Subscribe via RSS Feed

Tag: "LGBT"

Ομοφοβία, ρατσισμός και θανατοπολιτική

με οργή και σε πένθος

του Δημήτρη Παπανικολάου*

Στο πρόσφατο, θαυμάσιο, ντοκιμαντέρ How to survive a plague, που αφηγείται την ιστορία της ACT UP στη Νέα Υόρκη, βλέπεις εικόνες από γνωστές δράσεις της οργάνωσης που απαίτησε, στον δημόσιο χώρο, την αλλαγή της κρατικής πολιτικής για το AIDS στην Αμερική της δεκαετία του ’90. Μια από αυτές ήταν οι «πολιτικές κηδείες» για τα θύματα της ασθένειας. Τα φέρετρα περιφέρονταν στο Νότιο Μανχάταν, και η απόδοση τιμής μεταμορφωνόταν σε διαδήλωση — κάποια έφταναν μέχρι έξω από το προεκλογικό στρατηγείο του Μπους το ’92, με το μήνυμα «το αίμα μας πάνω σου». Μέσα από τον θάνατο, με μια ταυτότητα σε διακινδύνευση και σε στιγμή απόλυτου στιγματισμού της, κάποιοι τόλμησαν να αντιμιλήσουν. Σε μια συγκλονιστική σκηνή, ο ακτιβιστής Μπομπ Ράφσκι, έξω από το στρατηγείο του Μπους και μπροστά από το φέρετρο ενός συντρόφου του, σταματάει, γέρνει το κεφάλι, τα σημάδια της ασθένειας εμφανή στο πρόσωπό του, και φωνάζει: «Με οργή και σε πένθος, αυτή η μάχη δεν θα σταματήσει μέχρι να είμαστε όλοι μας ασφαλείς. ACT UP, αντεπιτεθείτε, πολεμήστε το AIDS».

Πιστεύω αξίζει να ξαναδεί κανείς αυτήν τη σκηνή, όπου ένας ακτιβιστής, καταδικασμένος σε θάνατο από μια κρατική πολιτική, παίρνει στα χέρια του την θανατο-εικόνα του και λέει «Αντεπιτεθείτε!». Και να τη δει στη σημερινή συγκυρία. Αξίζει να τη δει, για παράδειγμα, ως αντιστάθμισμα σε εκείνη την άλλη σκηνή, όπου ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής Η. Παναγιώταρος φωνάζει «Γαμημένες αλβανικές κωλοτρυπίδες!» έξω από το Χυτήριο. Ή ως αντιστάθμισμα σε όλες εκείνες τις σκηνές που γεμίζουν την καθημερινότητά μας σήμερα και προσδιορίζουν επιθετικά τον φυλετικά, σεξουαλικά, ή κοινωνικά «Άλλον» ως οιονεί νεκρό. Όλες αυτές οι σκηνές συνδέονται, όσο κι αν δεν το καταλαβαίνουμε με την πρώτη.

Ας ξεκινήσω όμως από τα γνωστά. Πανθομολογείται σήμερα μια έξαρση της ομοφοβίας και του σεξουαλικού ρατσισμού, μαζί με τη γενικότερη έξαρση της μισαλλοδοξίας και του φυλετικού ρατσισμού. Η κλασική μας ανάγνωση γι’ αυτή την εξέλιξη ακολουθεί το σχήμα της βιοπολιτικής. Ζούμε σε μια εποχή έντονα βιοπολιτικής διακυβέρνησης, δηλαδή διαχείρισης πληθυσμών, οργάνωσης του πώς κάποιοι άνθρωποι (οι «δικοί μας») θα ζουν, και προγραφής όλων των άλλων, όσων αφήνονται, ουσιαστικά, να πεθάνουν. Η γενικότερη κατεύθυνση είναι, ως εκ τούτου, η κατεύθυνση της δημιουργίας «καθαρών», «κανονικών» σωμάτων — και η απορριμάτωση, η αποκειμενοποίηση όλων των άλλων. Μέσα σε αυτό το βιοπολιτικό σχήμα πρέπει να κατανοηθεί αρχικά η εκ νέου έμφαση στον ρατσισμό, τη μισαλλοδοξία, και την ομοφοβία.

Όμως θέλω να θυμίσω πόσο πολύ οι στρατηγικές αυτές λειτουργούν και σε μια παράλληλη της βιοπολιτικής οικονομία, αυτήν που ο Ακίλλε Μπέμπε ονομάζει necropolitics, και στα δικά μας συμφραζόμενα θα την ονόμαζα θανατοπολιτική. Παράλληλα λοιπόν με τη βιοπολιτική, βλέπουμε σήμερα να οργανώνεται όλο και περισσότερο μια ιδιότυπη θανατοπολιτική που δεν περιορίζεται, όσο κι αν προτυπώνεται, στις κινήσεις της Χρυσής Αυγής. Μιλάμε για μια ευρύτερη στρατηγική, κατά την οποία τα σώματα νεκρών παρελαύνουν επίσης γύρω μας, ορίζοντας τις ζωές των ζωντανών — είτε ως φόβητρο, είτε ως τακτική ξεκαθαρίσματος, είτε ως παράπλευρες απώλειες· με έμφαση στο αναπόφευκτο και τελεσίδικο της λέξης απώλεια.

Μια εικόνα θανάτου οργανώνεται γύρω μας: όχι μόνο τα φαντάσματα των νεκρών, αλλά και τα δηωμένα, τα χτυπημένα (και σαν νεκρά φωτοσοπαρισμένα), τα ακρωτηριασμένα, τα βιασμένα, τα νεκροζώντανα σώματα παρατίθενται προς συμμόρφωσιν, αλλά και προς γνώσιν.

Κι εδώ μια βασική πλέον διαφορά, μια καινούρια στιγμή της εποχής της κρίσης. Στο θέμα της ομοφοβίας φαίνεται ίσως πιο ξεκάθαρα: αν οι παλιές έμφυλες και σεξουαλικές ιεραρχίες στην Ελλάδα κατέληγαν στο τι δεν μπορεί να είναι ένας καλός Έλληνας/μια καλή Ελληνίδα (πούστης, λεσβία, γαμημένη κωλοτρυπίδα, πόρνη κ.ο.κ.), αν δηλαδή παλιότερα οι ιεραρχίες προέβαλλαν τα αποκείμενά τους ως εθνικώς διαγραμμένα, οι καινούριες τους επιβιώσεις τα φαντασιώνονται, όλο και περισσότερο, ως νεκρά. Σε αυτό, η νέα ομοφοβία και ο νέος φαλλοσεξισμός έρχονται να συναντήσουν το νέο ρατσισμό, που κι αυτος, την εποχή της κρίσης, (ξανα)δουλεύει όλο και περισσότερο όχι με εικόνες αποκλεισμένων ή διωγμένων Άλλων, αλλά νεκρών ή ζωντανόνεκρων. Σαν το νέο ρατσισμό, έτσι και η νέα ομοφοβία και ο νέος φαλλοσεξισμός «της κρίσης»: γίνονται, όλο και περισσότερο, όχι μόνο βιοπολιτικές στρατηγικές, αλλά και θανατοπολιτικές.

Έτσι, αν σήμερα ο εθνικισμός, ο μάτσο ανδρισμός, η εθνομαγκιά και η εθνοφοβία μανατζάρουν σώματα ανθρώπων στην υπηρεσία της εθνοβιοπολιτικής (μας λένε: «Κλειστείτε μέσα και όλα θα πάνε καλά»), η ομοφοβία, ο ρατσισμός και ο νεοσεξισμός, καλούνται να μανατζάρουν και την εικόνα οιωνεί νεκρών, στην υπηρεσία μιας αναγκαίας και παραπληρωματικής θανατοπολιτικής (μας λένε: «Εκεί έξω κυκλοφορούν ζόμπι»).

Κι ο μεγάλος κίνδυνος είναι ότι η θανατοπολιτική (όπως και η ομοφοβία και ο ρατσισμός που τη στηρίζει) δεν είναι μακριά και απ’ έξω μας. Κολακεύει δομές που έχουν βαθειά σκαλωθεί όχι μόνο σ’ αυτό που λέμε δημόσιο, αλλά και σ’ αυτό που ονομάζουμε ιδιωτικό· όχι μόνο σ’ αυτό που λέμε συντήρηση, αλλά και σ’ αυτό που αναγνωρίζουμε ως προοδευτικό. Σκεφτείτε το αυτό κάθε φορά που βλέπετε έναν μετανάστη και κάπου βαθειά χωμένη μέσα σας αισθάνεστε τη φοβία ότι μπορεί να έχει μια μεταδοτική θανατηφόρα ασθένεια· κάθε φορά που ακούτε ότι πέθανε ο γκέι γνωστός σας και ρωτάτε «από AIDS;»· κάθε φορά που βλέπετε μια γυναίκα με εμφανή σημάδια κακοποίησης και εξάρτησης, και σκέφτεστε ότι μπορεί να είναι ξένη, ή πόρνη, ή και τα δύο. Και κάθε φορά που θα θυμάστε τον παλιό –την εποχή του πάρτι– εαυτό σας, να έχει γελάσει με την επιγραφή «Προσεχώς Βουλγάρες» που έβγαζαν τα μπουζουκάδικα στην επαρχία.

Γιατί η θανατοπολιτική δεν είναι το έργο ενός φασίστα που ουρλιάζει κάτι αποκρουστικό. Είναι το έργο αυτού που χρησιμοποιεί μια σκηνή που ήδη έχεις σκεφτεί και απωθήσει, ως σκηνικό πολιτικής επιθυμίας.

Το πρόβλημα με την επίθεση στην Κωνσταντίνα Κούνεβα δεν ήταν τελικά μόνο η ολιγωρία της αστυνομίας ή η ένδειξη ότι πλήρωσε τη συνδικαλιστική της δράση· ήταν η διάθεση να δημιουργήσουν, με το παράδειγμά της, ένα σώμα οιονεί νεκρό. Το πρόβλημα με το προεκλογικό σκάνδαλο των «ιερόδουλων», δεν ήταν η πολιτική αναξιοπρέπεια της έκθεσής τους, αλλά η ρητορική προβολή αυτών των γυναικών ως οιονεί φορέων και διασπορέων θανάτου. Το πρόβλημα με τις «γαμημένες αλβανικές κωλοτρυπίδες» του Παναγιώταρου, δεν είναι ούτε η προσβολή, ούτε η ρητορική του βιασμού που ενδεχομένως φέρνει στο μυαλό, ούτε καν τα δικά του απωθημένα. Το πρόβλημα είναι ότι τη φράση αυτήν τη φωνάζει γιατί ξέρει ότι θα ακουστεί από ένα ποτισμένο εθνομοφοβία κοινό, για το οποίο, όπως λέει ο Λεό Μπερσανί, the rectum is the grave, το ορθό είναι τάφος, το ορθό σημαίνει θάνατο. Ή, για να το πω στα συμφραζόμενα του, ο Παναγιώταρος φωνάζει για να τον ακούσουν όσοι, λιγότερο ή περισσότερο συνειδητά, συντονίζονται στο ρυθμό της φράσης «η γαμημένη κωλοτρυπίδα θα γίνει ο τάφος σας».

Το πώς απαντάει κανείς σε όλα αυτά, είναι γνωστό, έχει τη γενεαλογία του, και συνδέεται απολύτως με τους τρόπους απάντησης στη βιοπολιτική γενικώς, αυτούς τους τρόπους που τόσο πολύ, τόσοι πολλοί, ιχνηλατούμε τον τελευταίο καιρό και σε αυτήν τη χώρα. Act Up, Fight Back, Fight Death.

Με οργή και σε πένθος, η μάχη αυτή δεν τέλειωσε ποτέ και ούτε τώρα έχει τελειώσει. Αφυπνισθείτε, αντισταθείτε, αμυνθείτε, αντεπιτεθείτε, πολεμήστε τη θανατοπολιτική, πολεμήστε το θάνατο, πολεμήστε τους τεχνουργούς του, πολεμήστε και τους λακέδες του.

*Το κείμενο είναι το δεύτερο μέρος διάλεξης που δόθηκε στο πλαίσιο των Κρίση-μων σεμιναρίων με θέμα “Σεξισμός και Ομοφοβία: ‘Παράπλευρες απώλειες’ της κρίσης;” στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων στις 26 Φεβρουαρίου.  Ολόκληρη η διάλεξη βρίσκεται εδώ

Πηγή: Ενθέματα

 

Δείτε Ακόμα

Σκέψεις για ορισμένες αθέατες όψεις του σεξισμού

 

 

Share

Προστέθηκε η ταυτότητα φύλου στην νομοθεσία για τα εγκλήματα μίσους

Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών

(Αρ. Αποφ. Πρωτ. 7646/2010 – Αρ. Μητρ. Περιφ. Αττ. 19388).

http://www.transgender-association.gr/

transgender.support.association@gmail.com

 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ – ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Θέμα: «Προστέθηκε η ταυτότητα φύλου στην νομοθεσία για τα εγκλήματα μίσους».

Το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ), αναγνωρισμένη συλλογικότητα για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και της ισονομίας για τα διεμφυλικά/τρανς άτομα, με ικανοποίηση ενημερώνει για την προσθήκη της ταυτότητας φύλου στην Ελληνική νομοθεσία για τα εγκλήματα μίσους.

Συγκεκριμένα, στον νόμο: «περί εξαρτησιογόνων ουσιών και άλλες διατάξεις», στο Κεφάλαιο που αφορά τις  Τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα, Άρθρο 66, αναφέρεται:

Η τέλεση πράξης από μίσος εθνοτικό, φυλετικό, θρησκευτικό ή μίσος λόγω διαφορετικού σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου κατά του παθόντος συνιστά επιβαρυντική περίσταση και η ποινή δεν αναστέλλεται.

Από πλευράς Αξιωματικής Αντιπολίτευσης υποστηρίχθηκε η προσθήκη της ταυτότητας φύλου από την Εισηγήτρια, κυρία Βασιλική Κατριβάνου καθώς και από την ομιλήτρια του του Συ.Ριζ.Α κυρία Αφροδίτη Σταμπουλή.

Από πλευράς της Δημοκρατικής Αριστεράς, κατατέθηκε τροπολογία της κυρίας Μαρίας Ρεπούση για την προσθήκη της ταυτότητας φύλου, και, τέλος από μέρους του Πα.Σο.Κ., ο βουλευτής κύριος Κωνσταντίνος Τριαντάφυλλος, επίσης υποστήριξε την προσθήκη της ταυτότητας φύλου.

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, κύριος Ρουπακιώτης, στην επί των άρθρων συζήτηση της 6ης Μαρτίου, αποδέχθηκε την τροπολογία και τις προτάσεις των βουλευτών που αναφέραμε και στην ψηφοφορία έγινε δεκτό κατά πλειοψηφία..

Θα υπάρξει ξεχωριστή ανακοίνωση που θα αναφερθούμε στις συναντήσεις εκπροσώπων του ΣΥΔ με κοινοβουλευτικά κόμματα στο πλαίσιο των συναντήσεων των λοαδ οργανώσεων με κόμματα.

Πέραν της νομοθεσίας για τα εγκλήματα μίσους, θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντική την σημερινή ημέρα για την τρανς κοινότητα, καθώς είναι η πρώτη φορά που αναφέρεται ρητώς η ταυτότητα φύλου στο Ελληνικό δικαιϊκό σύστημα και ως εκ τούτου μία πρώτη νίκη της τρανς κοινότητας.

Το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ), ευχαριστεί θερμά όσους και όσες ανταποκρίθηκαν θετικά στο δίκαιο αίτημά μας και υποστήριξαν την προσθήκη της ταυτότητας φύλου στην νομοθεσία για τα εγκλήματα μίσους, και θα συνεχίσει να εργάζεται για την προσθήκη της ταυτότητας φύλου σε όλο το φάσμα του Ελληνικού δικαίου και ιδιαίτερα στην νομοθεσία κατά των διακρίσεων (3304/2005 και στον 3896/2010), στην νομοθεσία για την ρητορική μίσους (729/1979) και ιδιαίτερα για την κατάθεση νομοθεσίας για την αναγνώριση της ταυτότητας φύλου και της δυνατότητας αλλαγής των εγγράφων των διεμφυλικών άτομων.

 

ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΔΙΕΜΦΥΛΙΚΏΝ

Ζαν Μωρέας 32, Κουκάκι, Αθήνα, ΤΚ. 11741

http://www.transgender-association.gr/

transgender.support.association@gmail.com

 

 

Share

Βρετανία: Πρώτο βήμα για τη θεσμοθέτηση του γάμου των ομοφυλόφιλων

αλιεύει η Δήμητρα Σπανού

Υπέρ του γάμου των ομοφυλόφιλων ψήφισε η βρετανική Βουλή των Κοινοτήτων, το απόγευμα της Τρίτης, παρά το μεγάλο αριθμό βουλευτών κυρίως του Συντηρητικού Κόμματος που ήταν αντίθετοι με την θεσμοθέτηση του γάμου μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου.

Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας έδειξε ότι 400 βουλευτές ψήφισαν υπέρ και 175 κατά – διαμορφώνοντας έτσι μια πλειοψηφία 225 μελών της Βουλής των Κοινοτήτων υπέρ της νομοθέτησης του γάμου μεταξύ ομοφυλόφιλων.

Ανάμεσα σε όσους ψήφισαν κατά του νομοσχεδίου υπολογίζεται ότι ήταν περίπου 140 «αντάρτες» βουλευτές του Συντηρητικού Κόμματος.

Στη συζήτηση που προηγήθηκε της ψηφοφορίας, πάντως, ο ηγέτης των Συντηρητικών και πρωθυπουργός, Ντέηβιντ Κάμερον τάχθηκε υπέρ του νομοσχεδίου, λέγοντας ότι πρόκειται για «ένα σημαντικό βήμα μπροστά» που ενισχύει την κοινωνία.

Ανάλογη δήλωση έκανε και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και ηγέτης του κόμματος των Φιλελεύθερων Δημοκρατών, Νικ Κλεγκ, τονίζοντας ότι «θα βλέπουμε τη σημερινή ημέρα σαν ένα ορόσημο για την ισότητα στη Βρετανία».

Η σημερινή ψηφοφορία ήταν η πρώτη στη Βουλή των Κοινοτήτων, καθώς το νομοσχέδιο θα πρέπει να εγκριθεί και από τη Βουλή των Λόρδων για να τεθεί σε ισχύ από το 2014.

Πηγή: tvxs

 

 

Share

Δίωξη του Pride της Θεσσαλονίκης…

της HOMOphonia – Συλλογικότητα για το Pride Θεσσαλονίκης

Στις 8 Φλεβάρη θα δικαστεί η HOMOphonia για… διατάραξη κοινής ησυχίας τη δεύτερη μέρα του Pride Θεσσαλονίκης του 2012. Συγκεκριμένα εκδικάζεται το κλητήριο θέσπισμα που θυροκολλήθηκε στο σπίτι του Γιάννη Πρώιου, σκηνογράφου του Pride. Λόγω της παραχώρησης του πεζόδρομου της οδού Αγίας Σοφίας για μία και μόνο ημέρα, ήμασταν αναγκασμένοι να ξεκινήσουμε και να ολοκληρώσουμε όλες τις εργασίες υπό την πίεση αυτού του ελάχιστου χρονικού διαστήματος που μας είχαμε στη διάθεσή μας (στήσιμο των περιπτέρων, της σκηνής και οτιδήποτε χρειαζόταν). Στον χώρο υπήρχαν λιγοστά άτομα λόγω της μεσημεριανής ώρας, ένας εκ των οποίων και ο Γιάννης Πρώιος.

Τη συγκεκριμένη ώρα χρειάστηκε να στηθεί ο ήχος επί της σκηνής και να γίνει μια τελική δοκιμή του. Μέσα στα ελάχιστα αυτά λεπτά, δυνάμεις που εναντιώνονταν στην πραγματοποίηση του Φεστιβάλ Υπερηφάνειας φρόντισαν να καλέσουν την Αστυνομία, η οποία ήρθε τάχιστα λόγω της μηδαμινής απόστασης του αστυνομικού τμήματος (πλ. Αριστοτέλους) από τον χώρο των εκδηλώσεων. Όταν οι αστυνομικοί διαπίστωσαν πως πρόκειται για τεστ ήχου, μάς διαβεβαίωσαν ότι ζητούν τα στοιχεία του Γιάννη Πρώιου μόνο για τυπικούς λόγους και ότι δεν συντρέχει κανένας λόγος ανησυχίας.

Να σημειωθεί πως εξαιτίας των εμπρηστικών δηλώσεων ορισμένων κύκλων που «δεν επιθυμούσαν» να διεξαχθεί το 1ο Φεστιβάλ ομοφυλόφιλης υπερηφάνειας (Gay Pride), τα μέλη και οι εθελοντές της HOMOphonia ήμασταν ιδιαίτερα προσεκτικοί όσον αφορά ζητήματα σεβασμού των ωρών κοινής ησυχίας και της καθαριότητας του χώρου. Λαμπρό παράδειγμα αυτής της στάσης είναι το γεγονός πως με το πέρας των εκδηλώσεων, παραδώσαμε τον δημόσιο χώρο πεντακάθαρο, χωρίς να υπάρχει ούτε ένα χαρτάκι πεταμένο κάτω.

Εμείς που οργανώσαμε περήφανοι αυτή την εκδήλωση απαίτησης σεβασμού και ισονομίας για τους ομοφυλόφιλους, δεν θα μπορούσαμε να μην σεβαστούμε τη χρήση του δημόσιου χώρου και τους συμπολίτες μας. Και επειδή από τα γεγονότα κρίνεται κανείς, όλοι οι καταστηματάρχες της περιοχής μάς συνεχάρησαν για την άρτια διοργάνωση και την πολιτισμένη συμπεριφορά. Βέβαια, δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς το ίδιο για τη θλιβερή εικόνα ελάχιστων ατόμων, οι οποίοι καθοδηγούμενοι από την άγνοια και το μίσος σε κάθε τι διαφορετικό, επιδίωξαν να ματαιώσουν το Pride, και μάλιστα με τρόπο που δεν συνάδει σε μια σύγχρονη, δημοκρατική και πολιτισμένη κοινωνία.

Όποιοι και να κρύβονται πίσω απ’ αυτές τις ενέργειες, δηλώνουμε πως δεν πτοούμαστε. Εμείς που οργανώσαμε το 1o μαζικότατο Φεστιβάλ Υπερηφάνειας (με συμμετοχή 3000 διαδηλωτές στην πορεία) θα συνεχίσουμε με το ίδιο πάθος να διεκδικούμε το αυτονόητο: Το δικαίωμα στη διαφορετικότητα και στο σεβασμό αυτής, και την κατοχύρωση ίσων δικαιωμάτων για τους ομοφυλόφιλους, τις λεσβίες και τους/τις τρανς, σε μια πόλη με ιστορία συνύπαρξης και σεβασμού στο διαφορετικό. Η συλλογικότητά μας, η HOMOphonia, είναι εδώ και θα είναι εδώ στον αγώνα υπεράσπισης των ΛΟΑΤ δικαιωμάτων. Είναι εδώ και ήδη ετοιμάζει με μεγαλύτερο πάθος και ευθύνη το 2ο Φεστιβάλ Υπερηφάνειας (Lgbt Pride).

Τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει έναν αγώνα δίκαιο, και τέτοιος είναι ο δικός μας αγώνας.

http://www.facebook.com/groups/thesaloniki.pride/?fref=ts

homophonia.thess.pride@gmail.com

 

 

 

 

 

 

 

Share

Παρίσι: Χιλιάδες στου δρόμους υπέρ του γάμου ομοφυλοφίλων

Χιλιάδες  διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στους δρόμους του Παρισιού υποστηρίζοντας το δικαίωμα των ομοφυλοφίλων στον γάμο, όπως προωθείται μέσω νομοσχεδίου από την κυβέρνηση Ολάντ. Πριν από δύο εβδομάδες μεγάλη διαδήλωση είχε διεξαχθεί από το αντίπαλο στρατόπεδο, όσων ήταν εναντίον των γάμων ομοφύλων ζευγαριών και του δικαιώματος υιοθεσίας από αυτούς.

αλιεύει η Δήμητρα Σπανού 

Περίπου 125 χιλιάδες άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόμους, σύμφωνα με τη γαλλική αστυνομία.

«Η ισότητα στα δικαιώματα δεν είναι απειλή», «Ισότητα τώρα, όχι στις διακρίσεις» και άλλα συνθήματα, ήταν γραμμένα στα πανό των διαδηλωτών, που ξεκίνησαν από την πλατεία  Denfert-Rochereau και κατευθύνθηκαν προς το νότιο τμήμα της πόλης, κρατώντας πολύχρωμες σημαίες.

Πολίτες από διάφορα μέρη διάφορα μέρη της Γαλλίας έφτασαν στο Παρίσι αψηφώντας τη βροχή προκειμένου να εκφράσουν την υποστήριξή τους στα αιτήματα των ομοφυλόφιλων για το δικαίωμα σύναψης γάμου και υιοθεσίας.

Ένα ζευγάρι 68χρονων ανέφερε ότι προσήλθαν στη διαδήλωση για να υποστηρίξουν «την ισότητα, τις ιδέες και τον (gay) γιο μας».

Υποστηρικτής της πορείας και ο υπουργός Jean-Marc Ayraul, ο οποίος το Σάββατο δήλωσε πως δεν υπάρχει αμφιβολία για την εξέλιξη του νομοσχεδίου. «Θα περάσει με πολύ μεγάλη πλειοψηφία», τόνισε.

Την Τρίτη αναμένεται να συζητηθεί στο κοινοβούλιο η πρόταση της σοσιαλιστικής κυβέρνησης για τη ψήφιση του νόμου, που έχει προκαλέσει έντονη αντιπαράθεση και κοινωνικές αντιδράσεις.

Στις 13 Ιανουαρίου έγινε η μαζικότερη μέχρι τώρα πορεία από αντίπαλους της μεταρρύθμισης, στην οποία υπολογίζεται ότι συμμετείχαν περισσότεροι από 300.000 πολίτες.

Πηγή: tvxs

 

Share

Ποιός υπερασπίζεται το «queer» παιδί;

Είμαστε συνηθισμένες να τους βλέπουμε να κραδαίνουν ένα τσεκούρι. Προβληματικό είναι που αναγκάζουν τα παιδιά να κρατάνε κι αυτά το πατριαρχικό αυτό τσεκούρι.

της Beatriz Preciado

Οι Καθολικοί, οι Εβραίοι και οι Μουσουλμάνοι φονταμενταλιστές, οι ακομπλεξάριστοι κοπεϊστές[2], οι οιδιπόδειοι ψυχαναλυτές, οι νατουραλιστές σοσιαλιστές τύπου Ζοσπάν, οι ετεροκανονιστικοί αριστεριστές και το ολοένα μεγαλύτερο κοπάδι από αντιδραστικούς μοδάτους, συμφώνησαν μεταξύ τους αυτήν την Κυριακή να κάνουν το δικαίωμα του παιδιού να’χει έναν πατέρα και μία μητέρα, το κεντρικό τους επιχείρημα που δικαιολογεί τον περιορισμό των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων. Είναι η μέρα της εξόδου τους, το γιγαντιαίο εθνικό άουτινγκ [outing] των ετεροκρατών. Αυτοί προασπίζουν μια φυσιοκρατική και θρησκευτική ιδεολογία, που τις αρχές της τις γνωρίζουμε. Η ετεροφυλοφιλική τους ηγεμονία πάντα βασιζόταν στο δικαίωμά τους να καταπιέζουν τις μειονότητες, τις σεξουαλικές και του φύλου [genre]. Είμαστε συνηθισμένες να τους βλέπουμε να κραδαίνουν ένα τσεκούρι. Προβληματικό είναι που αναγκάζουν τα παιδιά να κρατάνε κι αυτά το πατριαρχικό αυτό τσεκούρι.

Το παιδί που η Φριζίντ Μπαρζώ[3] φιλοδοξεί να προστατεύσει, δεν είναι υπαρκτό. Οι υπερασπιστές της παιδικής ηλικίας και της οικογένειας επικαλούνται την πολιτική φιγούρα ενός παιδιού που οι ίδιοι κατασκευάζουν, παιδί που το προϋποθέτουν ετεροφυλόφιλο και γένους ορθού και σύμφωνου με τις νόρμες. Παιδί από το οποίο στερούμε κάθε δύναμη αντίστασης, κάθε δυνατότητα να κάνει μία ελεύθερη και συλλογική χρήση του σώματός του, των οργάνων του και των σεξουαλικών υγρών του. Η παιδική αυτή ηλικία που φιλοδοξούν να προστατεύσουν, απαιτεί τρόμο, καταπίεση και θάνατο.

Η ηγερία/μούσα τους, η Φριζίντ Μπαρζώ, επωφελείται από το γεγονός ότι είναι αδύνατο για ένα παιδί να επαναστατήσει πολιτικά, κόντρα στο λόγο των ενηλίκων. Το παιδί είναι πάντα ένα σώμα που δεν του αναγνωρίζουμε το δικαίωμα διακυβέρνησης. Επιτρέψτε μου να επινοήσω αναδρομικά μια σκηνή εκφοράς του λόγου, να έχω ένα δικαίωμα απάντησης εν ονόματι του κυβερνώμενου παιδιού που ήμουν, να υπεραμυνθώ μιας άλλης μορφής διακυβέρνησης αυτών των παιδιών που δεν είναι σαν τα άλλα.

Ήμουν κάποτε το παιδί που η Φριζίντ Μπαρζώ υπερηφανεύεται για την προστασία του. Και σήμερα εξεγείρομαι εν ονόματι των παιδιών που αυτός ο σφαλερός λόγος θέλει να προφυλάξει. Ποιός υπερασπίζεται τα δικαιώματα του διαφορετικού παιδιού; Τα δικαιώματα του μικρού αγοριού που του αρέσει να φοράει ροζ ρούχα; Το κοριτσάκι που ονειρεύεται να παντρευτεί την καλύτερή του φίλη; Τα δικαιώματα του queer παιδιού, που’ναι αδερφή, λεσβία[4], διαφυλικό ή τρανς; Ποιός υπερασπίζεται τα δικαιώματα του παιδιού ν’αλλάξει φύλο, αν το επιθυμεί; Τα δικαιώματα του παιδιού στον ελεύθερο αυτοκαθορισμό φύλου και σεξουαλικότητας; Ποιός υπερασπίζεται τα δικαιώματα του παιδιού να μεγαλώσει σ’έναν κόσμο χωρίς βία ούτε σεξουαλική ούτε έμφυλη [de genre];

Ο πανταχού παρών λόγος της Φριζίντ Μπαρζώ και των προστατών των «δικαιωμάτων των παιδιών να έχουν έναν πατέρα και μία μητέρα» με επαναφέρει στη γλώσσα του εθνικού Καθολικισμού της παιδικής μου ηλικίας. Γεννήθηκα στη Ισπανία του Φράνκο, όπου μεγάλωσα σε μια ετεροφυλοφιλική δεξιά Καθολική οικογένεια. Μια παραδειγματική οικογένεια, που οι κοπεϊστές θα μπορούσαν να την κάνουν έμβλημα ηθικής αρετής. Είχα έναν πατέρα και μια μητέρα. Εκπλήρωσαν επιμελώς το ρόλο τους ως οικιακοί εγγυητές της ετεροφυλοφιλικής τάξης πραγμάτων.

Στους σημερινούς γαλλικούς λόγους κατά του γάμου και της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής για όλους, αναγνωρίζω τις ιδέες και τα επιχειρήματα του πατέρα μου. Εντός της μυχιότητας της οικογενειακής εστίας αυτός ανέπτυσσε μια συλλογιστική που επικαλείτο τη φύση και τον ηθικό νόμο, προκειμένου να δικαιολογήσει τον αποκλεισμό, τη βία μέχρι και τη θανάτωση των ομοφυλοφίλων, των τραβεστί και των διαφυλικών. Ξεκινούσε από το, « ένας άντρας οφείλει να είναι άντρας και μια γυναίκα να είναι γυναίκα, όπως το θέλησε ο Θεός », συνέχιζε με το « κατά φύσιν είναι η ένωση ενός άντρα και μιας γυναίκας, γι’αυτό οι ομοφυλόφιλοι δε μπορούν να κάνουν παιδιά », μέχρι το συμπέρασμα, αμείλικτο, « αν το παιδί μου είναι ομοφυλόφιλο, προτιμώ να το σκοτώσω ». Κι αυτό το παιδί ήμουν εγώ.

Το παιδί για προστασία της Φριζίντ Μπαρζώ είναι αποτέλεσμα ενός τρομερού παιδαγωγικού διατακτικού μηχανισμού [dispositif][5], ο τόπος στον οποίο προβάλλονται όλες οι φαντασιώσεις, το άλλοθι το οποίο επιτρέπει στον ενήλικο να φυσικοποιεί τη νόρμα. Η βιοπολιτική είναι ζωοτόκος και παιδοφιλική. Απ’αυτήν εξαρτάται η εθνική αναπαραγωγή. Το παιδί είναι βιοπολιτικό τεχνητό κατασκεύασμα, το οποίο εγγυάται την εξομάλυνση του ενηλίκου. Η αστυνομία του φύλου [genre] επιτηρεί την κούνια των ζώντων που’ναι να γεννηθούν, για να τους μετατρέψει σε ετεροφυλόφιλους ενήλικες. Η νόρμα κάνει το γύρο της γύρω από τρυφερά σώματα. Αν δεν είσαι ετεροφυλόφιλος, ο θάνατος σε περιμένει. Η αστυνομία του φύλου [genre] απαιτεί διαφορετικές ιδιότητες για το αγοράκι και για το κοριτσάκι. Διαμορφώνει τα σώματα ώστε να σχεδιάσει συμπληρωματικά σεξουαλικά όργανα. Προετοιμάζει την αναπαραγωγή, από το σχολείο μέχρι το κοινοβούλιο και την καθιστά βιομηχανική. Το παιδί που η Φριζίντ Μπαρζώ επιθυμεί να προστατέψει είναι δημιούργημα μιας δεσποτικής μηχανής. Ένας κοπεϊστής σε μικρογραφία που κάνει εκστρατεία υπέρ του θανάτου εν ονόματι της προστασίας της ζωής.

Θυμάμαι την ημέρα που στο σχολείο μου Καλογραιών, τις Αδελφές Ιεραποστόλους της Ιεράς Καρδίας του Ιησού, η μητέρα Πιλάρ μας ζήτησε να σχεδιάσουμε τη μελλοντική μας οικογένεια. Ήμουν 7 ετών. Σχεδίασα τον εαυτό μου παντρεμένη με την καλύτερή μου φίλη, τη Μάρθα, τρία παιδιά και περισσότερα από ένα σκυλιά και γατιά. Είχα ήδη φανταστεί μια σεξουαλική ουτοπία, στην οποία υπήρχε ο γάμος για όλους, η υιοθεσία, η Ιατρικώς Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή… Μερικές μέρες αργότερα το σχολείο απέστειλε επιστολή στο σπίτι, συμβουλεύοντας τους γονείς μου να με πάνε να δω ψυχίατρο, για να ρυθμιστεί το συντομότερο δυνατό ένα πρόβλημα σεξουαλικής ταύτισης. Πλείστα αντίποινα ακολούθησαν αυτήν την επίσκεψη. Η περιφρόνηση κι η απόρριψη του πατέρα μου, η ντροπή κι η ενοχή της μάνας μου. Στο σχολείο διαδόθηκαν ψίθυροι πως ήμουν λεσβία. Μια διαδήλωση κοπεϊστών και φριζίντ-μπαρζωτικών οργανωνόταν καθημερινά μπροστά απ΄την τάξη μου. «Βρωμολεσβία, λέγανε, θα σε βιάσουμε να μάθεις να πηδιέσαι όπως το θέλει ο Θεός». Είχα έναν πατέρα και μια μάνα, κι όμως αυτοί ήταν ανήμποροι να με προστατέψουν απ’την καταστολή, τον αποκλεισμό, τη βία. Αυτό που προστάτευαν ο πατέρας κι η μητέρα μου δεν ήταν τα δικαιώματά μου ως παιδιού, αλλά οι σεξουαλικές νόρμες και οι νόρμες του φύλου, που τους τις είχαν εμφυσήσει μέσα στον πόνο, μέσα από ένα εκπαιδευτικό και κοινωνικό σύστημα το οποίο τιμωρούσε κάθε μορφή διαφωνούσας παρέκκλισης δια της απειλής, του εκφοβισμού, του κολασμού και του θανάτου. Είχα έναν πατέρα και μία μάνα, όμως κανείς από τους δύο δε στάθηκε ικανός να προστατέψει το δικαίωμά μου στον ελεύθερο αυτοκαθορισμό του φύλου και της σεξουαλικότητας.

Έφυγα μακριά απ’αυτόν τον πατέρα κι αυτήν τη μητέρα, που η Φριζίντ Μπαρζώ απαιτεί για μένα, η επιβίωσή μου εξαρτιόταν απ’αυτό. Έτσι, παρά το ότι είχα έναν πατέρα και μια μητέρα, η ιδεολογία της σεξουαλικής διαφοράς και της κανονιστικής ετεροφυλοφιλίας μου τους κατάσχεσε. Ο πατέρας μου υποβιβάστηκε στο ρόλο του κατασταλτικού εκπροσώπου του νόμου του φύλου [genre]. Η μάνα μου εξέπεσε από ο,τιδήποτε θα μπορούσε να πάει πέραν της λειτουργίας της ως μήτρας, αναπαραγωγού της σεξουαλικής νόρμας. Η ιδεολογία της Φριζίντ Μπαρζώ (που τότε συναρθρωνόταν με τον Καθολικό εθνικό φρανκισμό) αποστέρησε το παιδί μου ήμουν από το δικαίωμα να έχει έναν πατέρα και μια μάνα, που θα μπορούσαν να με αγαπήσουν και να με φροντίσουν.

Μας χρειάστηκε πολύς χρόνος, συγκρούσεις και πληγές για να ξεπεράσουμε αυτήν τη βία. Όταν η σοσιαλιστική κυβέρνηση του Ζαπατέρο πρότεινε το 2005 το νόμο του ομοφυλοφιλικού γάμου στην Ισπανία, οι γονείς μου, πάντα πιστοί δεξιοί Καθολικοί, διαδήλωσαν υπέρ του νόμου αυτού. Ψηφίσαν τους σοσιαλιστές για πρώτη φορά στη ζωή τους. Δεν διαδήλωσαν μόνο για να υπερασπιστούν τα δικαιώματά μου, αλλά και για να διεκδικήσουν το δικό τους δικαίωμα να είναι πατέρας και μητέρα ενός παιδιού που δεν είναι ετεροφυλόφιλο. Για το δικαίωμα στην πατρότητα όλων των παιδιών, ανεξαρτήτως γένους [genre], φύλου [sexe] ή σεξουαλικού προσανατολισμού. Η μάνα μου μού είπε πως χρειάστηκε να πείσει τον πατέρα μου, που ήταν πιο διστακτικός. Μου είπε, «κι εμείς έχουμε δικαίωμα να είμαστε γονείς σου».

Οι διαδηλωτές της 13ης Γενάρη [2013] δεν υπερασπίστηκαν το δικαίωμα των παιδιών. Υπερασπίζονται την εξουσία εκπαίδευσης των παιδιών στη σεξουαλική νόρμα και του φύλου, ως υποτιθέμενων ετεροφυλόφιλων. Παρελαύνουν για να διατηρήσουν το δικαίωμα να κάνουν διακρίσεις, να τιμωρούν και να σωφρονίζουν κάθε μορφή διαφωνούσας παρέκκλισης, αλλά και για να υπενθυμίσουν στους γονείς παιδιών που δεν είναι ετεροφυλόφιλα ότι οφείλουν να ντρέπονται γι’αυτά, να μην τα θέλουν, να τα σωφρονίζουν. Υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα των παιδιών να μην εκπαιδεύονται αποκλειστικά ως εργατική ή αναπαραγωγική δύναμη. Υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα των παιδιών να μην θεωρούνται μελλοντικοί παραγωγοί σπέρματος και μελλοντικές μήτρες. Υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα των παιδιών να είναι πολιτικές υποκειμενικότητες που δεν ανάγονται σε μια ταυτότητα, του γένους, του φύλου ή της φυλής.

 

[1] Η Teresa de Lauretis είχε αναφέρει πριν μερικά χρόνια στο Παρίσι (2007) ότι όλα τα παιδιά είναι «queer»…

[2] Ο Κοπέ είναι επικεφαλής του κόμματος της γαλλικής Δεξιάς.

[3] Εκ των πρωταγωνιστών των κινητοποιήσεων κατά του γκέι γάμου. Το καλλιτεχνικό της ψευδώνυμο είναι λογοπαίγνιο με το όνομα της Μπριζίτ Μπαρντό και προέρχεται κατά την ίδια από τον σύζυγό της, με παρελθόν στη γαλλική ακροδεξιά (G.U.D.). Ίσως μπορεί να μεταφραστεί ως Ψυχρή Παλαβή.

[4] Βρισιά στα γαλλικά ανάλογη με το αδερφή για τις λεσβίες.

[5] Κατά την απόδοση που προτείνει η Αφροδίτη Κουκουτσάκη την οποία κι υπερευχαριστώ για τις παρατηρήσεις και τα σχόλιά της.

 

Πηγή: Red NoteBook

 

 

Share

Οι σεξουαλικές ελευθερίες σε κλοιό ανελευθερίας

Από τον Αντρέα της Ρώμης … στην Άννα της Αθήνας

της Μαρίας Λούκα

Η οικονομική κρίση έχει καθηλωτική ισχύ. Μονοπωλεί το δημόσιο ενδιαφέρον, την πολιτική σκηνή, τις ζωές των ανθρώπων. Τα κοινωνικά δικαιώματα υποχωρούν, πρώτα απ’ όλα τα δικαιώματα της LGBT κοινότητας. Σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία ή η Κύπρος αυτή η διαπίστωση αποτυπώνεται αρκετά επώδυνα. Τα δικαιώματα των LGBT υποχώρησαν πριν καν προλάβουν να αναπτυχθούν.  Στη Ρώμη τις ίδιες μέρες που παραιτήθηκε ο Μάριο Μόντι και προκηρύχτηκαν εκλογές, διεξαγόταν το συνέδριο της IGLA Europe, της Ευρωπαϊκής οργάνωσης για τα δικαιώματα των LGBT ανθρώπων. Το συνέδριο αναπόφευκτα σκιάστηκε από την αυτοκτονία του «αγοριού με το ροζ παντελόνι». Ο 15 χρόνος Αντρέα μετά από ένα χρόνο sexual bulling και ομοφοβικών επιθέσεων στα social media κρεμάστηκε στο σπίτι του στη Ρώμη. Χιλιάδες Ιταλοί με σιωπηλές διαμαρτυρίες με κεριά βγήκαν στους δρόμους να διαμαρτυρηθούν. Μέχρι και πρόεδρος της Δημοκρατίας Τζόρτζιο Ναπολιτάνο έκανε παρέμβαση καταδικάζοντας τις ομοφοβικές συμπεριφορές.

«Είναι υποκριτικό το ενδιαφέρον αρκετών πολιτικών. Η περίπτωση του Αντρέα αντικατοπτρίζει το αδιέξοδο που βιώνουν χιλιάδες έφηβοι ομοφυλόφιλοι. Δε μπορούν να δουν τον εαυτό τους να αναγνωρίζεται, να υπάρχουν όπως είναι , να έχουν μέλλον. Όσο δεν υπάρχει σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στα σχολεία οι συμμαθητές τους δεν τους αποδέχονται και οι εκπαιδευτικοί είναι σε αμηχανία. Οι περισσότερες περιπτώσεις βίας δε φτάνουν στη δημοσιότητα. Υπάρχει μια άτυπη λογοκρισία για LGBT θέματα. Ούτε στην Αστυνομία πάνε τα θύματα γιατί φοβούνται ότι θα υποστούν δυσμενείς διακρίσεις.» επισημαίνει o Leonardo Monaco, από την οργάνωση Association Radical Certi Diritti. Μπορεί η Ιταλία να εξέλεξε την πρώτη γυναίκα τρανς στο Κοινοβούλιο αλλά υστερεί αρκετά στην κατοχύρωση δικαιωμάτων σεξουαλικής ελευθερίας.

Στον χάρτη που διαμορφώνει η Igla βαθμολογώντας τις χώρες ως προς την πρόοδο στην κατοχύρωση LGBT δικαιωμάτων με βάση 42 κατηγορίες, στην κατώτατη βαθμίδα τοποθετούνται καταρχήν ορισμένες χώρες της πρώην ΕΣΣΔ (Ρωσία -4,5/ Ουκρανία -4). Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης όμως τις χαμηλότερες βαθμολογίες καταγράφουν η Κύπρος (1), η Ελλάδα (2) και η Ιταλία (2,5). Χώρες όπως η Ρουμανία (6), η Βουλγαρία (6) ή η Κροατία (10) έχουν επιδείξει πολύ μεγαλύτερη ευαισθησία. Στον αντίποδα, στις χώρες με τις καλύτερες βαθμολογίες κατατάσσονται η Μεγάλη Βρετανία (21), η Γερμανία (20), η Ισπανία (20) και η Σουηδία (18). Σε μια σειρά από ευρωπαϊκές χώρες ήδη από τη δεκαετία του ‘90 το θεσμικό πλαίσιο μεταβάλλεται στην κατεύθυνση όχι απλώς της κοινωνικής αποδοχής των LGBT αλλά της ισότιμης μεταχείρισης τους. Στο Βέλγιο, την Ισλανδία , την Ολλανδία, τη Νορβηγία, την Πορτογαλία, την Ισπανία και τη Σουηδία έχει θεσμοθετηθεί ο γάμος μεταξύ ομοφυλοφίλων. Στη Γαλλία η συζήτηση εξελίσσεται αυτές τις μέρες εν μέσω ομοφοβικών συλλαλητηρίων. Σε 17 χώρες της Ευρώπης υπάρχει μέριμνα για νομική κατοχύρωση των ομόφυλων ζευγαριών. Σε αρκετές χώρες υπάρχει δυνατότητα υιοθεσίας ή ορισμού του ομόφυλου ερωτικού συντρόφου ως δεύτερου κηδεμόνα των παιδιών. Ακόμα και οι πλέον συντηρητικοί δομικά χώροι, όπως η Εκκλησία απέχουν αρκετά από τα γνώριμα μας μεσογειακά κηρύγματα μίσους. Η Αγγλικανική Εκκλησία για παράδειγμα αποφάσισε πρόσφατα να επιτρέψει σε gay άνδρες που έχουν Σύμφωνο Συμβίωσης να χειροτονούνται επίσκοποι με την -αντιφατική ομολογουμένως – προϋπόθεση ότι θα κάνουν δήλωση αγαμίας.

Η Ελλάδα, από την άλλη, είναι ίσως η μοναδική χώρα διεθνώς που θέσπισε το Σύμφωνο Συμβίωσης αποκλειστικά για ετερόφυλα ζευγάρια. Η Πολιτεία δε δίνει καμιά δυνατότητα αναγνώρισης και θεσμικής κατοχύρωσης των ομόφυλων ζευγαριών. Γι’ αυτό το λόγο άλλωστε το ελληνικό κράτος έκατσε στο σκαμνί του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις 16 Ιανουαρίου . Οι προσφεύγοντες είναι 6  Έλληνες υπήκοοι , μέλη της LGBT κοινότητας, που υποστηρίζουν ότι η μη επέκταση του Συμφώνου Συμβίωσης σε ομόφυλα ζευγάρια, συνιστά διάκριση. «Στην Ελλάδα είναι υποχρεωτική η στείρωση κατά τη φυλομετάβαση. Επιτρέπεται μεν η εγχείρηση αναπροσδιορισμού φύλου αλλά αφαιρούνται υποχρεωτικά όλα τα γεννητικά όργανα. Σε άλλες χώρες ακολουθείται άλλη διαδικασία, ώστε να μην ακυρώνεται η δυνατότητα αναπαραγωγής. Υπάρχει η παγκόσμια πρωτοτυπία το Σύμφωνο Συμβίωσης να αφορά ετερόφυλα ζευγάρια, ενώ δεν αναγνωρίζεται η δυνατότητα απόκτησης παιδιών. Αν πήγαινα στο Ηνωμένο Βασίλειο και γεννούσα η ληξιαρχική πράξη θα αναγνώριζε δύο μητέρες. Εμείς έχουμε υπόψη μας τουλάχιστον 15 οικογένειες ομόφυλων ζευγαριών με παιδιά στην Ελλάδα αλλά δεν κατοχυρώνονται νομικά» αναφέρει η Κατερίνα Κοσμίδου από την ΟΛΚΕ. Δίπλα σ’ αυτά πρέπει να συμπληρωθεί  η ύπαρξη του αναχρονιστικού  άρθρου 347 του Ποινικού Κώδικα που θεσπίζει διαφορετικό όριο ηλικίας για τη σύναψη σεξουαλικών σχέσεων μεταξύ ομοφυλόφιλων σε ανακολουθία  με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ που έχει υπογράψει  το ελληνικό κράτος και η οποία ορίζει ρητά την κατοχύρωση της ισότητας ανεξάρτητα από το σεξουαλικό προσανατολισμό.

Η Βασιλική Κατριβάνου, βουλευτίνα του Συριζα αποτελούσε μαζί με τη Μαρία Γιαννακάκη από τη Δημάρ ,  τον Κώστα Τριαντάφυλλο από το ΠΑΣΟΚ, και το Χρήστο Καραγιανίδη επίσης από το Σύριζα την αντιπροσωπεία των Ελλήνων βουλευτών που πήραν μέρος στο συνέδριο της Igla και μεταφέρει την εμπειρία της «Υπάρχει κλιμάκωση της ομοφοβίας. Γινόμαστε ως χώρα όλο και πιο συντηρητικοί σε θέματα δημοκρατίας και ξαναγυρνάμε στην Εκκλησία και την οικογένεια. Εγώ όταν σπούδαζα στην Αμερική ο γραμματέας του τμήματος μου ήταν ο Steven. Μετά από λίγο καιρό ο Steven έγινε Stefani και ολόκληρη η πανεπιστημιακή κοινότητα τον υποστήριξε στη μετάβαση του».

Στην Αθήνα λίγες μέρες μετά την αυτοκτονία του 15χρονου Αντρέα , το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών έφερε στη δημοσιότητα την υπόθεση της 25χρονης τρανς Άννας. Για την Άννα η διάθεση να ολοκληρώσει τις σχολικές σπουδές της σε νυχτερινό σχολείο της Αττικής μετατράπηκε σ’ ένα μπαράζ ομοφοβικών, χλευαστικών σχόλιων και σωματικής βίας που έφτασε μέχρι την απόπειρα να την κάψουν περιλούζοντας την με εύφλεκτο υλικό. Το περιστατικό αυτό –απωθημένο στην πολύ βολική εκδοχή του «μεμονωμένου» γεγονότος– αποτελεί απλώς φωτογραφική στιγμή μιας περιόδου, όπου οι ομοφοβικές, επιθετικές και βίαιες συμπεριφορές εις βάρος των LGBT ανθρώπων πολλαπλασιάζονται. Σε αντιπαραβολή στη Σουηδία  η διοίκηση του σουηδικού ποδοσφαιρικού συλλόγου Sörskogens IF απέλυσε όλους τους ποδοσφαιριστές της επειδή προέβησαν σε ομοφοβικά σχόλια σε βάρος αντιπάλων τους στη διάρκεια πρόσφατης αναμέτρησης. Κίνηση που επιβεβαιώνει ότι η δημοκρατία είναι ένα διαρκές διακύβευμα του παρόντος. Για την Ελλάδα, πάλι, η δημοκρατία μετατρέπεται σε επίκληση του παρελθόντος σε μια πραγματικότητα που ολοένα και περισσότερο αντιστρατεύεται το πιο σημαντικό ευρωπαϊκό κεκτημένο, την κουλτούρα του διαφωτισμού και τη συνακόλουθη θεμελίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

 

 

Share

Άντρες που έγιναν γυναικες

της Μαρίας Λούκα

«Ένα τηλέφωνο στη μάνα μου στις 5 το πρωί πάντα με ισορροπούσε. Ήταν ευλογία για μένα η αγάπη της οικογένειας μου». Θα μπορούσε να είναι φράση στα χείλη οποιασδήποτε κοπέλας. Είναι το βασικό μότο της Άννας Κουρουπού, μιας 48χρονης trans. Το επαναλαμβάνει διαρκώς τόσο στο βιβλίο της «Γιατί δεν έχω σαν το δικό σου μαμά;» (εκδόσεις Ποταμός), όσο και στη συνάντηση μας σ’ ένα όμορφο διαμέρισμα στο Νέο Κόσμο. Η ζωή της μοιάζει με παραμύθι με δράκους, πρίγκιπες και happy end. «Αγαπήθηκα και αγάπησα πολύ. Και αύριο να πεθάνω θα είμαι γεμάτη» λέει. Αφού πέρασε τα δύσκολα χρόνια του 80, σήμερα βρίσκεται στην πιο ώριμη και δημιουργική της φάση, αρθρογραφώντας συχνά και ανεβάζοντας θεατρικούς μονολόγους.

Η Άννα γεννήθηκε ως άνδρας αλλά επέλεξε να ζήσει ως γυναίκα, δημόσια κι όχι μέσα στη ντουλάπα. Δεν είναι μοναδική, υπάρχουν αρκετές παρόμοιες περιπτώσεις στην Ελλάδα και διεθνώς και σε όλες τις ιστορικές περιόδους. Συνήθως ταυτίζονται με το πεζοδρόμιο και την υποκουλτούρα. Η πραγματικότητα όμως ευτυχώς είναι λιγότερο στερεοτυπική. Η πρόσφατη αποκάλυψη στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου είναι χαρακτηριστική. Αφορά ένα πορτρέτο που επιγραφόταν ως «μιας άγνωστης γυναίκας» γιατί δεν είχε ταυτοποιηθεί. Η ταυτοποίηση ήταν σοκαριστική για τη λονδρέζικη κοινωνία. Το πορτρέτο αναπαριστούσε το γάλλο στρατιωτικό και διπλωμάτη Σεβαλιέ Ντ’ Εόν που έζησε το 18ο αιώνα ως γυναίκα. Μάλιστα ο βρετανός σεξολόγος Havelock Ellis προσπάθησε να εισάγει τον όρο «εονισμός» ως δηλωτικό της διεμφυλικής συμπεριφοράς. Τέτοιες εμπειρίες θα συναντήσουμε παντού, ακόμη και στις πιο σεμνότυφες και κλειστές κοινωνίες όπως η βικτωριανή, όπου οι τρανς διώκονταν. Μεγαλύτερη ανεκτικότητα βέβαια υπήρχε σε όσους γεννήθηκαν ως γυναίκες αλλά έζησαν ως άνδρες, όπως ο στρατιωτικός χειρούργος James Barry με αξιόλογο επιστημονικό έργο για τη βελτίωση των υγειονομικών συνθηκών στις ευάλωτες κοινωνικά ομάδες.

Η «μοναξιά» των 80ties

Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι ο δρόμος για τις τρανς είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Τουναντίον. Ειδικά στην Ελλάδα, τη δεκαετία του 80,  το να είσαι transsexual σήμαινε να είσαι πρωταγωνίστρια του Νίκου Νικολαΐδη και όχι του Αλμοδοβάρ. Η πορνεία ήταν σχεδόν μονόδρομος αλλά όπως έγραφε ο Ταχτσής «η ευτυχία βρισκόταν πάντα στο απέναντι πεζοδρόμιο». Ναρκωτικά και underground κουλτούρα, επιθέσεις από την Αστυνομία, επιχειρήσεις «Αρετή», τρανσφοβικά εγκλήματα αρχειοθετημένα εξ αρχής , κοινωνικός στιγματισμός και  δαιμονοποίηση λόγω AIDS.

Μοναδική φωνή το περιοδικό «Κράξιμο», με τίτλο εμπνευσμένο από το κοινό βίωμα και εκδότρια την «εκδιδόμενη Τραβεστί Πάολα». Μ’ ένα γράψιμο κομμένης ανάσας, με επιθετικό και προκλητικό ύφος, υπήρξε  πολύ πιο πρωτοποριακό  και καλλιτεχνικό με τις πένες της Γώγου, του Χριστιανόπουλου και του Πετρόπουλου από πολλά «καθωσπρέπει» τότε έντυπα εγκλωβισμένα στη σεμνοτυφία και την υποκρισία. Από τότε κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι. Όχι πως σήμερα η πολιτεία αναγνωρίζει ή διευκολύνει την ύπαρξη των trans αλλά οι ίδιες πάλεψαν για να κατοχυρώσουν κάτι παραπάνω από τα λίγα τετραγωνικά της Συγγρού. Εκεί που τις απομόνωσαν για να μην αντικρίζει η πόλη τον πανικό της στον  καθρέφτη  και αναστατώνεται.

Η διεθνής εμπειρία στον απόηχο του Μάη

Έξω όμως πάμε καλά. Στην Ιταλία το 2006 εκλέχτηκε η πρώτη τρανς βουλευτίνα στην Ευρώπη, η Βλαντιμιρ Λουξούρια. Η Λουξούρια ήταν ηθοποιός και τραγουδίστρια. Στην ιταλική Βουλή μετατράπηκε από drag queen σε μια από τις πιο σοβαρές και εργατικές φυσιογνωμίες και αντιμετώπισε με νηφαλιότητα και αξιοπρέπεια τις φραστικές επιθέσεις που δεχόταν τόσο από βουλευτές του Μπερλουσκόνι όσο και από την Αλεσάντρα Μουσολίνι. Αληθινό πρότυπο διεμφυλικής ταυτότητας και ακτιβισμού, εξακολουθεί μέχρι σήμερα να ασχολείται με τα δικαιώματα των ΛΟΑΤ. Εκλεγμένες  trans βουλευτίνες  επιπλέον υπάρχουν στην Πολωνία και τη Νέα Ζηλανδία, στην Πολιτεία της Χαβάης η υπεύθυνη παιδείας είναι επίσης trans, μέχρι και παπάς στη Λουθηριανή εκκλησία της Φιλανδίας υπήρξε trans άτομο, ενώ η Γιολάντα Σουάνιος ιδιοκτήτρια τηλεοπτικού σταθμού στην Ταϋλάνδη είναι υποψήφια δήμαρχος. Η νταντά του Ομπάμα και ο γιος του Χεμινγουαίη είναι trans. Επίσης, η Ben Barres, διάσημη καθηγήτρια νευροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Στάφορντ και η Lynn Conway, ένα από τα μεγαλύτερα μυαλά της IBM Research. Σε όλο τον κόσμο οι trans έχουν διαπρέψει στις επιστήμες και την τέχνη. Προσφάτως μάλιστα η PC Air, μια ταϋλανδέζικη αεροπορική εταιρεία προσέλαβε τρανσέξουαλ ως αεροσυνοδούς. Πλέον στους διαγωνισμούς «Μις Υφήλιος» θα λαμβάνουν μέρος και διεμφυλικές μετά τα διαβήματα της «Μις Βανκούβερ» και trans Τζένα Ταλάκοβα. Αρκετές ασχολήθηκαν με την τέχνη. Η Τζεην Καουντυ για παράδειγμα, παρά το γεγονός ότι αρνήθηκε να χειρουργηθεί, έζησε μια queer ζωή ανάμεσα σε μιούζικαλ, στο εργοστάσιο του Γουόρχολ και στις πάνκ συνοικίες του Λονδίνου.

Ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους γάλλους φιλόσοφους, ο Μισέλ Φουκώ έθεσε κάποια στιγμή το ερώτημα «αν χρειαζόμαστε πραγματικά ένα αληθινό φύλο». Ο ίδιος απάντησε πως πως «το μόνο που θα έπρεπε να μετράει είναι η πραγματικότητα του σώματος και η ένταση των επιθυμιών του». Οι δυτικές κοινωνίες, ωστόσο, και πολύ περισσότερο η ελληνική επιμένουν να απαντούν καταφατικά προτάσσοντας ένα σκληρό δυισμό «αρσενικού» «θηλυκού», όπου ανατομία – έμφυλη ταυτότητα και σεξουαλικός προσανατολισμός οφείλουν να βρίσκονται σε πλήρη αντιστοιχία. Τα trans άτομα αποτελούν την πιο φωναχτή «παρέκκλιση» αυτού του κανόνα και υφίστανται τον αποκλεισμό ως συνέπεια.

Η εξέγερση του Stonewall όμως το 1969 με την εμβληματική μορφή της Σύλβια Ριβέρα και την ακούραστη υπεράσπιση της του δικαιώματος του αυτοπροσδιορισμού, η ανάδειξη του κινήματος για τη σεξουαλική απελευθέρωση, η κατάκτηση των αμφιθεάτρων από τη Judith Butler και την queer theory τη δεκαετία του 1990 συνέβαλλαν στην ορατότητα των διεμφυλικών στη δημόσια σφαίρα και στην εκχώρηση ορισμένων δικαιωμάτων όπως η δυνατότητα αλλαγής εγγράφων χωρίς να είναι απαραίτητη η εγχείρηση επαναπροσδιορισμού φύλου (σε Ισπανία, Πορτογαλία, Αγγλία, Αργεντινή και αλλού), η πρόσβαση στα εθνικά συστήματα υγείας για παρεμβάσεις στο σώμα και οι νομοθεσίες για άρση των ανισοτήτων όχι μόνο για λόγους σεξουαλικού προσανατολισμού αλλά και ταυτότητας φύλου.

… και η ελληνική πραγματικότητα

Στην Ελλάδα, όπου τα πάντα γίνονται με μεγάλη χρονοκαθυστέρηση, δεν υπάρχει τίποτα απ’ όλα αυτά, όπως μας πληροφορεί η πρόεδρος του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών, Μαρίνα Γαλανού. Τη Μαρίνα τη βρήκα στα γραφεία του εκδοτικού οίκου «Πολύχρωμος Πλανήτης», του οποίου είναι ιδιοκτήτρια κατορθώνοντας να διαγράψει  μια πετυχημένη πορεία στη βιβλιογραφία ζητημάτων για τη σεξουαλικότητα και το φύλο. Είναι αρκετά επιφυλακτική με τα  media, όπως και οι περισσότερες trans, έχει καεί η γούνα τους. «Πολλοί δημοσιογράφοι» μου λέει «αντί να είναι στο πλευρό των αδύναμων, τοποθετούνται απέναντι τους. Αυτό που προβάλλεται είναι μια εικόνα που θα εντείνει την περιθωριοποίηση της τρανς κοινότητας». Οι δυσκολίες εύρεσης στέγης και εργασίας, ταυτοποίησης λόγω ταυτότητας και πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας είναι για εκείνη τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα διεμφυλικά άτομα μαζί με τα στερεότυπα που επηρεάζουν κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής. «Όταν έκανα τα πρώτα βήματα της μετάβασης μου, έχασα πολλούς έως τότε καλούς φίλους» αναφέρει κάπως βιωματικά και χαρακτηρίζει «υποκριτική της ελληνική κοινωνία, που προτιμά να κρύβει αυτά τα θέματα πίσω από μια κουρτίνα ή να προβάλλονται μόνο μ’ ένα ροζ χρώμα, παρά στο φως της μέρας». Σαφώς πολιτικοποιημένη χωρίς όμως να είναι ενταγμένη σε κάποιο χώρο μιλάει με ανησυχία για την «καταστροφική πορεία της χώρας με το Μνημόνιο» και την «συντηρητική στροφή της ελληνικής κοινωνίας με την άνοδο της Χρυσής Αυγής» .

Το Σωματείο είναι αφοσιωμένο σε δράσεις αλληλεγγύης για τα trans άτομα. Μεταξύ άλλων οργανώνει συσσίτια με τη συνδρομή της ΜΚΟ Praksis, παρέχει νομική αλλά ψυχολογική υποστήριξη στα μέλη του. Η Παρασκευή Πάλμου, ψυχολόγος, με βασικό ερευνητικό πεδίο τα LGBT άτομα, έχει αναλάβει αυτό το ρόλο. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει εξειδικευμένη ιατρική μέριμνα για trans άτομα, όπως συμβαίνει σε πολλές χώρες του εξωτερικού, με αποτέλεσμα οι περισσότερες να λειτουργούν εμπειρικά προσφεύγοντας σε ορμονοθεραπείες, ενώ για εγχειρήσεις επαναπροσδιορισμού φύλου πηγαίνουν στην Αγγλία πλέον και παλιότερα στην Καζαμπλάνκα με το οικονομικό κόστος να φτάνεις έως και τις 25.000 ευρώ. Στην Ελλάδα δεν είναι λίγα τα περιστατικά όπου αντίστοιχες επεμβάσεις έγιναν με τόση προχειρότητα, ώστε να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα σε άτομα που τις υπέστησαν, αν και κάποιοι από τους γιατρούς που τις ανέλαβαν φιγουράρουν στις λίστες για τη φοροδιαφυγή. Όσον αφορά δε την ψυχική υγεία, οι περισσότεροι λειτουργοί της με το DSM ανά χείρας αντιμετωπίζουν τον τρανσεξουαλισμό ως διαταραχή. «Υπάρχει μια σαφής τάση ψυχιατρικοποίησης του προβλήματος» εξηγεί η κα Πάλμου και δίνει έμφαση στο ρόλο της οικογενειακής στήριξης ως καθοριστικού παράγοντα για τη μετεξέλιξη των trans ατόμων. Η ανθεκτικότητα τους είναι σε μεγάλη συνάρτηση με τη συμπαράσταση του στενού περιβάλλοντος

Ο συντηρητισμός και η ηθικοπλαστική προσέγγιση είναι σχεδόν δομικά στοιχεία του δημόσιου λόγου. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι η πρώτη φορά που ακούστηκε στην ελληνική Βουλή η λέξη διεμφυλικός ήταν πριν ένα χρόνο, όταν η βουλευτίνα του Σύριζα Ηρώ Διώτη κατέθεσε σχετική ερώτηση ζητώντας να υπάρχει δυνατότητα αλλαγής εγγράφων για διεμφυλικά άτομα και ρητή αναφορά στον υπό διαβούλευση τότε αντιρατσιστικό νόμο στην ταυτότητα φύλου, χωρίς όμως ανταπόκριση. Ο Κώστας Γιαννακόπουλος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου επισημαίνει ότι  «η ανατροπή της βιολογίας είναι το μεγαλύτερο ταμπού. Ακόμα κι αν κάποια έχει κάνει εγχείρηση εξακολουθεί να μη θεωρείται γυναικά γιατί δε μπορεί να αναπαράγει. Αυτό το κλίμα διαπερνά και τον κόσμο της διανόησης»

Ένα διαρκές «coming out»

Σ’ ένα μικρό δρομάκι όμως κάθετο στη Συγγρού, στη Ζαν Μωρεάς υπάρχει μια νησίδα ελευθερίας και δημιουργικότητας. Οι «Κούκλες», είναι το πρώτο και μοναδικό μαγαζί με drag show στην Ελλάδα. Εφτα trans και ο Νικόλας δίνουν κάθε Παρασκευή και Σάββατο βράδυ παραστάσεις. Η Εύα Κουμαριανού πού μεταμορφώνεται σε  Jessica Rabbit, η Μάνια σε Άννα Βίσση και η Τάνια σε Αλίκη Βουγιουκλάκη. Η πραγματική βασίλισσα όμως είναι η Μαριλού, η ιδιοκτήτρια του μπαρ που επιμελείται το πρόγραμμα εδώ και 17 χρόνια με το βερολινέζικο στυλ που κουβαλάει μαζί της. Από το 1997 που ο Παύλος Φυσάκης έκανε την πρώτη έκθεση φωτογραφίας για τις «Κούκλες», πολλοί celebrities πέρασαν να πιουν ένα ποτό και να απολάυσουν το show, από τον  Jean Paul Gaultier εως τη Δήμητρα Λιάνη. Οι «Κούκλες» όμως γίνανε hot spot της πόλης μετά την πολυβραβευμένη ταινία του Πάνου Κούτρα «Στρέλλα», ένα μεγάλο μέρος των γυρισμάτων της οποίας πραγματοποιήθηκε εκεί. Μετά τη «Μπέτυ» τη μικρού μήκους ταινία του Δημήτρη Σταύρακα το 1970, η «Στρέλλα» αποτελεί τη μοναδική προσπάθεια πραγματικής απεικόνισης της ζωής των trans ως τέτοιας και όχι ως καρικατούρας και μάλιστα μαζικής παραγωγής. Μ’ αυτή την έννοια δεν θα ήταν άδικο να έλεγε κανείς ότι η «Στρέλλα» λειτούργησε σα συλλογικό coming out.

Είναι δύσκολο να προσεγγίσει κανείς τον ακριβή αριθμό των διαφυλικών ατόμων που ζουν στην Ελλάδα. Οι ζωές των περισσοτέρων περιβάλλονται μ’ ένα πέπλο σιωπής, επιδιώκουν να μην υπερτονίζουν αυτό το ταυτοτικό χαρακτηριστικό και συχνά αποφεύγουν στην υπερβολική έκθεση. Σίγουρα πάντως δεν περιορίζονται στις γκετοποιημένες γειτονιές που η κοινωνία έχει υπόψη της. Με σαφώς λιγότερες ευκαιρίες απ’ ότι οι υπόλοιποι, είναι διασκορπισμένες πάντως σε αρκετά επαγγέλματα, από το δημόσιο έως τα ΜΜΕ. Κάποια και ιδίως όσα σχετίζονται με την τέχνη είναι από τη φύση τους πιο ανοιχτά. Η Φένια Αποστόλου, το επιβεβαιώνει. Χορεύτρια και χορογράφος, σπούδασε στην Κρατική Σχολή Θεάτρου και συμμετείχε σε μεγάλες παραστάσεις, στο Κρατικό Βορείου Ελλάδος και στην Octana  του Ρηγου. Το 2004 συνεργάστηκε στη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων μετά  βραβεύτηκε για τη μικρού μήκους ταινία “nightmare” από το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης  και πλέον έχει τη δική της ομάδα χοροθεάτρου «Λυδία Λίθος». Η Φένια είναι η trans της διπλανής πόρτας, της δικής μου τουλάχιστον στην παλιά μου γειτονιά, στο κέντρο της Αθήνας με πολύ καλές σχέσεις με το περιβάλλον της. Όσοι παρακολούθησαν τη μετάβαση της, κατανοούν ότι δικαιώθηκε για την επιλογή της. «Δεν έχασα κανένα πρόσωπο στη ζωή μου από τους φίλους μου, ήταν κοντά μου και τους αρέσω εμφανισιακά ως κοπέλα. Τώρα είμαι πιο πολύ Εγώ. Παλιότερα είχα ορισμένα συμπλέγματα στην επικοινωνία, τώρα όμως απελευθερώθηκαν οι δυνάμεις μου» λέει. Η Φένια πιστεύει στην οικογένεια και εύχεται να μπορέσει να φτιάξει τη δική της. «Είμαι ένα κανονικό κορίτσι» καταλήγει.

Στις περισσότερες ο προβληματισμός για την έμφυλη ταυτότητα ξεκίνησε κάπως υπόρρητα τα πρώτα χρόνια της εφηβείας και άρχισε να εκφράζεται προς το τέλος της. Οι σύγχρονες έρευνες όμως διεθνώς καταδεικνύουν ότι οι διεργασίες αμφισβήτησης και αναπροσδιορισμού φύλου εκκινούν συχνά από πολύ νωρίς, από την παιδική ηλικία. Σε εκτενές αφιέρωμα του New York περιγράφονται ιστορίες transgender παιδιών που από πολύ νωρίς, από την ηλικία των 3-4 ετών εκδήλωσαν τη διάθεση τους να υιοθετούν χαρακτηριστικά του άλλου φύλου. Διαδικασία που εμπεδώθηκε σταδιακά με την αντιφατική συχνά στήριξη του οικογενειακού περιβάλλοντος και παρά τις αντιξοότητες και την απροθυμία του κοινωνικού πλαισίου. Στις ΗΠΑ υπάρχουν πολλοί εξειδικευμένοι ψυχολόγοι που παρέχουν υπηρεσίες σε γονείς που αντιμετωπίζουν τέτοιες καταστάσεις. Μάλιστα έχει αναπτυχθεί μια ζωηρή κουβέντα για την αναθεώρηση του DSM , ώστε η transgenderσυμπεριφορά να μην ορίζεται ως διαταραχή. Στην προσπάθεια μετάβασης φύλου διακρίνονται 3 στάδια, το στάδιο της κοινωνικής μετάβασης που εκκινά τα πρώτα χρόνια της παιδικής ηλικίας, η ιατρική μετάβαση που σύμφωνα με τα ιατρικά πρωτόκολλα δε μπορεί να συντελεστεί πριν τα 16 έτη και η χειρουργική μετάβαση που δεν μπορεί να γίνει πριν την ηλικία των 18. Αρκετοί ενδοκρινολόγοι όμως υποστηρίζουν ότι πριν τα 16 πρέπει να δίνονται ειδικά σκευάσματα, ώστε να το σώμα να διατηρείται σε προεφηβική κατάσταση για να μπορέσει το παιδί να αποφασίσει τις ορμόνες θα πάρει προτού σχηματιστούν τα δευτερογενή χαρακτηριστικά του φύλου. Μια τέτοια θεραπεία κοστίζει περίπου 50.000 δολάρια για 6 χρόνια. Οι στατιστικές μελέτες του TYFA (Οργανισμού Υποστήριξης  Transgender Παιδιών και Γονέων) εκτιμούν ότι ένας στους 500 μαθητές έχει transgender συμπεριφορά, αυτό με αναγωγή σημαίνει ότι στις ΗΠΑ υπάρχουν 150.000 – 300.000 transgender  παιδιά. Δυστυχώς αυτά τα παιδιά εξαιτίας της απόρριψης που βιώνουν έχουν από τα υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονίας στον πλανήτη.

Η ύπαρξη των trans, είναι πιο έμπρακτη απόδειξη ότι το φύλο και η σεξουαλικότητα είναι εντελώς ρευστά και στο φάσμα τους ανοίγεται μια πολλαπλότητα επιλογών. Ακόμα και οι πιο κρυφοί τόποι του υποκειμένου, όπως αυτοί, δεν ξεφεύγουν από τις σχέσεις εξουσίας. Στη βάση πολιτισμικών προτύπων δημιουργείται και επιτελείται το φύλο με τιμωρητικές συνέπειες σε όσους απειθαρχούν.  Αν κάτι όμως μας έμαθε η μεγάλη τομή της ψυχανάλυσης για να απεμπλακούμε από τον «κατάλογο των αμαρτιών» είναι ότι αυτό που εν τέλει έχει σημασία είναι η ψυχική έμφυλη ταυτότητα, ότι είμαστε κάτι παραπάνω από ένα ΧΧ ή ΧΥ χρωμόσωμα. Οι trans σ’ αυτό το πεδίο πειραματίζονται και απ’ αυτή τη σκοπιά  αποτελούν υποδείγματα διεκδίκησης , αυτενέργειας και θάρρους. Όπως γράφει η  Άννα  στο βιβλίο της «θέλει αρχίδια να κόψεις τα’ αρχίδια σου»

 

Μια ματιά στην ιστορία και τους πολιτισμούς

Οι ρίζες του τρανσβεστισμού φαίνεται να είναι τόσο παλιές , όσο και του ανθρώπινου πολιτισμού. Στην Αρχαία Ελλάδα ο τρανβεστισμός με τη μορφή της παρενδυσίας και της θηλυπρεπούς συμπεριφοράς υπήρχε  στις θεατρικές παραστάσεις και στις λατρευτικές τελετές του Διονύσου, σε ορισμένες όμως περιπτώσεις και στην καθημερινή ζωή της πόλης. Η Μάργκαρετ Μίλερ , καθηγήτρια του τμήματος Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου του Τορόντο, μελέτησε αυτό το ενδεχόμενο παρατηρώντας ότι σε συγκεκριμένο αγγείο απεικονίζονται γυναικείες φιγούρες με ανάλαφρα υφάσματα και κοσμήματα που είχαν μούσι. Στα ρωμαϊκά χρόνια, ο αυτοκράτορας Ηλιογάβαλος (218 – 222) μολονότι παντρεύτηκε 5 γυναίκες, φερόταν και ντυνόταν ως γυναίκα και προτιμούσε σεξουαλικά άνδρες. Οι Hijra της Ινδίας, αποτελούν πανάρχαιες κοινότητες διαφυλικών με αναφορές σε θεότητες του ινδουισμού και οργανωμένες ως κάστα. Επί βρετανικής κατοχής προσπάθησαν να τις απαγορεύσουν αλλά μόλις ανακτήθηκε η ανεξαρτησία της χώρας, καταργήθηκαν αυτοί οι νόμοι. Ορισμένες σήμερα έχουν μετατραπεί σε ΜΚΟ και σε περιοχές όπως το Ταμίλ έχουν θεσπιστεί ειδικοί νόμοι προστασίας. Θεωρείται ότι φέρνουν τύχη και γονιμότητα, γι’ αυτό τις καλούν σε γάμους και βαφτίσεις. Από το 2006 σε κάποιες πόλεις έχουν αναθέσει στις κοινότητες των Hijra τη συλλογή των απλήρωτων φόρων με παρακράτηση 4%. Και στην Ταϋλάνδη όμως οι Kathoey συνιστούν παραδοσιακή επιλογή έμφυλης ταυτότητας που σύμφωνα με τη θρησκεία προκύπτει από το κάρμα. Πρακτικές παρενδυσίας υπήρχαν στους πολιτισμούς των Μάγια και των Ατζέκων που επιχείρησαν να εξαλείψουν οι Ισπανοί κατακτητές αλλά επιβίωσαν στις ιθαγενικές κοινότητες. Σε ορισμένες ιθαγενικές φυλές στο Μεξικό όπως οι Λακότα ή οι Ναβάχο υπάρχει η έννοια του «διπλού πνεύματος», της διαφορετικής εμφυλης ψυχοσύνθεσης από τη σωματική κατασκευή και αυτά τα άτομα θεωρούνται ιερά με ιδιότητες θεραπείας , μαντείας κλπ. Το παράδειγμα που έχει μελετηθεί περισσότερο είναι της πόλης Χουτσιτάν, όπου οι ομοφυλόφιλοι άνδρες που προτιμούν να φέρονται ως γυναίκες κατατάσσονται στις «Μούσες» και εντάσσονται ισότιμα στην κοινωνία. Εξάλλου στη φυλή των Ζαποτέκων δεν προσδιορίζουν το φύλο των ανθρώπων με βάση τη βιολογία. Μέχρι και σήμερα αποτελούν τα μικρά παιδιά όχι «αγόρι» και «κορίτσι» αλλά «κρία» δηλαδή «πλάσμα» μέχρις ότου εκδηλώσουν τα ίδια σε ποιο χώρο ανήκουν. Ενώ στα πρώτα βήματα της Ισλαμικής Επανάστασης, ο Αγιατολαχ Χομεϊνί εξέδωσε φετφα επιτρέποντας σε άνδρες και γυναίκες να αλλάζουν φύλο αν το επιθυμούν.

Λεξιλόγιο

Queer:  αρχικά σήμαινε αλλόκοτος και χρησιμοποιήθηκε απαξιωτικά από τον Μαρκήσιο Ντάγκλας προς τον Οσκαρ Ουαιλντ αλλά επανοικειοποιήθηκε ως όρος περηφάνιας υπονοώντας την πολλαπλότητα των εμφυλων και σεξουαλικών επιλογών

Genderqueer: Φυλοπαράξενος, όσοι/ες αρνούνται να προσδιοριστούν στις κατηγοριοποιήσεις κοινωνικού και βιολογικού φύλου

LGBT (lesbian, gay, transsexual, bisexual): στα ελληνικά ΛΟΑΤ έτσι κωδικοποιήθηκε το κίνημα για τη διεκδίκηση δικαιωμάτων όσων διαφοροποιούνται από το ετεροφυλοφιλικό πρότυπο

Transgender: ορθότερος όρος από τα φορτισμένα «τρανσέξουαλ» και «τραβεστί» για τα άτομα που βρίσκονται σε διαδικασία υπέρβασης του κοινωνικού φύλου. Στα ελληνικά χρησιμοποιούνται οι όροι «διεμφυλικός» ή «φυλομεταβατικός»

Cross – dressers: παρενδυτικοί, αυτοί που φοράνε ρούχα του αντίθετου φύλου. Η παρενδυσία δε σημαίνει  απαραίτητα συνολικότερη υιοθέτηση στοιχείων του άλλου φύλου ή ομοφυλόφιλη σεξουαλική προτίμηση

Heteronormanity: ετεροκανονικότητα, η κυρίαρχη ιδεολογικά και θεσμοθετημένη ετεροφυλοφιλία

 

Πηγή: Βημαγκαζίνο

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Share

Μεγάλη διαδήλωση κατά του γάμου των ομοφυλόφιλων στο Παρίσι

της Δήμητρας Σπανού

Χιλιάδες διαδηλωτές κατέφτασαν στο Παρίσι για να εκφράσουν την αντίθεσή τους στο προωθούμενο νομοσχέδιο της κυβέρνησης με τίτλο «Γάμος για Όλους» που θα επιτρέψει τους γάμους και τις υιοθεσίες σε ομόφυλα ζευγάρια. Το νομοσχέδιο θα κατατεθεί στη βουλή στο τέλος του μήνα και η κυβέρνηση Ολλάντ δεν είναι διατεθειμένη να κάνει ούτε βήμα πίσω. Ο πρόεδρος μάλιστα σχεδιάζει να παραβρεθεί σε έναν από τους πρώτους γάμους ομοφυλόφιλων αφού περάσει ο νόμος, σύμφωνα με το γαλλικό πρακτορείο ειδήσεων.

Οι διοργανωτές, κυρίως από καθολικές οργανώσεις, καθώς και την δεξιά και οργανώσεις μουσουλμάνων κάνουν λόγο για συμμετοχή που άγγιξε τους 100.000 διαδηλωτές, μεταξύ των οποίων οικογένειες με παιδιά. Η διαμαρτυρία έρχεται ως συνέχεια μιας πολύμηνης καμπάνιας για το ζήτημα.

Απέναντί τους βρέθηκαν λίγοι ακτιβιστές και  μέλη των Femen, οι οποίες εμφανίστηκαν όπως πάντα γυμνόστηθες με συνθήματα στα σώματά τους, αυτή τη φορά προσποιούμενες τις καθολικές καλόγριες. Ακολούθησε συμπλοκή, με χτυπήματα και κλωτσιές, καθώς και χημικά προς τους υπέρμαχους των ίσων δικαιωμάτων.

Παρά τις διαδηλώσεις όμως, σε δημοσκοπήσεις φαίνεται ότι η κοινωνία είναι πλειοψηφικά υπέρ των γάμων, ακόμα και των υιοθεσιών, αν και σε μικρότερο ποσοστό.

Μερικά συνθήματα από τα πανό και τις πικέτες:

«Η Γαλλία χρειάζεται παιδιά, όχι ομοφυλοφιλους», «Γεννημένος από μαμά και μπαμπά», «ο άντρας και η γυναίκα είναι η βάση της οικογένειας», «μια μητέρα και ένας πατέρας για όλα τα παιδιά», «γάμος είναι ένας άντρας και μια γυναίκα»

Παράλληλα, τέσσερα μέλη των Femen διέκοψαν την κυριακάτικη λειτουργία του Πάπα στην πλατεία του Άγιου Πέτρου, όταν εμφανίστηκαν γυμνόστηθες ανάμεσα στο πλήθος, να φωνάζουν συνθήματα κατά της ομοφοβίας. Οι διαμαρτυρόμενες συνελήφθησαν.

Share

Παγκόσμια ημέρα μνήμης Διεμφυλικών 2012

Το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών (Σ.Υ.Δ.), σας προσκαλεί την Τρίτη 20 και Τετάρτη 21 Νοεμβρίου 2012, ώρες 17:00-21.00, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, Αμφιθέατρο Αντώνης Τρίτσης, Ακαδημίας 50, Αθήνα, στην διημερίδα εκδηλώσεων αφιερωμένων στην Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης των Διεμφυλικών ατόμων.

Η Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης Διεμφυλικών, πραγματοποιείται για τρίτη συνεχή χρονιά στην Ελλάδα, και είναι ημέρα μνήμης για όσα διεμφυλικά / τρανς άτομα υπήρξαν θύματα τρανσφυλοφοβικού μίσους, εγκλημάτων και βίας, αλλά και αφύπνισης για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα διεμφυλικά άτομα στην καθημερινότητά τους.

Για περισσότερες πληροφορίες, καθώς και το πρόγραμμα της εκδήλωσης απευθυνόμαστε στο:

 

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΔΙΕΦΜΥΛΙΚΩΝ

Ζαν Μωρέας 17, Κουκάκι, Αθήνα, 11741

Τηλ. επικοινωνίας: 6944820441

http://www.transgender-association.gr/

transgender.support.association@gmail.com

Share

Δίωξη του PRIDE της Θεσσαλονίκης

Το παρακάτω δελτίο τύπου μόλις έφτασε στα μέιλ μας και το δημοσιεύουμε ως έχει.

Στις 15 Νοέμβρη θα δικαστεί η HOMOphonia για… διατάραξη κοινής ησυχίας τη δεύτερη μέρα του Pride Θεσσαλονίκης του 2012.  Συγκεκριμένα εκδικάζεται το κλητήριο θέσπισμα που θυροκολλήθηκε στο σπίτι του Γιάννη Πρώιου, μέλους της συλλογικότητας που οργάνωσε το Pride, ο οποίος είχε δηλώσει υπεύθυνος για οποιοδήποτε πρόβλημα παρουσιαστεί.

Λόγω της παραχώρησης του πεζόδρομου της οδού Αγίας Σοφίας για μία και μόνο ημέρα, ήμασταν αναγκασμένοι να ξεκινήσουμε και να ολοκληρώσουμε όλες τις εργασίες υπό την πίεση αυτού του ελάχιστου χρονικού διαστήματος που μας είχαμε στη διάθεσή μας (στήσιμο των περιπτέρων, της σκηνής και οτιδήποτε χρειαζόταν). Στον χώρο υπήρχαν λιγοστά άτομα λόγω της μεσημεριανής ώρας, ένας εκ των οποίων και ο σκηνογράφος του Pride, Γιάννης Πρώιος. Την συγκεκριμένη ώρα χρειάστηκε να στηθεί ο ήχος επί της σκηνής και να γίνει μια τελική δοκιμή του. Μέσα στα ελάχιστα αυτά λεπτά, δυνάμεις που εναντιώνονταν στην πραγματοποίηση του Φεστιβάλ Υπερηφάνειας φρόντισαν να καλέσουν την Αστυνομία, η οποία ήρθε τάχιστα λόγω της μηδαμινής απόστασης του αστυνομικού τμήματος (πλ. Αριστοτέλους) από τον χώρο των εκδηλώσεων. Όταν οι αστυνομικοί διαπίστωσαν πως πρόκειται για τεστ ήχου, μάς διαβεβαίωσαν ότι ζητούν τα στοιχεία του Γιάννη Πρώιου μόνο για τυπικούς λόγους και ότι δεν συντρέχει κανένας λόγος ανησυχίας.

Να σημειωθεί πως εξαιτίας των εμπρηστικών δηλώσεων ορισμένων κύκλων που “δεν επιθυμούσαν” να διεξαχθεί το 1ο Φεστιβάλ ομοφυλόφιλης υπερηφάνειας (Gay Pride), τα μέλη και οι εθελοντές της HOMOphonia ήμασταν ιδιαίτερα προσεκτικοί όσον αφορά ζητήματα σεβασμού των ωρών κοινής ησυχίας και της καθαριότητας του χώρου. Λαμπρό παράδειγμα αυτής της στάσης είναι το γεγονός πως με το πέρας των εκδηλώσεων, παραδώσαμε τον δημόσιο χώρο πεντακάθαρο, χωρίς να υπάρχει ούτε ένα χαρτάκι πεταμένο κάτω.

Εμείς που οργανώσαμε περήφανοι αυτή την εκδήλωση απαίτησης σεβασμού και ισονομίας για τους ομοφυλόφιλους, δεν θα μπορούσαμε να μην σεβαστούμε τη χρήση του δημόσιου χώρου, τους συμπολίτες μας, τους καταστηματάρχες της περιοχής. Και επειδή από τα γεγονότα κρίνεται κανείς, όλοι οι καταστηματάρχες της περιοχής μάς συνεχάρησαν για την άρτια διοργάνωση και την πολιτισμένη συμπεριφορά. Βέβαια, δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς το ίδιο για τη θλιβερή εικόνα ελάχιστων ατόμων, οι οποίοι καθοδηγούμενοι από την άγνοια και το μίσος σε κάθε τι διαφορετικό, επιδίωξαν να ματαιώσουν το Gay Pride, και μάλιστα με τρόπο που δεν συνάδει σε μια σύγχρονη, δημοκρατική και πολιτισμένη κοινωνία.

Όποιοι και να κρύβονται πίσω απ’αυτές τις ενέργειες, δηλώνουμε πως δεν πτοούμαστε. Εμείς που οργανώσαμε το 1ο μαζικότατο Φεστιβάλ Υπερηφάνειας (με συμμετοχή 3000 διαδηλωτών στην πορεία) θα συνεχίσουμε με το ίδιο πάθος να διεκδικούμε το αυτονόητο: Το δικαίωμα στη διαφορετικότητα και στο σεβασμό αυτής, και την κατοχύρωση ίσων δικαιωμάτων για τους ομοφυλόφιλους, τις λεσβίες και τους/τις τρανς, σε μια πόλη με ιστορία συνύπαρξης και σεβασμού στο διαφορετικό. Η συλλογικότητά μας, η HOMOphonia, είναι εδώ και θα είναι εδώ στον αγώνα υπεράσπισης των ΛΟΑΤ δικαιωμάτων. Είναι εδώ και ήδη ετοιμάζει με μεγαλύτερο πάθος και ευθύνη το 2ο Φεστιβάλ Υπερηφάνειας (Lgbt Pride).

… Τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει έναν αγώνα δίκαιο,

και τέτοιος είναι ο δικός μας αγώνας.

homophonia.thess.pride@gmail.com

www.facebook.com/thesalonikipride

Share

Νόμιμοι οι γάμοι ομοφυλόφιλων στην Ισπανία

Το ισπανικό Συνταγματικό Δικαστήριο επικύρωσε σήμερα το νόμο του 2005 για το γάμο και την υιοθεσία για τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια, απορρίπτοντας μια προσφυγή της δεξιάς που ασκεί την εξουσία, και σχεδιάζει πάντα να αλλάξει το νόμο αυτό που ψηφίστηκε από τους Σοσιαλιστές, σύμφωνα με δικαστική πηγή.

Η απόφαση έρχεται σε μια στιγμή που η γαλλική κυβέρνηση είναι έτοιμη να φέρει στο Κοινοβούλιο ένα νομοσχέδιο για το σκοπό αυτό, το οποίο πολεμήθηκε, όπως και στην Ισπανία, από την Εκκλησία και τη δεξιά.

Ο νόμος αυτός έχει κάνει την Ισπανία μία από τις πρώτες χώρες στον κόσμο που επιτρέπουν το γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου καθώς και την υιοθεσία, μαζί με τη Σουηδία–πρωτοπόρο στον τομέα–την Ολλανδία, το Βέλγιο, την Νότια Αφρική και τη Νορβηγία.

Το Λαϊκό Κόμμα είχε υποβάλει προσφυγή τρεις μήνες μετά την έναρξη ισχύος του νόμου, στις 3 Ιουλίου του 2005, αμφισβητώντας την χρήση της λέξης “γάμος” σε μια ένωση μεταξύ δύο ατόμων του ίδιου φύλου, που έρχεται σε αντίθεση, κατά την άποψή τους, με τον ορισμό της λέξης στο Σύνταγμα.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο θα δώσει στη δημοσιότητα τους λόγους για την απόφασή του τις επόμενες ημέρες, επικύρωσε το νόμο και απέρριψε αυτό το επιχείρημα, σύμφωνα με δικαστική πηγή.

Μεταξύ του 2005 και του 2011, έγιναν περισσότεροι από 20.000 γάμοι ατόμων του ιδίου φύλου, το 1,8% του συνόλου την περίοδο αυτή στην Ισπανία, σύμφωνα με στοιχεία από το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής.

Η εθνική ομοσπονδία ομοφυλόφιλων, λεσβιών, αμφιφυλόφιλων και τρανσέξουαλ, εκτιμά ότι περίπου 30.000 γάμοι πραγματοποιήθηκαν μέχρι σήμερα, λόγω κυρίως μια αύξησης των ενώσεων αυτών το 2011, πριν από την αναμενόμενη εκλογή της δεξιάς.

 

Πηγη: antivirus

Share

Επίθεση με μαχαίρια από φασίστες σε gay

Χτες στις 19:00 είχε διαμαρτυρία της αντιφασιστικής επιτροπής κατοίκων Μεταξουργείου – Κεραμεικού για τις ομοφοβικές επιθέσεις.
Ενημερωθήκαμε ότι επιτέθηκαν χρυσαυγίτες στον κόσμο που είχε μαζευτεί και μοίραζε φυλλάδια, και τους κυνηγούσαν με μαχαίρια.

15 περίπου φασίστες επιτέθηκαν σε άτομα LGBTIQ οργανώσεων και μελών της αντιφασιστικής Κεραμεικού στις 20:00 το βράδυ σε κεντρική πλατεία του Κεραμεικού, την ώρα που η ομάδα μοίραζε φυλλάδια κατά της ομοφοβικής βίας.

Ένας τραμπούκος έβγαλε μαχαίρι, μπροστά στα μάτια έκπληκτων πολιτών/ισσών. Υπάρχουν τουλάχιστον δύο τραυματίες, ευτυχώς ελαφρά. Το παιδί που πήγε στο νοσοκομείο είναι καλύτερα. Είχε υποστεί εξάρθρωση της ωμοπλάτης, επειδή χρυσαυγίτες τον έριξαν στο δρόμο και τον χτυπούσαν. Επίσης άλλο ένα άτομο δέχτηκε επίθεση με μαχαίρι, χωρίς να τραυματιστεί σοβαρά. Μετά από επώνυμη καταγγελία μέλους της επιτροπής κατοίκων συνελήφθη ένας από τους δράστες της επίθεσης.

Όπως είπε ένας από τους ακτιβιστές: “Μπορεί να μη το διαλέξαμε εμείς, αλλά η ιστορία μας πέταξε το γάντι. Μάλλον έφτασε η ώρα να το σηκώσουμε”.

Σήμερα γίνεται συγκέντρωση κατά της φασιστικής βίας μπροστά στην είσοδο του Μετρό. Αν δεν υπερασπιζόμαστε εμείς οι ίδιοι τα δικαιώματα και τις ελευθερίες μας, αν παραμένουμε σιωπηλοί και αδρανείς, τότε το μέλλον ολόκληρης της ελληνικής κοινωνίας προβλέπεται ζοφερό, με τους πολίτες της καταδικασμένους να ζουν ξανά και ξανά τον απολυταρχισμό και τον βίαιο παραλογισμό του, καταλύοντας κάθε έννοια αξιοπρέπειας, ελευθερίας και αυτοπροσδιορισμού!

“Η ομορφιά της ζωής έγκειται στην ίδια την πολυχρωμία της!”

Με αυτή την υπέροχη δήλωση, σας προσκαλεί η ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΜΕΤΑΞΟΥΡΞΕΙΟΥ – ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΥ να ενώσετε τις φωνές σας ενάντια στην ομοφοβία και τον ρατσισμό, σήμερα 4/11 και ώρα 19:00, στην πλατεία Κεραμεικού, μπροστά στην είσοδο του Μετρό.

Πηγή: antivirus magazine

 

Share

Η συγκρότηση της έμφυλης ταυτότητας στο χώρο της πόλης: η περίπτωση των muxes στο Μεξικό

της Άννας Λάμπρου*

Στην παρούσα μελέτη εξετάζεται μία ιδιαίτερη περίπτωση ανδρικής ομοφυλοφιλίας: οι muxes (προφ. μούχες), μέλη της φυλής Zapotecas με λαϊκή ταξική προέλευση, στην περιοχή του Ισθμού του Tehuantepec, στα νοτιοδυτικά της πολιτείας της Oaxaca στο Μεξικό. Στο έντονα ανδροκρατούμενο μεξικανικό πολιτισμικό περιβάλλον, η κοινωνία των Zapotecas θεωρείται “μητριαρχική”, όχι σαν απλή αντιστροφή της πατριαρχίας, αλλά επειδή στο πλαίσιο μίας αυστηρής διάκρισης μεταξύ των έμφυλων ρόλων, στις γυναίκες αντιστοιχούν δραστηριότητες που σε άλλες κοινωνίες θα περιγράφονταν ως “ανδρικές”, όπως η κυκλοφορία και η διανομή των αγαθών και η συνέχιση της παράδοσης. Οι muxes, ενταγμένοι πλήρως στην οικογένεια και την κοινωνία, κατέχουν συγκεκριμένο κοινωνικό ρόλο, αποτελώντας μία διακριτή παρουσία στο χώρο, ένα “τρίτο φύλο”. Ρόλος που βρίσκεται σε διαδικασία μεταλλαγής, καθώς οι Zapotecas, ένας κατά κύριο λόγο πλέον αστικός πληθυσμός, δέχεται τις εξωτερικές επιρροές του δυτικού τρόπου ζωής. Η κοινωνία των Zapotecas, χωρίς να ξεφεύγει τελικά από την πατριαρχία και την ετεροκανονικότητα, αποτελεί ένα παράδειγμα μιας κοινωνίας στην οποία, καθώς ο δυϊσμός ανδρικό/γυναικείο φύλο χάνει την απόλυτη ισχύ του, μας δίνεται η δυνατότητα να φανταστούμε έναν κόσμο όπου η έννοια της έμφυλης ταυτότητας θα είναι πιο ρευστή και λιγότερο κανονιστική.

1. Λίγα λόγια για τις έννοιες του χώρου και του τόπου

« Όταν ήμουν παιδί έπαιζα κάποιο παιχνίδι στριφογυρίζοντας την υδρόγειο ή ταξιδεύοντας μέσα στον άτλαντα και χτυπώντας κάτω το δάκτυλό μου χωρίς να κοιτάζω που. Εάν προσγειωνόταν σε γη προσπαθούσα να φανταστώ τι συνέβαινε εκεί τότε. Πώς ζούσαν οι άνθρωποι, πώς ήταν το τοπίο, τι ώρα της μέρας ήταν, ποια εποχή. Οι γνώσεις μου ήταν υποτυπώδεις, αλλά με είχε συναρπάσει το γεγονός ότι όλα αυτά τα πράγματα συνέβαιναν τώρα, ενώ εγώ βρισκόμουν στο κρεβάτι μου στο Μάντσεστερ ». (Massey 2008:34)

Με το εκεί, το τότε  και το συμβαίνει τώρα, η Doreen Massey μας εισάγει, μέσα από το παιδικό παιχνίδι, στο σύμπαν των διαφορετικών ιστοριών που συμβαίνουν ταυτόχρονα. Επιμένοντας στην εκτίμηση του ταυτόχρονου των ιστοριών και στα πλαίσια αμφισβήτησης της  μοναδικής παγκόσμιας ιστορίας  της νεωτερικής αφήγησης, μας προτρέπει – εκτός των άλλων – να αντικαταστήσουμε τη μοναδική ιστορία με πολλές άλλες. Κίνηση αναπόσπαστα συνδεδεμένη με το χώρο και το πώς τον αντιλαμβανόμαστε. (Massey 2008:35) Αυτό το πώς αντιλαμβανόμαστε το χώρο και τον τόπο και το πώς επηρεάζεται η ανθρώπινη ζωή από τις συγκεκριμένες επιλογές μας, είναι θεωρητικά ζητήματα που θίγονται από τη Massey στο βιβλίο της Για το Χώρο και τα οποία, εν μέρει, προσπαθώ να χρησιμοποιήσω ως θεωρητικό υπόβαθρο για να αναπτύξω τον παρακάτω προβληματισμό: το ζήτημα του πώς διαμορφώνονται, αναπαράγονται ή αμφισβητούνται συγκεκριμένες αντιλήψεις για το φύλο και την σεξουαλικότητα στην πόλη, μέσα από την περίπτωση των Muxes του Μεξικού.

Πρόκειται για ένα είδος ανδρικής ομοφυλοφιλίας, το οποίο θεωρείται ότι παρουσιάζει κάποιες «τοπικές ιδιαιτερότητες» και αποτελεί αντικείμενο μελέτης διαφόρων ερευνητών γύρω από ζητήματα ανθρωπολογίας, κοινωνιολογίας, σπουδών του φύλου κ.ά. Ο τόπος που ζουν οι Muxesη περιοχή Istmo deTehuantepec της Oaxaca – η προ-αποικιακή παράδοση της φυλής των Zapotecas που ηγεμόνευε στην περιοχή, η εποχή της αποικιοκρατίας  και το χτίσιμο του έθνους των mestizos, η περίοδος της απελευθέρωσης και η αναζήτηση μιας νέας εθνικής ταυτότητας, η «εποχή της παγκοσμιοποίησης», όλα αυτά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας της χώρας, καθώς και τη βάση της κοινωνίας, μέρος της οποίας είναι και οι Muxes. Για το λόγο αυτό θεωρώ ότι δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε αυτή την έμφυλη παρουσία στο χώρο της πόλης, χωρίς να έχουμε υπόψη μας το συγκεκριμένο κοινωνικό υπόβαθρο. Επιπλέον, και επειδή έχουμε να κάνουμε με μια περίπτωση ανδρικής ομοφυλοφιλίας που εξελίσσεται εκτός του δυτικού κόσμου και που λαμβάνει κάποια τοπικά χαρακτηριστικά βασισμένα σε παραδόσεις του τόπου, θεωρώ ότι μια αναφορά στις αντιλήψεις που εισάγει η Massey για τις πολλαπλές ταυτότητες του χώρου (Massey 2008:34), τόσο σε επίπεδο φυλών όσο και φύλων,  είναι απαραίτητη για τη συγκρότηση ενός τρόπου προσέγγισης  αυτού του ιδιαίτερου θέματος. Συνοψίζοντας, μπορούμε να πούμε ότι θίγονται ζητήματα τοπικού – χωρικού, τοπικής ιδιαιτερότητας και παγκοσμιοποίησης, σε ένα ευρύτερο κοινωνικό επίπεδο. Ενώ βλέποντας πιο ειδικά την περίπτωση των Muxes, τίθενται ερωτήματα για τον πραγματικό ρόλο τους στην κοινωνία και την παρουσία/δράση τους στο χώρο της πόλης.

Η προσέγγιση του θέματος στηρίχθηκε κυρίως σε διεθνή βιβλιογραφία, αλλά και σε έρευνα μέσω διαδικτύου. Οι κύριες πηγές που χρησιμοποιήθηκαν αφορούν επίσημες έρευνες και μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί από πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών και του Μεξικού, γύρω από το φαινόμενο των Muxesκαι της ανδρικής ομοφυλοφιλίας στο Μεξικό, καθώς και για την παραδοσιακή κοινωνία των Zapotecas. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε έρευνα μέσω διαδικτύου για τη συγκρότηση μιας πιο γενικής εικόνας, για το πώς προβάλλεται το φαινόμενο των Muxes. Κατά τη διάρκεια αυτής της έρευνας εντοπίστηκαν αποσπάσματα ορισμένων ντοκιμαντέρ, που παρουσιάζουν τον τρόπο ζωής των Muxes, μέσα από την καθημερινότητα. Στο βαθμό που η εργασία αυτή επιχειρεί να αναπτύξει έναν συγκεκριμένο προβληματισμό, γύρω από τη συγκρότηση μιας έμφυλης ταυτότητας στο χώρο της πόλης, χρησιμοποιήθηκε βιβλιογραφία κατάλληλη να υποστηρίξει τον προβληματισμό αυτό και να θέσει μια βάση συζήτησης. Ενδεικτικά, αναφέρω το έργο της Doreen Massey. Τέλος, το πολιτισμικό προϊόν που αποτέλεσε την αφορμή για την ενασχόληση με την περίπτωση των Muxes, είναι μια σειρά από φωτογραφίες που προβάλλουν την καθημερινή ζωή αυτών των ανδρών μέσα στους χώρους που ζουν, εργάζονται και διασκεδάζουν.

2. Ο τόπος: Juchitàn – Oaxaka – México

Σύμφωνα με την Doreen Massey η έννοια του τόπου τείνει, τελευταία, να αποκτά όλο και περισσότερο μια βαρύτητα τοτεμική και να αποτελεί ένα καταφύγιο προστασίας του καθημερινού, των πραγματικών και αξιολογημένων πρακτικών, απέναντι στη λαίλαπα του «παγκόσμιου». Το τοπικό γίνεται ένα ασφαλές καταφύγιο ενάντια στην εισβολή της διαφορετικότητας  (Massey 2008:22). Ο τόπος όμως για την  Massey, έχει ένα διφορούμενο ρόλο, αφού την ίδια στιγμή, ομάδες ιθαγενών μπορεί να υπερασπίζονται τα τελευταία εδάφη του τόπου τους. Για το λόγο αυτό, διατυπώνει το ερώτημα, «πώς μπορεί να  εγκαταλειφθεί αυτή η κατανόηση του τόπου ως «ιδιαίτερη πατρίδα» και ακέραιου ως αυθεντία και παρ’ όλα αυτά να διατηρηθεί μια εκτίμηση της ιδιαιτερότητας, της μοναδικότητας, πώς να ξαναφανταστούμε τον τόπο (ή την τοποθεσία ή την περιοχή) με έναν πιο προοδευτικό τρόπο»; (Massey 2008:22)

Στην περίπτωση που εξετάζουμε εδώ, ο τόπος θεωρείται ότι έχει μια ιδιαίτερα συμβολική αξία, καθώς συνδέεται παραδοσιακά, με το χώρο δράσης των ιθαγενών φυλών, κυρίως των Zapotecas, που φαίνεται να προσπαθούν, με σθένος, να διατηρήσουν τις παραδόσεις τους. Ας δούμε όμως πιο αναλυτικά τον τόπο, στον οποίο τοποθετείται το υποκείμενο αυτής της μελέτης, οι Muxes.

Η περιοχή Istmo de Tehuantepec βρίσκεται στο νότο της πολιτείας της Oaxaca, κοντά στα σύνορα με την Γουατεμάλα. Πρόκειται για μια περιοχή πολλών εθνοτήτων, όπου οι Zapotecas είναι η επικρατέστερη φυλετική ομάδα. Ο Ισθμός, εδώ και έναν αιώνα, αποτελεί έναν προνομιακό διάδρομο επικοινωνίας μεταξύ των δύο ωκεανών και πόλο έλξης εθνικών και διεθνών κεφαλαίων και δέχεται μια εντατική διαδικασία εκσυγχρονισμού, με τις επακόλουθες πολιτισμικές αλλαγές. Στο φόντο αυτό, οι Zapotecas, προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανές τις παραδόσεις τους, καλλιεργώντας μια αρκετά δυναμική κουλτούρα βασιζόμενη στην υπερηφάνεια και σε μια εθνική ταυτότητα αρκετά «επιθετική». (Borruso 2001) Σήμερα, οι Zapotecas του Ισθμού αριθμούν πάνω από πεντακόσιες χιλιάδες άτομα, που αποτελούν κληρονόμους ενός από τους μεγαλύτερους προ-ισπανικούς πολιτισμούς του κέντρου και του νότου της πολιτείας της Oaxaca. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για έναν πληθυσμό κυρίως, αστικό που τοποθετείται σε τρία αστικά κέντρα: το Tehuantepec, το Matías Romero και το Juchitán. Η τελευταία πόλη είναι και η μεγαλύτερη, με σχεδόν 86.000 κατοίκους, το 70% των οποίων είναι δίγλωσσοι – δηλαδή μιλούν την ισπανική και κάποια γλώσσα ιθαγενή. (Borruso 2009)

 

Ο τόπος και το geniusloci της περιοχής Istmo de Tehuantepec, αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης, έμπνευσης και δημιουργίας διαφόρων ερευνητών και αρκετών καλλιτεχνών, τόσο μεξικανών όσο και άλλων εθνοτήτων. Από τις πιο ιστορικές και γνωστές κινηματογραφικές απεικονίσεις, αποτελεί η ανολοκλήρωτη ταινία – ντοκιμαντέρ ¡Qué vivaMéxico! του σοβιετικού Sergei Eisenstein (1932), με λήψεις ενός ειδυλλιακού τοπίου, μέσα από το οποίο προβάλλει η γυναικεία παρουσία του Ισθμού. Αυτή τη θηλυκότητα του τόπου αποτύπωσαν επανειλημμένα οι μεξικανοί ζωγράφοι Diego Rivera, Frida Kahlo, Miguel Coνarrubias (Taylor 2006) αναγνωρίζοντας μια ιδιαιτερότητα ως προς την παρουσία των γυναικών στο χώρο της ευρύτερης περιοχής. Εκτός από τους καλλιτέχνες όμως, ασχολούνται με το ρόλο της γυναίκας στην παραδοσιακή κοινωνία των Zapotecas, επιστήμονες από το χώρο των κοινωνικών επιστημών, των σπουδών του φύλου και της ανθρωπολογίας, κάνοντας λόγο για μια κοινωνία οργανωμένη στην μητριαρχία, η οποία διατηρεί τα βασικά χαρακτηριστικά της μέχρι σήμερα. (Villarreal 2005) Μέσα από την έρευνα, λοιπόν, για την συγκρότηση της εικόνας του κοινωνικού και πολιτισμικού υπόβαθρου, του οποίου είναι μέρος οι Muxes, προέκυψε η αναπόφευκτη σύνδεση αυτής της ανδρικής ομοφυλοφιλίας, με τη θέση που κατέχει ή θεωρείται ότι κατέχει η γυναίκα Zapoteca, στην κοινωνία του Istmo de Tehuantepec.

3. Η κοινωνία των Zapotecas: μητριαρχία – machismo – ομοφυλοφιλία

Σύμφωνα με την Marinella Miano Borruso (Borruso 2001), ανθρωπολόγο που έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με την κοινωνία των Zapotecas και την ομοφυλοφιλία, το ενδιαφέρον αυτής της κοινωνικής οργάνωσης βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο είναι μοιρασμένοι οι ρόλοι  που έχουν να κάνουν με τη σφαίρα παραγωγής. Στον Istmo de Tehuantepec, σε αντίθεση με το κυρίαρχο μοντέλο mestizo, όπου οι άνδρες καθορίζουν το δίκτυο των κοινωνικών σχέσεων και της δημόσιας ζωής, στην περίπτωση των Zapotecas, η δημόσια σφαίρα φαίνεται να διαμορφώνεται από μια ξεκάθαρη θέση που έχει κάθε φύλο στην κοινωνία. Πιο συγκεκριμένα, τομείς όπως, το οικιακό περιβάλλον – το σπίτι, το εμπόριο – η αγορά και η οργάνωση των εορτών, είναι χώροι κυρίως γυναικείοι, ενώ ως ανδρικοί θεωρούνται οι τομείς, της παραγωγής – ο αγρός, το εργοστάσιο και της πολιτικής ζωής. Επιπλέον, ως  χώρος διασκέδασης ξεκάθαρα ανδροκρατούμενος φαίνεται να είναι οι λεγόμενες cantinas. Με άλλα λόγια σύμφωνα με τη Borruso (Borruso 2001), στην κοινωνία των Zapotecas έχει αναπτυχθεί ιστορικά, μια γραμμή αρκετά διακριτή, που καθορίζει στη σφαίρα της εργασίας, τον ρόλο των δύο φύλων. Έτσι, στις γυναίκες έχει ανατεθεί το έργο της κυκλοφορίας  και της διανομής των αγαθών και των εμπορευμάτων και η διατήρηση και συνέχιση της παράδοσης. Από την άλλη, οι άνδρες φαίνεται να καθορίζουν τους τομείς της οικονομίας σε επίπεδο φυλής, της τέχνης και της πολιτικής. Οι άνδρες δηλαδή, θεωρούνται οι θεματοφύλακες των αρχών και των εξουσιών, οι οποίοι παίρνουν τις αποφάσεις για το σύνολο της κοινότητας.

Εν συνεχεία, αυτό που κάνει πολλούς ερευνητές να μιλούν για μητριαρχία σε αυτή την κοινωνία, ενδεχομένως  να οφείλεται σε αυτό τον διαχωρισμό της παραγωγής που είδαμε παραπάνω. Οι γυναίκες αυτής της παραδοσιακής κοινωνίας φαίνεται να “απολαμβάνουν”  ένα κοινωνικό γόητρο, το οποίο αποκτούν εξαιτίας του πρωταγωνιστικού ρόλου που θεωρείται ότι παίζουν στην οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική ζωή αυτής της ομάδας. Ωστόσο, οι σφαίρες που δρουν τα δύο φύλα είναι τόσο διακριτές, που δεν φαίνεται να τίθεται ζήτημα αμφισβήτησης της ανδρικής κυριαρχίας, τόσο στο οικογενειακό περιβάλλον όσο και στη δημόσια ζωή. Παρόλα αυτά, η μορφή της γυναίκας Zapoteca, θεωρείται εμβληματική για το σύνολο της φυλής. Η Borruso μιλά για «μια μοναδική περίπτωση μεταξύ των εθνοτήτων του Μεξικού, κατά την οποία, η μορφή της γυναίκας Zapoteca με την παραδοσιακή φορεσιά της αποτελεί ένα άτυπο σύμβολο μητριαρχίας, που διαφέρει από το εθνικό μοντέλο ανδρικής κυριαρχίας». (Borruso 2001)

Γυναίκα Zapoteca με παραδοσιακή φορεσιά

Muxa

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Στη φωτογραφία αριστερά γυναίκα Zapoteca με παραδοσιακή φορεσιά και δεξιά Muxa

Αυτή λοιπόν, η “άτυπη μητριαρχία”  που θεωρείται ότι επικρατεί στην κοινωνία των  Zapotecas, φαίνεται να είναι άμεσα συνδεδεμένη με το φαινόμενο των muxes, καθώς διάφοροι ερευνητές (Borruso 2001-2009, Villarreal 2005, Taylor 2006), συνδέουν την αποδοχή της ανδρικής ομοφυλοφιλίας από την κοινότητα, με την τοπική μητριαρχία. Δίπλα στη μητριαρχία, λοιπόν, αναγνωρίζουν όχι μόνο μια αποδοχή της ομοφυλοφιλίας, αλλά και μια ένταξη των muxes  με ρόλους διακριτούς  στην παραδοσιακή αυτή κοινωνία. Στο σημείο αυτό, αξίζει να αναφέρουμε ότι ενώ η ανδρική ομοφυλοφιλία φαίνεται να έχει θέση στην κοινωνία των Zapotecas,δεν ισχύει το ίδιο με την γυναικεία ομοφυλοφιλία, ή τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό. Συγκεκριμένα η Borruso σημειώνει, ότι «ενώ μια muxe έχει μια συγκεκριμένη θέση στην κοινωνία, το να είσαι λεσβία θεωρείται παρέκκλιση ή αρρώστια. Μια nguiu – λέξη υποτιμητική στη γλώσσα των Zapotecas –  ζει καταπιεσμένη, χωρίς ποτέ να μπορεί να φτάσει το κοινωνικό status των muxes». (Borruso 2001) Γεγονός που αποδεικνύει ότι, η κοινωνία των Zapotecas είναι μια σαφώς ετεροφυλόφιλη κοινωνία, η οποία επιλεκτικά δείχνει λιγότερη ομοφοβία από ότι το «κυρίαρχο εθνικό μοντέλο». (Gutmann 1997:195) Ας δούμε όμως πιο αναλυτικά, τον ρόλο των muxes στην κοινωνία και την παρουσία/δράση τους στο χώρο της πόλης.

4. Οι muxes: ρόλοι – παρουσία – δράση στο χώρο της πόλης

Όπως ανέφερα στην εισαγωγή, χρησιμοποιώ ορισμένες σκέψεις της D.Massey από το βιβλίο της Για το Χώρο, επιδιώκοντας τη συγκρότηση ενός θεωρητικού υπόβαθρου, που θα βοηθήσει στην ανάγνωση της κοινωνίας των Zapotecas και του χώρου, στον οποίο αυτή συγκροτείται. Έτσι λοιπόν προσεγγίζουμε το χώρο της πόλης, όπου δρουν οι muxes, έχοντας στο νου ότι «ο χώρος πρέπει να γίνεται αντιληπτός ως η σφαίρα των σχέσεων, της συγχρονικής πολλαπλότητας και ως πάντοτε υπό κατασκευή». (Massey 2008:244) Στο ίδιο κλίμα η Massey μιλά για «μια χρονικότητα που δεν είναι γραμμική, ούτε μοναδική, ούτε δεδομένη, αλλά αναπόσπαστο μέρος του χωρικού». Ενός χωρικού που συγκροτείται μαζί με «περιπλοκές και μετασχηματισμούς πολλαπλών τροχιών, πολλαπλών ιστοριών». (Massey 2008:244)

Μιλώντας για το χώρο της πόλης στην προκειμένη περίπτωση, μιλάμε για τους χώρους, στους οποίους ενεργούν τα δύο φύλα αυτής της κοινωνίας, οι άνδρες και οι γυναίκες, αλλά και οι muxes. Η Taylor (2006:821) με αφορμή την ταινία Blossoms of Fire (2000) – μια ταινία αφιερωμένη στην κοινωνία του Istmo de Tehuantepec – μιλά για την τάση διαφόρων «καλλιτεχνών, λογοτεχνών και μέσων μαζικής ενημέρωσης να αναγνωρίζουν μια ιδιότυπη μητριαρχία στην περιοχή, η οποία παρουσιάζεται ως απλή αντιστροφή της πατριαρχικής κυριαρχίας, απεικονίζοντας τις γυναίκες zapotecas ως άλλες  αμαζόνες». Η Taylor ισχυρίζεται ότι η εν λόγω ταινία, προσεγγίζει την «κοινωνία πέρα από τα αντιθετικά δίπολα που συγχέουν το αρσενικό και το θηλυκό με το κυρίαρχο και το υποταγμένο, το ενεργό και το παθητικό, το μοντέρνο και το παραδοσιακό, το δημόσιο και το ιδιωτικό, την παραγωγική και την αναπαραγωγική εργασία», για να επικεντρώσει στους «παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους, όπως αυτοί γίνονται αντιληπτοί σε αυτόν τον τόπο».

Ακολούθως, στην ερώτηση «γιατί οι γυναίκες εδώ, δείχνουν τόσο ισχυρές;» η απάντηση που δίνεται φαίνεται να επικεντρώνει στους «παραδοσιακούς, συγκεκριμένους έμφυλους ρόλους που θέλουν τις γυναίκες να είναι έμποροι, να διαχειρίζονται τα θέματα της κοινότητας, αλλά και του νοικοκυριού, ενώ οι άνδρες να ασχολούνται με αγροτικές και αλιευτικές εργασίες». (Taylor 2006:821) Στο πλαίσιο αυτών των έμφυλων χώρων της καθημερινότητας, για τις γυναίκες και τους άνδρες zapotecas, δρουν οι muxes, οι οποίοι με τη σειρά τους, παράγουν χώρο με έμφυλη ταυτότητα. Μια παρουσία που εκδηλώνεται μέσα από συγκεκριμένες πρακτικές τόσο στον ιδιωτικό, όσο και στο δημόσιο χώρο.

Σύμφωνα πάλι με την Taylor (Taylor 2006:822) και την αναφορά της στην ταινία Blossoms of Fire (2000), φαίνεται να αναδεικνύεται μια άποψη, σύμφωνα με την οποία «δεν υπάρχει “coming out” στην κοινωνία του Ισθμού» και αυτό επειδή «το να είσαι gay ή λεσβία δεν θεωρείται απειλή για την κοινότητα ή για την οικογενειακή συνοχή, αλλά ζήτημα επανεξέτασης του πώς θα συμμετάσχεις στα κοινά καθήκοντα και στο νοικοκυριό». Έτσι λοιπόν, για τους κατοίκους της πόλης Juchitán, «η έμφυλη ταυτότητα πηγάζει κυρίως, από το oficio, δηλαδή από τους ρόλους εργασίας τους οποίους μπορεί να λαμβάνει κανείς, παρά από την σεξουαλικότητά του, την πραγματική ή αυτήν που γίνεται αντιληπτή».

Ας δούμε στο σημείο αυτό, πώς  χαράσσεται αυτή η έμφυλη παρουσία στο χώρο και ειδικότερα μέσα από την καθημερινότητα της ιδιωτικής ζωής και την οικογένεια. Σύμφωνα με τη Borruso (Borruso 2001), σε μια παραδοσιακή οικογένεια, ο muxe συνήθως θεωρείται από τη μητέρα του ως «ο καλύτερος από τους γιους της» και αυτό προκύπτει από τη θέση που κατέχει στην οικογένεια ως ένα παραγωγικό κομμάτι του οικιακού περιβάλλοντος. Φαίνεται έτσι, να ασχολείται με το νοικοκυριό, όταν η μητέρα ασχολείται με εργασίες πέραν της οικίας, όπως το μικρεμπόριο και να αναλαμβάνει καθήκοντα όπως, η φροντίδα των ηλικιωμένων και των μικρών παιδιών της οικογένειας, το μαγείρεμα, η καθαριότητα του σπιτιού και της αυλής, η περιποίηση των ζώων κλπ. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Borruso, «συμπληρώνει τη λειτουργία του ‘δίδων φροντίδα’, όπως μια ανύπαντρη κόρη στο αντίστοιχο οικογενειακό μοντέλο mestizo». Στο ίδιο κλίμα, η Borruso συνεχίζει, λέγοντας ότι «ένας γιος muxe ποτέ δεν θα εγκαταλείψει τους γονείς του στις δύσκολες στιγμές» και αυτό γιατί σε αντίθεση με τα υπόλοιπα παιδιά της οικογένειας – που παντρεύονται και φεύγουν – ο muxe παραμένει στην οικογενειακή εστία, μιας και «οι περιπτώσεις σταθερών ζευγαριών μεταξύ των muxes είναι σπάνιες». Σε παρόμοιο κλίμα η Taylor (Taylor 2006:822), περιγράφει τους δεσμούς που προβάλλονται – μέσα από την ταινία Blossoms of Fire (2000) – ανάμεσα σε έναν muxe, τη μητέρα του και τον πατέρα του. Και εδώ, φαίνεται να επικρατεί η αποδοχή και η ενθάρρυνση από τη μάνα, η οποία όπως λέει η Taylor αλλά και η Borruso, στο πρόσωπο του γιου muxe βρίσκει ηθική υποστήριξη και οικονομική βοήθεια. Από την άλλη, ο ρόλος του πατέρα παρουσιάζεται κάπως διφορούμενος απέναντι στον γιο muxe. Η αποδοχή του πατέρα παρουσιάζεται λιγότερο προφανής και περισσότερο ως κάτι αναγκαστικό. Παρόλα αυτά, γίνεται λόγος για αποδοχή του γιου από τον πατέρα, θέμα πιο περίπλοκο από ότι παρουσιάζεται, μιας και η εικόνα της οικογενειακής συνοχής συχνά, μπορεί να υπερκαλύπτει ενδοοικογενειακά προβλήματα, όπως αυτό της βίας. (Villarreal 2005:27) Αυτό που διαφαίνεται και αξίζει να σημειώσουμε είναι ότι, η θέση του muxe στην οικογένεια βρίσκεται δίπλα στη μητέρα, είτε ως στήριγμα είτε ως αντικαταστάτης, στην καθημερινότητα, αλλά και σε ύστατες στιγμές, όπως ο χαμός της γιαγιάς ή της μάνας, όπου ο muxeκληρονομεί”  τον ρόλο του “ηθικού στυλοβάτη” στην οικογένεια, ρόλο καθ’ όλα γυναικείο. (Borruso 2001)

Όπως είδαμε, ο ρόλος ενός muxe σε μια παραδοσιακή οικογένεια zapoteca  είναι αρκετά συγκεκριμένος και σχετικά προκαθορισμένος. Πρόκειται για μια έμφυλη παρουσία που εκδηλώνεται μέσα από πρακτικές  της καθημερινότητας στα πλαίσια της οικογένειας, οι οποίες πρακτικές έχουν φύλο και μάλιστα γυναικείο. Ο δεσμός με τη μάνα, φαίνεται να υπερισχύει και να καθορίζει την παρουσία του γιου muxe  στα πλαίσια του ιδιωτικού χώρου. Ενδεχομένως, όπως αναφέραμε παραπάνω, σε αυτό το δεσμό να βρίσκεται η σύνδεση της “άτυπης μητριαρχίας” – που έχουν πολλοί αναγνώσει – και της “αποδοχής της ομοφυλοφιλίας” σε αυτή την κοινότητα.

Κρατώντας αυτές τις σκέψεις  για τον ρόλο του muxe  στην οικογένεια, ας δούμε πώς η παρουσία αυτή εγγράφεται στο χώρο της πόλης και τι χαρακτήρα λαμβάνει. Σύμφωνα με τη Borruso (Borruso 2001),  οι πρακτικές που παράγουν οι muxes σε επίπεδο κοινότητας ακολουθούν «την αναπαραγωγή ορισμένων πολιτιστικών στοιχείων, σημαντικών για την επιβεβαίωση της εθνότητας των zapotecas». Και εδώ, πρόκειται για πρακτικές με έμφυλο χαρακτήρα. Η ενασχόληση με την μόδα zapoteca, το κέντημα και το ράψιμο των παραδοσιακών γυναικείων φορεσιών, το στόλισμα, με άνθη, των στεφανιών για το κεφάλι – που συνοδεύει την παραδοσιακή ενδυμασία, είναι ασχολίες γυναικείες αλλά και ασχολίες των muxes. Αλλά και σε επίπεδο εργασίας, οι muxes φαίνεται να εργάζονται στους ίδιους τομείς με τις γυναίκες της κοινότητας. Οι muxes είναι μοδίστρες που δουλεύουν από το σπίτι, ασχολούνται με το κέντημα παραδοσιακών έργων τέχνης, με το μικρεμπόριο και με όποια άλλη εργασία μπορεί να θεωρηθεί “γυναικεία”, σε αυτή την πόλη. Η άποψη για τους «έμφυλους συγκεκριμένους ρόλους στην κοινωνία των zapotecas» βλέπουμε ότι ισχύει και για την περίπτωση των muxes, εφόσον οι πρακτικές τους θεωρούνται καθαρά γυναικείες. Επιπλέον, οι muxes  φαίνεται να αποτελούν ένα ενεργό κομμάτι της τοπικής παραγωγής, το οποίο συμβάλλει σημαντικά στην οικονομία της κοινότητας. Βλέπουμε λοιπόν, τους muxes να συμμετέχουν τόσο στον οικογενειακό προγραμματισμό, όσο και στη σφαίρα παραγωγής.

Μέχρι στιγμής, παρατηρούμε να εγγράφεται μια έμφυλη παρουσία στο χώρο, ενός τρίτου φύλου  που λαμβάνει χαρακτηριστικά κυρίως γυναικεία. Εδώ ο όρος γυναικείο χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει πρακτικές που υιοθετούνται, στα πλαίσια αυτής της συγκεκριμένης κοινωνίας, αποκλειστικά από γυναίκες. Μπορούμε να πούμε ότι ενυπάρχει ένας αυστηρός διαχωρισμός ρόλων μεταξύ των δύο φύλων, τον οποίο υπηρετούν με τον τρόπο τους και οι muxes, αφού πρόκειται για έμφυλες παρουσίες ανδρών που έχουν υιοθετήσει γυναικείους ρόλους.

Από την άλλη, οι muxes φαίνεται ότι στα πλαίσια αυτής της κοινότητας, υπηρετούν εκτός των άλλων, τις ανάγκες μιας ανδροκρατούμενης κοινωνίας, η οποία έχει διαπαιδαγωγηθεί με τα πρότυπα της  ανδρικής κυριαρχίας, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε σεξουαλικό. Σχετικά με αυτή τη διαπαιδαγώγηση, ο Gutmann (Gutmann 1997:202) αναφέρει: «η αντιστοιχία ανάμεσα στην ανδρικότητα και τη σεξουαλική ικανότητα ποτέ δεν υπήρξε χωρίς αντιφάσεις για τους απλούς ανθρώπους στο Μεξικό, ενώ επίσημες δηλώσεις σχετικά με το “να είσαι μεξικανός” αναφέρονται μάλλον αποκλειστικά σε πολιτικά και σεξουαλικά ισχυρούς άνδρες. Αλλά δεν μιλούν για αυτά τα θέματα μόνο οι ελίτ, όπως φαίνεται από ρεαλιστικές και ρομαντικές εθνικιστικές δηλώσεις από το λαό».

Οι muxes  λοιπόν, σύμφωνα με τη Borruso (Borruso 2001), συμβάλλουν στην ανδρική διαπαιδαγώγηση μιας και αποτελούν μια από τις πρώτες σεξουαλικές επαφές των νεαρών ανδρών. Πρακτική που δείχνει αναπόφευκτη, σε μια κοινωνία που φυλάει το θεσμό της παρθενίας ως κόρη οφθαλμού και αποδέχεται τις σεξουαλικές πράξεις μεταξύ ανδρών, «όχι ως ένδειξη ομοφυλοφιλίας αλλά ως επιβεβαίωση της ανδρικότητας και του machismo». Για τις σχέσεις αυτές και την εξέλιξή τους, κάνει λόγο και ο Matthew C. Gutmann (Gutmann 1997:198) στο άρθρο του Seed of the Nation: Mens Sex and Potencyin Mexico, όπου ως τόπος  μελέτης χρησιμοποιείται μια λαϊκή συνοικία της Πόλης του Μεξικού, η Colonia Santo Domingo. Η ανάλυση της ανδρικής ομοφυλοφιλίας στο Μεξικό και η σύνδεσή της με τον μεξικανισμό και το πρότυπο του macho, αποτελεί αντικείμενο μελέτης διαφόρων ερευνητών που ασχολούνται με τις ανδρικές σπουδές. Στο πλαίσιο αυτό,  θίγονται ζητήματα ετεροσεξουαλικότητας και ομοσεξουαλικότητας μεταξύ ανδρών, ενώ προβάλλεται μια προσπάθεια «ρήξης των διχοτομιών της σεξουαλικής  ενεργητικότητας / παθητικότητας”, προωθώντας την άποψη ότι «η ανδρική ομοφυλοφιλία βρίσκεται πιο κοντά στις εικόνες της ανδρικότητας από ότι πιστεύεται». (Misael 2008:244) Επιστρέφοντας στην κοινωνία των zapotecas, βλέπουμε muxes  που προσφέρουν σε νεαρούς – ετερόφυλους – άνδρες τις πρώτες σεξουαλικές τους εμπειρίες, υιοθετώντας πρακτικές έμφυλες και σε αυτή την περίπτωση. Έχουμε να κάνουμε λοιπόν με μια έμφυλη παρουσία, η οποία από ότι φαίνεται  υπηρετεί σεξουαλικά το κυρίαρχο γένος και λαμβάνει απέναντι σε αυτό, ενδεχομένως, θέση υποταγής. (Martini 2002:718)

5. Muxes: τοπικό/παγκόσμιο – παράδοση/εκσυγχρονισμός

Η Doreen Massey στο άρθρο της Η Παγκοσμιότητα Του Τοπικού (Massey 1995), μας μιλά για «το αμφιλεγόμενο νόημα του τόπου» και για την ανάγκη για «αναζήτηση της “αυθεντικής” σημασίας κάθε τόπου, για την επιστροφή σε διάφορες “ρίζες”». Τάσεις που ερμηνεύονται ως «επιθυμία για νησίδες σταθερής σύνδεσης και ασφαλούς ταυτότητας εν μέσω της διαρκούς κίνησης και ροής». Την «αντιδραστική»  αυτή έννοια του τόπου, η Massey προσπαθεί να αντικρούσει, προβάλλοντας ένα προοδευτικό περιεχόμενο, «συμβατό με την (τοπική και παγκόσμια ταυτόχρονα) εποχή μας και τα συναισθήματα και τις σχέσεις που πηγάζουν από αυτήν».

Στην περίπτωση των muxes του Istmo de Tehuantepec, το δίπολο τοπικό / παγκόσμιο προβάλλει καίριο, συγκεντρώνοντας στους πόλους του, την τάση μιας κοινωνίας για εκσυγχρονισμό, ενώ αγωνιά να διατηρήσει ανέπαφες τις παραδόσεις της. Όμως και εδώ, οι έννοιες παράδοση / εκσυγχρονισμός  φέρουν αμφιλεγόμενο νόημα, τόσο ως προς την έννοια της εξέλιξης, όσο και ως προς την ισορροπία της κοινότητας.

Σύμφωνα με την Marinella Miano Borruso (Borruso 2001,2009) τις τελευταίες δεκαετίες, ο χώρος της εθνότητας των zapotecas και εν συνεχεία των muxes, έχει δεχτεί ραγδαίους μετασχηματισμούς, μέσα από τις διαδικασίες του εκσυγχρονισμού και της παγκοσμιοποίησης. Εκτός των άλλων, αυτό που διαφαίνεται να συμβαίνει στην κοινότητα του Ισθμού, είναι μια μεταστροφή της κοινωνίας απέναντι στους muxes, αλλά και διάφορες μεταλλαγές που αφορούν τους ίδιους. Ίσως το πιο σοβαρό πλήγμα για την κοινότητα των muxes, να είναι η εμφάνιση του ιού HIV/AIDS, τόσο εξαιτίας της ραγδαίας εξάπλωσής του, όσο και επειδή εξαιτίας αυτού «πυροδοτήθηκε ένας κοινωνικός φόβος που με τον καιρό μπορούσε να προκαλέσει την περιθωριοποίηση μιας ομάδας, που παραδοσιακά υπήρξε αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνίας και μια συνακόλουθη ανακατανομή της αντίληψης της εθνότητας ως προς την κοινωνική οργάνωση» (Borruso 2001). Επιπλέον, φαίνεται ότι η εισαγωγή νέων προϊόντων και τεχνολογιών γέννησε νέες ανάγκες στους muxes, οι οποίοι όλο και περισσότερο δείχνουν να αλλάζουν το σώμα τους με ορμόνες και επεμβάσεις, επιθυμώντας να «γίνουν πραγματικές γυναίκες» (Borruso 2009). Πρακτική που στο παρελθόν ήταν άγνωστη, μιας και η παρουσία τους στο χώρο της πόλης είχε ένα συγκεκριμένο χαρακτήρα, αυτόν του muxe, ενός άνδρα με γυναικεία ταυτότητα. Ακόμα, ένας θεσμός που δείχνει να έχει μεταλλαχτεί είναι αυτός της οικογένειας. Η οικογένεια που στο παρελθόν ήταν – ή τουλάχιστον έδειχνε, η πρώτη κοινωνική οργάνωση που αποδεχόταν έναν muxe στο χώρο της, σήμερα δείχνει – ή αποκαλύπτει, το πρόσωπο της ενδοοικογενειακής βίας, της απαξίωσης από τα αρσενικά της οικογένειας, το σπρώξιμο προς την πορνεία και τέλος, την φυγή από την οικογενειακή εστία. Στον αντίποδα, πέραν της περιθωριοποίησης των τελευταίων ετών, που δέχτηκαν οι muxes, έχει παρατηρηθεί μια προσπάθεια “ανοίγματος” προς τον κόσμο. Οι muxes φαίνεται να αποκτούν παρουσία στη δημόσια σφαίρα, να διεκδικούν δικαιώματα, ευκαιρίες και να ξεφεύγουν από τα “τυπικά”επαγγέλματα, με τα οποία ασχολούνταν έως τώρα.

Η προτροπή της Massey για μια «εναλλακτική ερμηνεία του τόπου, με την ειδική σημασία ενός τόπου που δεν την παρέχει κάποιο μακραίωνο περιχαρακωμένο ιστορικό παρελθόν, αλλά η συγκρότηση του από έναν αστερισμό κοινωνικών σχέσεων, που συνυφαίνονται και συναντιούνται σ’ ένα συγκεκριμένο σημείο στο χώρο»  μας δίνει μια οπτική για το πώς μπορούμε να προσεγγίσουμε την περίπτωση των muxes απέναντι στα δίπολα τοπικό / παγκόσμιο και παράδοση / εκσυγχρονισμός.

6. Λίγες σκέψεις γύρω από την έμφυλη ταυτότητα των muxes

Ο L.Knopp στο άρθρο του Sexuality and the spatial dynamics of capitalism (1992:653) προβάλλει μια οπτική σύμφωνα με την οποία: «η φύση των θεσμών μας ως σεξουαλικά, έμφυλα και ταξικά προσδιορισμένα όντα, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συγκεκριμένη διαμόρφωση των συμφερόντων που κυριαρχούν στην κοινωνία την ορισμένη χρονική στιγμή. […] Οι σεξουαλικές ταυτότητες και πρακτικές ποικίλουν ευρέως, σε μεγάλο βαθμό επειδή είναι αρθρωμένες μέσα από το πρίσμα του κοινωνικού φύλου, της φυλής και της τάξης, μιας και αυτά είναι διαφορικά κατασκευασμένα μέσα στο χώρο και το χρόνο προς όφελος ορισμένων συμφερόντων»

Η περίπτωση των muxes  που παρουσιάσαμε στην παρούσα εργασία, δεν μπορεί να ειδωθεί απομονωμένα από το ζήτημα της ταξικότητας, όπως προβάλλει στη συγκεκριμένη κοινωνία. Έτσι λοιπόν για να ολοκληρωθεί σε ένα βαθμό, η εικόνα του τι σημαίνει να είσαι muxe στον Istmo de Tehuantepec, πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι οι muxes που προσεγγίσαμε εδώ, ανήκουν ως επί το πλείστον, στα λαϊκά στρώματα. Οι muxes vestidas, εκείνοι δηλαδή που “μεταμορφώνονται”  σε γυναικείες παρουσίες, είναι συνήθως άνδρες των χαμηλότερων στρωμάτων, ενώ οι ομοφυλόφιλοι ανώτερων κοινωνικών τάξεων δεν φαίνεται να υιοθετούν την γυναικεία αμφίεση. (Borruso 2009)

Συνοψίζοντας, το θέμα που προσπάθησα να προσεγγίσω μέσα από την οπτική των έμφυλων ταυτοτήτων που δρουν στην πόλη, αφορά την παρουσία ενός “τρίτου φύλου” στα πλαίσια μιας παραδοσιακής κοινωνίας, που κουβαλά στις παραδόσεις τις, την ιστορία ενός έθνους. Στη διαμόρφωση της ταυτότητας του μεξικανικού έθνους, αλλά και τις πολλαπλές ταυτότητες των πολυάριθμων φυλετικών ομάδων που αποτελούν το έθνος αυτό, αναφέρεται ο  Octavio Paz (1950) όταν λέει ότι «στη χώρα μας συνυπάρχουν όχι μόνο διαφορετικές φυλές και γλώσσες, αλλά και διαφορετικές ιστορικές πραγματικότητες». Ακολουθώντας την ανάγνωση αυτή χρησιμοποίησα σκέψεις από το θεωρητικό έργο της D.Massey για να ενισχύσω την έννοια της πολλαπλότητας, τόσο σε επίπεδο φυλής όσο και σε επίπεδο φύλου. Αλλά και για να υπενθυμίσω ότι η προσέγγιση κοινωνιών πέραν του δυτικού ανεπτυγμένου κόσμου, χρίζει μιας αντίληψης που χωρά την πολλαπλότητα σε κάθε επίπεδο.

Από την άλλη, η έμφυλη παρουσία των muxes που προσπάθησα να αναδείξω, γεννά πλήθος σκέψεων και αναζητήσεων που η παρούσα εργασία δεν είναι σε θέση να απαντήσει, παρά μόνο να θίξει. Η έμφυλη αυτή ταυτότητα έγινε αντιληπτή μέσα από τις σχέσεις και τις ποιότητες που δημιουργούν τα δίπολα άνδρας / γυναίκα και δημόσιο / ιδιωτικό. Ενώ περιγράφοντας την καθημερινότητα των muxes και τη θέση τους στην ιδιωτική και δημόσια σφαίρα, ενδεχομένως να μιλάμε για την θέση της γυναίκας στην παραδοσιακή αυτή κοινωνία. Και η απάντηση στο ερώτημα, αν τελικά αμφισβητείται ο ετερόφυλος κυρίαρχος χώρος, ίσως να πρέπει να αναζητηθεί στο ρόλο που λαμβάνει αυτή η παρουσία στα πλαίσια της κοινότητας και στον χαρακτήρα τον οποίο υιοθετεί.

 

*Το παρόν κείμενο αποτελεί εργασία στο μάθημα “Έμφυλες πολιτισμικές προσεγγίσεις του αστικού χώρου” (Ντ.Βαΐου – Ρ.Λυκογιάννη – Γ.Μαρνελάκης) του ΔΠΜΣ Αρχιτεκτονική – Σχεδιασμός του Χώρου, κατεύθυνση Πολεοδομία – Χωροταξία, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ. Παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2010.

Πηγή: Αριστερή Κίνηση Εργαζόμενων Αρχιτεκτόνων

 

Share