεν κατέβηκα νωρίτερα. Ίσως θα έπρεπε να το είχα κάνει. Κάποια στιγμή όμως αισθάνθηκα, ίσως βλακωδώς τώρα που το ξανασκέφτομαι, ότι καμία δύναμη σε αυτό τον κόσμο δεν θα με κάνει να αισθανθώ θύμα, δεν θα κατέβω, έχω τόσο δικαίωμα να βρίσκομαι εδώ όσο έχει ο καθένας από αυτούς τους βάρβαρους άντρες. Παρεμπιπτόντως, τα γόνατά μου δεν έπαψαν να τρέμουν, αισθανόμουν λες και δεν είχα οξυγόνο. Δεν ήθελα να το καταγγείλω. Δεν ήθελα να κάνω τίποτα. Ήθελα μόνο να με παρατήσουν στην ησυχία μου, αυτό ήταν το μόνο που ζητούσα. Κοιτώντας πίσω, ακόμα δεν μπορώ να κατανοήσω πως το πιο γελοίο κυριολεκτικά πράγμα μετατράπηκε σε κάτι τόσο άσχημο. Είμαι σίγουρη ότι σκέφτεστε, γιατί αυτή το έκανε αυτό, γιατί δεν απλά δεν έφυγε, ακόμα και γιατί επιβιβάστηκε στο μεικτό βαγόνι, τι φορούσε, πώς έμοιαζε ώστε να προκληθεί ένα τέτοιο συμβάν. Και ξέρετε τι, αυτό ακριβώς είναι το γαμημένο θέμα. Δεν έχει σημασία τι νομίζετε ότι θα μπορούσε να συνιστά αιτία ή λόγος. Κανένας, ΟΥΤΕ ΕΝΑ ΑΤΟΜΟ είχε τα κότσια να παρέμβει για να με βοηθήσει. Και όλοι αυτοί οι 50 περίεργοι άντρες δεν είναι παρά καθημερινοί άντρες, φοιτητές, μηχανικοί που πάνε στο γραφείο φορτωμένοι με τα λάπτοπ τους, έμποροι και γενικά νορμάλ κόσμος.

Ποτέ μου δεν έχω νιώσει τόσο μόνη.

Και για τα πρακτικά, είμαι ΚΑΤΑ των ξεχωριστών βαγονιών για γυναίκες. Είναι η πιο γελοία λύση που κατέβασε η κυβέρνηση για να διασφαλίσει ότι οι γυναίκες θα ταξιδεύουν με ασφάλεια. Το να διαχωρίζεις τους άντρες και τις γυναίκες ποτέ δεν θα βοηθήσει κανέναν να αναπτύξει ανεκτικότητα και σεβασμό για τον ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΧΩΡΟ του άλλου.

Πηγή: Bohemian Rhapsody

Share

Οι κατασταλτικές πρακτικές βλάπτουν σοβαρά την υγεία

της Ειρήνης Πετροπούλου

Το 1985, τη χρονιά που ανακαλύψαμε στην Ελλάδα την οροθετικότητα, δεν τόλμαγες να πεις ότι είσαι ομοφυλόφιλος. Αμέσως έβλεπες τον κόσμο γύρω σου να κρατά αποστάσεις μήπως και «κολλήσει AIDS» (όπως επικρατούσε τότε), αν και στην πορεία αποδείχτηκε ότι η άγνοια, η προκατάληψη, ο στιγματισμός, η περιθωριοποίηση και η βλακεία ήταν «κολλητικά» και όχι ο HIV αν τηρούσες κάποιες συγκεκριμένες πρακτικές προφύλαξης.

Τον Μάιο του 2012 ήλθαμε σ’ επαφή με μια άλλη – εξ ίσου σκληρή – πραγματικότητα: τη σύλληψη και δημοσιοποίηση των στοιχείων ατόμων που βρέθηκαν οροθετικά μετά από πογκρόμ δειγματοληπτικών ελέγχων βάσει μιας νέας υγειονομικής διάταξης περί προσωπικής ευθύνης του ατόμου με HIV/AIDS. Ο ασκός του Αιόλου ανοίγει και αρκετοί μιλούν για τη βία που ασκεί το Κράτος σε οριζόντιο και κάθετο επίπεδο όπου η διαπόμπευση και ο διασυρμός χρησιμοποιούνται ως εφαλτήριο στην άγνοια, το φόβο και την άτυπη ποινικοποίηση του νοσήματος με την αρωγή των ΜΜΕ και την αντιδεοντολογική αδιαφορία του μεγαλύτερου μέρους του τομέα της υγείας. 30 χρόνια μετά ο κοινωνικός κανιβαλισμός ζει και βασιλεύει παρά τις εξελίξεις της ιατρικής που βελτίωσαν την διάρκεια και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Μπορεί η νόσος να έπαψε να είναι θανατηφόρος, αλλά στην Ελλάδα του σήμερα χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα για να καταστρατηγηθούν θεμελιώδη δικαιώματα στο βωμό της δημόσιας υγείας. Ο τότε Υπουργός Υγείας κ Λοβέρδος αναφέρεται σε «υγειονομική βόμβα» χρησιμοποιώντας διάταξη που βασίστηκε σε κάποιο «ξεχασμένο» νόμο του 1940 με επικαιροποίηση το 2010 ώστε να καλύψει τις «ανάγκες» της προεκλογικής προπαγάνδας προς χάριν εντυπωσιασμού και σκοπιμότητας και εγείροντας την μήνιν οργανώσεων όπως το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών, την ΠΡΑΚΣΙΣ, το Κέντρο Ζωής, τη Θετική Φωνή, την Ομοφυλοφιλική και Λεσβιακή Κοινότητα Ελλάδας κ. ά.

Πού βρισκόμαστε μετά την γκάφα του Μαΐου; Η Παγκόσμια Μέρα Κατά του AIDS (1η Δεκεμβρίου) επαναφέρει το θέμα στα ΜΜΕ τα οποία αντιμετωπίζουν τον απόηχο με πολύ χαλαρή διάθεση κρίνοντας ότι η ισχύουσα δημοσιοοικονομική κρίση χαίρει μεγαλύτερης σημασίας. Συνεπώς, η ουσιαστική μας πληροφόρηση γίνεται από τις οργανώσεις που ασχολούνται με το HIV/AIDS και από τις προσπάθειες άλλων ΜΚΟ να κρατήσουν το θέμα στην επικαιρότητα μιας και 13 άτομα βρίσκονται στη φυλακή με την κατηγορία της σκοπούμενης σωματικής βλάβης. Όλα χρήστριες ουσιών ή εργάτριες του σεξ, ενώ οι πελάτες αυτών είχαν την αμέριστη προστασία εφόσον τα στοιχεία τους ουδέποτε έγιναν γνωστά.

Όλα αυτά μας κάνουν ν’ αναρωτιόμαστε αν υπάρχει ουσιαστική δικαιοσύνη σ’ αυτή τη χώρα και ακόμα περισσότερο ποιος θα δώσει απάντηση σε μια σειρά άλλων ερωτημάτων, όπως:

  • Ποια είναι η θέση του ΚΕΕΛΠΝΟ, που διενήργησε τους δειγματοληπτικούς ελέγχους ως καθ’ ην αρμόδιος φορέας, αυτή τη στιγμή;
  • Ποια είναι η θέση των ιατρικών συλλόγων;
  • Γιατί η εισαγγελία στήριξε τις διώξεις σε μια αβάσιμη κατηγορία με δεδομένο ότι η υγειονομική διάταξη Λοβέρδου – όπως είναι γνωστή – δεν έχει ουσιαστική ισχύ λόγω μη επικύρωσης της;

Αυτά ήταν μερικά από τα ερωτήματα-σημεία που τέθηκαν κατά τη διάρκεια της επιστημονικής διημερίδας που έγινε στις 10 και 11 Δεκεμβρίου 2012 σε διοργάνωση του συλλόγου οροθετικών «Θετική Φωνή» και με τίτλο «Δικαιοσύνη, Νομοθεσία και HV/AIDS» με πάνελ από ειδικούς από Ελλάδα και εξωτερικό. Δυστυχώς, απουσίαζαν οι οροθετικές που αυτή τη στιγμή ζουν τη δική τους σκληρή πραγματικότητα. Αυτή του στιγματισμού και της χωρίς σεβασμό αντιμετώπισης της αξίας τους ως άνθρωποι. Η δική τους μαρτυρία θα επιβεβαίωνε τα συμπεράσματα της διημερίδας.

Για άλλη μια φορά βλέπουμε να χρησιμοποιούνται οι ευπαθείς ομάδες για τη δημιουργία αρνητικών προτύπων που διαιωνίζουν τα στερεότυπα.

Για άλλη μια φορά είδαμε να χρησιμοποιείται ο στιγματισμός ως μέσο ελέγχου με πρακτικές ολοκληρωτισμού.

Για άλλη μια φορά είδαμε τα ΜΜΕ σε ρόλο «εξολοθρευτή» να υποκαθιστούν τους μηχανισμούς της δικαιοσύνης.

Όταν:

Α) Οι φορείς της υγείας απέχουν οποιασδήποτε συνεργασίας με τις σχετικές ΜΚΟ και
Β) Η οροθετικότητα χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για καταστρατήγηση του Εργατικού Δικαίου και των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων,

Οι λύσεις που οφείλουμε να εφαρμόσουμε γίνονται συγκεκριμένες:

  1. Οι εκστρατείες ενημέρωσης του γενικού πληθυσμού κρίνονται αναγκαίες και χρήσιμες
  2. Εξ’ ίσου χρήσιμη είναι και η άμεση διδασκαλία του μαθήματος της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στα σχολεία και μάλιστα από τις τάξεις του δημοτικού εφόσον μπορεί να λειτουργήσει ως αρωγός κατά των διακρίσεων και των ταμπού
  3.  Άμεση εφαρμογή της Σύστασης 200 του Παγκόσμιου Οργανισμού Απασχόλησης, κύρωση της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα ΑΜΕΑ και επέκταση του νόμου 3304/2005 ώστε να καλύπτει και περιπτώσεις HIV+
  4. Ενημέρωση και εκπαίδευση του νοσηλευτικού προσωπικού και
  5. Επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση όπου παραβιάζεται το ιατρικό απόρρητο.

Το βασικότερο:

Είναι απαραίτητη η ύπαρξη ενός Κοινωνικού Κράτους που θα βοηθά και θα στηρίζει τις ευπαθείς ομάδες ώστε να μην οδηγηθούμε σε μια συντηρητική και κατασταλτική κοινωνία που θα πετά στον Καιάδα ψυχές και ζωές όταν αυτές κριθούν «άχρηστες».

Share

Η φωτογραφία μιας νεαρής μουσουλμάνας χωρίς μαντήλα αναστατώνει τον αραβικό κόσμο και το Facebook

της Δήμητρας Δρακάκη

Είμαι μέλος της ”Εξέγερσης των Γυναικών στον Αραβικό Κόσμο” γιατί, για 20 χρόνια, δεν μου επιτρεπόταν να αισθάνομαι τον άνεμο στα μαλλιά και  στο σώμα μου “. Μια φωτογραφία με ένα 21χρονο κορίτσι από τη Σαουδική Αραβία που αποκαλύπτει το πρόσωπό της χωρίς μαντίλα έχει κινήσει το ενδιαφέρον στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθώς και η αντίδραση του Facebook να διαγράψει τη φωτογραφία από το γνωστό ιστοχώρο.

Ανάμεσα στα δεκάδες γκρουπ που ξεπηδούν στο Facebook και σε άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με την εξέγερση των Σύριων, μία σελίδα για την υπεράσπιση των γυναικείων δικαιωμάτων έχει ξαφνικά τραβήξει την προσοχή.  Μία μουσουλμάνα δημοσίευσε στο γκρουπ  “Η Εξέγερση των Γυναικών του Αραβικού Κόσμου” μια φωτογραφία της χωρίς να φοράει μαντίλα και κρατώντας στα χέρια της το διαβατήριό της όπου απεικονίζεται η ίδια με μαντίλα. Η απεικονιζόμενη Dana Bakdounis, 21 ετών, μεγάλωσε στη συντηρητική Σαουδική Αραβία και αποφάσισε να σταματήσει να φοράει τη μαντίλα τον Αύγουστο του 2011 αντιδρώντας στην καταπίεση που δέχονται οι γυναίκες στη χώρα της.

“Η μαντίλα δε μου ταίριαζε, αλλά έπρεπε να τη φοράω εξαιτίας της οικογένειας μου και της κοινωνίας. Δεν καταλάβαινα για ποιο λόγο τα μαλλιά μου ήταν καλυμμένα . Ήθελα να νιώθω την ομορφιά του κόσμου.. Ήθελα να νιώθω τον ήλιο και τον αέρα” δηλώνει η ίδια.

Με ακάλυπτα τα μαλλιά της κοιτώντας απευθείας μέσα στο φακό, επιδεικνύει τη φωτογραφία του διαβατηρίου της συνοδευόμενο με ένα σημείωμα που γράφει: “το πρώτο πράγμα που ένιωσα όταν έβγαλα τη μαντίλα” και “είμαι μέλος της ”Εξέγερσης των Γυναικών στον Αραβικό Κόσμο” γιατί, για 20 χρόνια, δεν μου επιτρεπόταν να αισθάνομαι τον άνεμο στα μαλλιά και  στο σώμα μου ” .

Η φωτογραφία από την αρχή της δημοσίευσή της είχε μεγάλη απήχηση στο γκρουπ, καθώς πάνω από 1.600 χρήστες δήλωσαν ότι τους αρέσει, 600 διαμοίρασαν τη φωτογραφία και πάνω από 250 τη σχολίασαν. Η Ντάνα δέχτηκε μεγάλη υποστήριξη τόσο από φίλους της όσο και από άγνωστους χρήστες. Δέχτηκε μηνύματα υποστήριξης και πολλά αιτήματα φιλίας. Όμως η μητέρα της, με την οποία έχει απομακρυνθεί από τότε που αποφάσισε να βγάλει τη μαντίλα, δέχτηκε απειλητικό μήνυμα για τη ζωή της κόρης της.

“Όλα έχουν αλλάξει από τότε που αποφάσισα να βγάλω τη μαντίλα” δηλώνει η ίδια.

“Ήμουν πολύ χαρούμενη όταν έλαβα τόσα μηνύματα από κορίτσια που φορούν μαντίλα. Έδειξαν την υποστήριξή τους, λέγοντας ότι« σεβόμαστε αυτό που έκανες, είσαι γενναία, θέλουμε να κάνουμε το ίδιο, αλλά δεν έχουμε το θάρρος». Επίσης έλαβα μηνύματα και από ηλικιωμένες γυναίκες.”

Βέβαια δεν έχουν όλοι την ίδια άποψη. Μια γυναίκα σχολίασε τη φωτογραφία λέγοντας πως η αντίθεση προς τη μαντίλα είναι άστοχη. “Ο αγώνας μας πρέπει να είναι η ισότητα στην κοινωνία … Για αυτό θα πρέπει να αγωνιζόμαστε. Όταν μια γυναίκα απορρίπτεται από μια δουλειά επειδή φοράει μαντίλα. Να είστε υπερήφανες γι΄ αυτό, είναι ευλογία! ”

Το γεγονός πήρε ακόμα μεγαλύτερη έκταση εξαιτίας τη απόφασης του Facebook να διαγράψει την εικόνα. Οι διαχειριστές της σελίδας ισχυρίζονται ότι η φωτογραφία κατέβηκε στις 25 Οκτωβρίου, 4 μέρες μετά την αρχική δημοσίευσή της και ότι το facebook μπλόκαρε το λογαριασμό της Ντάνα και τους λογαριασμούς των ίδιων για μερικές ημέρες.

Επίσης υποστηρίζουν ότι αντίγραφα της φωτογραφίας που αναδημοσιεύτηκαν από άλλους χρήστες αλλά και από την ίδια τη σελίδα επίσης διαγράφηκαν και ολόκληρη η σελίδα “Εξέγερση των Γυναικών στον Αραβικό Κόσμο” ήταν εκτός λειτουργίας από τις 29 Οκτωβρίου έως τις 5 Νοεμβρίου.

To Facebook ανέφερε ότι διέγραψε τη φωτογραφία κατά λάθος και δημοσίευσε μια δήλωση στην ιστοσελίδα κοινωνικών ειδήσεων Reddit για το εν λόγω περιστατικό.

“Κάναμε ένα λάθος. Μπλοκάραμε κατά λάθος εικόνες από τη σελίδα “εξέγερση των γυναικών στον αραβικό κόσμο”, και δουλέψαμε για να διορθώσουμε το λάθος μόλις ειδοποιηθήκαμε. Λυπόμαστε για την αφαίρεση του περιεχομένου αυτού, και έχουμε ήδη λάβει μέτρα για να αποτρέψουμε παρόμοια περιστατικά στο μέλλον. 
Για να είμαστε σαφείς, οι φωτογραφίες της γυναίκας δεν παραβιάζουν τους όρους λειτουργίας μας. Αντίθετα, έγινε λάθος από τους διαχειριστές του Facebook στη διαδικασία  ανταπόκρισης σε μια αναφορά σχετικά με αμφιλεγόμενο περιεχόμενο.”

Πρόσθεσε επίσης ότι “αυτό που έκανε την κατάσταση χειρότερη είναι ότι κάναμε πολλά λάθη επί σειρά ημερών, και χρειάστηκε χρόνος για να διορθώσουμε κάθε ένα από αυτά τα λάθη. ”

Το γκρουπ “Εξέγερση των Γυναικών στον Αραβικό Κόσμο” δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 2011 και μέσα σε ένα χρόνο είχε 35.000 υποστηρικτές.  Ο αριθμός διπλασιάστηκε μετά την έκταση που πήρε το θέμα της εν λόγω φωτογραφίας με αποτέλεσμα σήμερα να ξεπερνάει τα 70.000 μέλη.

Η Ντάνα δηλώνει ότι θέλει να δει μια νέα Συρία! Είναι μια από τις γυναίκες που τολμούν να υψώσουν το ανάστημά τους παρά την αναταραχή που επικρατεί. Δηλώνει:  “Θέλω μια Συρία με πλήρη δικαιώματα, με ισότητα μεταξύ των ανδρών και των γυναικών. Θέλω δικαιοσύνη, επειδή έχω ήδη την ελευθερία μου, και δεν φοβάμαι τίποτα τώρα. Τώρα μπορώ να κάνω ό, τι νομίζω ότι είναι σωστό.”

Πηγή: theinsider

Share

Συρρίκνωση δικαιωμάτων για τις γυναίκες

Της Αφροδίτης Σταμπουλή

Η διάσταση του φύλου είναι κάτι που η κυβέρνηση υποβαθμίζει συστηματικά στο σύνολο του δημόσιου βίου, όπως φαίνεται από τη σύνθεσή της, όπως φάνηκε από τις προγραμματικές της δηλώσεις, όπως φαίνεται και από τον προϋπολογισμό της για το 2013.

Ο προϋπολογισμός βαθαίνει την ύφεση και εκτοξεύει την ανεργία στα ύψη, ανεργία που ήδη βρίσκεται στο 27% για τις γυναίκες (με 25% μέσο όρο) και 62% για τις νέες γυναίκες μέχρι 24 ετών (με 58% μέσο όρο). Η λύση που πρότεινε ο εποπτεύων τη Γενική Γραμματεία Ισότητας υφυπουργός Εσωτερικών συνοψίζεται σε προγράμματα για την καταπολέμηση της γυναικείας ανεργίας μέσω της ανάπτυξης της γυναικείας επιχειρηματικότητας. Τι προοπτικές έχουν όμως οι νέες επιχειρήσεις σε μια χώρα όπου καταστήματα κλείνουν καθημερινά, ενώ όλο και περισσότεροι κάτοικοι διαθέτουν όλο και λιγότερα χρήματα για να αγοράσουν οτιδήποτε, δεν φαίνεται να απασχολεί τον κ. υφυπουργό.

Ο προϋπολογισμός επίσης περικόπτει κεντρικά τις κοινωνικές δαπάνες και στραγγαλίζει τους ΟΤΑ με την παράνομη παρακράτηση θεσμοθετημένων πόρων τους, με τους οποίους ικανοποιούσαν σε τοπικό επίπεδο ορισμένες κοινωνικές ανάγκες, εξαναγκάζοντας τις γυναίκες να επιστρέψουν στους παραδοσιακούς τους ρόλους. Η φύλαξη των παιδιών και η φροντίδα των ηλικιωμένων και των αρρώστων παύουν να είναι ευθύνη της πολιτείας και έργο επαγγελματιών και ξαναγίνονται αυτονόητο «γυναικείο καθήκον» σύμφωνα με την κλασική πατριαρχική αντίληψη. Η μετατροπή της «βοήθειας στο σπίτι» σε «κατ’ οίκον φροντίδα συνταξιούχου» δεν σημαίνει μόνο τον αποκλεισμό των μη συνταξιούχων. Με προϋποθέσεις συμμετοχής α) την αναπηρία σε ποσοστό τουλάχιστον 67% ή ηλικία άνω των 78ετών και β) το να διαβιούν μόνοι ή με μέλος της οικογένειας που πληροί τις ίδιες προϋποθέσεις, σημαίνει ότι (αφού είναι συνηθισμένο το φαινόμενο στην κοινωνία μας η σύζυγος να είναι λίγα ή περισσότερα χρόνια νεότερη από τον σύζυγο) μια 75χρονη αυτοεξυπηρετούμενη αφήνεται να φροντίζει μόνη της έναν 77χρονο σύζυγο με αναπηρία μικρότερη του 67% μέχρι να κλείσει η ίδια τα 78. Οι υπάρχουσες δομές υποστήριξης των γυναικών θυμάτων βίας αφήνονται να κλείσουν υποχρηματοδοτούμενες. Όσο για τα χρηματοδοτούμενα από το ΕΣΠΑ προγράμματα, οι ήδη ελλειμματικοί ΟΤΑ δεν τολμούν να τα αναλάβουν έχοντας επίγνωση ότι δεν θα μπορέσουν να τα συνεχίσουν, όπως θα οφείλουν να κάνουν μετά το τέλος της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.

Η εισαγωγή νομοσχεδίου με τίτλο «Εφαρμογή της αρχή της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών κατά την άσκηση αυτοτελούς δραστηριότητας» (πρόκειται για εναρμόνιση με ευρωπαϊκή Οδηγία) φέρνει το καλό νέο ότι «στις αυτοαπασχολούμενες γυναίκες μπορεί να χορηγείται επίδομα μητρότητας ώστε να διακόπτουν τη δραστηριότητά τους για 14 εβδομάδες» – αν και η ευρωπαϊκή Οδηγία λέει πρέπει να χορηγείται. Το κακό νέο είναι ότι το ύψος του επιδόματος θα εξαρτηθεί από το τι μπορούν να πληρώσουν τα ξεπουπουλιασμένα από το PSI ταμεία, που χάνουν συνέχεια ασφαλισμένους και εισφορές. Όταν ο υφυπουργός Υγείας όλο καμάρι αναφέρει δεδομένα, που κατά την κρίση του επιβεβαιώνουν την «εξυγίανση» του ΕΟΠΥΥ, μεταξύ των οποίων η εξοικονόμηση 150 εκατ. ευρώ από φάρμακα, που τώρα αγοράζονται ιδιωτικά διότι αυτοί και αυτές που τα χρειάζονται δεν έχουν πια ασφάλιση, δεν μας λέει αν περιλαμβάνονται στο ποσό φάρμακα που αφορούν την αναπαραγωγική υγεία των γυναικών όπως το αντισυλληπτικό χάπι ή πολλά σκευάσματα τοπικής χρήσης, που είτε δεν ήταν από καιρό είτε παύουν καθημερινά να είναι συνταγογραφούμενα. Δεν μας λέει για το επίδομα τοκετού, που παρακρατείται πλέον από τα κρατικά νοσοκομεία ως νοσήλειο, όταν υπάρχει, και απαιτείται από τη λεχώνα (όχι ευτυχώς με όμηρο το νεογνό, πλέον) όταν δεν υπάρχει. Μάλλον ο προϋπολογισμός του υπουργείου δεν επιτρέπει επάνοδο στο προηγούμενο καθεστώς.

Η περικοπή του προϋπολογισμού της ΓΓΙΦ «μόνο» κατά 500.000 ευρώ, δηλαδή «μόνο» κατά 17,5%, πιθανόν να σημαίνει «μόνο» την απώλεια ορισμένων θέσεων συμβασιούχων. Όμως η ακύρωση προγράμματος παραγωγής καλλιτεχνικών έργων με θέμα την ισότητα με την αιτιολογία ότι έχει «περιορισμένο κοινωνικό όφελος» δείχνει μια μάλλον περίεργη αντίληψη του κοινωνικού οφέλους.

Σφαγιάζονται, λοιπόν, και όσο εξαρτάται από τον προϋπολογισμό, τα γυναικεία δικαιώματα, μαζί με τα διακαιώματα όλων των κατοίκων της χώρας, γυναικών και ανδρών, μεταναστών/τριών και Ελλήνων/ίδων, για να μειωθεί το έλλειμμα και να εξασφαλιστεί η δόση, η δόση που η κυβέρνηση κόπτονταν ότι αν δεν ερχόταν την περασμένη Δευτέρα, θα απειλούνταν η επιβίωσή μας. Νά όμως που η δόση δεν ήρθε ούτε αυτή τη Δευτέρα, μάλλον δεν θα έρθει ούτε την επόμενη Δευτέρα και ίσως κάτι να γίνει και να έρθει κάποια δόση πριν τη Δευτέρα Παρουσία, αλλά και τότε θα πρέπει να την ξοφλάμε με το μήνα και με ρήτρα… ξεπουληματικότητας. Στο μεταξύ, όλο και περισσότερες γυναίκες συνειδητοποιούν αυτό που λέει ο Μπρεχτ: «Είτε φταις είτε όχι, αν δεν μπορείς άλλο να παλέψεις, θα πεθάνεις». Και, με τη σιγουριά ότι δεν φταίνε, παλεύουν αποφασισμένες να ζήσουν.

Πηγή: Αυγή

Share

La Via Campesina: η διατροφική αυτάρκεια και ο παγκόσμιος φεμινιστικός αγώνας

της Esther Vivas

μετάφραση: Δέσποινα Σπανού και Δήμητρα Σπανού

Η Via Campesina είναι η κορυφαία διεθνής κίνηση μικρών αγροτών στον κόσμο. Προωθεί το δικαίωμα όλων των λαών στη διατροφική αυτάρκεια. Η Via Campesina ιδρύθηκε το 1993 στην αυγή του αντι-παγκοσμιοποιητικού  κινήματος και σταδιακά μετατράπηκε σε μια από τις βασικές οργανώσεις που ασκούν κριτική στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Η άνοδός της είναι μια έκφραση της αντίστασης των αγροτών απέναντι στην κατάρρευση του κόσμου της υπαίθρου που προκαλείται από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και την εντατικοποίηση αυτών των πολιτικών, καθώς ενσωματώνονται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (Antentas and Vivas, 2009a).

Από την ίδρυσή της, η Via Campesina προωθεί μια ταυτότητα των «γυναικών αγροτισσών» που είναι πολιτικοποιημένη, δεμένη με τη γη, την παραγωγή της τροφής και την υπεράσπιση της διατροφικής αυτάρκειας –χτισμένη σε αντιπαράθεση με το σημερινό αγροτοβιομηχανικό μοντέλο παραγωγής και μεταποίησης της τροφής (Desmarais, 2007). Η Via Campesina ενσαρκώνει ένα νέο είδος «αγροτικού διεθνισμού» (Bello, 2009), που μπορεί να ιδωθεί ως μια «αγροτική συνιστώσα» στη νέα παγκόσμια αντίσταση που παρουσιάζει το αντι-παγκοσμιοποιητικό κίνημα (Antentas and Vivas, 2009).

Το 1996, που συμπίπτει με τη Σύνοδο Κορυφής για τον Επισιτισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Τροφίμων (FAO) στη Ρώμη, η Via Campesina υπογράμμισε τη σημασία της διατροφικής αυτάρκειας ως μια πολιτική εναλλακτική σε ένα βαθιά άδικο και εξοντωτικό σύστημα παραγωγής της τροφής. Αυτό δεν υπονοεί μια ρομαντική επιστροφή στο παρελθόν,  αλλά μάλλον ανακτά τις γνώσεις και τις παραδοσιακές πρακτικές, τις οποίες συνδυάζει με τις νέες τεχνολογίες και γνώσεις  (Desmarais, 2007). Όπως τονίζει ο McMichael (2006), υπάρχει μια «μυθοποίηση του μικρού» μέσω του αναστοχασμού πάνω στο παγκόσμιο σύστημα παραγωγής τροφής, που ενθαρρύνει δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις στην παραγωγή και διάθεση της τροφής.

Η φεμινιστική οπτική

Με την πάροδο του χρόνου, η Via Campesina έχει ενσωματώσει μια φεμινιστική οπτική, δουλεύοντας για να επιτευχθεί ισότητα των φύλων μέσα στις οργανώσεις που την αποτελούν και να χτίσει συμμαχίες με φεμινιστικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένης της Παγκόσμιας Πορείας Γυναικών, μεταξύ άλλων.

Στην καρδιά της Via Campesina, ο αγώνας των γυναικών τοποθετείται σε δύο επίπεδα: την υπεράσπιση των γυναικείων δικαιωμάτων μέσα στις οργανώσεις και την κοινωνία συνολικά και τον αγώνα τους ως αγρότισσες μαζί με τους συνεργάτες τους ενάντια στο νεοφιλελεύθερο μοντέλο αγροτικής παραγωγής (EHNE and La Via Campesina 2009).

Η φεμινιστική δουλειά της Via Campesina έχει προχωρήσει σημαντικά από την εποχή της σύλληψής της. Στο πρώτο διεθνές συνέδριο στο Mons του Βελγίου το 1993, όλοι οι εκλεγμένοι συντονιστές ήταν άντρες. Στην τελική διακήρυξη, η κατάσταση των γυναικών της υπαίθρου δεν λήφθηκε υπόψη. Αν και αναγνωρίστηκε η ανάγκη να ενσωματωθούν οι ανάγκες των γυναικών στη δουλειά της Via Campesina, το συνέδριο απέτυχε να εφαρμόσει μηχανισμούς που θα εγγυώνται τη συμμετοχή των γυναικών στις διαδοχικές συναντήσεις. Έτσι, στο 2ο διεθνές συνέδριο στην Tlaxcala του Μεξικού το 1996, το ποσοστό των γυναικών που συμμετείχαν ήταν 20% επί του συνόλου: το ίδιο με το 1ο συνέδριο. Για να αντιμετωπιστεί αυτό το ζήτημα, δημιουργήθηκε μια Γυναικεία Επιτροπή (που αργότερα έγινε γνωστή ως Γυναικεία Επιτροπή της Via Campesina) και εφαρμόστηκαν μέτρα που επέτρεψαν μεγαλύτερη συμμετοχή και αντιπροσώπευση.

Αυτή η κίνηση διευκόλυνε την ενσωμάτωση μιας φεμινιστικής ανάλυσης στη Via Campesina. Έτσι, όταν η Via Campesina παρουσίασε δημόσια τη θεωρία της για τη διατροφική αυτάρκεια στη Σύνοδο Κορυφής για τον Επισιτισμό του FAO στη Ρώμη το 1996, οι γυναίκες συνεισέφεραν με τα αιτήματά τους. Αυτά περιλάμβαναν την ανάγκη η τροφή να παράγεται τοπικά, ενώ πρόσθεταν τη διάσταση της «ανθρώπινης υγείας» στις «βιώσιμες αγροτικές πρακτικές», ζητώντας τη δραστική μείωση των επιβλαβών χημικών εισροών και υπερασπίζοντας την δραστική προώθηση της οργανικής γεωργίας. Οι γυναίκες επέμειναν επίσης ότι η κυριαρχία στην τροφή δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη μεγαλύτερη συμμετοχή τους στη χάραξη αγροτικών πολιτικών (Desmarais, 2007).

Το έργο της Γυναικείας Επιτροπής βοήθησε να προωθηθούν ανταλλαγές μεταξύ γυναικών από διαφορετικές χώρες , συμπεριλαμβανομένων ξεχωριστών συναντήσεων γυναικών που συμπίπτανε με τις διεθνείς συναντήσεις.  Μεταξύ του 1996 και του 2000, το έργο της εστίαζε κυρίως στη Λατινική Αμερική – μέσα από εκπαίδευση, ανταλλαγές και συζητήσεις – και έτσι η συμμετοχή των γυναικών της υπαίθρου αυξήθηκε σε όλα τα επίπεδα και δραστηριότητες της Via Campesina.

Τον Οκτώβριο 2000, λίγο πριν το 3ο Διεθνές Συνέδριο στη Bangalore της Ινδίας, διοργανώθηκε η 1η Διεθνής Συνέλευση Γυναικών Αγροτισσών. Αυτό επέτρεψε ακόμα μεγαλύτερη συμμετοχή γυναικών μέσα στην οργάνωση. Η Συνέλευση υιοθέτησε τρεις βασικούς στόχους: 1) να εξασφαλίσει τη συμμετοχή κατά 50% γυναικών σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων και δραστηριοποίησης της Via Campesina, 2) να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η Γυναικεία Επιτροπή και 3) να εξασφαλίσει ότι όλα τα κείμενα, οι εκπαιδευτικές δράσεις και οι ομιλίες της Via Campesina δεν θα έχουν σεξιστικό περιεχόμενο ή γλώσσα (Desmarais, 2007).

Τα μέλη του συνεδρίου συμφώνησαν να αλλάξουν τη θεσμική δομή ώστε να εξασφαλιστεί η ισότητα των φύλων. Όπως σημειώνει ο Paul Nicholson της Via Campesina: «διαπιστώθηκε ότι η ισότητα αντρών και γυναικών σε χώρους και θέσεις εκπροσώπησης στην οργάνωσή μας άνοιξε μια ολόκληρη εσωτερική διαδικασία αναστοχασμού πάνω στο ρόλο των γυναικών στον αγώνα για τα δικαιώματα των γυναικών της υπαίθρου. … Η διάσταση του φύλου αντιμετωπίζεται τώρα με πιο σοβαρό τρόπο, όχι μόνο στα πλαίσια της ισοτιμίας των ευθυνών, αλλά και ως ένας διάλογος με βάθος επάνω στις ρίζες και τα πλοκάμια της πατριαρχίας και της βίας κατά των γυναικών στον αγροτικό κόσμο.» (Food Sovereignty, Biodiversity and Cultures 2010: 8).

Αυτή η στρατηγική ανάγκασε τα μέλη των οργανώσεων που αποτελούν τη Via Campesina σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο να ξανασκεφτούν τη δουλειά τους μέσα από την έμφυλη διάσταση και να ενσωματώσουν νέα μέτρα ώστε να ενισχυθεί ο ρόλος των γυναικών (Desmarais, 2007). Η Josie Riffaud της Confédération Paysanne στη Γαλλία δηλώνει ότι: «η απόφαση ήταν επικριτική προς την έλλειψη της έμφυλης ισοτιμίας στην Via Campesina, όπως προβλέπεται στην οργάνωσή μου, την Confédération Paysanne. Εμείς εφαρμόζουμε αυτό το μέτρο.» (La Via Campesina, 2006: 15).

Ως τμήμα του 4ου Διεθνούς Συνεδρίου στο Sao Paulo της Βραζιλίας, τον Ιούνη 2004, η 2η Διεθνής Συνέλευση των Γυναικών Αγροτισσών έφερε κοντά περισσότερες από εκατό γυναίκες από 47 χώρες όλων των ηπείρων. Οι βασικές γραμμές δράσης που αναδείχτηκαν από τη συνάντηση ήταν η λήψη μέτρων ενάντια στη φυσική και σεξουαλική βία κατά των γυναικών, τόσο εθνικά όσο και διεθνώς και η απαίτηση ίσων δικαιωμάτων και η επένδυση στην εκπαίδευση. Στην τελική δήλωση αναφέρεται ότι: «Απαιτούμε το δικαίωμά μας σε μια αξιοπρεπή ζωή, σεβασμό στα σεξουαλικά και αναπαραγωγικά μας δικαιώματα και την άμεση υλοποίηση μέτρων για την εξάλειψη όλων των μορφών φυσικής, σεξουαλικής, λεκτικής και ψυχολογικής βίας. … Προτρέπουμε τα κράτη να υλοποιήσουν μέτρα που θα εξασφαλίζουν οικονομική αυτονομία, πρόσβαση σε γη, στην υγεία, στην εκπαίδευση και σε ίση κοινωνική θέση.» (2nd International Assembly of Women Farmers, 2004).

Τον Οκτώβριο 2006, το Παγκόσμιο Συνέδριο των Γυναικών της Via Campesina έλαβε χώρα στο Santiago de Compostela της Ισπανίας. Στις συμμετέχουσες  περιλαμβάνονταν γυναίκες από αγροτικές οργανώσεις στην Ασία, τη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Σκοπός τους ήταν η ανάλυση και η συζήτηση της έννοιας της ισότητας στο χωράφι από μια φεμινιστική οπτική, καθώς και ένα πλάνο δράσεων ώστε αυτή να επιτευχθεί. Όπως τονίστηκε σε μια από τις παρουσιάσεις, της Sergia Galván, μέλος της Women’s Health Collective, από τη Δομινικανή Δημοκρατία, οι γυναίκες της Via Campesina έχουν τρεις προκλήσεις μπροστά τους:

1) να προχωρήσει η θεωρητική συζήτηση ώστε να ενσωματωθεί η διάσταση των γυναικών αγροτισσών στην ευρύτερη φεμινιστική ανάλυση,

2) να συνεχιστεί η αυτόνομη δουλειά ως μια ζωτικής σημασίας αναφορά για την παγίωση του κινήματος των γυναικών αγροτισσών

3) να ξεπεραστεί το αίσθημα ενοχής σε σχέση με τους άντρες στον αγώνα για υψηλότερες θέσεις εξουσίας (La Via Campesina, 2006).

Το Παγκόσμιο Συνέδριο Γυναικών της Via Campesina τόνισε την ανάγκη να ενισχυθεί περαιτέρω η διάρθρωση των γυναικών της Via Campesina και να δημιουργηθούν μηχανισμοί για μεγαλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών και συγκεκριμένων πρωτοβουλιών αγώνα. Ανάμεσα στις συγκεκριμένες προτάσεις ήταν η άρθρωση μιας παγκόσμιας εκστρατείας για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, η επέκταση της συζήτησης σε όλες τις οργανώσεις που αποτελούν τη  Via Campesina και η δουλειά για την αναγνώριση των ίσων δικαιωμάτων των αγροτισσών για την πρόσβαση σε γη, σε πίστωση, στις αγορές, καθώς και στα δικαιώματα διαχείρισης όλων αυτών (La Via Campesina, 2006).

Στο 5ο Διεθνές Συνέδριο στο Maputo της Μοζαμβίκης τον Οκτώβριο 2008, η Via Campesina φιλοξένησε την 3η Διεθνή Συνέλευση των Γυναικών. Η συνέλευση ενέκρινε την αρχή μιας καμπάνιας που θα στόχευε όλες τις μορφές βίας που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην κοινωνία (φυσική, οικονομική, κοινωνική, σεξιστική, πολιτισμική και πρόσβασης στην εξουσία) οι οποίες είναι παρούσες και στις αγροτικές κοινωνίες και τις οργανώσεις τους.

Μια δουλειά που στοχεύει στην επίτευξη μεγαλύτερης ισότητας των φύλων δεν είναι εύκολη. Παρά τη θεσμική ισότητα, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν εμπόδια όταν ταξιδεύουν ή παρακολουθούν τις συγκεντρώσεις και τις συσκέψεις. Όπως σημειώνει η Annette Desmarais (2007:282), «Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι γυναίκες δεν συμμετέχουν σε αυτό το επίπεδο. Για παράδειγμα, ο καταμερισμός της εργασίας κατά φύλο σημαίνει ότι οι αγρότισσες έχουν μειωμένη πρόσβαση στους περισσότερους πολύτιμους πόρους και χρόνο ώστε να συμμετέχουν σε ηγετικές θέσεις σε αγροτικές οργανώσεις. Η εμπλοκή στην αναπαραγωγική, παραγωγική και κοινωνική εργασία καθιστά πολύ λιγότερο πιθανό για αυτές να διαθέτουν χρόνο για εκπαίδευση και μάθηση ώστε να γίνουν ηγέτες.»

Είναι ένας αγώνας ενάντια στο κύμα και παρά μερικές σαφείς νίκες, αντιμετωπίζουμε μια μεγάλη μάχη στις οργανώσεις μας και πιο γενικά.

Δημιουργώντας Συμμαχίες

H Via Campesina έχει καθιερώσει συμμαχίες με διάφορες οργανώσεις και κοινωνικά κινήματα σε διεθνές, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Μία από τις σημαντικότερες συμμαχίες της είναι με την Παγκόσμια Πορεία Γυναικών, ένα κορυφαίο διεθνές φεμινιστικό δίκτυο, με το οποίο έχει καλέσει σε κοινές συναντήσεις και δράσεις και έχει συνεργαστεί, μεταξύ άλλων στο Διεθνές Φόρουμ για την Διατροφική Αυτάρκεια που πραγματοποιήθηκε στο Μάλι το 2007.

Η αρχική συνάντηση μεταξύ των δύο παραπάνω δικτύων, έγινε υπό το αντι-παγκοσμιοποιητικό κίνημα με στόχο τη συμφωνία στη δημιουργία αντι-συνόδων και δράσεων εντός του Διεθνούς Κοινωνικού Φόρουμ. Η ενσωμάτωση μιας φεμινιστικής οπτικής μέσα στη Via Campesina δημιούργησε περισσότερη αλληλεγγύη, η οποία χτίζεται με την πάροδο του χρόνου. Στο Φόρουμ για τη Διατροφική Αυτάρκεια το 2007 στο Sélingué του Μάλι, μία συνάντηση έγινε με πρωτοβουλία κορυφαίων διεθνών κοινωνικών κινημάτων όπως η Via Campesina, η Παγκόσμια Πορεία Γυναικών, Το Διεθνές Φόρουμ των Ψαράδων και άλλων, με σκοπό την προώθηση στρατηγικών σε ευρύ φάσμα κοινωνικών κινημάτων (αγρότες, αλιείς, καταναλωτές) για τη διατροφική αυτάρκεια.

Οι γυναίκες ήταν βασικός καταλύτης αυτής της συνάντησης, ως διοργανώτριες αλλά και ως συμμετέχουσες. Το Nyéléni Forum στη Sélingué ονομάστηκε προς τιμή του μύθου μίας αγρότισσας από το Μάλι, που πάλεψε για να διεκδικήσει τα δικαιώματα της ως γυναίκα μέσα σε ένα εχθρικό περιβάλλον. Απεσταλμένες από την Αφρική, την Αμερική, την Ευρώπη, την Ασία και την Ωκεανία που συμμετείχαν στη συνάντηση, αναγνώρισαν το καπιταλιστικό και πατριαρχικό σύστημα ως τους κύριους υπευθύνους για την καταπάτηση των δικαιωμάτων των γυναικών, επιβεβαιώνοντας παράλληλα τη δέσμευσή τους να το αλλάξουν.

Η Παγκόσμια Πορεία Γυναικών θεωρεί τη διατροφική αυτάρκεια ως αναφαίρετο ανθρώπινο δικαίωμα, ειδικά για τις γυναίκες. Η Miriam Nobre, συντονίστρια της διεθνούς γραμματείας της Παγκόσμιας Πορείας Γυναικών, συμμετείχε τον Οκτώβρη 2006 στο Διεθνές Συνέδριο των Γυναικών της Via Campesina στο διεθνές φεμινιστικό κίνημα. Η 7η Διεθνής Συνάντηση της Παγκόσμιας Πορείας Γυναικών στη Vigo της Ισπανίας τον Οκτώβρη 2008 διοργάνωσε ένα φόρουμ και μία έκθεση για τη διατροφική αυτάρκεια, προβάλλοντας έτσι τους συνδέσμους μεταξύ του φεμινιστικού κινήματος και των γυναικών αγροτισσών.

Η επιτυχία αυτής της συνεργασίας εγγράφεται στη διπλή συμμετοχή όσων γυναικών είναι ενεργά μέλη και στις δύο οργανώσεις. Οι εμπειρίες αυτές ενθαρρύνουν στενότερες σχέσεις και συνεργασίες μεταξύ των δύο δικτύων και ενδυναμώνουν τον φεμινιστικό αγώνα των γυναικών της υπαίθρου, που είναι κομμάτι ενός μεγαλύτερου αγώνα εναντίον του καπιταλισμού και της πατριαρχίας.

Συμπεράσματα

Το διατροφικό σύστημα έχει αποτύχει να εξασφαλίσει την διατροφική ασφάλεια των κοινοτήτων. Αυτή τη στιγμή, περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι υποφέρουν από την πείνα παγκοσμίως. Επίσης, το σύστημα αυτό έχει μία βαθύτατα αρνητική επίπτωση στο περιβάλλον, καθώς προωθεί ένα εντατικό αγροτοβιομηχανικό μοντέλο που έχει συμβάλει στην αλλαγή του κλίματος και την καταστροφή της βιοποικιλότητας. Το σύστημα αυτό είναι ιδιαιτέρως επιβλαβές για τις γυναίκες.

Η δημιουργία εναλλακτικών σε αυτό το μοντέλο απαιτεί την ενσωμάτωση της έμφυλης οπτικής. Η διατροφική αυτάρκεια, για να είναι μια εναλλακτική στο κυρίαρχο αγροτοβιομηχανικό μοντέλο, πρέπει να περιέχει μία φεμινιστική οπτική για να σπάσει την πατριαρχική και καπιταλιστική λογική.

Η Via Campesina, το μεγαλύτερο διεθνές κίνημα για την διατροφική αυτάρκεια προχωράει προς την εξής κατεύθυνση: να δημιουργήσει συμμαχίες με άλλα κοινωνικά κινήματα, ειδικά φεμινιστικές οργανώσεις όπως η Παγκόσμια Πορεία Γυναικών, με σκοπό την προώθηση της δικτύωσης και της αλληλεγγύης μεταξύ των γυναικών σε Βορά και Νότο, τις πόλεις και την ύπαιθρο, καθώς και μεταξύ αυτών και των συντρόφων τους. Όπως λέει και η ίδια η Via Campesina, «Παγκοσμιοποίησε τον Αγώνα, Παγκοσμιοποίησε την Ελπίδα.»

 

Βιβλιογραφία

The 2nd International Assembly of Women Farmers (2004) Declaration of the Second International Assembly of Women Farmers.

Antentas, JM. and Vivas, E. (2009a) “La Via Campesina to Global Justice” in Political Ecology, No. 38, pp. 97-99.

Bello, W. (2009). The Food Wars London. Verso.

Desmarais, Annette A. (2007) La Via Campesina. Globalization and the power of the peasantry Madrid. Editorial Popular.

La Vía Campesina EHNE and (2009) La Vía Campesina. The struggles of the peasantry and world.

La Via Campesina (2006) World Congress of Women of La Via Campesina.

McMichael, P. (2006) “Feeding the world: agriculture, development and ecology” en Panitch, L. y Leys, C. Socialist Register 2007. London. Merlin Press, pp. 170-194.

Food Sovereignty, Biodiversity and Cultures (2010) “Tour of the Peasant Struggles” in Soberanía alimentaria, biodiversidad y culturas, nº1, pp. 3-10.

This was originally part of a longer article first published in Food Movements Unite! Strategies to Transform Our Food System (Food First, 2011).

 

Πηγή: International Viewpoint

Share

Ο Χώρος και ο Χρόνος των γυναικών

της Φλώρας Νικολιδάκη

Έχετε σκεφτεί ποτέ πόσος είναι ο χώρος των γυναικών στον πλανήτη γη?

Μη βιαστείτε να απαντήσετε: όλος, ή, ο μισός.

Θα θέλατε να ζείτε στην Αφρική? Όχι βέβαια ως λευκή, υγιής και πλούσια. Αλλά ως  μια μέση γυναίκα. Με πιθανότητες 98% η ζωή σας να ήταν μια ολοήμερη προσπάθεια για την επιβίωση των παιδιών σας σε συνθήκες που είναι δύσκολο να αντιληφθούμε στην Ευρώπη, ακόμη και της χειρότερης οικονομικής κρίσης. Μια σοβαρή πιθανότητα θα ήταν να πολεμάγατε με το όπλο στο χέρι, ενώ μια καθόλου ευκαταφρόνητη πιθανότητα θα ήταν να ήσασταν αιχμάλωτη του κυκλώματος αναγκαστικής πορνείας, φορέας του aids, φυλακισμένη ή τοξικομανής.

Θα θέλατε να ζείτε στην Ασία? Γυναίκα ενός «νόμιμου» ή άτυπου χαρεμιού? Σύζυγος μεγιστάνα κλεισμένη σε χρυσό κλουβί? Με μπούργκα, μαντήλα, στολή?

Ασφαλώς θα μπορούσατε να ζήσετε στην Αυστραλία, στη Β. Αμερική, στη Νότιο Αμερική, προσωπικά θα μου άρεσε η Μόσχα και φυσικά όλες μαζί θα αναφωνήσουμε ότι ναι, θέλουμε να ζήσουμε στην Ευρώπη.

Άρα, ο κόσμος για μας είναι απελπιστικά πιο μικρός.

Με το χρόνο τι γίνεται?

Ένα έτος είναι 52 εβδομάδες. Άρα και 52 Σαββατοκύριακα. Δηλ. 104 ημέρες. Κάτι λιγότερο από το 1/3 του χρόνου.

Για τις 261 ημέρες του χρόνου δεν γεννάται θέμα. Άνδρες και γυναίκες, αν δεν τους έχει πέσει το λαχείο, δεν πήραν μεγάλη κληρονομιά και στην άχαρη ζωή τους δεν συναντήθηκαν με κανένα Χριστοφοράκο, δεν έπεσαν πάνω σε κάποια μίζα, η κατάσταση είναι πανομοιότυπη: τρέξιμο με άγχος, τρέξιμο με στυλ, τρέξιμο αθλητικό, τρέξιμο στο ρελαντί κλπ. κλπ. Πάντως τρέξιμο. Καλά που εφευρέθηκε από παλιά και το διπλό συζυγικό κρεβάτι, η νυφική παστάδα, ο τάφος του ινδού (δικός μου ο όρος), και έχει έναν τόπο συνάντησης το ερωτευμένο ζευγάρι του σύγχρονου προλεταριάτου, που κατέκτησε βέβαια την ελευθερία στον έρωτα, αλλά δεν έχει χρόνο να τον κάνει.

Αυτή τη ζώνη λοιπόν των 261 ημερών την αφήνω για το μέλλον όταν θα αλλάξει το σύστημα.

Μένουμε στις 104 ημέρες του Σ/Κ.

Εχουμε:

  1. Εξωσχολικές δραστηριότητες παιδιών το πρωί, παιδικά πάρτι το απόγευμα.
  2. Φαγητό με τη μητέρα, πεθερά.
  3. Επισκέψεις για γιορτές, νοσοκομεία.
  4. Μια-δυό κηδείες, θα πέσουν σίγουρα.
  5. Βδομαδιάτικες εργασίες στο σπίτι.
  6. Ψώνια.

Σύνολο = 64 ημέρες το χρόνο.

Τυχερούλες, έχουμε 40 ολόκληρες μέρες το χρόνο για να τα πούμε, να γίνουμε ωραίες, να γνωρίσουμε την πέραν ημών ανθρωπότητα, να εκπολιτιστούμε.

Και είμαστε και καλά, γιατί είμαστε στην Ευρώπη.

Share

Εβδομάδα δράσεων για το Pride Θεσσαλονίκης

Την ερχόμενη Δευτέρα ξεκινά η εβδομάδα δράσεων για το Pride Θεσσαλονίκης 2013!
Το πρόγραμμα έχει ως εξής:

Δευτέρα 5 Νοέμβρη
Ανοιχτή συζήτηση με θέμα “Ναζισμός, Θρησκεία, Ομοφυλοφιλία“,
ώρα 8 το βράδυ, στο Στέκι Μεταναστών, οδός Ερμού 23 – 1ος όροφος (περίπου γωνία με την οδ.Βενιζέλου)

Πέμπτη 8 Νοέμβρη
Προβολή της ταινίας “Η αδελφότητα
ώρα 8 το βράδυ, στο Στέκι Μεταναστών

Παρασκευή 9 Νοέμβρη
Party υποστήριξης του Pride 2013 στο DaDa Photography!
μετά τις 12 τα μεσάνυχτα, Περιστερίου 4 στα Λαδάδικα.
Κεντρικό event του party η κλήρωση για ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη!!

ομάδα επικοινωνίας HOMOphonia

Δημιουργικό:
Video, Έλλη
Poster, Στέισυ

Share