Subscribe via RSS Feed

Tag: "εργασία"

Για την Ντανιέλα που θα ξεχαστεί

lilies

του Κώστα Παπαντωνίου

Αν η 62χρονη Ντανιέλα Πρελορέντζου που έχασε τη ζωή της εν ώρα υπερωρίας σε σκουπιδιάρικο στον Δήμο Ζωγράφου ήταν εφοπλιστής, σήμερα θα βούιζαν ακόμα τ’ αυτιά μας από τις συνεχόμενες αναφορές στα κανάλια και τα ραδιόφωνα για τον θάνατο της.

Αν ήταν εφοπλιστής θα γράφονταν ύμνοι για το πώς κατάφερε να χτίσει ένα επιχειρηματικό μύθο. Να γίνει κυρίαρχη στη ναυτιλία, να πάρει όσα καράβια δεν μπόρεσε ποτέ κανείς να αποκτήσει. Να αλλάξει τη μοίρα των ελληνικών media, να βάλει την ενημέρωση σε άλλο επίπεδο, να φέρει τον πολιτισμό μέσα στα σπίτια μας.

Θα γράφονταν ακόμη τρυφερά κείμενα από παλιούς της υπαλλήλους, με στιγμές που θα έδειχναν πόσο καλό αφεντικό υπήρξε.

Θα υπήρχαν συλλυπητήρια μηνύματα από πολιτικά κόμματα και κορυφαία πολιτικά στελέχη.

Θα ήταν το πρώτο θέμα στις ειδήσεις, των καναλιών, των sites, ακόμη και των blogs για ημέρες ολόκληρες. Θα κυκλοφορούσαν ξεχωριστά ένθετα με στιγμές και πλευρές της που δεν γνωρίζαμε όσο ζούσε και θα έδειχναν το ακόμη μεγαλύτερο μεγαλείο της.

Θα αφήνονταν φυσικά στην άκρη οι… όποιες κακές στιγμές και ενέργειες στο όνομα του σεβασμού προς τον νεκρό.

Η στήριξη και προβολή συγκεκριμένων προσώπων και πολιτικών – οικονομικών συμφερόντων, οι μαζικές απολύσεις εργαζομένων, η καταπάτηση ελεύθερων δημόσιων χώρων, η παραγωγή τηλεοπτικών προγραμμάτων σκουπιδιών με σαπουνόπερες που κράτησαν δεκαετίες ολόκληρες δεν θα γίνονταν ποτέ αντικείμενο σχολιασμού.

Θα γράφονταν αντίθετα μαζικά RIP στο facebook και θα έλεγαν όλοι σε ιντερνετικα και μη καφενεία ότι πλέον στη χώρα μας δεν υπάρχουν οι προσωπικότητες και οι επιχειρηματίες του παρελθόντος.

Αν η Ντανιέλα Πρελορέντζου είχε πάθει καρδιακή ανακοπή σε πολυτελές γραφείο ουρανοξύστη κι όχι πάνω σε απορριματοφόρο δεκαετίας του ‘90 θα ήταν σήμερα γνωστή σε όποια γωνιά της χώρας φτάνει η τηλεόραση και το ίντερνετ.

Όμως η 62χρονη Ντανιέλα ήταν μία.. απλή εργάτρια. Ένας άνθρωπος που τα έβγαζε πέρα με τεράστια αυταπάρνηση και υπερέβαινε τις δυνάμεις της για να ζήσει τα τέσσερα παιδιά της, το ένα από τα οποία είναι με αναπηρία.

Δεν θα έπρεπε να είναι εφοπλίστρια ή κάποιο δημόσιο πρόσωπο για να μάθουμε την ιστορία της. Μια ιστορία που πραγματικά θα ενδιέφερε μακράν περισσότερο τον κόσμο από τον θάνατο ενός εφοπλιστή, γιατί θα ήταν μια ιστορία από εμάς. Της μάνας μας, του αδερφού μας, του γείτονά μας.

Όμως τέτοιες ιστορίες, οι εφοπλιστές και ιδιοκτήτες καναλιών δεν ενδιαφέρονται να προβάλλουν. Είναι μια διαδικασία ενάντια στα συμφέροντά τους και η συνέχιση της εκμετάλλευσης προϋποθέτει άγνοια και αποπροσανατολισμό.

Συνεπώς, από την ανάποδη, καμία αναφορά, πόσω μάλλον θλίψη για τους πλούσιους, δεν θα έπρεπε να υπάρχει ανάμεσα σε καθημερινούς πολίτες και εναλλακτικά μέσα ενημέρωσης.

Θλίψη μόνο για ανθρώπους σαν τη Ντανιέλα, που δεν πρόλαβαν να δουν αυτό τον κόσμο να αλλάζει και να τον ζήσουν χωρίς το βάρος της επιβίωσης να τους καταπλακώνει την καρδιά. Και δεν αποζητά πολλά αυτή η δόλια η καρδιά. Δεν θέλει κότερα, πλοία, τηλεοπτικούς σταθμούς και βίλες. Παρά μόνο να γεύεται τα όμορφα απλά και καθημερινά της ζωής, όπως ένα ξέγνοιαστο μάζεμα με την οικογένεια στο σαλόνι, με ιστορίες για το πώς πήγε η μέρα, αστεία, γέλια και αγκαλιές. Σαν αυτό το βράδυ δηλαδή που στερήθηκε η Ντανιέλα, γιατί έπρεπε να πάει για το μεροκάματο στο σκουπιδιάρικο, 62 χρονών γυναίκα μέσα στον καύσωνα των 45 βαθμών κελσίου.

Πηγή: 3pointmagazine

ντανιελα

Share

Στο στόχαστρο των εργοδοτών οι έγκυες γυναίκες…

child or job

της Υπατίας Κοκκινάκη

Αυξήθηκαν τα περιστατικά απολύσεων – Μιλάει στο «Π» ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Αθήνας

«Συγγνώμη, δεν γίνεται να με απολύσεις. Είμαι έγκυος» είπε μια εργαζόμενη εταιρείας στην Αθήνα στον εργοδότη της.

«Δεν με ενδιαφέρει, δεν ξέρω τους νόμους. Θα φέρω τον λογιστή» ήταν η απάντησή του σκληρού αφεντικού. Ο λογιστής είπε ότι η κατάσταση είναι οριακή γιατί η εν λόγω εργαζόμενη ήταν μόλις δυόμισι μήνες στο δυναμικό της εταιρείας.

«Δηλαδή δεν έχω δικαίωμα να μείνω έγκυος;» διερωτήθηκε εκείνη, και κάπως έτσι «άρχισε ο εφιάλτης» για τη γυναίκα που ήθελε να συνεχίσει να διεκδικεί τα νόμιμα εργατικά δικαιώματά της.

Όταν, επιτέλους, το αφεντικό της κατάλαβε ότι δεν μπορεί να την απολύσει γιατί θα βρει τον «μπελά» του με τους νόμους, αποφάσισε να της κάνει τη ζωή μαρτύριο για όσες ώρες εκείνη θα βρισκόταν εκεί.

Δεν την άφηνε να μιλάει στο τηλέφωνο όπως οι υπόλοιποι εργαζόμενοι, αλλά ούτε να χρησιμοποιεί τα εργαλεία της δουλειάς της με εμφανή στόχο να οδηγηθεί σε παραίτηση…

«Δεν έχουν σεβασμό απέναντι στις έγκυες γυναίκες. Τις αντιμετωπίζουν σαν ανάπηρους ανθρώπους και σαν να μην έχουν εργασιακά δικαιώματα» δήλωσε στο «Π» η εργαζόμενη.

Σε κάποιο άλλο μέρος της πόλης, ένας άλλος εργοδότης σε διαφημιστική εταιρεία αποφάσισε να εξαντλήσει μια έγκυο γυναίκα, με αποτέλεσμα να φτάσει στο σημείο να αποβάλει.

Κι αυτές είναι μόνο μερικές από τις ιστορίες εργατικής «φρίκης» που βιώνουν έγκυες γυναίκες, πολλές από τις οποίες φοβούνται να μιλήσουν.

Το Εργατικό Κέντρο

Τα τελευταία χρόνια, έχουν αυξηθεί τα περιστατικά στα οποία οι έγκυες αντιμετωπίζουν προβλήματα σε χώρους εργασίας. «Πολλές περιπτώσεις έρχονται σε εμάς όταν θέλουν να διαμαρτυρηθούν και να παλέψουν. Προσλαμβάνονται με ορισμένου χρόνου συμβάσεις εργασίας, οπότε ο εργοδότης πατάει στο γεγονός ότι οι κοπέλες δεν έχουν εμπειρία και δεν είναι καλές στις δουλειές τους, ενώ εκείνες δεν αντιδρούν» δήλωσε στο «Π» ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Αθήνας Γιώργος Μυλωνάς.

Τουρισμός, εστίαση και τηλεπικοινωνίες είναι οι κλάδοι με τα περισσότερα και πιο έντονα περιστατικά, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Εργατικού Κέντρου.

«Υπάρχουν κοπέλες που δεν ξέρουν και δέχονται αυτό που τους λέει ο εργοδότης από φόβο. Όταν όμως αντιδράσουν, έχουμε τα όπλα και τις δυνατότητες να παρέμβουμε, πολλές φορές καταφέρνουμε η κοπέλα να κρατήσει τη δουλειά της» προσθέτει ο Γ. Μυλωνάς.

«Οι εργαζόμενες οφείλουν να ξέρουν πού θα απευθυνθούν, δηλαδή στα Εργατικά Κέντρα και στα σωματεία της περιοχής τους ανάλογα με τον κλάδο τους» επισημαίνει ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Αθήνας.

Στη συνέχεια, ο Γ. Μυλωνάς περιέγραψε ένα περιστατικό, το οποίο αντιμετώπισε το Εργατικό Κέντρο Αθήνας:

«Σε μια επιχείρηση καθαρισμού, η κοπέλα που εργαζόταν ως γραμματέας, έμεινε έγκυος. Ο εργοδότης επιχείρησε να την απολύσει, εκείνη αντιστάθηκε. Τότε, έφτιαξε έναν χώρο στο γκαράζ, ένα γραφείο με υπολογιστή και τοποθέτησε μια κάμερα. Εκεί, ανάγκασε την κοπέλα να εργάζεται επί οκτώ ώρες κάθε μέρα, χωρίς αντικείμενο, ως τιμωρία. Κάναμε παρέμβαση, επιβλήθηκε πρόστιμο στον εργοδότη και η κοπέλα έφυγε, αλλά πληρώθηκε το 18μηνο».

Και κατέληξε επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη γυναίκα πήγε στο Εργατικό Κέντρο και έτσι υπήρξε παρέμβαση και αποτέλεσμα, όμως – συνέχισε – «δεν ξέρω πόσες άλλες περιπτώσεις δεν έρχονται σε εμάς».

Ο νόμος

Κατά τη διάρκεια της κύησης και για 18 μήνες μετά τον τοκετό, απαγορεύεται η απόλυση της εργαζόμενης. Αν ο εργοδότης επιχειρήσει να την απολύσει, τότε όχι μόνο η απόλυση θα είναι άκυρη, αλλά θα αντιμετωπίσει και πρόστιμο από 500 έως 50.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τον Ν. 1483/1984-άρθρο 15, όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 3996/2011-άρθρο 36, απαγορεύεται και είναι απολύτως άκυρη η καταγγελία της σχέσης εργασίας εργαζομένης με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου, τόσο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της όσο και για χρονικό διάστημα 18 μηνών μετά τον τοκετό ή κατά την απουσία της για μεγαλύτερο χρόνο λόγω ασθένειας που οφείλεται στην κύηση ή τον τοκετό, έκτος αν υπάρχει σπουδαίος λόγος για την καταγγελία.

Ως σπουδαίος λόγος δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ενδεχόμενη μείωση της απόδοσης της εργασίας της εγκύου που οφείλεται στην εγκυμοσύνη, τον θηλασμό και τις αυξημένες φροντίδες για την ανατροφή του παιδιού. Σπουδαίος λόγος μπορεί να αποτελεί το κλείσιμο ή η αλλαγή οργάνωσης της επιχείρησης, η διακοπή της λειτουργίας του υποκαταστήματος της επιχείρησης που λειτουργούσε σε άλλη πόλη, αλλά και η παράβαση ή η πλημμελής εκτέλεση των καθηκόντων από την πλευρά της εργαζομένης.

Ο εργοδότης δεν μπορεί να προχωρήσει σε απόλυση εγκύου ακόμα κι αν ο ίδιος ή και η εργαζόμενη δεν γνώριζαν την ύπαρξη εγκυμοσύνης. Σε περίπτωση που έχει γίνει προειδοποίηση καταγγελίας σύμβασης εργασίας και κατά τη διάρκειά της η εργαζόμενη καταστεί έγκυος, τότε δεν ισχύει η προστασία κατά της απόλυσης.

Η προστασία κατά της απόλυσης ισχύει για τις συμβάσεις αορίστου χρόνου. Στις συμβάσεις ορισμένου χρόνου ισχύει μόνο μέχρι τον χρόνο λήξης τους.

Οποιαδήποτε συμφωνία ανάμεσα στον εργοδότη και την εργαζόμενη περί καταγγελίας σύμβασης εργασίας θεωρείται άκυρη, ακόμα κι αν ο εργοδότης καταβάλει κατά την απόλυση τις αποδοχές που θα δικαιούνταν η εργαζόμενη για το 18μηνο προστασίας.

Πηγή: Ποντίκι

 

Διαβάστε ακόμα

Είσαι έγκυος; Απολύεσαι!

Παράνομη και καταχρηστική απόλυση εγκύου εργαζόμενης από την εταιρία MIGATO AE.

Θύματα της ανθρωπιστικής κρίσης οι άνεργες – ανασφάλιστες γυναίκες και η μητρότητα

Share

Οι έμμισθες οικιακές εργάτριες ως όψη συγκρότησης της εργατικής τάξης στην Ελλάδα

collageweb

της Ποθητής Χαντζαρούλα

Θα ξεκινήσω από το ερώτημα που με απασχόλησε[1]. Πώς παράγεται η ταξική υποτέλεια; Πώς ένα υποκείμενο παράγεται μέσα από τη σχέση του με μια άλλη τάξη ως υπάλληλο; Μέσα από ποιους μηχανισμούς επιτελεί την κατωτερότητά του; Ποια είναι πρόσωπα που παίρνουν οι σχέσεις εξουσίες στο πεδίο της εργασίας;

Κάθε σχέση εξουσίας οργανώνεται σε ένα συγκεκριμένο πεδίο και σε συγκεκριμένο ιστορικό χρόνο. Το πεδίο αυτό είναι η έμμισθη οικιακή εργασία. Η μελέτη εντάσσεται στο πλαίσιο των ερευνών που επικεντρώνονται στη σχέση εργοδότριας – οικιακής εργαζόμενης, εμπνεόμενη από την εννοιολόγηση της τάξης από τον Έντουαρντ Τόμσον ως σχέσης. Πώς μελετάμε αυτή τη σχέση; Αν η τάξη δημιουργείται από τους ανθρώπους καθώς ζουν την ιστορία τους, αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι είναι παρόντες και συμμετέχουν στη δημιουργία των ταξικών ταυτοτήτων. Όπως υποστηρίζει ο Τόμσον, «η τάξη είναι ένα κοινωνικό και πολιτισμικό μόρφωμα (που συχνά αποκτά θεσμική έκφραση), το οποίο δεν μπορεί να οριστεί αφαιρετικά ή μεμονωμένα, αλλά μόνο με αναφορά στη σχέση με τις άλλες τάξεις· και σε τελευταία ανάλυση, μπορεί να οριστεί μόνο στο μέσο του χρόνου, δηλαδή της δράσης και της αντίδρασης, της αλλαγής και της σύγκρουσης. Όταν μιλάμε για τάξη, σκεφτόμαστε ένα πολύ χαλαρά ορισμένο σώμα ανθρώπων που μοιράζονται τις ίδιες κατηγορίες συμφερόντων, κοινωνικές εμπειρίες, παραδόσεις και αξιακά συστήματα, που έχουν την προδιάθεση να συμπεριφέρονται ως τάξη, να ορίζουν τους εαυτούς τους στη δράση τους και στη συνείδησή τους σε σχέση με άλλες ομάδες ανθρώπων με ταξικό τρόπο. Αλλά η ίδια η τάξη δεν είναι πράγμα, είναι συμβάν»[2].

Αν η τάξη είναι συμβάν, σε ποιο χρονικό ορίζοντα τη μελετάμε; Για να κατανοήσω την παραγωγή του υποκειμένου μέσα από τη σχέση, έπρεπε να την τοποθετήσω σε μια προοπτική και όχι να κόψω μια φέτα του χρόνου σύγχρονη με τη ζωή των υποκειμένων που μελετούσα. Προσπάθησα να τοποθετήσω την εμπειρία των οικιακών εργατριών στο πλαίσιο των κρατικών πολιτικών, της νομοθεσίας, της αγοράς εργασίας, της αγροτικής οικονομίας, της οικογένειας, των λόγων και των αναπαραστάσεων της αστικής τάξης.

Κάποιες κατηγορίες εργαζομένων είναι χρήσιμες για να σκέφτεται μια κοινωνία[3]. Καμία άλλη μορφή όσο η μορφή της οικιακής εργαζόμενης δεν απέδωσε καλύτερα τις αγωνίες της αστικής τάξης για τον εαυτό της και δεν αποτέλεσε για το φαντασιακό της αστικής τάξης την καλύτερη έκφραση των επιδιώξεών της. Η μορφή της υπηρέτριας αγνοημένη από την εργατική νομοθεσία και αποκλεισμένη από την κρατική προστασία εξυπηρέτησε την καμπάνια για την κατάργηση της παιδικής εργασίας όταν το κράτος αποφάσισε να προσχωρήσει στα πολιτισμένα κράτη της Δύσης αναγνωρίζοντας στα παιδιά της εργατικής τάξης το δικαίωμα στην παιδική ηλικία[4].

Η έννοια της υποκειμενικότητας αποσκοπεί στο να γίνει κατανοητό ότι τα υποκείμενα δεν συγκροτήθηκαν ερήμην τους αλλά μετείχαν στη διαδικασία της διαμόρφωσής τους. Το δίπολο αντίσταση-υποταγή αποτελεί μια διχοτομική προσέγγιση που εγκλωβίζει την έννοια του δρώντος υποκειμένου στο περιοριστικό δίλημμα ότι το υποκείμενο είτε αντιστέκεται είτε συναινεί στις κυριαρχικές δομές εξουσίας στον χώρο του σπιτιού. Κάθε ανάλυση που θέτει ως στόχο της να απαντήσει σε αυτό το δίλημμα αρχίζει πολύ αργά τη συγγραφή της ιστορίας, καθώς δέχεται ως δεδομένες τις κοινωνικές κατηγορίες και δεν εξετάζει τη σύνθετη διαδικασία της διαμόρφωσης του υποκειμένου, η οποία δεν μπορεί να συντελείται έξω από την έγκλησή του από την εξουσία[5]. Ως εκ τούτου η παραγωγή της υποτέλειας τέθηκε στο πλαίσιο της κατασκευής της «υπηρέτριας» ως κατηγορίας του νόμου, ως μορφής που συμπυκνώνει τον κίνδυνο για την ιδιοκτησία της αστικής τάξης, την ανησυχία για την ηθική, πνευματική και σωματική μόλυνση των παιδιών της, την καταναλώτρια που απειλεί μέσω της μίμησης να συσκοτίσει τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ της αστικής και της εργατικής τάξης και δυνάμει να την ανατρέψει.

Κάθε βιβλίο έχει πλοκή. Πώς σχετίζεται αυτή η πλοκή με τις πηγές; Δηλαδή ποια είναι η διαδικασία να παραχθεί ιστορία από τις πηγές; Και τι είδους πηγές είναι αυτές;

Έχουν οι πηγές αυτονομία και σε ποιον βαθμό από τα ερωτήματα; Ποιος είναι ο ρόλος των συναισθημάτων στην παραγωγή της ιστορίας;

Πώς να αποδώσω τα συναισθήματα που μου γεννούσαν τα λόγια των ανθρώπων; Αυτά που μου έλεγαν οι άνθρωποι με συγκλόνιζαν, αλλά έπρεπε να φτιάξω μια αφήγηση ώστε ο αναγνώστης να αισθανθεί αυτό που με συγκλόνισε. Το πλαίσιο αυτό ήταν το πλαίσιο των έμφυλων, ταξικών και ηλικιακών σχέσεων εξουσίας. Επομένως η ιστορία τους, για να αποκτήσει νόημα, έπρεπε να ενταχθεί στο πλαίσιο που οι ίδιες έθεταν στην αφήγησή τους. Εδώ τίθεται το ζήτημα του κατά πόσο οι συνεντεύξεις αποτελούν για τον ιστορικό απλώς πρωτογενείς πηγές στις οποίες επενεργεί με την ερμηνεία του. Κατά πόσο ο ιστορικός ασκεί μέσω της ερμηνείας την εξουσία του πάνω στις πηγές ή κατά πόσο ο διάλογος που παράγει τις πηγές του εξακολουθεί να παράγει καρπούς και στο επίπεδο της συγγραφής της ιστορίας.

Με καθοδήγησαν στη συγγραφή της ιστορίας οι ερμηνείες των ίδιων των γυναικών από τις οποίες πήρα συνέντευξη και τα συναισθήματά τους. Με αυτή την έννοια, οι συνεντεύξεις δεν αποτελούν απλώς πρωτογενείς πηγές στις οποίες επενεργεί ο ιστορικός αλλά αποτελούν ήδη μια ερμηνεία, παρέχουν τα κλειδιά για να απαντήσω στα ερωτήματα και να κατανοήσω τι σήμαινε γι’ αυτές τις γυναίκες να δουλεύουν ως οικιακές εργάτριες. Πώς αισθάνονταν και ποια αισθήματα εξέφραζαν αναφορικά με τη σχέση τους με τις εργοδότριές τους και αναφορικά με την εργασία τους[6].

Το βιβλίο έθεσε στο επίκεντρο το υποκείμενο και τα συναισθήματά του, καθώς η βίωση της καταπίεσης εκφέρεται με συναισθήματα και αυτά τα συναισθήματα παράγουν τη συνείδηση.

Επομένως, τι σημαίνει ότι γράφω την ιστορία της οικιακής εργασίας από την οπτική των γυναικών που έκαναν αυτό το επάγγελμα; Θεωρώντας ότι έχει επιβληθεί ένας μονόλογος στη δική τους εμπειρία από την αστική τάξη, έπρεπε να ακουστεί και η δική τους φωνή. Οπότε η δική τους φωνή μελετάται σε σχέση με τον λόγο της αστικής τάξης και της κρατικής πολιτικής, που διαμόρφωσαν το πλαίσιο της εργασίας τους μέσα από τη νομοθεσία, τις αναπαραστάσεις γι’ αυτές και την πραγματικότητα της εργασίας στο αστικό νοικοκυριό. Διαμορφώθηκε μια εργασιακή κατηγορία, την οποία κατοικούν τα υποκείμενα της μελέτης, αλλά εκείνες είναι οι πρωταγωνίστριες καθώς διατυπώνουν τον δικό τους λόγο για την εργασία τους και τις σχέσεις τους με τις εργοδότριές τους.

Δεν τίθεται επομένως ζήτημα του να ακούσουμε και τις δύο πλευρές, οι οποίες έχουν διαφορετικές ιστορίες να μας πουν με στόχο να έχουμε μια πλήρη εικόνα. Διότι αυτό θα σήμαινε ότι λογαριάζουμε τα δύο μέρη στο εργασιακό συμβόλαιο σαν να είναι ίσα και όχι ασύμμετρα. Ούτε μπορούμε να ξεκινήσουμε τη μελέτη της εργασίας μόνο στο πλαίσιο του σπιτιού, της εργασίας, από τη στιγμή δηλαδή που τα υποκείμενα θα μπουν στη σχέση αυτή. Διότι είναι ήδη υποκείμενα του Λόγου και του νόμου, των λόγων που έχουν παραχθεί γι’ αυτές από την εξουσία και τους φορείς της. Εξέτασα λοιπόν πρώτα την έγκληση των υποκειμένων, ποιοι είναι αυτοί οι Λόγοι και πώς διαμορφώνουν τα υποκείμενα για τα οποία μιλούν. Το να εξετάσουμε τις δύο αυτές οπτικές σημαίνει ότι πρέπει να τις τοποθετήσουμε στο πλαίσιο των σχέσεων εξουσίας οι οποίες υπάρχουν προτού τα υποκείμενα –τα δύο μέρη– συνάψουν ένα συμβόλαιο. Οι μορφές του οικονομικού, κοινωνικού και συμβολικού κεφαλαίου με το οποίο εισέρχονται οι εργοδότριες και οι εργάτριες στο συμβόλαιο είναι άνισες και ασύμμετρες. Εισέρχονται επομένως με ένα habitus, με μια προδιάθεση, με μια αίσθηση των ορίων, η οποία έχει δημιουργηθεί από την εσωτερίκευση των δομών, των νοηματικών σχημάτων και των πράξεων που αντιστοιχούν στις μορφές του κεφαλαίου και είναι κοινές για όλα τα μέλη μιας ομάδας ή τάξης[7]. Μέσα από μια σειρά πρακτικών, τα υποκείμενα αναπαράγουν τι δομές, τα σχήματα, τις πράξεις. Αυτές οι πρακτικές είναι, όπως έδειξα στο βιβλίο, συνειδητές. Γίνονται συνειδητές μέσω της μνήμης και της επεξεργασίας που κάνει το υποκείμενο για να κατανοήσει τον εαυτό του. Η συνείδησή του για το πώς διαμορφώθηκε μέσα από τις σχέσεις του με άλλους ανθρώπους που ανήκουν σε μια άλλη τάξη.

Η «υπηρετική υποκειμενικότητα» αποτελεί επομένως μια έννοια και μια ταυτότητα που προέκυψε από τον τρόπο με τον οποίο επεξεργάστηκαν την ζωή τους και τις εμπειρίες τους οι ίδιες οι πληροφορήτριές μου. Οι ίδιες τοποθέτησαν την ιστορία τους στην πατρική οικογένεια, αφενός μιλώντας για τις αξίες και την πειθαρχία στο πατρικό σπίτι, τις έμφυλες και ηλικιακές ιεραρχίες μέσα από τις οποίες τα κορίτσια μάθαιναν την κατωτερότητά τους ως κορίτσια και ως γυναίκες. Το βιβλίο φωτίζει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και τις στρατηγικές της οικογένειας αναφορικά με τη διαχείριση του οικογενειακού νοικοκυριού ως παραγωγικής και αναπαραγωγικής μονάδας. Οι γονείς είχαν απόλυτη εξουσία πάνω στις αποφάσεις που αφορούσαν τον γάμο, την είσοδο και την έξοδο από την εργασία, την επιλογή του επαγγέλματος. Τα κορίτσια λοιπόν είχαν κατανοήσει την υποτελή θέση τους στην οικογένεια, η οποία τους είχε ενσταλάξει την πειθαρχία στις αποφάσεις των μεγαλυτέρων και την υποταγή τους στις ανάγκες της οικογένειας. Με αυτή την έννοια, είχαν διαμορφώσει μια υποκειμενικότητα που θα ετίθετο στην υπηρεσία της οικογένειας.

Τοποθέτησα την ιστορία τους στο πλαίσιο της πατρικής οικογένειας και με μια άλλη έννοια, αντιπαραβάλλοντας τις δικές τους εμπειρίες, τις πρακτικές και το υλικό κεφάλαιο που τις έκανε να βλέπουν το σπίτι των εργοδοτών σαν παλάτι και να μην αναγνωρίζουν τα αντικείμενα. Η είσοδος στο σπίτι των εργοδοτών σήμαινε την ενστάλαξη μιας νέας κοσμοθεώρησης και τη δημιουργία ενός καινούργιου εαυτού στην υπηρεσία των εργοδοτών, μέσα από την επιβολή σωματικών μηχανισμών υποταγής. Ενός συστήματος εξουσιαστικών πρακτικών και τελετουργιών μέσα από το οποίο το σώμα του παιδιού μάθαινε να υπηρετεί και να επιτελεί την κατωτερότητά του σε σχέση με τα σώματα των εργοδοτών. Το βλέμμα, η ομιλία, η στάση του σώματος, το ντύσιμο, η πρόσβαση και η χρήση των χώρων του σπιτιού και των αντικειμένων του, οι δοκιμές της τιμιότητας, η αφαίρεση του ονόματος και η αφαίρεση των προσωπικών χαρακτηριστικών του ατόμου, ο περιορισμός στην έξοδο από τον χώρο του σπιτιού. Το υλικό κεφάλαιο δεν μπορεί να ασκήσει την εξουσία του χωρίς τους ιδεολογικούς μηχανισμούς που την κάνουν να φαίνεται φυσική[8]. Είδα όμως αυτούς τους μηχανισμούς της εξουσίας από τη σκοπιά των υποκειμένων που τις υφίστανται. Τα ίδια τα υποκείμενα μιλούν για την ενστάλαξη και την επανάληψη των τελετουργιών μέσα από τις οποίες εμπεδώθηκε η υποταγή τους. Ο λόγος τους και τα συναισθήματα που παράχθηκαν μέσα από τη βίωση των μηχανισμών της εξουσίας δημιούργησαν μέσω της μνήμης τη χρονικότητα ενός διαρκούς παρόντος, ενός διαρκούς τώρα. Αυτό το διαρκές τώρα είναι η εκφορά της τραυματικής εμπειρίας μέσα από την οποία το υποκείμενο αναγνωρίζει την αποϋποκειμενοποίησή του στον χώρο του σπιτιού των εργοδοτών. Η ντροπή παράγεται μέσα από τη συνειδητοποίηση ότι το υποκείμενο δεν μπορεί να ξεφύγει από τον εαυτό του, ήταν παρόν στην αποϋποκειμενοποίησή του, στην αφαίρεση της ταυτότητάς του και στη δημιουργία μιας νέας ταυτότητας. Η συνείδηση της διαδικασίας μέσω της οποίας σμιλεύτηκε η παραγωγή του υποκειμένου ως κατώτερου είναι η ταξική συνείδηση που εκβάλλει σε αυτό το διαρκές παρόν, διότι αυτό είναι το παρόν του υποκειμένου.

Η ενστάλαξη αυτής της κοσμοθεωρίας διαμόρφωσε ένα υποκείμενο στην υπηρεσία των άλλων, το οποίο επιστρατεύτηκε στην οικογένειά τους. Η σκληρή εργασία, η υπακοή στους συζύγους και στις ανάγκες των παιδιών, η φροντίδα των ηλικιωμένων αποτελούν τα στοιχεία της επιτέλεσης της υπηρετικής υποκειμενικότητας στη μετέπειτα ζωή τους.

 

*Το κείμενο αποτελεί επεξεργασμένη μορφή της παρουσίασης της Ποθητής Χαντζαρούλα στην Πολιτική-Πολιτιστική Λέσχη Εκτός Γραμμής στην Αθήνα, την Τρίτη 28 Μαρτίου, στο πλαίσιο της παρουσίασης του βιβλίου της με τίτλο Σμιλεύοντας την υποταγή: Οι έμμισθες οικιακές εργάτριες στην Ελλάδα το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα.

Πηγή: Εκτός Γραμμής

 

[1] Θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Παναγιώτη Σωτήρη και τη Δέσποινα Παρασκευά-Βελουδογιάννη για την οργάνωση της παρουσίασης-συζήτησης, καθώς και τους συνομιλητές μου, τη Δήμητρα Λαμπροπούλου και τον Αποστόλη Καψάλη, που μου έκαναν την τιμή να συζητήσουν μαζί μου για το βιβλίο.

[2] E.P. Thompson, «Peculiarities of the English», στου ιδίου, The Poverty of Theory and Other Essays, Merlin Press, Λονδίνο 1978, σ. 295.

[3] C. Steedman, Labours Lost: Domestic Service and the Making of Modern England, Cambridge University Press, Καίμπριτζ 2009.

[4] Η απαγόρευση της εργασίας των ανηλίκων στη βιομηχανία και η απομάκρυνσή τους από αυτή εφαρμόστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 ως μέσο για την καταπολέμηση της ανεργίας των ενήλικων ανδρών.

[5] Η ιστορία της γυναικείας εργασίας πρέπει να ξαναειπωθεί από αυτή την οπτική γωνία, ως μέρος της ιστορίας της δημιουργίας μιας έμφυλα προσδιορισμένης και ιεραρχημένης αγοράς εργασίας. J. Scott, «Αποδομώντας το δίλημμα “ισότητα ή διαφορά”, ή, αλλιώς η χρησιμότητα της μεταδομιστικής θεωρίας για το φεμινισμό», στο Α. Αθανασίου (επιμ.), Φεμινιστική θεωρία και πολιτισμική κριτική, νήσος, Αθήνα 2006, σ. 146-166.

[6] Για τον ρόλο της οδύνης στη δημιουργία της εργασιακής ταυτότητας βλ. Δ. Λαμπροπούλου, Οικοδόμοι: Οι άνθρωποι που έχτισαν την Αθήνα, 1950-1967, Βιβλιόραμα, Αθήνα 2009.

[7] P. Bourdieu, H διάκριση. Κοινωνική κριτική της καλαισθητικής κρίσης, μτφρ. Κ. Καψαμπέλη, πρόλογος: N. Παναγιωτόπουλος, Πατάκης, Αθήνα 2002.

[8] Λ. Αλτουσέρ, «Ιδεολογία και ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους», στου ιδίου, Θέσεις, μτφρ. Ξ. Γιαταγάνας, Θεμέλιο, Αθήνα 1990, σ. 69-121.

Share

Απολυμένες Καθαρίστριες ΟΣΥ: Λεφτά με το σταγονόμετρο, ψέματα με το τσουβάλι!

%ce%bf%cf%83%cf%85

της Ελένης Μήτσου

Με το σταγονόμετρο δίνει η ΟΣΥ στις απολυμένες καθαρίστριες τα δεδουλευμένα τους. Στις 21/12 έδωσε περίπου 1,5 μισθό, ενώ στις 30/12 έδωσε 100-200 ευρώ σε κάθε εργάτρια (τα ποσά διαφέρουν ανάλογα με το αμαξοστάσιο). Ο μέσος όρος των χρωστούμενων στις απολυμένες καθαρίστριες αυτή τη στιγμή είναι 5,5 – 6 μισθοί.

Οι αγωνιζόμενες καθαρίστριες της ΟΣΥ συνεχίζουν να διεκδικούν να τους καταβληθεί άμεσα το σύνολο των δεδουλευμένων τους, αλλά και να προχωρήσει η ΟΣΥ σε απευθείας συμβάσεις μαζί τους, διώχνοντας τους εργολάβους, όπως προέβλεπε και ο νόμος 4430/2016 που ψηφίστηκε τον Αύγουστο του 2016.

Φέρανε την ΕΥΚ

Αυτή τη στιγμή στην ΟΣΥ έχει μπει νέα εργολαβική εταιρία, η ΕΥΚ Α.Ε., η οποία έχει φέρει νέο προσωπικό.

Εδώ και δεκαετίες όλοι οι εργολάβοι που έπαιρναν το έργο του καθαρισμού των λεωφορείων, προσλάμβαναν τις ήδη υπάρχουσες εργαζόμενες. Έτσι πάνω από τις μισές εργαζόμενες βρίσκονται στην ίδια θέση εδώ και 10, 15 μέχρι και 23 χρόνια!

Η ΕΥΚ αρνήθηκε να κάνει το ίδιο, έχοντας, όπως όλα δείχνουν, όχι απλά με τη σύμφωνη γνώμη αλλά την υπόδειξη της Διοίκησης της ΟΣΥ (Ζ. Γεωργίου και Γ. Αναγνωστόπουλος)!

Γιατί; Γιατί οι καθαρίστριες της ΟΣΥ τόλμησαν, όντας μήνες απλήρωτες, να κάνουν απεργίες για να πληρωθούν. Τόλμησαν να οργανωθούν σε σωματείο. Τόλμησαν να καταγγείλουν τον απατεώνα – εργολάβο στην Επιθεώρηση Εργασίας. Και τόλμησαν, αφού έμαθαν τα δικαιώματά τους (δηλαδή, ποιος είναι ο νόμιμος μισθός, πόσα οχήματα οφείλουν να καθαρίζουν κ.α.) να τα διεκδικήσουν!

Υπενθυμίζουμε ότι η ΕΥΚ είχε παλιότερα αναλάβει τον καθαρισμό δυο αμαξοστασίων (Ανθούσα και Πέτρου Ράλλη). Όταν το 2014 έφυγε, άφησε φέσια χιλιάδων ευρώ σε κάθε καθαρίστρια.

Οι εργαζόμενες εκείνων των αμαξοστασίων κινήθηκαν δικαστικά απέναντι στην ΕΥΚ Α.Ε. Το δικαστήριο έγινε τον Νοέμβριο, ενώ αναμένεται σύντομα η απόφαση, η οποία θα δικαιώνει τις καθαρίστριες. Κι’ όμως οι Αναγνωστόπουλος και Γεωργίου δεν δίστασαν να προχωρήσουν σε σύμβαση με αυτή την εταιρία.

«Όλες ή καμία»

Η Διοίκηση της ΟΣΥ είχε «δεσμευτεί» απέναντι στις απολυμένες καθαρίστριες ότι θα ζητήσει από την ΕΥΚ να τις προσλάβει όλες. Στη συνέχεια ο κ. Αναγνωστόπουλος ενημέρωσε τις καθαρίστριες ότι η ΕΥΚ απάντησε πως χρειάζεται μόνο 40 άτομα καθώς έχει δικό της προσωπικό…

Οι καθαρίστριες δεν «τσίμπησαν» σε αυτή την προσπάθεια διάσπαση του σωματείου τους και πήραν σε συνέλευση την απόφαση: «ή όλες ή καμία».

Αν δηλαδή η ΕΥΚ δεν προχωρούσε σε πρόσληψη όλων των αγωνιζόμενων καθαριστριών δεν θα πήγαινε καμία για δουλειά. Την απόφαση αυτή την τίμησαν, καθώς στα 15 περίπου τηλέφωνα που έκανε η ΕΥΚ σε συγκεκριμένες εργαζόμενες για να τις προσλάβει, η απάντηση ήταν: «ή όλες ή καμία».

Συνάντηση Σωματείου με ΕΥΚ

Την Τετάρτη 28 Δεκεμβρίου εκπρόσωποι του σωματείου των αγωνιζόμενων καθαριστριών των λεωφορείων της Ο.ΣΥ. (ΣΕΡΚΑ) συναντήθηκαν με την εργολαβική εταιρία ΕΥΚ για να διεκδικήσουν οι ίδιες την πρόσληψη όλων.

Ο κ. Θεοδωρακόπουλος, ιδιοκτήτης της ΕΥΚ, απάντησε αρνητικά προβάλλοντας μια σειρά δικαιολογίες. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δικαιολογία πως η ΕΥΚ, δήθεν, δεν μπορούσε να βρει… τα τηλέφωνα όλων των καθαριστριών που δούλευαν στην ΟΣΥ και γι’ αυτό αναγκάστηκε να πάρει άλλους εργαζόμενους!! Όλα τα στοιχεία των καθαριστριών και τα τηλέφωνα υπάρχουν στα αμαξοστάσια και τα βρίσκουν εδώ και δεκαετίες όλοι οι εργολάβοι …εκτός από την ΕΥΚ.

Επιπλέον οι εκπρόσωποι του σωματείου είπαν στον κ. Θεοδωρακόπουλο πως κατά τη γνώμη τους δεν είχε ποτέ σκοπό να προσλάβει καθαρίστριες που αγωνίζονται και γι’ αυτό η ΕΥΚ είχε βάλει από το καλοκαίρι αγγελία στην Χρυσή Ευκαιρία ψάχνοντας για προσωπικό σε περίπτωση που θα αναλάμβανε το έργο του καθαρισμού των λεωφορείων. (Αξίζει να σημειώσουμε ότι αυτή η αγγελία κατέβηκε από την ιστοσελίδα της Χρυσής Ευκαιρίας μόλις έγινε τότε δημόσια καταγγελία για τις ενέργειες της ΕΥΚ.). Ο κ. Θεοδωρακόπουλος απάντησε πως δεν ήθελε τότε να στείλει εκπροσώπους της εταιρίας του στα αμαξοστάσια για να διερευνήσουν την πιθανότητα πρόσληψης των αγωνιζόμενων καθαριστριών της ΟΣΥ γιατί… φοβόταν!

Η ΟΣΥ έδωσε επιλεκτική λίστα εργαζομένων στην ΕΥΚ!

Στο τέλος αυτή της συνάντησης ειπώθηκε και κάτι ακόμα – πάρα πολύ σημαντικό. Ότι η Διοίκηση της ΟΣΥ, η οποία υποτίθεται θα ζητούσε (όπως είχε «δεσμευτεί» απέναντι στο σωματείο των καθαριστριών) να προσληφθούν όλες οι αγωνιζόμενες καθαρίστριες, έστειλε στην ΕΥΚ μόνο μια λίστα με 40 ονόματα! Περίπου οι μισές εργαζόμενες σε αυτή τη λίστα, ήταν οι εργαζόμενες που ήταν εκτός σωματείου (πρώην προϊσταμένες του προηγούμενου εργολάβου και οι υποτακτικές τους).

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η ΕΥΚ Α.Ε., η οποία είχε δήθεν δικό της προσωπικό και γι’ αυτό δεν μπορούσε να προσλάβει τις υπάρχουσες καθαρίστριες των λεωφορείων, έχει μέχρι σήμερα (2 βδομάδες αφότου ανέλαβε τον καθαρισμό των λεωφορείων) τις μισές θέσεις κενές, ενώ πολλοί από τους νέους εργαζόμενους που πιάνουν δουλειά, φεύγουν μετά από λίγες μέρες λόγω των δυσχερών συνθηκών εργασίας και του χαμηλού μισθού.

Ο αγώνας συνεχίζεται!

Οι απολυμένες καθαρίστριες συνεχίζουν τον αγώνα τους.

Με συμβολικούς αποκλεισμούς και διαμαρτυρίες έξω από τα αμαξοστάσια κάθε βράδυ και με παραστάσεις διαμαρτυρίας έξω από τη Βουλή και τα αρμόδια Υπουργεία τα πρωϊνά.

Νίκη στον αγώνα των απολυμένων και απλήρωτων καθαριστριών της ΟΣΥ!

Πηγή: Ξεκίνημα

 

Διαβάστε ακόμα

Αποκλεισμοί των αμαξοστασίων από τις απλήρωτες καθαρίστριες των λεωφορείων [βίντεο]

 

Share

Η H&M απολύει τις γυναίκες που ράβουν τα ρούχα όταν μένουν έγκυες

women-making-hm-clothes-factory-fired-pregnant-1464096938

Μία νέα έκθεση της Συμμαχίας συνδικάτων και ακτιβιστών Asia Floor Wage Alliance, περιέχει αποδείξεις για εκτεταμένη εκμετάλλευση στα εργοστάσια  που προμηθεύουν την εταιρεία H&M στην Καμπότζη και την Ινδία. Ακτιβιστές για τα εργασιακά δικαιώματα μιλάνε δημοσίως προκειμένου να μάθουμε πόσο πραγματικά δύσκολη μπορεί να είναι η ζωή, όταν κάποιος κερδίζει το πολύ 5.99 δολάρια.

της Sirin Kale

Μερικές μόνο μέρες αφότου τα εργοστάσια μεγάλης φίρμας στη Σρι Λάνκα, στα οποία παράγεται συλλογή αθλητικής ένδυσης, προϊόν συνεργασίας με την Μπιγιονσέ, κατηγορήθηκαν για εκμετάλλευση των εργαζομένων, άλλος ένας γίγαντας του τομέα της μοντέρνας ένδυσης βρίσκεται στο επίκεντρο μιας εργασιακής καταιγίδας.

Έρευνα της Asia Floor Wage Alliance κατηγορεί την σουηδική αλυσίδα λιανικού εμπορίου H&M ότι εκμεταλλεύεται συστηματικά εργάτες από την Ινδία μέχρι την Καμπότζη. Η έκθεση σταχυολογεί συνεντεύξεις 251 εργαζομένων στα εργοστάσια των προμηθευτών της H&M, και καταγγέλλει πολυάριθμες παραβιάσεις των βέλτιστων πρακτικών, όσον αφορά τους διεθνείς κανόνες εργασίας. Η ανάγνωση της έρευνας προκαλεί δυσάρεστα συναισθήματα και σκιαγραφεί μια ζοφερή εικόνα της ζωής του ασιατικού και κατά κύριο λόγο γυναικείου εργατικού δυναμικού που ράβει τα ρούχα που αγοράζετε κοψοχρονιά…

Αν μάλιστα είστε εργάτρια ένδυσης σε εργοστάσιο που προμηθεύει την αλυσίδα H&M στην Καμπότζη και την Ινδία, μια εγκυμοσύνη, μπορεί να σας στοιχίσει την ίδια σας την εργασία. Η έκθεση καταγγέλλει ότι εργαζόμενοι σε 11 από 12 εργοστάσια της Καμπότζης αναφέρουν ότι έγιναν μάρτυρες ή υπέστησαν λύση της εργασιακής τους σχέσης, στην διάρκεια εγκυμοσύνης. Ενώ και οι πενήντα εργαζόμενοι, εξ όσων συμμετείχαν στην έρευνα, στα εργοστάσια προμηθευτών στην Ινδία είπαν επίσης στους  ερευνητές ότι οι γυναίκες απολύονταν συστηματικά από τις δουλειές τους κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης. Εν τω μεταξύ, η σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας αποτελεί επίσης κοινό τόπο ― μόνο στην Καμπότζη εργάτριες σε 9 από τα 12 εργοστάσια αναφέρουν ότι βίωσαν αυτού του είδους την παρενόχληση στον χώρο εργασίας τους.

Διαρθρωτικοί παράγοντες καθιστούν σχεδόν αδύνατο για τους ανθρώπους να ξεφύγουν από τους χαμηλούς μισθούς και τις ανασφαλείς συνθήκες. Όλα σχεδόν τα εργοστάσια στην πρωτεύουσα της Καμπότζης Πνομ Πενχ προσλαμβάνουν ανθρώπους με συμβάσεις μικρής διάρκειας από έναν έως δύο μήνες, πράγμα που σημαίνει ότι οποιοσδήποτε βγει εκτός γραμμής (για παράδειγμα ζητώντας ημέρες αναρρωτικής άδειας, αρνούμενος υπερωριακή εργασία ή αν, Θεός φυλάξοι, αργήσει λίγο να πάει μια μέρα στην δουλειά) μπορεί να δει την σύμβασή του να μην ανανεώνεται.

Εκείνοι πάλι που προσπαθούν να δράσουν συλλογικά φτιάχνοντας συνδικάτα ώστε να μπορούν να διαπραγματεύονται καλύτερες αμοιβές και συνθήκες, θα δουν τις προσπάθειές τους να αναχαιτίζονται από τους ιδιοκτήτες των εργοστασίων σε συνεργασία με την αστυνομία, συχνά με όσο το δυνατόν πιο βάναυσους τρόπους. Εν τω μεταξύ, οι χαμηλοί μισθοί (οι εργαζόμενοι στα καμποτζιανά εργοστάσια λαμβάνουν περί τα 140 δολάρια τον μήνα) τους κρατούν καθηλωμένους σε αδιέξοδες θέσεις εργασίας, εμποδίζοντας τους να αποκτήσουν τις δεξιότητες και την εκπαίδευση που χρειάζονται για καλύτερα αμειβόμενη και πιο ασφαλή δουλειά.

Η H&M ενίοτε, τονίζει την δέσμευσή της για βελτίωση των συνθηκών της αλυσίδας εφοδιασμού, παρόλο που τοπικοί ακτιβιστές τόσο στην Καμπότζη όσο και την Ινδία αμφισβητούν τις διακηρύξεις της εταιρείας. Σε μια δήλωσή του στο Broadly, εκπρόσωπος της εταιρείας περιέγραψε τα καταγγελλόμενα στην έκθεση ως μια κατάσταση που επικρατεί σε όλο το φάσμα του κλάδου. «Η H&M προσπαθεί ενεργά, επί πολλά χρόνια να συμβάλει στην ενίσχυση της κατάστασης των εργαζομένων στην κλωστοϋφαντουργία. Η μακρόπνοη διαδικασία για την βελτίωση του τομέα της κλωστοϋφαντουργίας συνεχίζεται βήμα προς βήμα. Η δε συνεχής παρουσία μακροπρόθεσμων και υπεύθυνων αγοραστών είναι ζωτικής σημασίας για την μελλοντική ανάπτυξη χωρών όπως η Καμπότζη και η Ινδία και επιθυμούμε να εξακολουθήσει η συμβολή μας για αυξανόμενες βελτιώσεις σε αυτές τις αγορές».

Η Ινδή ακτιβίστρια εργασίας Anannya Bhattacharjee λέει ότι οι διακηρύξεις της H&M περί αειφορίας της εφοδιαστικής αλυσίδας είναι απλώς κενή ρητορική. «Αυτό που εντοπίζουμε με την H&M είναι ότι η ανταπόκρισή τους είναι μόνο επιφανειακή — θα απαντήσουν σε τηλεφωνικές κλήσεις και μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Στην πραγματικότητα όμως, είναι αρκετά αδιαφανείς. Έτσι, δεν θα μας πουν σε ποια εργοστάσια διεξάγουν πιλοτικά έργα, ενώ απέφυγαν να διευκρινίσουν πώς σχεδιάζουν να εισάγουν τις ελάχιστες αποδοχές διαβίωσης».

Η Bhattacharjee από την Ινδία και ο ακτιβιστής από την Καμπότζη Tola Moeun εξέφρασαν επίσης σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την μεταχείριση των εγκύων εργατριών ένδυσης. «Τούτο αποτελεί τεράστιο πρόβλημα σε έναν βιομηχανικό κλάδο όπου κυριαρχούν οι εργαζόμενες γυναίκες», εξηγεί η Bhattacharjee. «Εξαναγκάζονται σε αποχώρηση, διαφορετικά απολύονται. Και αν επανέλθουν, θα έχουν χάσει αρχαιότητα και οφέλη».

Ο δε Moeun έκανε λόγο για εργάτριες ένδυσης που αναζητούν παράνομους τρόπους διακοπής της κύησης, από φόβο ότι θα χάσουν τις δουλειές τους. Η άμβλωση είναι νόμιμη στην χώρα έως την 12η εβδομάδα κύησης, αλλά η έλλειψη παιδείας και πρόσβασης σε ιατρικές υπηρεσίες σημαίνει ότι πολλές γυναίκες στρέφονται προς την μαύρη αγορά. «Αν κοιτάξει κανείς το εργατικό δυναμικό της βιομηχανίας ένδυσης, θα διαπιστώσει ότι το 85% είναι γένους θηλυκού, κατά κύριο λόγο σε αναπαραγωγική ηλικία. Σχεδόν όλες οι εργαζόμενες έχουν προσληφθεί με βραχυπρόθεσμες συμβάσεις και δεν μπορούν να ανακοινώσουν στα αφεντικά τους ότι είναι σε ενδιαφέρουσα, διότι δεν θα τους ανανεώσουν το συμβόλαιο, ως εκ τούτου αναζητούν τρόπους διακοπής της κύησης. Και όταν  μιλάμε για διακοπή κύησης στην Καμπότζη, δεν αναφερόμαστε σε κανονικές, ιατρικώς υποβοηθούμενες αμβλώσεις».

Η ανικανότητα των εργαζομένων να συνδικαλιστούν αποτελεί σοβαρό λόγο ανησυχίας. «Βλέπουμε την χρήση παραστρατιωτικών δυνάμεων εναντίον εργαζομένων στην Ινδονησία και την Καμπότζη», επισημαίνει η Bhattacharjee. «Έχουν σημειωθεί θάνατοι εργαζομένων, τραυματισμοί ή άδικες κρατήσεις και παρόλα ταύτα, οι φίρμες έχουν την δυνατότητα να προχωρήσουν και να εξασφαλίσουν την παραγωγή τους όποτε το θελήσουν».

Αν και η H&M δεν απαγορεύει ρητά το συνδικαλίζεσθαι, οι ακτιβιστές λένε ότι η εταιρεία καθιστά σχεδόν αδύνατο για οποιονδήποτε, να το πράξει. Η Bhattacharjee εξηγεί ότι οι γυναίκες είναι τόσο καταπονημένες από την δουλειά τους, που συνήθως δεν έχουν την ενέργεια ή τον χρόνο να προσέρχονται στις συνελεύσεις των σωματείων. «Ο ρόλος της H&M θα συνίστατο στο να επιτρέπει τον συνδικαλισμό, κι όχι να λέει ‘μπορείτε να οργανωθείτε σε σωματείο’ αλλά στην πράξη να κάνει το εγχείρημα δύσκολο. Πρέπει να μας αποδείξουν ότι είναι εφικτός ο συνδικαλισμός, αν πραγματικά σέβονται την ελευθερία του  συνεταιρίζεσθαι».

Για πολλούς εργαζόμενους είναι δύσκολο να βρεθεί διέξοδος. Όπως υπογραμμίζει ο Moeun, «οι βραχυπρόθεσμες συμβάσεις μοιάζουν σαν μία χειροπέδη στον καρπό. Ο εργαζόμενος είναι υποχρεωμένος να αποδεχθεί όλους τους όρους που θέτουν οι εργοδότες του. Διαφορετικά, δεν θα του ανανεώσουν το συμβόλαιο. Η άλλη χειροπέδη είναι το χαμηλό ημερομίσθιο.  Οι εργάτες δεν μπορούν να επιβιώσουν με 140 δολάρια μηνιαίως, έτσι πρέπει να εργάζονται υπερωριακά».

«Ακόμη κι όταν κάποιος δεν είναι αρκετά καλά, ακόμη κι αν τα παιδιά του είναι άρρωστα, πρέπει να πιέσει τον αυτό του να δουλέψει, διαφορετικά δύσκολα θα αντεπεξέλθει στα μηνιαία του έξοδα. Έτσι, καταλήγεις να τρως λιγότερο, να δουλεύεις γρηγορότερα και για περισσότερες ώρες. Κι αν θελήσεις να απελευθερωθείς από αυτές τις χειροπέδες, διαμαρτυρόμενος για υψηλότερες αμοιβές ή καλύτερες συνθήκες εργασίας, τότε θα υποφέρεις», καταλήγει.

Το άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στο Broadly και αναδημοσιεύεται από το tvxs

Μετάφραση-Επιμέλεια: Γεωργία Πρωτογέρου

 

Διαβάστε ακόμα

Οι φάμπρικες μονόδρομος για τις γυναίκες του Μπαγκλαντές

Όταν στην ούγια γράφει made in Bangladesh…

Share

Είσαι έγκυος; Απολύεσαι!

now-you-know-poster

της Διαλεκτής Αγγελή

Η λέξη «γαλέρα» δεν χρησιμοποιείται τυχαία για να περιγράψει τις συνθήκες εργασίας των εργολαβικών στα τηλεφωνικά κέντρα. Οι ανακοινώσεις των σωματείων εργαζομένων φέρνουν στο φως τις πρακτικές των εταιρειών υπενοικίασης, κάνοντας λόγο για ανακύκλωση του εργατικού προσωπικού, εντατικοποίηση της εργασίας και αδικαιολόγητες απολύσεις.

Αυτή τη φορά, ο Σύλλογος Δανειζομένου Προσωπικού Τραπεζικού Τομέα (ΣΥΔΑΠΤΤ) καταγγέλλει την απόλυση εργαζόμενης στην Εθνική Τράπεζα όταν ανακοίνωσε ότι είναι έγκυος.

Η εργαζόμενη δούλευε επί δύο χρόνια με σύμβαση ορισμένου χρόνου στη Διεύθυνση Διαχείρισης Απαιτήσεων Λιανικής Τραπεζικής (ΔΙΔΑΛΤ) της τράπεζας, με τουλάχιστον δεκατρείς ανανεώσεις, που σημαίνει ότι δεν είχε υπογράψει σύμβαση μεγαλύτερης διάρκειας από αυτήν των τριών μηνών.

Λίγες μέρες πριν λήξει η τελευταία της σύμβαση, διαχειρίστηκε μία εξαιρετικά εξαγριωμένη πελάτισσα, η οποία της επιτέθηκε λεκτικά και μάλιστα σε προσωπικό επίπεδο.

Η εργαζόμενη, στην προσπάθειά της να την ηρεμήσει, της είπε ότι δεν είναι ανάγκη να γίνεται αγενής και ότι θα την καλέσει κάποια άλλη στιγμή. Η απάντηση κρίθηκε ακατάλληλη από την εταιρεία, με αποτέλεσμα να της γίνει σύσταση, να μετακινηθεί σε άλλο τμήμα και να κάνει συνακρόαση.

«Έγινα στόχος σε όλο το τμήμα. Ολοι με κοιτούσαν και αναρωτιούνταν τι έκανα και ύστερα από δύο χρόνια με έβαλαν να κάτσω διπλό ακουστικό, σαν να ήμουν εκπαιδευόμενη.

»Στεναχωρήθηκα πολύ, αγχώθηκα και ξέσπασα σε κλάματα. Κάλεσα λοιπόν τη Mellon Technologies και τους είπα ότι είμαι έγκυος γιατί ο γιατρός μού έχει συστήσει να αποφεύγω το άγχος», μας λέει η εργαζόμενη, τα στοιχεία της οποίας βρίσκονται στη διάθεση της εφημερίδας.

«Την επομένη, όταν και έληγε η σύμβαση, μου ανακοίνωσαν ότι “στην κατάστασή μου δεν είμαι σε θέση να διαχειριστώ τις κλήσεις και γι’ αυτόν τον λόγο με αποδεσμεύουν”. Η πρώτη μου αντίδραση φυσικά ήταν να απευθυνθώ στον ΣΥΔΑΠΤΤ».

Η γραμματέας του Συλλόγου, Βασιλική Χριστοπούλου, δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ότι πρόκειται για απόλυση, καθώς «η διευθύντρια προσωπικού της Mellon ισχυρίστηκε ότι η σύμβαση της συναδέλφου δεν ανανεώθηκε λόγω του συμβάντος με την πελάτισσα, τη στιγμή όμως που η εκπρόσωπος της εταιρείας αναφέρθηκε στην “κατάστασή” της» και προσθέτει ότι είναι απαράδεκτο η τράπεζα να αποποιείται τις ευθύνες της και να αποδέχεται τέτοια φαινόμενα μέσα στους κόλπους της.

Σε ανακοίνωσή του ο ΣΥΔΑΠΤΤ καλεί τη διοίκηση της τράπεζας να προστατεύει τη μητρότητα ενώ αναφέρεται στο τμήμα ΔΙΔΑΛΤ ως «φέουδο όπου εφαρμόζονται διαφορετικοί νόμοι και κανόνες».

Προσπαθήσαμε να επικοινωνήσουμε με την εταιρεία υπενοικίασης, χωρίς ωστόσο κάτι τέτοιο να καταστεί δυνατό.

Πηγή: efsyn

Share

Σμιλεύοντας την υποταγή: Η ιστορία των Ελληνίδων υπηρετριών όπως θα ‘πρεπε να ειπωθεί

charwoman-scrubbing-pots-001

της Χριστίνας Γαλανοπούλου

Η υπηρέτρια, η δούλα, η ψυχοκόρη, κοινωνικό σώμα και δομικό υλικό της αστικής τάξης, από πολλές γενιές και μέσω των media, αντιμετωπίστηκε και αφομοιώθηκε ως αντικείμενο φαντασίωσης, ως συνώνυμο του πειθήνιου, του αναγκαστικώς συνεργάσιμου, του υποτακτικού. Μπορεί, όμως, ένα τέτοιο σώμα – ένα δουλικό – εκτός από ταξική ντροπή και υποτέλεια, να παράξει σχέσεις και κοινωνικούς δεσμούς, να ερμηνεύσει το πλέγμα του αστικού ιστού, να εξηγήσει την ιστορία της οικογένειας, τη σχέση μεταξύ Κυρίας και Υπηρέτριας, να κατανοήσει τη γυναικεία χειραφέτηση από την πλευρά της εργοδότριας;

Και μετά, είναι η υποταγή κάτι που μαθαίνεται, κάτι στο οποίο τα σώματα εκπαιδεύονται για να τεθούν στην υπηρεσία των (όποιων) άλλων; Και τελικώς πώς παράγεται η ταξική υποτέλεια; Για να απαντήσει σε όλα τα παραπάνω, δίνοντας φωνή σε αυτό που αποκαλείται περιθώριο της ιστορίας, η Ποθητή Χαντζαρούλα, λέκτορας Ιστορικής Ανθρωπολογίας στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας της Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, κατέγραψε τα υλικά από τα οποία είναι φτιαγμένη η υποταγή, αφηγούμενη την ιστορία των οικιακών εργατριών στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα. Επί της ουσίας, η Χαντζαρούλα υποστηρίζει ότι χωρίς τις οικιακές εργάτριες δεν θα μπορούσε να επιβιώσει ο αστικός πολιτισμός.

2

Η συγγραφέας Ποθητή Χαντζαρούλα: «Το πιο δύσκολο ήταν το κομμάτι των προσωπικών συνεντεύξεων, της επεξεργασίας, της προσέγγισης των μαρτυριών. Αν και κατηγορήθηκα ότι γράφω έντονα, παίρνοντας την πλευρά των αφηγούμενων προσώπων – και είναι αλήθεια, γιατί υπάρχει η αξίωση της αποστασιοποίησης του ιστορικού από την ιστορία»… Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

Το επιχείρημα της υποστηρίζεται από πληθώρα στοιχείων για την κοινωνική διάσταση της ντροπής, για τις οικιακές εργάτριες ως κίνδυνο, αλλά και ως θεμέλιο λίθο της αστικής οικογένειας και τάξης στην Ελλάδα, για τις δυναμικές της σχέσης εργοδότριας και οικιακής εργάτριας, η σεξουαλικότητα -από κοντά με τις αφηγήσεις σεξουαλικής βίας- και από πολλά ακόμη ενδιαφέροντα στοιχεία (κοινωνικά, οικονομικά, δημογραφικά), μαζί με 33 προσωπικές αφηγήσεις που περιλαμβάνονται στο διαφωτιστικό Σμιλεύοντας την υποταγή (Εκδόσεις Παπαζήση). Και ενώ σπανίως τέτοιου είδους ακαδημαϊκά έργα καταφέρνουν να επεκταθούν πέρα από το αυστηρό πλαίσιο του αντικειμένου που αναλύουν, το συγκεκριμένο βιβλίο, αν και βασισμένο στη διδακτορική διατριβή, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως μεγεθυντικός φακός ή ακόμη και ως εργαλείο ανάλυσης συμπεριφορών και στο σήμερα.

Η δουλικότητα ως παρακαταθήκη στη συμπεριφορά κάποιων ανθρώπων, η αντιμετώπιση των σεξιστικών αστείων ή των προσβολών με αμηχανία και ντροπή, η “προίκα” που κουβαλάμε, σχεδόν στο DNA μας, περί τιμής και (γυναικείου) καθαρού κούτελου είναι πολλά από τα σημεία του βιβλίου που μπορούν να λειτουργήσουν ως τέτοια, ως εργαλεία ανάλυσης, τόσο της ταξικής μας πορείας, όσο και της κληρονομιάς του φύλου.

Ειδικά από τον 19ο αιώνα και μετά, η οικιακή εργασία είναι σχέση μεταξύ γυναικών, οι γυναίκες θεωρούνται αποκλειστικώς υπεύθυνες για τον ιδιωτικό χώρο και πρόκειται για έναν αιώνα κατά τον οποίο η γυναίκα έξω από το σπίτι, η γυναίκα στην εργασία εκλαμβάνεται ως ανωμαλία.

Ποια ήταν η αφορμή γι’ αυτή την έρευνα; 

Η ιδέα ξεκίνησε από τις μεταπτυχιακές μου σπουδές και από την αγγλική κοινωνική ιστορία. Κυρίως, όμως, από την επιβλέπουσα που είχα τότε, την Carolyn Steedman, και από το βιβλίο της Landscape for a Good Woman. Πρόκειται για την ιστορία της αγγλικής εργατικής τάξης της δεκαετίας του ’50, μέσα από τα μάτια της μητέρας της και χρησιμοποιεί το ψυχαναλυτικό παράδειγμα – δηλαδή, τα συναισθήματα, τον φθόνο, την επιθυμία, κ.λπ- για να ξαναγράψει την ιστορία. Επί της ουσίας, ήταν η πρώτη που χρησιμοποίησε την έννοια της τάξης για να αναλύσει την εμπειρία της οικιακής εργασίας. Αυτή την έννοια την παίρνει από τον Thompson[1], ο οποίος αναλύει την τάξη και το πώς παράγεται η ταξική υποτέλεια μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις. Ουσιαστικά τότε η Steedman είχε ξαναγράψει την ιστορία της εργατικής τάξης του 19ου αιώνα, πηγαίνοντας στις ίδιες περιοχές που είχε δουλέψει ο Thompson, υποστηρίζοντας ότι στην πραγματικότητα η τάξη δεν δημιουργήθηκε από τους εργάτες, τους υφαντές και τους βιοτέχνες των αγγλικών εργατουπόλεων, αλλά μέσα από τις σχέσεις των εργοδοτών και των εργοδοτριών με τις υπηρέτριες.  Αυτή η ιδέα ήταν η αφορμή: ότι η τάξη υπάρχει εκεί που δεν περιμένεις να τη βρεις κι ότι πρόκειται για μια εμπειρία που έχει σφραγίσει τις ζωές μας -της ελληνικής κοινωνίας πια, σ’ όλο τον 20ο αιώνα και τον 21ο. Ακριβώς όπως το λέει ο Μπεζανσόν, «δεν ξέρω αν ο αστικός πολιτισμός μπορεί να επιβιώσει χωρίς τις υπηρέτριες». Αν ρίξουμε μια ματιά σ’ αυτό που συμβαίνει με το μεταναστευτικό εργατικό δυναμικό, πράγματι, φαίνεται ότι η αστική κοινωνία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την οικιακή εργασία, έμμισθη ή μη.

Πόσα από τα βιώματα που έχετε καταγράψει μέσα από μαρτυρίες οικιακών εργατριών έχουν “χαραχτεί” στο συλλογικό ασυνείδητο των επόμενων γενεών γυναικών;

Δύσκολα απαντά κανείς σ’ αυτή την ερώτηση. Κυρίως, διότι διαφέρει ο αγροτικός πληθυσμός, δηλαδή οι γυναίκες από τη Φολέγανδρο που εξετάζω και στην έρευνα, ο τρόπος που βίωσαν τη σεξουαλικότητα, το φύλο τους, τις συζυγικές σχέσεις, το πώς αντιλαμβάνονται τη θέση τους μέσα στην οικογένεια, από τον προσφυγικό πληθυσμό και από τις γυναίκες που μετανάστευσαν στην Αθήνα. Οι άνθρωποι επηρεάζονται, φτιάχνονται μέσα από τις σχέσεις και εν προκειμένω δεν διαμορφώνεται μόνο η οικιακή εργάτρια από τη σχέση με την εργοδότρια της, αλλά και η εργοδότρια. Είναι η εποχή που οι αστές προσπαθούν να δημιουργήσουν μια συλλογική ταυτότητα στο όνομα της γυναικείας σφαίρας συμφερόντων και στο όνομα της γυναικείας ταυτότητας. Το να κυριαρχήσουν στην ιδιωτική σφαίρα ήταν τρόπος για διεκδικήσουν χώρο στη δημόσια. Και αυτή η σχέση ξεπερνά τη γενιά, ξεπερνά την εποχή που οι γυναίκες βιώνουν τις δυναμικές αυτών των σχέσεων και επηρεάζουν και τις επόμενες γενιές. Όμως, συμβαίνει και το εξής: ο τρόπος που εκείνες ερμηνεύουν το παρελθόν, την καταπίεση, την πατριαρχία, τον ρόλο της οικογένειας, γίνεται σε παρόντα χρόνο. Επομένως, ο τρόπος που ερμηνεύουν πια αυτή την πικρία προς τους συζύγους, την καταπίεση που έζησαν είναι επηρεασμένος από τα εγγόνια τους, από τον τρόπο που ζουν οι γυναίκες σήμερα. Τα περιοδικά, η τηλεόραση, ο τρόπος που ζουν τα εγγόνια και τα παιδιά τους, τις βοηθά να κατανοήσουν αυτό που έζησαν τότε με διαφορετικά εργαλεία. Το αποτύπωμα αυτών των κοινωνικών σχέσεων στις επόμενες γενιές υπάρχει, αλλά είναι αμφίδρομο.

scan-113

Στο κεφάλαιο που αναφέρεστε ακριβώς στις σχέσεις “εργοδότριας – οικιακής εργάτριας” περιγράφετε μία σειρά τεχνολογιών της υποταγής: από δοκιμές τιμιότητας και περιορισμούς στο φαγητό, μέχρι μεθόδους αποπροσωποποίησης (απαλοιφής της ατομικής ταυτότητας) και δημιουργίας κοινωνικού στίγματος. Θεωρείτε ότι κάποιος που εκπαιδεύεται στην υπηρεσία των άλλων και ειδικώς μία γυναίκα έχει συνείδηση τόσο αυτού που του συμβαίνει όσο και του ρόλου που παίζει το φύλο του;

Υπάρχει πλήρης συνείδηση. Το υποκείμενο μπορεί να μην αντιστέκεται στις πιο φρικτές μορφές καταπίεσης που βιώνει – που εμπεριέχουν τη σωματική βία, τη σεξουαλική βία, την αποπροσωποποίηση – αλλά, βάσει των μαρτυριών, πρόκειται για τη δική τους εμπειρία και ερμηνεία της ζωής τους. Γι’ αυτό μιλώ και για μία μορφή ταξικής συνείδησης, επομένως και της γνώσης για το πώς παράχθηκε η κοινωνική κατωτερότητα τους.  Το να βιώνεις κάτι, σημαίνει ότι το συνειδητοποιείς. Είναι μια διαδικασία όλο αυτό: δεν σημαίνει ότι υπάρχει εξ αρχής. Και η παραγωγή μας ως ανθρώπων, δεν είναι μονοσήμαντη, αλλά συνδέεται και με το πώς σκεφτόμαστε για τον εαυτό μας. Αυτή η διαδικασία αλλάζει. Μέσα από τις συνεντεύξεις βλέπουμε μια στρωματογραφία του εαυτού αυτών των γυναικών. Το πώς αυτή η εμπειρία ήταν τόσο σημαντική και τραυματική, που ακριβώς η σημασία της είναι τόσο μεγάλη σε ό,τι αφορά στη διαμόρφωση τους, αλλά και στη συνειδητοποίηση του τι συνέβη.

Γιατί επιλέξατε να εστιάσετε στο δίπολο της σχέσης μεταξύ γυναικών (εργοδότριας – οικιακής εργάτριας) αφήνοντας για λίγο στην άκρη την πατριαρχία;

Η πατριαρχία δεν αφορά τους άντρες. Αφορά τις σχέσεις. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η θέση αυτών των γυναικών, η εργασία τους τοποθετείται στον ιδιωτικό χώρο, η σχέση τους πολύ συχνά γίνεται αντιληπτή και ως οικογενειακή. Κάποιες από αυτές τις γυναίκες, ακόμη και από τη νομοθεσία παρουσιάζονται ως ψυχοκόρες. Ειδικά από τον 19ο αιώνα και μετά, η οικιακή εργασία είναι σχέση μεταξύ γυναικών, οι γυναίκες θεωρούνται αποκλειστικώς υπεύθυνες για τον ιδιωτικό χώρο και πρόκειται για έναν αιώνα κατά τον οποίο η γυναίκα έξω από το σπίτι, η γυναίκα στην εργασία εκλαμβάνεται ως ανωμαλία. Επομένως, έχουμε να κάνουμε με απότοκο της νέας μορφής πατριαρχίας του 19ου αιώνα. Εδώ, η πατριαρχία εμφανίζεται μέσα από τα συμβόλαια γάμου. Σε ό,τι αφορά τη σχέση εργοδοτών και εργοδοτριών αυτή δομείται σαν σχέση μεταξύ γυναικών, επειδή η οικιακή εργασία και όλες οι ευθύνες που σχετίζονταν με το νοικοκυριό ήταν έμφυλες.

Στη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο, την τηλεόραση, το θέατρο, η υπηρέτρια, σχεδόν πάντα, παρουσιάζεται ως πρόσωπο φαιδρό και απολύτως αναξιόπιστο, κάποτε και έκνομο. Γιατί;

Αυτού του είδους η αναπαράσταση έχει να κάνει με τον κυρίαρχο λόγο, με τον λόγο της αστικής τάξης. Μέχρι σήμερα ακούγαμε μόνο αυτήν την πλευρά. Το άλλο σκέλος της ιστορίας είχε αποσιωπηθεί. Και μόνο να πούμε τη λέξη υπηρέτρια, ντρεπόμαστε. Υπήρχε μονόλογος. Οι άλλοι μπορούσαν να μιλούν γι’ αυτά τα υποκείμενα, χωρίς αυτά να μπορούν να ανταπαντήσουν. Μπορεί να μιλούσαν, αλλά ποιος τους άκουγε. Αυτές οι αναπαραστάσεις – να παρουσιάζονται, δηλαδή, ως κλέφτρες, ως απειλή για τη συζυγική ενότητα – αυτού του είδους ο στιγματισμός προέρχεται από αυτόν τον δημόσιο λόγο. Το υποκείμενο ξέρει την αντίληψη που έχουν οι άλλοι γι’ αυτό, γνωρίζει αυτές τις αναπαραστάσεις, έχει απόλυτη συνείδηση γι’ αυτό που ονομάζουμε σωματικούς μηχανισμούς της υποταγής. Η ντροπή παράγεται μέσα από τη βίωση αυτών των σχέσεων και τη γνώση των αναπαραστάσεων.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη δυσκολία κατά τη διάρκεια της έρευνας σας και προς υποστήριξη της θέσης σας;

Το πιο δύσκολο ήταν το κομμάτι των προσωπικών συνεντεύξεων, της επεξεργασίας, της προσέγγισης των μαρτυριών. Αν και κατηγορήθηκα ότι γράφω έντονα, παίρνοντας την πλευρά των αφηγούμενων προσώπων – και είναι αλήθεια, γιατί υπάρχει η αξίωση της αποστασιοποίησης του ιστορικού από την ιστορία. Και σ’ αυτό δεν συμφωνώ. Πάντοτε γράφουμε από μία συγκεκριμένη οπτική γωνία – βάσει του φύλου, της τάξης που ανήκουμε, της σεξουαλικότητας μας, των πολιτικών πεποιθήσεων. Το ότι όσο πιο αποστασιοποιημένος είναι ο ιστορικός, τόσο πιο αντικειμενική ιστορία θα γράψει, ανατρέπεται και από τη μέθοδο της προφορικής ιστορίας και από την κοινωνική ανθρωπολογία, που αμφισβητούν αυτή την απόσταση. Σε κάθε περίπτωση, ναι, το πιο δύσκολο κομμάτι ήταν αυτό των προσωπικών ιστοριών.

Πέρα από την ιστορική διαδρομή των οικιακών εργατριών σε χρόνους παράλληλους με την ανάπτυξη των πόλεων, πέρα από τις τεκμηριώσεις του πώς η οικιακή εργασία χρησιμοποιήθηκε ως οργανωτική αρχή των τάξεων, το βιβλίο προσφέρει θεάσεις και στον τρόπο κατασκευής της ντροπής, του φόβου και της βίας ως εργαλείο εργοδοτικού ελέγχου των γυναικών με μοιραίες αναγωγές μέχρι τις μέρες μας. Παρατίθενται δύο σχετικά διαφωτιστικά αποσπάσματα από το βιβλίο.

ΚΕΦ. 13 – “Οι δυναμικές της σχέσης εργοδότριας και οικιακής εργάτριας”

“Αυτοί είχανε σ’ ένα κουτί μέσα σύκα και σταφίδες, εγώ παιδί τώρα, πεινούσα κιόλας και άνοιξα και πήρα, κι αυτοί με θεωρήσανε ότι ήμουν κλέφτρα, ότι τα έκλεψα. Στην ουσία τα έκλεψα, ας το πούμε. Ναι, στην ουσία τα πήρα, δεν το έκανα εσκεμμένα γιατί ήθελα να τα κλέψω, πεινούσα και τα ΄κλεψα, κατάλαβες; Και θυμάμαι με είχε βάλει τιμωρία τότε αυτή, η πρώτη και η τελευταία φορά, δεν το ‘χα ξανακάνει με. Με άφηκε όρθια και στεκόμουνα και μου ‘λεγε “κλεφτράκι” και “κλεφτράκι”. [Ελευθερία], σελ. 438.

“Ξέρεις μια φορά τι έκανε; Είχε το ζάχαρο και δεν έτρωγε ζάχαρη. Μας ενήστευε όλη τη Σαρακοστή, Τετάρτη και Παρασκευή το λάδι. Καρμίρες οι παλιές, οι Παλιοελλαδίτισσες ήταν πάρα πολύ καρμίρισσες. Λοιπόν, έψησα καφέ, να βουτήξω λίγο ψωμάκι να φάω που νήστευα. Μας νήστευε δεν μας έδινε γάλα. Εμένα με κορόιδευε, με έστελνε να πάω μέσα για να ρίξει στο γάλα μου νερό. Να μην είναι σκέτο όπως το άρμεγε από την κατσίκα […] Λοιπόν ψήνω τον καφέ και τον δοκιμάζει και γιατί ήταν γλυκό, μου δίνει μια ανάποδη με τα δαχτυλίδια που φόραγε. Ξεγένναγε πολλές και δεν είχαν να της δώσουνε λεφτά και της δίνανε χρυσαφικά και τα φόραγε. Ήταν τα χέρια της γεμάτα χρυσαφικά […] Δοκίμασε τον καφέ και γιατί ήτανε γλυκός, εσύ τον πίνεις σκέτο χωρίς ζάχαρη, εγώ πώς θα τον πιω πικρό; Έβαλα ζάχαρη, δεν μπορώ να εγώ να τον πιω, μικρό κοριτσάκι πόσο ήμουνα 12-13 χρονώ. Πίνεται ο πικρός καφές; Μου δίνει μια ανάποδη, με παίρνουν τα αίματα. Έτσι με χτύπαγε ανάποδα στο στόμα. Λοιπόν, με χτυπάει, παίρνω δρόμο και φεύγω και πάω στου Μακρυγιάννη, ήταν τα γραφεία, Αμερικανική Περίθαλψη που έλεγε […]. Λοιπόν εκεί πέρα ήταν η Λέσχη του Εργαζόμενου Κοριτσιού που πηγαίνανε και τρώγανε φτηνά […] Αφού ήρθε και με βρήκε εκεί πέρα, μου λέει πάμε σπίτι μας, τα παιδιά μας είναι στον δρόμο. Να πας, της λέω, εγώ παιδιά δεν έχω. Ε, ύστερα ήρθε η πρόεδρος, ήταν κι άλλες κυρίες εκεί. Της λένε, για σταθείτε, κυρία μου, μη τα πιέζετε τόσο, τους σπάτε τα νεύρα, δεν το καταλαβαίνετε ότι είναι παιδιά, της λέει. Έχετε μεγάλες απαιτήσεις από τα παιδιά. Της λέω, βλέπετε το στόμα μου, με δέρνει. Εκείνη μου ‘λεγε πάμε κι εκείνες της λέγανε κάτσε να ηρεμήσει. πού να ηρεμήσω εγώ, εκοπάναγα το τραπέζι με τις γροθιές μου, χτύπαγα τα τραπέζια. Είναι κακούργα, έλεγα, με χτυπάει, με σκοτώνει”. [Ευδοξία], σελ. 448.

ΚΕΦ. 14 – “Δημόσιοι λόγοι για τη σεξουαλικότητα και αφηγήσεις σεξουαλικής βίας των οικιακών εργατριών”

“Λοιπόν τι να σου πρωτοειπώ, όταν άρχισε και σφοντύλιαζε το βυζί και έγινε όσο είναι εκείνο το φλιτζανάκι, γιατί φαινόμουνα. Είχε άντρες και να μη με βλέπουν οι άντρες που είχα εγώ βυζιά, μόνο εκείνη είχε. Ξύλοοο. Ξύλοοο… Εκείνο ακούει και γράφει; [το κασετόφωνο]. Αλλά είχα καθημερινώς ξύλο. Ιδίως όταν πάταγε σερνικός στην πόρτα, έπρεπε να με γδάρει από το ξύλο. Να φανταστείς, επηγαίναμε έξι γυναίκες, εβγήκαμε από το σπίτι και πηγαίναμε στον δρόμο, από ‘δω μέχρι το τρίτο σπίτι, και πέρναγε ένας στον δρόμο και να κοιτάει εμένανε, ξύλοοο, γιατί κοίταγε εμένα. ‘Δεν είδες πώς την κοίταγε;’, έλεγε. Και την Παναγιώτα κοίταγε από τόσες; Αυτή κοίταγε, λέει. Αφού εδώ το μάγουλο μου είχε κρεμάσει μούσκουλο [;] από το ξύλο. Άι στο καλό, είχα αυτή τη ζωή του ξύλου. Με στέλνει σε μια ξαδέλφη της, να της πάω ένα σημείωμα. Δεν ήταν εκεί η ίδια. Λέει, ποιος το ΄φερε, η Ελένη; Όχι. Η Κωνσταντίνα; Όχι. Εκείνη η όμορφη με τις κοτσίδες. Το κακόμοιρο, η όμορφη με τις κοτσίδες. Είχα κάτι κοτσίδες, με σταίνει όρθια και πάλι. Κυρία μου, γιατί μου τα κόβεις; Να ξύλο να. Και μου άφησε έτσι, όπως είναι τούτο το φεσάκι γύρω γύρω και μου το κούρεψε και μου άφησε φούντα κι ήμουνα δεκαοχτώ χρονώ κορίτσι. Να μην περπατάω έτσι, να περπατάω έτσι. Και είχα ζουπιάσει να μη φαίνεται. ‘Ελα που φαινόμουνα […]”. [Παναγιώτα], σελ. 496.

“Μα είδες τι σου ‘πα η κοπέλα αυτή, ο κύριος, αυτή ήτανε μικρή, την ήπιασεν, τώρα τι να ηκάμει η κοπέλα, έπεσε στα κλάματα αυτή, στο τέλος για να μην πέσουν στα δικαστήρια της δώσανε 50.000, πήρε ένα σπιτάκι, δεν ξέρω πολύ τέλος πάντων, την πήρε κάποιο παιδί που ήξερε πώς ήταν η κατάσταση και την πήρε την κοπέλα. Υπήρχανε παλιάνθρωποι, τώρα είναι άλλοι. Αλλά υπήρχε και σέβος. Σου λέω η μητέρα μου που ήτανε τέτοιος άνθρωπος, μου λέει, μόλις ησθάνθηκα το χέρι του του ‘πα φύγε γιατί αύριο το πρωί φεύγω και θα ξυπνήσω την κυρία. Σσς, σώπα, σώπα. Σώπα, λέει εντάξει. Την άλλη μέρα με πιάσανε: Γιατί φεύγεις, Φλώρα; Λέει δεν μπορώ, κλαίει το παιδί και δεν μπορώ. Λέει κρίμα που εγώ θα σε… ήμουνα καλή αλλά δεν μπορώ. Δεν ήθελε ούτε να προδώσει ούτε να πει…” [Εύα], σελ.506

* “Σμιλεύοντας την υποταγή – Οι έμμισθες οικιακές εργάτριες στην Ελλάδα το πρώτο μισό του 20ου αιώνα” – Ποθητή Χαντζαρούλα – Εκδόσεις Παπαζήση (2012)

[1] Thompson, E.P., The Making of the English Working Class, Λονδίνο, Penguin, 1980 (1η Έκδοση, 1963).

Πηγή: lifo

 

Share

Ο έμφυλος διαχωρισμός της εργασίας στα ξενοδοχεία: “αυτές και οι άλλες” όλες τους αθέατες

hotel

Φωτό: Karen Robinson για την Observer

της Βαγγελιώς Σουμέλη

Είναι ακόμα καλοκαίρι. Κάποιες και κάποιοι από εμάς ίσως καταφέρουν να πάνε διακοπές, άλλες και άλλοι πάλι, όχι. Σε μία εποχή ολοκληρωτικής αποδόμησης της έννοιας της εργασίας αποδομείται και κάθε έννοια εργασιακού κεκτημένου, όπως του δικαιώματος σε διακοπές. Το άρθρο που ακολουθεί απευθύνεται σε όλες και όλους αλλά αφιερώνεται στις γυναίκες εργαζόμενες στην ξενοδοχειακή βιομηχανία, τις αθέατες εργάτριες που δίνουν αξία σε μία από τις σημαντικότερες οικονομικά βιομηχανίες παγκοσμίως, χωρίς καμία αναγνώριση. Το άρθρο βασίζεται σε πρόσφατη μελέτη του Ινστιτούτου Εργασίας Κύπρου αναφορικά με το “Χάσμα αμοιβών μεταξύ γυναικών και αντρών στα ξενοδοχεία στην Κύπρο”, της οποίας τα αποτελέσματα αναμένεται να εκδοθούν τον Οκτώβριο του 2016.

 

Ο έμφυλος διαχωρισμός της εργασίας στα ξενοδοχεία: “αυτές και οι άλλες” όλες τους αθέατες

Ο έμφυλος διαχωρισμός της εργασίας στα ξενοδοχεία έχει μία ποσοτική και μία ποιοτική διάσταση.

Η ποσοτική διάσταση αφορά τα υψηλά ποσοστά των γυναικών στον κλάδο της ξενοδοχειακής βιομηχανίας, μία επισήμανση που δεν ισχύει μόνο για τις χώρες της ΕΕ αλλά αντιπροσωπεύει μία παγκόσμια τάση. Οι γυναίκες μάλιστα υπερτερούν αριθμητικά στο σύνολο του τουριστικού τομέα (HORECA/Ξενοδοχεία, Εστιατόρια και Επισιτισμός), ενώ αποκλειστικά στον κλάδο των ξενοδοχείων, σε αρκετές περιπτώσεις, τα ποσοστά  της γυναικείας απασχόλησης είναι σημαντικά υψηλότερα από αυτά των αντρών. Σε χώρες μάλιστα του Ευρωπαϊκού Νότου, η συμμετοχή των γυναικών στα ξενοδοχεία, μπορεί να είναι  υψηλότερη όχι μόνο συγκριτικά με την απασχόληση των αντρών στο συγκεκριμένο κλάδο αλλά και σε σύγκριση με την απασχόληση των γυναικών σε άλλους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας. Στην Κύπρο για παράδειγμα, η συμμετοχή των γυναικών στη μισθωτή απασχόληση των ξενοδοχείων ανερχόταν το 2010 στο 54%, ενώ η αντίστοιχη των αντρών στο 46%.

Η ποιοτική διάσταση αφορά πρωτίστως τις διακρίσεις σε βάρος των γυναικών, συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών εργασίας τους.

Στο πλαίσιο των διαφορετικών θεωρητικών ερμηνειών του μισθολογικού χάσματος με αναφορά στο φύλο, η έννοια της ‘εμφυλοποίησης’ (gendering) εξηγεί μεγάλο μέρος του χάσματος. Παρότι είναι δύσκολο να μιλήσουμε για ένα ενιαίο θεωρητικό πλαίσιο, η  διεθνής βιβλιογραφία αποτελείται από πληθώρα θεωρητικών ερμηνειών και αναλύσεων που λειτουργούν άλλοτε συμπληρωματικά και άλλοτε αντιθετικά[1]. Σε όλες ωστόσο τις αναλύσεις, ακόμη και έμμεσα, προκύπτει ότι το μισθολογικό χάσμα σε βάρος των γυναικών είναι το αποτέλεσμα της άνισης πρόσβασης τους σε θέσεις εργασίας που απολαμβάνουν υψηλό κοινωνικό γόητρο και ταυτόχρονα παρέχουν στις εργαζόμενες καλύτερες συνθήκες εργασίας και όρους αμοιβής, συγκαταλέγοντας τον επαγγελματικό διαχωρισμό και την υποτίμηση της εργασίας των γυναικών μεταξύ των πρωταρχικών παραγόντων για τη διαμόρφωση του χάσματος.

Επαγγελματικός διαχωρισμός και υποτίμηση

Στη βιβλιογραφία ωστόσο δεν είναι ξεκάθαρο ποιος τύπος επαγγελματικού διαχωρισμού επηρεάζει περισσότερο το χάσμα. Σε άλλες για παράδειγμα μελέτες ο επαγγελματικός διαχωρισμός οριζόντιου τύπου (πρόσβαση σε κλάδους και επαγγέλματα) φαίνεται να επηρεάζει περισσότερο το χάσμα αμοιβών σε βάρος των γυναικών, ενώ σε άλλες, το χάσμα φαίνεται να επηρεάζεται περισσότερο από τον κάθετο επαγγελματικό διαχωρισμό (πρόσβαση στην ιεραρχία). Την ίδια στιγμή,  σε πολλές χώρες, ο οριζόντιος επαγγελματικός διαχωρισμός στα ξενοδοχεία θεωρείται πολύ πιο έντονος σε σύγκριση με τον κάθετο επαγγελματικό διαχωρισμό.

Μέσα από την ανασκόπηση σχετικών ερευνών αναφορικά με τον έμφυλο διαχωρισμό της απασχόλησης στον τουρισμό, τόσο από το χώρο των οικονομικών και κοινωνικών επιστημών όσο και των αναλύσεων ανθρωπολογικού χαρακτήρα, συναντούμε θεωρητικές έννοιες προσαρμοσμένες στο μοντέλο των “φαύλων κύκλων του επαγγελματικού διαχωρισμού”. Συγκεκριμένα, οι σχετικές μελέτες αναδεικνύουν μία έμφυλη κουλτούρα της απασχόλησης στον τουρισμό η οποία προωθείται και συντηρείται  μέσω της στρέβλωσης της εικόνας των γυναικών και των κατάλληλων για αυτές ρόλων στην εργασία. Στο πλαίσιο αυτό, η άνιση συγκέντρωση των γυναικών σε συγκεκριμένα επαγγέλματα και θέσεις εργασίας (χαμηλού κύρους, χαμηλής ειδίκευσης, ευέλικτης απασχόλησης κλπ.) δεν γίνεται αντιληπτή ως διάκριση αλλά ως επιλογή των ίδιων των γυναικών σύμφωνα με τις προτεραιότητες τους. Παρότι η συγκεκριμένη άποψη έχει αμφισβητηθεί ως προς την εγκυρότητα της στο πλαίσιο πολλών μελετών και αναλύσεων, δεν παύει να υφίσταται ακόμη και σήμερα (Ιωακείμογλου & Σουμέλη, 2012).

Υπό αυτή την έννοια, ο επαγγελματικός διαχωρισμός αφορά πρωτίστως την  εμπορευματοποίηση των δεξιοτήτων που αναπτύσσουν οι γυναίκες από την εργασία τους στο σπίτι, δεξιότητες που γίνονται αντιληπτές ως ‘θηλυκές’.  Στο βιβλίο του Novarra (1980) με τον χαρακτηριστικό τίτλο Αντρική και γυναικεία εργασία, επισημαίνεται ότι στο βαθμό που τα ξενοδοχεία προσφέρουν ‘ένα σπίτι μακριά από το σπίτι’ παρέχοντας πρωτίστως οικιακές υπηρεσίες φιλοξενίας (ύπνο, φαγητό κλπ.), η εργασία στα ξενοδοχεία ταυτίζεται με τη γυναικεία εργασία.

Ως αποτέλεσμα αυτών των αντιλήψεων, οι γυναίκες απασχολούνται σε ‘λειτουργικές’ κυρίως θέσεις εργασίας όπως καμαριέρες, καθαρίστριες, σερβιτόρες, βοηθοί κουζίνας και ανειδίκευτες μαγείρισσες. Σύμφωνα με σχετική έρευνα του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας (2013), αυτές οι θέσεις εργασίας είναι ωστόσο και οι πιο ευάλωτες, γεγονός που εκτός από τις χαμηλές αμοιβές, το χαμηλό κοινωνικό γόητρο και τις περιορισμένες ευκαιρίες ανέλιξης αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο της εργασιακής εκμετάλλευσης, της βίας, του εργασιακού άγχους και της σεξουαλικής παρενόχλησης.

Εκτός από τις ουσιαστικές διακρίσεις σε σχέση με τον προσδιορισμό των επαγγελμάτων και των ειδικοτήτων που θεωρούνται γυναικεία, στην ελληνική γλώσσα παρατηρείται και ένας έμφυλος λεκτικός ρατσισμός (Γιαννακούρου & Σουμέλη 2003, Παπαδοπούλου 2008). Το επάγγελμα για παράδειγμα της καμαριέρας, όπως και τα άλλα επαγγέλματα που θεωρούνται γυναικεία, διατυπώνεται σε γένος θηλυκό. Είναι εμφανές επομένως ότι τα επαγγέλματα αυτά είναι κατειλημμένα ή προορίζονται αποκλειστικά για γυναίκες, ενώ είναι και αυτά που αμείβονται λιγότερο.

Κοινωνική αναπαραγωγή και οικογενειακές υποχρεώσεις 

Οι φαύλοι κύκλοι του επαγγελματικού διαχωρισμού συνδέονται άμεσα με τον ρόλο/ ρόλους των φύλων στην κοινωνική αναπαραγωγή και ειδικότερα τις οικογενειακές υποχρεώσεις. Όπως παρατηρήθηκε και στο πλαίσιο της ανάλυσης αμοιβών μεταξύ αντρών και γυναικών στον ημικρατικό τομέα της Κύπρου, οι αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στην εργασιακή, την οικονομική και την οικογενειακή ζωή των γυναικών δεν συνοδεύτηκαν από αντίστοιχες ιδεολογικές μεταβολές, με αποτέλεσμα να μην αλλάξει ούτε ο καταμερισμός εργασίας στα νοικοκυριά ούτε και οι πολιτισμικές αντιλήψεις που προσδιορίζουν τις έμφυλες ταυτότητες. Στο πλαίσιο αυτό, παρότι υπάρχουν σαφείς τάσεις βελτίωσης που εν μέρει σχετίζονται και με την πρόοδο που συντελείται σε νομοθετικό επίπεδο, οι γυναίκες συναντούν φραγμό εισόδου σε πολλά επαγγέλματα, αξιοποιούν στο ελάχιστο τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους και έχουν εξαιρετικά λίγες ευκαιρίες ανέλιξης.

Αρκετές από τις εξειδικευμένες αναλύσεις που αναφέρονται αποκλειστικά στο χάσμα αμοιβών στα ξενοδοχεία, εστιάζουν στις επιπτώσεις διαφόρων κοινωνικών και δημογραφικών μεταβλητών, κυρίως της οικογενειακής κατάστασης των εργαζόμενων.  Σύμφωνα με τα αποτελέσματα αυτών των μελετών, τα εμπόδια που συναντούν οι γυναίκες είναι ακόμα μεγαλύτερα στο χώρο των ξενοδοχείων, λόγω της δομής, του τρόπου οργάνωσης και των λειτουργικών χαρακτηριστικών του κλάδου, κυρίως τριών βασικών χαρακτηριστικών της απασχόλησης στα ξενοδοχεία: της εποχικότητας, της γεωγραφικής μετακίνησης και των ωραρίων.

Σε γενικές γραμμές, μέσα από τη βιβλιογραφία, δεν προκύπτουν στοιχεία που να δείχνουν ότι η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας συνοδεύεται από σημαντικές αλλαγές ως προς το σύνολο των ωρών που αφιερώνουν στις οικιακές εργασίες και την ανατροφή των παιδιών. Κατά αυτόν τον τρόπο, οι πραγματικές ώρες εργασίας των γυναικών φτάνουν τις 70-90 ώρες σε εβδομαδιαία βάση. Σε ότι αφορά αποκλειστικά την ύπαρξη παιδιών, σύμφωνα με τα αποτελέσματα διάφορων μελετών, η ύπαρξη παιδιών σε μία οικογένεια επηρεάζει αρνητικά τις αποδοχές των γυναικών, ενώ δεν επηρεάζει καθόλου, ούτε θετικά ούτε αρνητικά τις αποδοχές των ανδρών. Στις ίδιες μελέτες, το βασικό πρότυπο εργαζομένου σε συγκεκριμένα επαγγέλματα και θέσεις εργασίας, όπως αυτό της καμαριέρας, είναι γυναίκες που είναι μητέρες και εργάζονται για να συμπληρώσουν το οικογενειακό εισόδημα. Την ίδια στιγμή ενδιαφέρονται για ωράρια ευέλικτα και κυρίως συμβατά με τις οικογενειακές τους υποχρεώσεις, είτε πρόκειται για τα παιδιά τους είτε πρόκειται για άλλα εξαρτώμενα μέλη της οικογένειας (άτομα με αναπηρίες, ηλικιωμένοι κλπ.). Συχνά, οι γυναίκες αυτές έχουν χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο, η επαγγελματική τους εμπειρία βασίζεται στην ανειδίκευτη εργασία χειρωνακτικής φύσης, ενώ η απασχόλησή τους στα ξενοδοχεία είναι περισσότερο τυχαία επιλογή και όχι μέρος ενός σχεδίου καριέρας.

Σε ότι αφορά αποκλειστικά το φαινόμενο της εποχικότητας και της προσωρινότητας που συνεπάγεται, οι περισσότερες μελέτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι επηρεάζει πρωτίστως τις γυναίκες, τους νέους και τους ανειδίκευτους εργαζόμενους, δημιουργώντας μία κουλτούρα μέσα στην οποία συντηρείται ένας φαύλος κύκλος όπου τα υψηλά ποσοστά προσλήψεων και αποχωρήσεων οδηγούν σε χαμηλούς μισθούς και οι χαμηλοί μισθοί σε υψηλά ποσοστά προσλήψεων και αποχωρήσεων.

Μετανάστευση

Στο πλαίσιο των διαφορετικών θεωρητικών ερμηνειών των έμφυλων μισθολογικών ανισοτήτων, η συνήθης παράλειψη είναι ότι οι εργαζόμενες γυναίκες προσεγγίζονται ως ενιαία και ομοιογενής κατηγορία. Οι εργαζόμενες γυναίκες ωστόσο διαφέρουν σημαντικά τόσο ως προς την κοινωνική τους προέλευση και την οικογενειακή τους κατάσταση όσο και σε σχέση με το ανθρώπινο κεφάλαιο που διαθέτουν[2]. Στο πλαίσιο αυτό, μία χωρισμένη γυναίκα με παιδιά που έχει κατά τα άλλα τα ίδια ατομικά χαρακτηριστικά (ηλικία, εκπαιδευτικό επίπεδο, εθνοτική καταγωγή, προϋπηρεσία κλπ.) με μία παντρεμένη γυναίκα με παιδιά, ενδέχεται να βιώνει μία τελείως διαφορετική εργασιακή πραγματικότητα.

Στο σύστημα έμφυλων σχέσεων, από ποια θέση βιώνει κανείς τις ανισότητες είναι συχνά καθοριστικής σημασίας. Όταν το φύλο διαπλέκεται με άλλες παραμέτρους, οι ανισότητες είτε εντείνονται είτε εξομαλύνονται. Συχνά ωστόσο, η μελέτη της γυναικείας εργασίας τοποθετείται εκτός του ευρύτερου κοινωνικού και πολιτισμικού πλαισίου μέσα στο οποίο εμφανίζεται.

Σε κάθε περίπτωση, τα ξενοδοχεία αποτελούν ένα ετερόκλητο και ποικίλο εργασιακό περιβάλλον που δομείται γύρω από μία σειρά εργασιακών ρόλων οι οποίοι έχουν διαφορετικές προσδοκίες σε σχέση με το φύλο, την εθνοτική καταγωγή, την κοινωνική τάξη και άλλες παραμέτρους. Σε αυτό το περιβάλλον, οι εργαζόμενες γυναίκες δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως μία αδιαφοροποίητη κοινωνική κατηγορία αλλά ως μία ετερογενής κατηγορία με διαφορετικούς στόχους και διαφορετικούς περιορισμούς.

Στη βιβλιογραφία αναφορικά με τον έμφυλο διαχωρισμό της εργασίας στα ξενοδοχεία, η παράμετρος που διαπλέκεται περισσότερο με το φύλο συντελώντας στην περαιτέρω υποτίμηση της γυναικείας εργασίας είναι ο παράγοντας της εθνοτικής καταγωγής. Στο σημείο αυτό θα ήταν χρήσιμο να αναφερθεί ότι μέχρι σχετικά πρόσφατα, η γυναίκα μετανάστρια ήταν σχεδόν αόρατη. Η παράμετρος του φύλου στην κατανόηση του μεταναστευτικού φαινομένου  απουσίαζε από τις σχετικές αναλύσεις εξαιτίας της έμφασης στην αντρική μετανάστευση, όπου οι γυναίκες, όταν ακολουθούσαν, συνόδευαν τους άνδρες (συζύγους, πατεράδες και συντρόφους) που μετακινούνταν για οικονομικούς λόγους. Στο ίδιο πλαίσιο που η κατά φύλο διαίρεση της οικιακής εργασίας, στηρίζεται ακόμη και σήμερα στο οικογενειακό πρότυπο του άνδρα κουβαλητή και της εξαρτημένης συζύγου. Αυτή είναι μία ενδιαφέρουσα επισήμανση αν λάβουμε υπόψη ότι σε πολλές χώρες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων και των χωρών του Ευρωπαϊκού νότου, η σημαντική αύξηση στα ποσοστά γυναικείας απασχόλησης που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων 15 ετών, οφείλεται στην εργασία μεγάλου αριθμού μεταναστριών γυναικών που απασχολούνται στον τομέα της οικιακής οικονομίας.

Σε κάθε περίπτωση, η θέση των μεταναστών καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τις προϋποθέσεις εισόδου και ένταξης στην αγορά εργασίας της χώρας υποδοχής. Στο πλαίσιο αυτό, οι όροι ένταξης όπως τα μειωμένα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα (μόνιμη παραμονή, οικογενειακή επανένωση κλπ.) οδηγούν σε μειωμένα εργασιακά δικαιώματα (χαμηλότερες αμοιβές, ανασφάλιστη εργασία κλπ.). Η παρατήρηση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε χώρες όπως η Κύπρος, όπου το κλειστό μοντέλο μεταναστευτικής πολιτικής που εφαρμόζεται από τις αρχές της δεκαετίας του ‘90 προσφέρει εξαιρετικά περιορισμένες προοπτικές τόσο ως προς την εύρεση εργασίας και το είδος της απασχόλησης όσο και ως προς τις προοπτικές επαγγελματικής ανέλιξης και κοινωνικής ενσωμάτωσης. Στο πλαίσιο αυτό, συντηρείται ένας φαύλος κύκλος όπου οι μετανάστες και οι μετανάστριες εγκλωβίζονται σε θέσεις ανειδίκευτης ή χαμηλής ειδίκευσης εργασίας και αμείβονται χαμηλά.

Η κατηγορία ωστόσο εργαζόμενοι μετανάστες, όπως και η κατηγορία εργαζόμενες γυναίκες δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ενιαία και ομοιογενής. Στα ξενοδοχεία, κυρίως στις μονάδες μεσαίου και μεγάλου μεγέθους, συνυπάρχουν διάφορες ταχύτητες και καθεστώτα μεταναστών (φοιτητές για πρακτική άσκηση, εποχιακοί εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, αδήλωτοι εργαζόμενοι κλπ.) που απολαμβάνουν και διαφορετικά καθεστώτα σε σχέση με τους όρους και τις συνθήκες απασχόλησής τους. Επίσης, το καθεστώς μετανάστευσης λειτουργεί παρόμοια με το φύλο, ως βάση δηλαδή επαγγελματικού διαχωρισμού και διακρίσεων στην  εργασία, μέσα από μία διαδικασία φυσικοποίησης συγκεκριμένων δεξιοτήτων και χαρακτηριστικών που αποδίδονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων καθιστώντας τες πιο κατάλληλες για συγκεκριμένα επαγγέλματα. Αυτού του είδους μάλιστα οι κοινωνικές αναπαραστάσεις είναι αμφίδρομες και ανακατασκευάζονται, υπό συνθήκες, ακόμη και από τα ίδια τα υποκείμενα.

Σε όλες ωστόσο της περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων και των ξενοδοχείων, ανεξάρτητα από το εάν ο επαγγελματικός διαχωρισμός στη βάση της εθνοτικής καταγωγής οδηγεί στην υπερεκπροσώπηση ή την υποεκπροσώπηση μεταναστών από συγκεκριμένες χώρες, οι γυναίκες μετανάστριες πλειοψηφούν αριθμητικά έναντι των αντρών μεταναστών συνεισφέροντας στον έμφυλο επαγγελματικό διαχωρισμό και τις έμφυλες διακρίσεις.

Όπως ωστόσο αναφέρεται και παραπάνω, οι εργαζόμενες γυναίκες δεν είναι ίδιες ούτε ίσες μεταξύ τους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η παρατήρηση της Adkins (1995), σύμφωνα με την οποία οι γυναίκες αφρικανικής καταγωγής υποεκπροσωπούνται στα ξενοδοχεία και γενικότερα στα τουριστικά επαγγέλματα που βασίζονται στο σέρβις διότι δεν μπορούν να αναπαρασταθούν ως σεξουαλικά ελκυστικές στους άντρες πελάτες που είναι στην πλειοψηφία τους λευκοί. Οι ευκαιρίες που έχουν λοιπόν οι γυναίκες να εργαστούν στα ξενοδοχεία περιορίζονται στα είδη εργασίας που αξιολογούνται ως πολιτισμικά κατάλληλα γι’ αυτές.

Η συσχέτιση του φύλου με την εθνοτική καταγωγή τοποθετεί τη συζήτηση του έμφυλου επαγγελματικού διαχωρισμού σε ένα άλλο επίπεδο, όπου η εργασία των γυναικών δεν γίνεται αντιληπτή απλά ως γυναικεία εργασία αλλά ως εργασία συγκεκριμένων γυναικών. Στο μεγαλύτερο μέρος της βιβλιογραφίας, το επάγγελμα της καμαριέρας για παράδειγμα, είναι συνυφασμένο με την εργασία γυναικών μεταναστριών, συγκεκριμένης μάλιστα εθνοτικής καταγωγής (δηλ. ανατολικοευρωπαίες). Σε γενικές γραμμές, η βιβλιογραφία αναδεικνύει τη δημιουργία ενός φαύλου κύκλου όπου το προφίλ των εργαζόμενων γυναικών χαρακτηρίζει το επάγγελμα και το επάγγελμα στιγματίζει το υποκείμενο και την εργασία του (κοινωνικό στίγμα και φυσικό/ σωματικό στίγμα).

Αναφορές/ενδεικτική βιβλιογραφία

Adib, A., Guerrier, Y., 2003. The interlocking of gender with nationality, race, ethnicity and class: the narratives of women in hotel work. Gender, Work and Organisation 10 (4), 413–432.

Adkins, L. (1995) Gendered Work: Sexuality, Family and the Labour Market. Buckingham: Open University Press.

Baum, Th. (2013), International Perspectives on Women and Work in Hotels, Catering and Tourism, ILO Gender Work Papers 1/2013, Sector Working Papers No. 289.

Becker, G. (1957), The Economics of Discrimination, Chicago University Press

Novarra, V. (1980) Men’s Work, Women’s Work. London: Marion Boyars.

Γιαννακούρου, Στ., Σουμέλη, Ε. (2002), Ισότητα των αμοιβών μεταξύ γυναικών και αντρών στις συλλογικές συμβάσεις, ΚΕΘΙ.

Ιωακείμογλου, Η., Σουμέλη, Ε. (2012), Το χάσμα αμοιβών αντρών και γυναικών στον ημικρατικό τομέα της Κύπρου, Ινστιτούτο Εργασίας Κύπρου, Σειρά Μελετών 04.

Παπαδοπούλου, Α. (2008), Ισότητα Γυναικών και Αντρών στις Συλλογικές Συμβάσεις Ερ-γασίας, Παγκύπρια Εργατική Ομοσπονδία.

 

Σημειώσεις

[1] Για μία αναλυτική παρουσίαση των διαφορετικών θεωρητικών ερμηνειών των μισθολογικών ανισοτήτων και των έμφυλων διακρίσεων, ο αναγνώστης/στρια μπορεί να ανατρέξει στο Κεφάλαιο 3 της σχετι-κής έρευνας του ΙΝΕΚ-ΠΕΟ με θέμα Το χάσμα αμοιβών αντρών και γυναικών στον ημικρατικό τομέα της Κύπρου (2012: 93-106).

[2] Το ανθρώπινο κεφάλαιο βρίσκεται στο επίκεντρο της νεοκλασικής προσέγγισης του μισθολογικού χάσματος. Σύμφωνα με τη θεωρία του ανθρώπινου κεφαλαίου, οι ατομικές διαφορές στις αμοιβές οφείλονται στις διαφορές παραγωγικότητας που απορρέουν από τις διαφορές στο ανθρώπινο κεφάλαιο που κατέχουν τα άτομα (Becker, 1957).

 

 

 

Share

«Αγαπητοί επιβάτες…»

λεωφορεια

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί σύντομη ενημερωτική ανακοίνωση των αγωνιζόμενων καθαριστριών της ΟΣΥ που αναρτάται στις στάσεις των λεωφορείων και σε λεωφορεία Αθήνας με τη μορφή μικρών αφισών. Σ’ αυτήν οι καθαρίστριες εξηγούν γιατί δεν έχουν καθαριστεί τα λεωφορεία από τις 6 Μάη και ζητούν τη συμπαράσταση του κοινού

Οι καθαρίστριες των λεωφορείων της Ο.ΣΥ. βρισκόμαστε σε απεργία από τις 6 Μαίου

Αγαπητοί επιβάτες

Τα λεωφορεία της Ο.ΣΥ. έχουν να καθαριστούν από την Παρασκευή 6/5 – κανονικά καθαρίζονται κάθε βράδυ.

Ο λόγος είναι ότι οι καθαρίστριες των λεωφορείων της Ο.ΣΥ. βρισκόμαστε σε απεργία.

Η εταιρία Λινκ Απ που έχει αναλάβει το έργο του καθαρισμού των λεωφορείων της Ο.ΣΥ. και η οποία μας εργοδοτεί μας έχει απλήρωτες εδώ και μήνες. Συγκεκριμένα μας χρωστάει μισθούς 2-4 μηνών (ανάλογα με το αμαξοστάσιο).

Και αυτό συμβαίνει παρόλο που η Λινκ Απ πληρώνεται κανονικά από την Ο.ΣΥ. και παίρνει περίπου 140.000 ευρώ κάθε μήνα.

Στη συντριπτική πλειοψηφία των καθαριστριών η Λινκ Απ δίνει μισθό 450 ευρώ για 6ωρη, νυχτερινή, βαριά και ανθυγιεινή εργασία – ο μισθός που θα έπρεπε να μας δίνει σύμφωνα με το νόμο είναι τουλάχιστον 680 ευρώ. Επιπλέον η Λινκ Απ μας χρωστάει δώρα, επιδόματα, κ.α.

Σε όλα σχεδόν τα αμαξοστάσια μας αναγκάζουν να καθαρίζουμε κάθε βράδυ πολλά περισσότερα λεωφορεία απ’ ότι είναι νόμιμο. Στο αμαξοστάσιο της Ανθούσας για παράδειγμα πολλά βράδια μας αναγκάζουν να καθαρίζουμε 25 λεωφορεία η κάθε μία αντί για 13. Έτσι ούτε τα λεωφορεία καθαρίζονται σωστά και εμείς εξοντωνόμαστε.

Η Λινκ Απ δεν μας δίνει ατομικά μέσα προστασίας (γάντια, μάσκες, ρούχα και παπούτσια εργασίας). Δεν μας δίνει καν σακούλες για τα σκουπίδια. Σε πολλά αμαξοστάσια δίνει 1 μαύρη σακούλα κάθε 6μήνες και μας λέει να την πλένουμε κάθε βράδυ και να την ξαναχρησιμοποιούμε!

Από την αρχή του αγώνας μας αντιμετωπίζουμε απειλές ότι θα απολυθούμε κ.α.

Η Ο.ΣΥ. παρότι γνωρίζει πολύ καλά τι συμβαίνει (πήγαμε στη διοίκηση και κάναμε ενημέρωση και διαμαρτυρία) και παρότι μπορεί και οφείλει να παρέμβει αδιαφορεί πλήρως.

Ζητάμε τη συμπαράσταση όλων των επιβατών.

Διαδώστε τον αγώνα μας.

 

Σωματείο Εργαζομένων σε Καθαρισμούς

Το υπό σύσταση σωματείο των αγωνιζόμενων καθαριστριών των λεωφορείων

 

Πηγή: ξεκίνημα

Share

Ο νεοφιλελευθερισμός έχει κυριαρχήσει στο λεξιλόγιό μας

Lowrys-Going-to-Work-1-008

της Ντορίν Μάσεΰ

Σε μια πρόσφατη έκθεση, είχα μια ενδιαφέρουσα συνομιλία με μια από τις νεότερες εργαζόμενες στην γκαλερί. Καθώς γύρισε την πλάτη της είδα ότι στο πίσω μέρος του t-shirt έγραφε: «Εξυπηρέτηση πελατών». Έμεινα έκπληκτη. Ολόκληρη η συζήτηση φάνηκε να καταρρέει, η εμπειρία μου από αυτή υποβιβάστηκε σε ένα είδος εμπορικής συναλλαγής. Η σχέση μου με την γκαλερί και με αυτό το ελκυστικό άτομο μετατράπηκε σε μια εργαλειακή, αγοραία ανταλλαγή.

Το μήνυμα που υπογραμμίζει αυτή η χρήση του όρου «πελάτης» για τόσα πολλά διαφορετικά είδη ανθρώπινης δραστηριότητας είναι ότι σε σχεδόν όλες τις καθημερινές μας δραστηριότητες ενεργούμε ως καταναλωτές σε μια αγορά –και αυτή η αλήθεια δεν έχει προκύψει τυχαία, αλλά μέσω στρατηγικών των μάνατζερ  και τη ριζική αλλαγή της ονομασίας των θεσμικών πρακτικών.

Η υποχρεωτική άσκηση της «ελεύθερης επιλογής» -ενός προϊόντος, ενός νοσοκομείου, των σχολείων για τα παιδιά κάποιου– γίνεται τότε, ταυτόχρονα, ένα μάθημα για τις κοινωνικές ταυτότητες, επιβεβαιώνοντας κάθε φορά την ταυτότητά μας ως καταναλωτές.

Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο του τρόπου με τον οποίο ο νεοφιλελευθερισμός έχει γίνει μέρος της κοινής λογικής κατανόησης της ζωής. Το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούμε για να μιλήσουμε για την οικονομία είναι στην πραγματικότητα μια πολιτική κατασκευή, όπως έχουν υποστηρίξει ο Stuart Hall, ο Michael Rustin και εγώ στο Soundings manifesto.

Μια άλλη λέξη που ενισχύει τη νεοφιλελεύθερη κοινή λογική είναι η «ανάπτυξη», που επί του παρόντος θεωρείται ο συνολικός σκοπός της οικονομίας μας. Η παραγωγή ανάπτυξης και στη συνέχεια (ίσως) αναδιανομής μέρους αυτής, υπήρξε κοινός στόχος τόσο του νεοφιλελευθερισμού, όσο και της σοσιαλδημοκρατίας. Με μια πιο ωμή διατύπωση, αυτό συνεπάγεται τη δημιουργία συνθηκών ώστε η αγορά να παράγει ανάπτυξη, την αποδοχή ότι  αυτό θα οδηγήσει στην ανισότητα, και, στη συνέχεια, ότι η αναδιανομή ενός μέρους αυτής της ανάπτυξης θα συμβάλει στην αποκατάσταση της ανισότητας που έχει προκύψει από την παραγωγή της.

Ασφαλώς, αυτό δεν έχει σχέση με την αμφισβήτηση των μηχανισμών παραγωγής ανισότητας της ίδιας της αγοράς συναλλάγματος, και επίσης σημαίνει ότι οι κύριες γραμμές πάλης έχουν πολύ συχνά επικεντρωθεί κυρίως στα θέματα αναδιανομής. Επιπλέον, σήμερα ζούμε με τα απομεινάρια από τα περιορισμένα αναδιανεμητικά οφέλη που δημιουργήθηκαν από την εργασία στο πλαίσιο της σοσιαλδημοκρατίας. Παρόλα αυτά, η ανάπτυξη εξακολουθεί να θεωρείται ως απάντηση για τη λύση των προβλημάτων μας.

Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο η τρέχουσα αντίληψή μας για τη δημιουργία πλούτου και η δέσμευσή μας στην ανάπτυξή του, πρέπει να τεθεί σε αμφισβήτηση, έχει να κάνει με την σχέση μας με τον πλανήτη. Η περιβαλλοντική καταστροφή που επέφερε η επιδίωξη ανάπτυξης απειλεί να προκαλέσει μια καταστροφή της οποίας βλέπουμε ήδη τα αποτελέσματα. Και η τρίτη –και ίσως πιο σημαντική– ατέλεια αυτής της προσέγγισης είναι ότι ο αυξανόμενος πλούτος, κυρίως όπως μετράται σήμερα σε σταθερούς νομισματικούς όρους, έχει ελάχιστες πραγματικές συνέπειες για τα αισθήματα των ανθρώπων γύρω από την ευημερία,  από τη στιγμή που υπάρχει μια επάρκεια κάλυψης των βασικών αναγκών, όπως συμβαίνει στη Βρετανία. Στη διαδικασία της επιδίωξης «ανάπτυξης» με αυτούς τους όρους, ως μέσο για την επίτευξη στόχων και επιθυμιών της ζωής των ανθρώπων, οι οικονομίες επιδιώκουν μια χίμαιρα.

Αντί για μια αδιάκοπη αναζήτηση της ανάπτυξης, γιατί να μην μπορούσαμε να θέσουμε στο τέλος το ερώτημα: «τι είναι μια οικονομία;», «τι θέλουμε να παρέχει;».

Οι τρέχουσες φαντασιώσεις μας, προσδίδουν στην αγορά και τις παρεμφερείς μορφές της ένα ειδικό βάρος. Σκεφτόμαστε την «οικονομία» υπό το πρίσμα των φυσικών δυνάμεων, ως κάτι εντός του οποίου έχουμε κατά καιρούς παρέμβει,  και όχι κάτι ως που αφορά μια ολόκληρη ποικιλία κοινωνικών σχέσεων που χρειάζονται κάποιο είδος συντονισμού. Με αυτόν τον τρόπο, η «εργασία», για παράδειγμα, είναι κατανοητή με ένα πολύ περιορισμένο και εργαλειακό τρόπο. Όταν μόνο οι χρηματικές συναλλαγές αναγνωρίζονται ότι ανήκουν στην «οικονομία», το μεγαλύτερο μέρος της απλήρωτης εργασίας –όπως συμβαίνει στις οικογένειες και σε διάφορες τοπικές πραγματικότητες– δεν υπολογίζεται και δεν έχει αξία. Πρέπει να αμφισβητήσουμε  τη γνωστή κατηγοριοποίηση της οικονομίας ως ένα χώρο στον οποίο οι άνθρωποι εισέρχονται, προκειμένου να αναλάβουν απρόθυμα την ανεπιθύμητη και δυσάρεστη «εργασία», ανταλλάσσοντάς την με υλικά αγαθά που μπορούν να χρησιμοποιήσουν για κατανάλωση.

Αυτή είναι μια άποψη που παρερμηνεύει το σημείο στο οποίο η ευχαρίστηση και η ικανοποίηση βρίσκονται στις ανθρώπινες ζωές. Η εργασία είναι συνήθως –και ασφαλώς πρέπει να είναι – μια κεντρική πηγή νοήματος και ικανοποίησης στην ανθρώπινη ύπαρξη. Και έχει –ή θα μπορούσε να έχει– ηθικές και δημιουργικές (ή αισθητικές) αξίες στον πυρήνα της. Μια επανεξέταση της εργασίας θα μπορούσε να μας οδηγήσει να αντιμετωπίσουμε πιο δημιουργικά, τόσο τις κοινωνικές σχέσεις εργασίας, όσο και τον καταμερισμό εργασίας εντός της κοινωνίας  (συμπεριλαμβανομένης της καλύτερης κατανομής της κουραστικής εργασίας, καθώς και των δεξιοτήτων).

Υπάρχουν ένα σωρό άλλα παραδείγματα που σπάνια εξετάζονται σε σχέση με το οικονομικό τους λεξιλόγιο, για παράδειγμα η συγκεντρωμένη δέσμη όρων γύρω από την επένδυση και τις δαπάνες –όροι που κουβαλούν μαζί τους έμμεση ηθική χροιά. Η επένδυση συνεπάγεται μια δράση, ακόμα και μια θυσία, που πραγματοποιείται για ένα καλύτερο μέλλον. Αυτό προκαλεί ένα μελλοντικό θετικό αποτέλεσμα. Από την άλλη πλευρά, η δαπάνη φαίνεται ως κάτι εξωγενές, ένα κόστος, ένα βάρος.

Πάνω απ’ όλα, θα πρέπει να επαναφέρουμε στο οικονομικό λεξιλόγιο την πολιτική διαμάχη και να αμφισβητήσουμε τον ίδιο τον τρόπο που σκεφτόμαστε την οικονομία. Για να φανταστούμε κάτι νέο, πόσο μάλλον να γεννηθεί κάτι νέο, η τρέχουσα οικονομική «κοινή λογική» μας χρειάζεται να τεθεί ριζικά υπό αμφισβήτηση.

Το άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στην Guardian και μπορείτε να το βρείτε εδώ

Πηγή: Red notebook

Μετάφραση: Αιμιλία Κουκούμα

 

Διαβάστε ακόμα

Δαγκώνοντας δηλητηριασμένα μήλα: γυναικεία επιχειρηματικότητα, χειραφέτηση και νεοφιλελευθερισμός

Πώς ο Φεμινισμός υποδουλώθηκε στον καπιταλισμό – και πώς να τον διεκδικήσουμε πίσω

.

Share

Κάλεσμα του Σωματείου Μισθωτών Τεχνικών-Παράρτημα Ηρακλείου σε μαζική παράσταση διαμαρτυρίας

union

Όταν η εργοδοσία νομίζει ότι βρίσκεται πάνω από το νόμο…

Σε παράνομη απόλυση της συναδέλφισσας προχώρησε τελικά η ΠΑΝΘΕΟΝ ΑΚΤΕΕ!

Μαζική παράσταση Παρασκευή 19/2, 09:15 στην επιθεώρηση

16.02.2016

Το θράσος της εν λόγω εργοδοσίας έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο:

  • αφού πρώτα εκβίασαν τη συναδέλφισσα να ρίξει το παιδί για να συνεχίσει να δουλεύει,
  • αφού αποπειράθηκαν να χειροδικήσουν όταν διεκδίκησε δεδουλευμένα,
  • αφού την άφησαν για μήνες απλήρωτη ώστε να την εξαναγκάσουν σε παραίτηση,
  • αφού απείλησαν με μηνύσεις το σωματείο μας και δημοσιογράφους
  • αφού την απείλησαν για τη ζωή της εάν προχωρούσε σε καταγγελία στο ΙΚΑ,
  • αφού την απείλησαν ότι θα μπορούσαν να τη διασύρουν τόσο ώστε να μη βρει ποτέ ξανά δουλειά

τώρα που έληξαν οι άδειες (μητρότητας κλπ) και η συναδέλφισσα επέστρεψε στην εργασία της ως όφειλε με βάση την αορίστου χρόνου σύμβαση της, με περίσσιο θράσος της είπαν «πέρνα έξω». Την απέλυσαν παράνομα γράφοντας στα παλαιότερα των υποδημάτων τους την 18μηνη προστασία μητρότητας από το νόμο (απαγόρευση απόλυσης).

Πέρσι η εργοδοσία ηττήθηκε: παρά την αρχική άρνηση της, εν τέλει παραδέχτηκε και κατέβαλε όλα τα δεδουλευμένα και παραχώρησε τις άδειες που νόμιμα δικαιούταν η συνάδελφος. Φέτος, και παρά τη συλλογική κατακραυγή εναντίον της σε πανελλαδικό επίπεδο, η εργοδοσία εξακολουθεί προκλητικά να παρανομεί. Δεν μερίμνησε ποτέ για την αποκατάσταση της ασφαλιστικής εικόνας της συναδέλφισσας στο ΙΚΑ, χρωστάει ξανά δεδουλευμένα και έφτασε στο σημείο να προβεί σε παράνομη απόλυσή της.

Το Παράρτημα Ηρακλείου του Σωματείου Μισθωτών Τεχνικών καταγγέλλει για πολλοστή φορά την κατασκευαστική εταιρεία ΠΑΝΘΕΟΝ ΑΚΤΕΕ για την προκλητικότατη και αδίστακτη στάση της. Δηλώνουμε κατηγορηματικά ότι δεν πρόκειται να σταματήσουμε τον αγώνα μέχρι την πλήρη ηθική αποκατάσταση της συναδέλφισσας.

Στηρίζουμε αταλάντευτα κάθε συνάδελφο που διεκδικεί τη βελτίωση των όρων και συνθηκών εργασίας του, που αμφισβητεί την εργοδοτική τρομοκρατία, που υπερασπίζεται τα δικαιώματά του. Η εργοδοσία φροντίζει με κάθε ευκαιρία να δώσει το μήνυμα «Μην αγωνίζεστε, μην απαιτείτε, μην οργανώνεστε συλλογικά» γιατί η απόλυση και η χειροτέρευση των εργασιακών όρων περιμένουν στη γωνία όσους τολμούν να «σηκώσουν κεφάλι». Από τις πιο ακραίες μορφές εργοδοτικής αυθαιρεσίας, οι συνεχείς επιθέσεις σε γυναίκες, εργαζόμενες μητέρες και εγκύους.

Δηλώνουμε σε όλους τους τόνους ότι ούτε ο εμπαιγμός, ούτε οι απειλές καμίας εργοδοσίας πρόκειται να γίνουν ανεκτά. Καμιά αυθαιρεσία δεν θα μείνει αναπάντητη.  Στέλνουμε μήνυμα σε κάθε αφεντικό που νομίζει ότι μπορεί να αυθαιρετεί σε βάρος των εργαζομένων ότι θα μας βρίσκουν μπροστά τους. Σε ανυποχώρητους, μαχητικούς αγώνες για την αξιοπρέπεια στη ζωή και τη δουλειά.

Διεκδικούμε υπογραφή συλλογικών συμβάσεων εργασίας με αυξήσεις σε σχέση με το 2009, μείωση των ωρών εργασίας, κανονικές προσλήψεις – κατάργηση του άθλιου καθεστώτος του Δελτίου παροχής υπηρεσιών και του σκλαβοπάζαρου των ΕΣΠΑ, μόνιμη και σταθερή δουλειά για όλους, συνδικαλιστικές ελευθερίες στους χώρους δουλειάς. Απαιτούμε πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα για όλους! Αποκλειστικά δημόσια, καθολική και υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση.

Καλούμε συναδέλφους, εργατικά σωματεία, συλλογικότητες, εργαζόμενους και ανέργους να δείξουν έμπρακτα την αλληλεγγύη τους στη

ΜΑΖΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

έξω από την επιθεώρηση εργασίας στο Ηράκλειο (πίσω από το ναό του αγίου Μηνά) μέρα Παρασκευή 19/2 και ώρα 09:15

  • για να δοθεί μια μαζική απάντηση απέναντι στην ασυδοσία των εργοδοτών της ΠΑΝΘΕΟΝ ΑΚΤΕΕ
  • για να δοθεί ένα ηχηρό μήνυμα σε κάθε εργοδότη που αυθαιρετεί
  • για να σπάσει το κλίμα του φόβου που προσπαθούν να επιβάλλουν στους χώρους δουλειάς

ΓΙΑΤΙ Η ΝΙΚΗ ΕΝΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥ ΕΙΝΑΙ ΝΙΚΗ ΟΛΩΝ ΜΑΣ

ΓΙΑΤΙ Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΚΑΙ Η ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΛΠΙΔΑ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΜΑΣ!

Στον αγώνα που δίνουμε μας έχουν στηρίξει τα παρακάτω σωματεία/ ενώσεις/ συλλογικότητες:

  1. -Πανελλαδικό Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών
  2. -ΕΛΜΕ Ηρακλείου
  3. -Σύλλογος Δασκάλων «Δομήνικος Θεοτοκόπουλος»
  4. -Σωματείο Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Ηρακλείου «Γαλάτεια Καζαντζάκη»
  5. -Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων Κρήτης
  6. -Σωματείο Εργαζομένων ΠαΓΝΗ (Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου)
  7. -Σύλλογος Μεταπτυχιακών Φοιτητών Σχολής Επιστημών Υγείας
  8. -Εργαζόμενοι στην ΕΡΑ Ηρακλείου
  9. -ΕΜΔΥΔΑΣ Ανατολικής Κρήτης
  10. -Εργατικό Κέντρο Ηρακλείου
  11. -Σύλλογος Εργαζομένων ΕΛΚΕΘΕ
  12. -Σύλλογος Εργαζομένων στα Φροντιστήρια Καθηγητών (από Αθήνα)
  13. -Σωματείο Υπαλλήλων Βιβλίου Χάρτου Αττικής
  14. -Ένωση Υπαλλήλων ΟΑΕΔ Κρήτης
  15. -Πανελλαδική Ομοσπονδία Εργατοϋπαλληλων Εμφιαλωμένων Ποτών
  16. -Φύλο Συκής, συλλογικότητα για τα γυναικεία δικαιώματα
  17. -Οργάνωση Γυναικών Ελλάδας-Ομάδες γυναικών Ηρακλείου
  18. Σωματείο Προσωπικού Η.ΔΙ.ΚΑ. Α.Ε
  19. -Πανελλήνιος Σύλλογος Εργαζομένων ΜΟΔ ΑΕ
  20. -Σύλλογος Εργαζομένων στην ΕΘΝΟDATA
  21. -ΕΜΔΥΔΑΣ Αττικής
  22. -Ομοσπονδία Εργαζομένων Φαρμακευτικών και συναφών Επαγγελμάτων Ελλάδας
  23. -Σωματείο Εργαζομένων Δήμου Νίκαιας-ΑΓ.Ι.Ρέντη
  24. -Γενικό Συμβούλιο ΠΟΕ-ΟΤΑ
  25. -Ένωση Συλλόγων Γονέων Σχολείων Αγίας Παρασκευής
  26. -Σύλλογος Εργαζομένων Παμμακαρίστου (Ίδρυμα για το παιδί η «Παμμακάριστος»)
  27. -Σύλλογος Εργαζομένων Τράπεζας Αγροτικής Πειραιώς
  28. -Σύλλογος Ιατρικών Επισκεπτών Ελλάδος ΣΙΕΕ-ΦΣΕΚ
  29. -Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών Μακεδονίας
  30. -Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενέργειας
  31. -Εργατικό Κέντρο Αθηνών
  32. -Σύλλογος Εργαζομένων Δήμου Ηρακλείου Αττικής
  33. -Σύλλογος Εργαζομένων Νοσοκομείου Ο Άγιος Σάββας
  34. -Σωματείο Εργαζομένων Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας
  35. -AMAK (Αυτόνομοι Μηχανικοί Ανατολικής Κρήτης)
  36. -Επιτροπή Αγώνα για τη λαϊκή αξιοποίηση της πρώην Αμερικάνικης Βάσης Γουρνών
  37. -Aναρχική συλλογικότητα Οκτάνα, από την Κατάληψη Ευαγγελισμού
  38. -Πανελλήνιο Σωματείο Εργαζομένων ΤΙΜ (WIND)
  39. -Σύλλογος Φοιτητών Βιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης
  40. -Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Δράμας
  41. -Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης Εργαζομένων-Ανέργων-Επισφαλών Ηρακλείου

 

Διαβάστε ακόμα

Νίκη για την έγκυο μηχανικό και το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών απέναντι στην εργοδοσία

Ψήφισμα αλληλεγγύης σε έγκυο εργαζόμενη απέναντι στην εργοδοτική τρομοκρατία

Share

Σύγχρονα σκλαβοπάζαρα στις χώρες της Δύσης

human-trafficking1

Σκλαβοπάζαρα ανθρώπων, traffiking Εκτιμάται ότι 27 εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο βρίσκονται σε κατάσταση δουλείας: γυναίκες που πέφτουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, παιδιά που εξωθούνται στην επαιτεία και άνδρες που εργάζονται σε συνθήκες γαλέρας | THE ATTENDANTS

της Διαλεκτής Αγγελή

Μια αγορά όπου αντί για προϊόντα προσφέρονται ανθρώπινες ψυχές. Ενα σύγχρονο σκλαβοπάζαρο που συνθλίβει ζωές και τσακίζει κορμιά.

Η διακίνηση και εμπορία ανθρώπων, αυτή η μάστιγα που διοχετεύει σύγχρονους σκλάβους στις εύπορες αγορές της Δύσης ως καταναλωτικά προϊόντα, αποτελεί ένα από τα τρία πιο κερδοφόρα οργανωμένα εγκλήματα σε παγκόσμιο επίπεδο, μαζί με την εμπορία όπλων και ναρκωτικών, αποφέροντας περίπου 25,7 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.

Τι είναι το τράφικινγκ

Με τον όρο «εμπορία ανθρώπων» εννοούμε το κύκλωμα του οργανωμένου εγκλήματος κυρίαρχη αιτία του οποίου είναι η ζήτηση.

Πρόκειται δηλαδή για μια αλυσίδα που αποτελείται από τον διακινητή, το θύμα και τον πελάτη.

«Δεν πρέπει να συγχέουμε την έννοια του τράφικινγκ με την περίπτωση των προσφύγων και των μεταναστών. Σκοπός του τράφικινγκ είναι η οικονομική εκμετάλλευση των θυμάτων με οποιονδήποτε τρόπο» δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο εθνικός εισηγητής για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων, Ηρακλής Μοσκώφ.

«Υπάρχει μια σκοτεινή πλευρά που άπτεται της σεξουαλικής εκμετάλλευσης, της επαιτείας, που εντοπίζεται κυρίως στα παιδιά και τους ανάπηρους, της εργασιακής εκμετάλλευσης στα όρια της δουλείας, της εξώθησης των θυμάτων στο μικροέγκλημα και της εμπορίας οργάνων».

Η πλειονότητα των θυμάτων υπόκειται σε σεξουαλική εκμετάλλευση.

«Στην Ελλάδα υπάρχει η κυρίαρχη άποψη ότι στην πορνεία μπαίνει κάποιος με τη θέλησή του. Υπάρχουν γυναίκες που πουλιούνται και κακοποιούνται για 5 ή 10 ευρώ! Εδώ τίθεται το πολύ σημαντικό ζήτημα κατά πόσο η γυναικεία ή η ανδρική επιθυμία και αξιοπρέπεια αποτελεί παρεχόμενη υπηρεσία και εμπόρευμα» μας λέει ο Ηρ. Μοσκώφ.

»Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν χώρες που έχουν υιοθετήσει το σκανδιναβικό μοντέλο, όπως πρόσφατα έκανε η Ιρλανδία και η Γαλλία, προσπάθεια που στηρίζει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε πολλές χώρες ισχύει το γερμανο-ολλανδικό μοντέλο, δηλαδή «εργάτες του σεξ με ασφάλιση και εργασιακά δικαιώματα».

Το σκανδιναβικό μοντέλο δεν δέχεται ότι το γυναικείο ή το ανδρικό σώμα αποτελεί εμπόρευμα, καθώς το άτομο δεν βρίσκεται σε συνθήκες ελευθερίας. Γι’ αυτόν τον λόγο προβλέπει την ποινική δίωξη της πελατείας που γνωρίζει ότι οι υπηρεσίες που εισπράττει προέρχονται από θύματα εκμετάλλευσης.

«Στην Ελλάδα έχουμε μια ερμαφρόδιτη κατάσταση όπου η πορνεία προσεγγίζεται κυρίως από υγειονομική άποψη. Η κοινωνία κάνει τα στραβά μάτια και δεν αναλαμβάνει τις ευθύνες της. Υπάρχει άλλωστε και η φράση που λέει ότι η πορνεία είναι το αρχαιότερο επάγγελμα. Κατά τη γνώμη μου, το αρχαιότερο επάγγελμα είναι ο κλέφτης, και κυρίως ο κλέφτης ανθρώπων, αυτός που εκμεταλλεύεται την υπεραξία του σώματος και της αξιοπρέπειας ενός άλλου ατόμου», υποστηρίζει ο Ηρ. Μοσκώφ.

Εκτιμάται ότι 27 εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο βρίσκονται σε κατάσταση δουλείας. Γυναίκες που πέφτουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, παιδιά που εξωθούνται στην επαιτεία και άνδρες που εργάζονται σε συνθήκες γαλέρας.

Είναι εξαιρετικά δύσκολο να προσδιοριστεί αξιόπιστα το μέγεθος της εμπορίας ανθρώπων, ωστόσο αρμόδιοι φορείς εκτιμούν ότι ανά έτος διακινούνται:

  • Περίπου 2,45 εκατομμύριαάνθρωποι, εκτωνοποίωντο 1,2 εκατ. είναιπαιδιά (ΓραφείοΝαρκωτικώνκαιΕγκλήματοςτωνΗνωμένωνΕθνών & UNICEF)
  • Περίπου 800.000 άτομα στα διεθνή σύνορα, με πολύ περισσότερα θύματα εμπορίας στο εσωτερικό των χωρών (Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης)
  • ΠολλέςεκατοντάδεςχιλιάδεςάνθρωποιεντόςΕυρωπαϊκήςΕνωσης, κυρίωςγυναίκεςκαιπαιδιά (EUROPOL).

Το συγκλονιστικό είναι ότι μόλις το 1%-2% των θυμάτων διασώζεται και µόνο ένας στους 100.000 Ευρωπαίους που ασχολούνται µε τη διακίνηση ανθρώπων καταδικάζεται.

Πιο συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά τη σεξουαλική εκμετάλλευση, υπάρχουν 1,39 εκατομμύρια θύματα σε παγκόσμιο επίπεδο. Πάνω από το 25% διακινείται από τη Νότια και την Ανατολική Ευρώπη, με το 90% αυτών να διοχετεύεται προς διάφορα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Στην Ελλάδα, η οποία αποτελεί τόσο χώρα προορισμού όσο και διέλευσης, τα στατιστικά στοιχεία είναι πολύ περιορισμένα. Αυτό συμβαίνει γιατί το έγκλημα της εμπορίας και της εκμετάλλευσης είναι αθέατο και εξαιρετικά δύσκολο να στοιχειοθετηθεί, παρά το γεγονός ότι υπάρχει μεγάλη και ενεργός εγχώρια αγορά.

Στη χώρα μας, το 2014 καταγράφηκαν 36 υποθέσεις εμπορίας ανθρώπων, ενώ άλλες 13 καταγράφηκαν το α΄ τετράμηνο του τρέχοντος έτους.

Σύμφωνα μάλιστα με εκτιμήσεις οργανισμών που ασχολούνται με το ζήτημα, περίπου 20.000 γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων και 1.000 κοριτσιών ηλικίας 13-15 ετών, παραμένουν στην ελληνική βιομηχανία του σεξ.

Επιπλέον, σε ό,τι αφορά τα ανήλικα θύματα, καταγράφηκαν 7 θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, ένα θύμα εργασιακής εκμετάλλευσης και έξι περιπτώσεις επαιτείας το 2014, ενώ το α΄ τετράμηνο του 2015 έχουν καταγραφεί δώδεκα ανήλικα θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης. «Η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από την εικόνα που παρουσιάζουν οι αριθμοί. Μιλάμε για χιλιάδες ανθρώπους» λέει ο κ. Μοσκώφ.

Αναλυτικά, μπορεί κανείς να βρει τα στατιστικά δεδομένα στην επίσημη ιστοσελίδα της Αστυνομίας: http://goo.gl/w6XJHs

Πρόληψη και αντιμετώπιση

Προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, ο εθνικός εισηγητής για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων υποστηρίζει ότι πέραν της δίωξης των διακινητών και των πελατών χρειάζεται τόσο η πρόληψη όσο και η προστασία του θύματος:

«Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα ευρύ μέτωπο. Xρειάζεται συνεργασία με την Αστυνομία, τους δικαστές και τους εισαγγελείς για την απονομή δικαιοσύνης, με φορείς όπως η υπηρεσία πρώτης υποδοχής και η υπηρεσία ασύλου, αλλά και με τον ιδιωτικό τομέα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το εργασιακό τράφικινγκ σε σχέση με τις τροφοδοτικές αλυσίδες των εταιρειών. Ειδικά στον ιδιωτικό τομέα, είναι αναγκαίο να καλλιεργηθεί μια κουλτούρα μηδενικής ανοχής σε τέτοια ζητήματα από τους ίδιους τους καταναλωτές».

Ωστόσο, το πλέον θεμελιώδες είναι ο περιορισμός της ζήτησης, στόχος που θα επιτευχθεί μόνο με την εκπαίδευση των συναρμόδιων/συνεργαζόμενων φορέων, αλλά και την ευαισθητοποίηση του κοινού και κυρίως της νεολαίας:

«Είναι απαραίτητο να μπορέσουμε να έχουμε πρόσβαση στα σχολεία, εκεί που γεννιούνται οι συνειδήσεις, προκειμένου να διδάξουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα στα παιδιά. Να διδάξουμε το αυτονόητο: ότι δηλαδή δεν αγοράζεις τον διπλανό σου και ότι δεν μπορείς να στέκεσαι απαθής τη στιγμή που γύρω σου πουλιούνται άνθρωποι. Πρέπει επιτέλους να αλλάξει το -αυτονόητο για πολλούς Ελληνες- αφήγημα «με Ρωσίδα στο κρεβάτι και με Αλβανό εργάτη»», μας λέει ο Ηρ. Μοσκώφ.

Break the Chain Festival

Στο πλαίσιο της Πανευρωπαϊκής Ημέρας κατά της Εμπορίας Ανθρώπων, διοργανώνεται το διήμερο πολυσυλλεκτικό φεστιβάλ Break the Chain στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων.

Στις 24-25 Οκτωβρίου το κοινό θα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει θεατρικές και χορευτικές παραστάσεις, συναυλίες, εικαστικές και φωτογραφικές εκθέσεις, ομιλίες και εργαστήρια με θέμα την εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον άνθρωπο.

Μέσω της τέχνης επιχειρείται μια βιωματική προσέγγιση με σκοπό να φωτιστεί το ζήτημα της ανθρώπινης εμπορίας από διαφορετικές πτυχές.

Για περισσότερες πληροφορίες:

http://www.breakthechain.gr/

http://www.facebook.com/breakthechain.gr

http://www.facebook.com/Greek-National-Rapporteur-on-Trafficking-in-Huma… 

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

 

 

Share

Επισφαλής Εργασία: Μια Φεμινιστική Οπτική

policia_acordona_Congreso_protesta_indignados

της Σίλβια Φεντερίτσι

H επισφαλής εργασία είναι μία θεωρητική έννοια που έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο κινηματικών συζητήσεων σχετικά με την καπιταλιστική αναδιοργάνωση της εργασίας στη σημερινή παγκόσμια οικονομία. Η Σίλβια Φεντερίτσι αναλύει τις προοπτικές και τα όρια αυτής της έννοιας ως αναλυτικό εργαλείο. Υποστηρίζει ότι η αναπαραγωγική εργασία είναι μια κρυφή ήπειρος εργασίας και αγώνα, την οποία το κίνημα πρέπει να αναγνωρίσει πολιτικά, αν θέλει να απαντήσει στα βασικά ερωτήματα που αντιμετωπίζουμε όταν οργανώνουμε μια εναλλακτική πρόταση στην καπιταλιστική κοινωνία. Πώς αγωνιζόμαστε για την αναπαραγωγική εργασία χωρίς να καταστρέφουμε τους εαυτούς μας  και τις κοινότητές μας; Πώς δημιουργούμε ένα αυτο-αναπαραγώμενο κίνημα; Πως ξεπερνούμε τις έμφυλες, φυλετικές και ηλικιακές ιεραρχίες που έχουν χτιστεί στην έμμισθη εργασία;

Αυτή η διάλεξη έλαβε χώρα στις 28 Οκτωβρίου του 2006 στο  BluestockingsRadicalBookstore στην Νέα Υόρκη, ως μέρος μίας σειράς διαλέξεων με τίτλο Αυτό είναι για Πάντα: Από την Ερώτηση στην Άρνηση.

Απόψε θα παρουσιάσω μια κριτική της θεωρίας της επισφαλούς εργασίας που έχει αναπτυχθεί από Ιταλούς αυτόνομους μαρξιστές, με ιδιαίτερες αναφορές στη δουλειά των Αντόνιο Νέγκρι, Πάολο Βίρνο και Μάικλ Χαρντ. Την αποκαλώ θεωρία, επειδή οι απόψεις που ο Νέγκρι και άλλοι έχουν διατυπώσει, πάνε πέρα από την περιγραφή των αλλαγών στην οργάνωση της εργασίας κατά τις δεκαετίας 1980 και 1990 στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης. Αλλαγές όπως η “επισφαλειοποίηση της εργασίας”, το γεγονός ότι οι εργασιακές σχέσεις γίνονται περισσότερο ασυνεχείς, η εισαγωγή του “ευέλικτου ωραρίου” και ο αυξανόμενος κατακερματισμός της εργασιακής εμπειρίας. Η άποψη αυτών των θεωρητικών για την επισφαλή εργασία είναι ενδεικτική μιας ολόκληρης αντίληψης για το τι είναι καπιταλισμός και ποια είναι η φύση του αγώνα σήμερα. Είναι σημαντικό να επισημάνουμε ότι αυτά δεν είναι απλά οι ιδέες λίγων διανοούμενων, αλλά θεωρίες που έχουν κυκλοφορήσει ευρέως στο ιταλικό κίνημα για αρκετά χρόνια και έχουν πρόσφατα αρχίσει να επηρεάζουν και τις ΗΠΑ· με αυτή την έννοια έχουν γίνει ακόμα πιο σημαντικές για εμάς.

Ιστορία και Προέλευση της Θεωρίας Επισφαλούς και Άυλης Εργασίας

H πρώτη μου θέση είναι ότι οπωσδήποτε το θέμα της επισφαλούς εργασίας πρέπει να είναι στην ατζέντα μας. Όχι μόνο η σχέση μας με την μισθωτή εργασία έχει γίνει πιο ασυνεχής, αλλά επιπλέον, μια συζήτηση για την επισφαλή εργασία είναι κρίσιμη ώστε να κατανοήσουμε πως μπορούμε να προχωρήσουμε πέρα από τον καπιταλισμό. Οι θεωρίες που συζητάω εδώ αποτυπώνουν σημαντικές όψεις των εξελίξεων που έχουν πραγματοποιηθεί στην οργάνωση της εργασίας, αλλά παράλληλα μας γυρίζουν πίσω σε μια ανδροκεντρική αντίληψη της εργασίας και των κοινωνικών αγώνων. Θα αναφερθώ στα στοιχεία αυτά της θεωρίας που είναι πιο σχετικά με την κριτική μου.

Μια σημαντική υπόθεση στην θεωρία των Ιταλών αυτόνομων μαρξιστών για την επισφαλή εργασία είναι ότι η επισφαλειοποίηση της εργασίας, από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 έως σήμερα, αποτέλεσε την καπιταλιστική απάντηση στην ταξική πάλη της δεκαετίας του 1960, μια πάλη που επικεντρώθηκε στην άρνηση της εργασίας, όπως είχε εκφραστεί από το σλόγκαν “περισσότερα λεφτά -λιγότερη δουλειά”. Ήταν η απάντηση σε μια σειρά αγώνων που είχε αμφισβητήσει τον καπιταλιστικό έλεγχο στην εργασία, με την έννοια ότι έκανε πραγματικότητα την απόρριψη της καπιταλιστικής εργασιακής πειθαρχίας, την απόρριψη μιας ζωής οργανωμένης με βάση τις ανάγκες της καπιταλιστικής παραγωγής, μίας ζωής που περνούσε στο εργοστάσιο ή στο γραφείο.

Ένα άλλο κεντρικό θέμα είναι ότι η επισφαλειοποίηση της εργασίας έχει ρίζες και σε μια άλλη μετάβαση, η οποία οφείλεται στην αναδιάρθρωση της παραγωγής που ξεκίνησε από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Πρόκειται για τη μετάβαση από τη βιομηχανική εργασία, σε αυτό που οι Νέγκρι και Βίρνο ονομάζουν “άυλη εργασία”. Ο Νέγκρι και άλλοι έχουν επιχειρηματολογήσει ότι η αναδιάρθρωση της εργασίας το ‘80 και το ’90, ως απάντηση στους αγώνες του ’60, έθεσε σε κίνηση μια διαδικασία κατά την οποία η βιομηχανική εργασία αντικαθίσταται από ένα άλλο είδος εργασίας, όπως η βιομηχανική εργασία είχε αντικαταστήσει την αγροτική εργασία. Οι θεωρητικοί ονομάζουν αυτό το  νέο είδος εργασίας “άυλη εργασία” επειδή, όπως υποστηρίζουν, με τον υπολογιστή και την επανάσταση της πληροφορικής η κυρίαρχη μορφή εργασίας άλλαξε. Ως τάση, η κυρίαρχη μορφή εργασίας στον σύγχρονο καπιταλισμό δεν παράγει φυσικά αντικείμενα, αλλά πληροφορίες, ιδέες, καταστάσεις, σχέσεις.

Με άλλα λόγια, η βιομηχανική εργασία -που ήταν ηγεμονική κατά την προηγούμενη φάση της καπιταλιστικής ανάπτυξης- χάνει τώρα πια τη σημασία της: δεν είναι η μηχανή της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Στη θέση της βρίσκουμε την “άυλη εργασία”, που είναι στην ουσία πολιτιστική, γνωσιακή εργασία και πληροφοριακή εργασία.

Οι Ιταλοί αυτόνομοι μαρξιστές πιστεύουν ότι η επισφαλειοποίηση της εργασίας και η εμφάνιση της άυλης εργασίας εκπληρώνει την πρόβλεψη που έκανε ο Μαρξ στο Grundrisse, σε ένα διάσημο απόσπασμα για τις μηχανές. Σε αυτή την ενότητα ο Μαρξ διατυπώνει την άποψη ότι με την ανάπτυξη του καπιταλισμού, η καπιταλιστική παραγωγή θα βασίζεται  όλο και λιγότερο στο εργατικό δυναμικό και όλο και περισσότερο στην επιστήμη, τη γνώσης και τη τεχνολογία ως κινητήριες δυνάμεις της συσσώρευσης Οι Βίρνο και Νέγκρι βλέπουν τη μετατόπιση προς την επισφαλή εργασία ως πραγματοποίηση αυτής της πρόβλεψης.  Συνεπώς, η σημασία της γνωσιακής εργασίας και της πληροφοριακής εργασίας σήμερα, έγκειται στο γεγονός ότι αποτελούν μέρος μιας ιστορικής τάσης του καπιταλισμού προς μείωση της εργασίας.

Η επισφάλεια της εργασίας είναι ενσωματωμένη στις νέες αυτές μορφές παραγωγής. Η μετάβαση στην άυλη εργασία προκαλεί την επισφαλειοποίηση των εργασιακών σχέσεων, επειδή η δομή της είναι διαφορετική από αυτή της βιομηχανικής, σωματικής εργασίας. Η γνωσιακή και πληροφοριακή εργασία βασίζονται λιγότερο στην συνεχόμενη φυσική παρουσία του εργαζόμενου σε αυτό που ήταν παραδοσιακά ο χώρος εργασίας. Οι ρυθμοί της άυλης εργασίας είναι πιο διακεκομμένοι, ρευστοί και ασυνεχείς.

Συνολικά, η ανάπτυξη της επισφαλούς εργασίας και η μετατόπιση στην άυλη εργασία δεν είναι για τον Νέγκρι και για άλλους αυτόνομους μαρξιστές ένα εντελώς αρνητικό φαινόμενο. Αντίθετα, το βλέπουν ως απάντηση στους ταξικούς αγώνες του ΄60, ως έκφραση μιας τάσης προς μείωση της εργασίας και άρα, προς μείωση της εκμετάλλευσης.

Αυτό σημαίνει ότι η δομή των παραγωγικών δυνάμεων σήμερα μας δίνει μια φευγαλέα εικόνα ενός κόσμου στον οποίο μπορούμε να υπερβούμε την εργασία, μπορούμε να απελευθερώσουμε τους ευατούς μας από την αναγκαιότητα της εργασίας και να μπούμε σε ένα νέο χώρο ελευθερίας.

Οι αυτόνομοι μαρξιστές πιστεύουν ότι αυτή η εξέλιξη δημιουργεί και ένα νέο είδους “κοινού αγαθού”, καθώς η άυλη εργασία αντιπροσωπεύει ένα άλμα προς στην κοινωνικοποίηση και την ομογενοποίηση της εργασίας. Η ιδέα είναι ότι οι διαφορές μεταξύ των τύπων εργασίας που παλιότερα ήταν πολύ σημαντικές (π.χ. παραγωγική / αναπαραγωγική εργασία,  αγροτική / βιομηχανική / ”συναισθηματική εργασία”) έχουν εξαλειφθεί και όλα τα είδη εργασίας αφομοιώνονται, εφόσον όλα έχουν αρχίσει να ενσωματώνονται στην γνωσιακή εργασία. Επιπλέον, καθώς η κοινωνία μετατρέπεται σε ένα τεράστιο εργοστάσιο, όλες οι δραστηριότητες όλο και περισσότερο εντάσσονται στο πλαίσιο της καπιταλιστικής ανάπτυξης, όλες τίθενται στην υπηρεσία της συσσώρευσης. Έτσι εξαφανίζεται και η διάκριση μεταξύ παραγωγικής και μη-παραγωγικής εργασίας.

Αυτό σημαίνει ότι ο καπιταλισμός όχι μόνο μας οδηγεί πέρα από την εργασία, αλλά και δημιουργεί τις συνθήκες για την “συλλογικοποίηση” της εργασιακής εμπειρίας μας, καθώς οι διαφορές μεταξύ των διαφόρων τύπων εργασίας αρχίζουν να καταρρέουν.

Μπορούμε να καταλάβουμε γιατί αυτές οι θεωρίες έχουν γίνει δημοφιλείς. Έχουν ουτοπικά στοιχεία τα οποία είναι ιδιαίτερα ελκυστικά για τους γνωσιακούς εργαζόμενους -το “cognitariat” όπως τους ονομάζουν ο Νέγκρι και άλλοι Ιταλοί ακτιβιστές. Με τη νέα αυτή θεωρία έχει εφευρεθεί και ένα νέα λεξιλόγιο. Αντί για το προλεταριάτο έχουμε το cognitariat. Αντί για εργατική τάξη έχουμε το “Πλήθος”, καθώς η έννοια του Πλήθους υποτίθεται ότι αποκαλύπτει την ενότητα που δημιουργείται από την νέα κοινωνικοποίηση της εργασίας, εκφράζει την συλλογικοποίηση της εργασιακής διαδικασίας, την ιδέα ότι εντός της εργασιακής διαδικασίας οι εργαζόμενοι γίνονται πιο ομοιογενείς. Γιατί κάθε είδος εργασίας ενσωματώνει στοιχεία γνωσιακής, πληροφοριακής, επικοινωνιακής εργασίας και ούτω καθ’ εξής.

Όπως είπα, αυτή η θεωρία έχει αποκτήσει μεγάλη δημοτικότητα, καθώς υπάρχει μια νέα γενιά ακτιβιστών, οποίοι μετά από πολλά χρόνια εκπαίδευσης και πτυχία, εργάζονται πλέον επισφαλώς σε διάφορες θέσεις στην πολιτιστική βιομηχανία ή τη βιομηχανία παραγωγής γνώσης. Μεταξύ τους, αυτές οι θεωρίες είναι πολύ δημοφιλείς γιατί τους λένε ότι, παρά τη μιζέρια και την εκμετάλλευση, κινούμαστε προς ένα υψηλότερο επίπεδο παραγωγής και κοινωνικών σχέσεων. Πρόκειται για μια γενιά εργαζομένων  η οποία βλέπει την ρουτίνα του “9 με 5” σα φυλακή. Θεωρούν ότι η επισφάλεια της εργασίας τους τούς ανοίγει νέες προοπτικές. Και έχουν προοπτικές που οι γονείς τους δεν είχαν και ούτε καν είχαν ονειρευτεί. Οι νέοι άντρες του σήμερα (για παράδειγμα) δεν είναι τόσο πειθαρχημένοι όσο οι πατεράδες τους, οι οποίοι περίμεναν ότι η γυναίκα τους ή η σύντροφός τους θα εξαρτώταν από αυτούς οικονομικά. Τώρα οι άντρες μπορούν να βασιστούν σε σχέσεις που περιλαμβάνουν πολύ λιγότερη οικονομική εξάρτηση. Οι περισσότερες γυναίκες έχουν πλέον αυτόνομη πρόσβαση στο μισθό και συχνά αρνούνται να αποκτήσουν παιδιά.

Οπότε, αυτή η θεωρία είναι ελκυστική για μια νέα γενιά ακτιβιστών, οι οποίοι παρά τις δυσκολίες της επισφαλούς εργασίας, θεωρούν ότι έχουν κάποιες προοπτικές. Θέλουν να αρχίσουν από εκεί. Δεν τους ενδιαφέρει ο αγώνας για την πλήρη απασχόληση. Αλλά επίσης εδώ υπάρχει μια διαφορά μεταξύ της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Στην Ιταλία π. χ. υπάρχει εντός του κινήματος ένα αίτημα για εγγυημένο εισόδημα. Το ονομάζουν “ευελισφάλεια”. Λένε, είμαστε χωρίς δουλειά, είμαστε επισφαλείς γιατί ο καπιταλισμός χρειάζεται  να είμαστε, οπότε θα πρέπει να μας πληρώνει γι’ αυτό. Στο Μιλάνο, την Πρωτομαγιά αυτού του χρόνου, άνθρωποι του κινήματος βγάλανε για λιτανεία τον “Άγιο Πρεκάριο” (από το precario στα ιταλικά: “επισφαλής”), τον προστάτη Άγιο του επισφαλώς εργαζόμενου. Το ειρωνικό εικόνισμα αποτελεί μέρος πολλών διαδηλώσεων και κινητοποιήσεων για το θέμα της εργασιακής επισφάλειας.

Κριτική της Επισφαλούς Εργασίας

Τώρα θα ασκήσω την κριτική μου σε αυτές τις θεωρίες – μια φεμινιστική κριτική. Αναπτύσσοντας την κριτική μου, δεν θέλω να υποτιμήσω τη σημασία των θεωριών που συζητάω. Είναι το αποτέλεσμα έντονων πολιτικών ζυμώσεων και μιας προσπάθειας να κατανοήσουμε τις αλλαγές του τρόπου οργάνωσης της εργασίας, αλλαγές που έχουν επηρεάσει τη ζωή όλων μας. Στην Ιταλία, τα τελευταία χρόνια η επισφαλής εργασία ήταν ένα από τα κύρια πεδία λαϊκής κινητοποίησης, μαζί με τον αγώνα για τα δικαιώματα των μεταναστών.

Δεν θέλω να υποτιμήσω τη σημασία της δουλειάς που γίνεται όσον αφορά την εργασιακή επισφάλεια. Είναι εμφανές ότι κατά την τελευταία δεκαετία παρατηρούμε μια νέα μορφή αγώνα. Ένα νέο είδος πολιτικής οργάνωσης, το οποίο σπάει τα όρια του παραδοσιακού χώρου εργασίας. Εκεί που ο χώρος εργασίας ήταν το εργοστάσιο ή το γραφείο, τώρα βλέπουμε μια νέα μορφή αγώνα που βγαίνει έξω από το εργοστάσιο, στο «πεδίο», συνδέοντας διαφορετικούς χώρους εργασίας και οικοδομώντας νέα κινήματα και οργανώσεις. Οι θεωρίες της επισφαλούς εργασίας επιδιώκουν να εξηγήσουν τις καινούριες μορφές οργάνωσης εργασίας και αγώνα, προσπαθώντας να κατανοήσουν τους αναδυόμενους τρόπους πολιτικής οργάνωσης.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Παράλληλα όμως, πιστεύω ότι αυτό που ονόμασα θεωρία της επισφαλούς εργασίας έχει σοβαρές ελλείψεις, στις όποιες ήδη αναφέρθηκα ακροθιγώς. Θα τις επισημάνω και στη συνέχεια θα συζητήσω τις  εναλλακτικές προτάσεις σε αυτή τη θεωρία.

Η πρώτη κριτική μου είναι ότι αυτή η θεωρία βασίζεται σε μια προβληματική κατανόηση του πως λειτουργεί ο καπιταλισμός, καθώς βλέπει την καπιταλιστική ανάπτυξη ως μια γραμμική πρόοδο προς πιο εξελιγμένες μορφές παραγωγής και εργασίας. Στο Πλήθος οι Χαρντ και Νέγκρι γράφουν ότι η εργασία έχει γίνει πιο “έξυπνη”. Η υπόθεση τους είναι ότι η καπιταλιστική οργάνωση της παραγωγής και η καπιταλιστική ανάπτυξη έχουν ήδη αρχίσει να δημιουργούν τις συνθήκες που θα επιτρέψουν την υπέρβαση της εκμετάλλευσης. Υποθετικά, κάποια στιγμή ο καπιταλισμός, το κέλυφος που κρατάει την κοινωνία ενωμένη, θα διαρραγεί και οι δυνατότητες που έχουν αναπτυχθεί εντός του θα απελευθερωθούν. Υποτίθεται ότι αυτή η διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει με την παρούσα κατανομή της εργασίας. Κατά την άποψή μου, αυτή η θεώρηση αποτελεί παρανόηση των αποτελεσμάτων που παράγει η καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και η νεοφιλελεύθερη στροφή.

Αυτό που δεν βλέπουν οι Χαρντ και Νέγκρι είναι ότι το τεράστιο τεχνολογικό άλμα που απαιτήθηκε για την ψηφιοποίηση της εργασίας και την ενσωμάτωση της πληροφορικής στην οργάνωση της εργασίας έχει εφαρμοστεί με κόστος μια τεράστια αύξηση της εκμετάλλευσης στο άλλο άκρο της διαδικασίας. Υπάρχει μια συνέχεια μεταξύ της εργαζόμενης στην πληροφορική και της εργαζόμενης στο Κονγκό που σκάβει για κολτάνιο με τα χέρια της, προσπαθώντας να επιβιώσει από την φτωχοποίηση, την υφαρπαγή της γης και των φυσικών πόρων της κοινότητάς της που επέφεραν συνεχόμενα προγράμματα διαρθρωτικών προσαρμογών.

Η θεμελιώδης αρχή εδώ είναι ότι η καπιταλιστική ανάπτυξη είναι πάντοτε ταυτόχρονα και διαδικασία υπανάπτυξης. Η Μαρία Μις την περιγράφει εύγλωττα στο έργο της: “αυτό που εμφανίζεται ως ανάπτυξη σε ένα μέρος του καπιταλιστικού κόσμου είναι υπανάπτυξη σε ένα άλλο”.

Αυτή η σύνδεση έχει παντελώς αγνοηθεί στη θεωρία της εργασιακής επισφάλειας· κατά βάση ολόκληρη η θεωρία διαπερνάται από την αυταπάτη ότι η διαδικασία της εργασίας μας φέρνει κοντά. Όταν οι Χαρντ και Νέγκρι μιλούν για τον μετασχηματισμό της εργασίας σε  κάτι κοινό για όλους και χρησιμοποιούν την έννοια του Πλήθους για να δείξουν πως αυτός ο κομουναλισμός οικοδομείται μέσω της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, πιστεύω ότι έχουν κλείσει τα μάτια τους στο τι πραγματικά συμβαίνει στο παγκόσμιο προλεταριάτο.

Έχουν κλείσει τα μάτια τους και δεν βλέπουν την καπιταλιστική καταστροφή της ανθρώπινης ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος. Δεν βλέπουν ότι η αναδιάρθρωση της παραγωγής έχει ως στόχο την αναδιάρθρωση και εμβάθυνση των διαχωρισμών εντός της εργατικής τάξης, όχι την εξάλειψή τους. Η ιδέα ότι η ανάπτυξη του μικροτσίπ δημιουργεί νέα κοινά αγαθά είναι παραπλανητική. Ο κομουναλισμός μπορεί να είναι μόνο προϊόν αγώνα και όχι προϊόν του καπιταλισμού.

Μια από τις κριτικές μου στους Χαρντ και Νέγκρι είναι ότι φαίνεται να πιστεύουν πως η καπιταλιστική οργάνωση της παραγωγής αποτελεί έκφραση ενός ανώτερου ορθολογισμού και είναι αναγκαία για τη δημιουργία των υλικών συνθηκών του κομμουνισμού. Αυτή η πεποίθηση βρίσκεται στο κέντρο της θεωρίας της επισφαλούς εργασίας. Σε αυτό το σημείο θα μπορούσαμε να συζητήσουμε κατά πόσο αυτή η άποψη αντιστοιχεί στη σκέψη του Μαρξ. Σίγουρα το Κομμουνιστικό Μανιφέστο κάνει λόγο για τον καπιταλισμό με αυτούς τους όρους και το ίδιο ισχύει για κάποια κεφάλαια του Grundrisse. Αλλά δεν είναι σαφές ότι αυτό αποτελούσε κυρίαρχο θέμα στο έργο του Μαρξ, τουλάχιστον όχι στο Κεφάλαιο.

Επισφαλής εργασίας και αναπαραγωγική εργασία

Ένα άλλο της σημείο κριτικής μου στη θεωρία της επισφαλούς εργασίας είναι ότι παρουσιάζεται ουδέτερη ως προς το φύλο. Υποθέτει ότι η αναδιοργάνωση της παραγωγής εξαλείφει τις σχέσεις εξουσίας και τις ιεραρχίες που υπάρχουν εντός της εργατικής τάξης βάσει της φυλής, του φύλου και της ηλικίας. Συνεπώς, δεν ενδιαφέρεται να εξετάσει αυτές τις διακρίσεις, δεν έχει τα θεωρητικά και πολιτικά εργαλεία ώστε να σκεφτεί πώς να τις αντιμετωπίσει. Δεν υπάρχει καμία συζήτηση στους Νέγκρι, Βιρνό και Χαρντ για το πώς ο μισθός χρησιμοποιούνταν και συνεχίζει να χρησιμοποιείται ώστε να οργανώσει αυτές τις διακρίσεις και άρα πώς πρέπει να προσεγγίσουμε τους αγώνες για τους μισθούς, ώστε να μην μετατρέπονται σε εργαλείο για περαιτέρω διακρίσεις, αλλά να τις υπονομεύουν. Για εμένα αυτό είναι ένα από τα βασικά θέματα που πρέπει να εξετάσουμε στο κίνημα.

Η έννοια του “Πλήθους” υπονοεί ότι όλες οι διακρίσεις εντός της εργατικής τάξης εξαφανίστηκαν ή δεν έχουν πια πολιτική σημασία. Αλλά αυτό είναι φυσικά μια αυταπάτη. Μερικές φεμινίστριες έχουν επισημάνει ότι η επισφαλής εργασία δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Οι γυναίκες πάντα είχαν μια επισφαλή σχέση με τη μισθωτή εργασία. Αλλά η κριτική μου πάει ακόμα πιο μακριά.

Ο προβληματισμός μου είναι ότι η θεωρία του Νέγκρι για την επισφαλή εργασία αγνοεί και προσπερνά μια από τις βασικές συνεισφορές της φεμινιστικής θεωρίας και αγώνα, που είναι ο επαναπροσιοδρισμός της έννοιας της εργασίας και η αναγνώριση της απλήρωτης αναπαραγωγικής εργασίας των γυναικών ως βασική πηγή της καπιταλιστικής συσσώρευσης. Επαναπροσδιορίζοντας τις οικιακές εργασίες ως ΕΡΓΑΣΙΑ, όχι ως μια προσωπική υπηρεσία, αλλά ως εργασία που παράγει και αναπαράγει την εργατική δύναμη, οι φεμινίστριες ξεσκέπασαν ένα νέο, θεμελιώδες πεδίο εκμετάλλευσης, το οποίο ο Μαρξ και η μαρξιστική θεωρία είχαν παντελώς αγνοήσει. Όλες οι σημαντικές πολιτικές ιδέες που περιέχονται σε αυτές τις αναλύσεις παραμερίζονται, σαν να μην έχουν καμία σχέση με την κατανόηση του σημερινού τρόπου οργάνωσης της παραγωγής.

Υπάρχει μια ασθενής αντήχηση της φεμινιστικής ανάλυσης -που μένει στα λόγια- με τη συμπερίληψη της αποκαλούμενης “συναισθηματικής εργασίας” στο εύρος των εργασιών που χαρακτηρίζονται ως “άυλη εργασία”. Παρόλα αυτά, το καλύτερο που οι Χαρντ και Νέγκρι μπόρεσαν να σκεφτούν είναι η περίπτωση των γυναικών που εργάζονται ως αεροσυνοδοί ή στον τομέα της εστίασης, τις οποίες αποκαλούν “εργαζόμενες του συναισθήματος” γιατί μέρος της δουλειάς τους είναι να χαμογελούν στους πελάτες.

Αλλά τι είναι “συναισθηματική εργασία”; Και γιατί αποτελεί μέρος της θεωρίας για την άυλη εργασία; Φαντάζομαι επειδή -υποτίθεται- η συναισθηματική εργασία δεν περιλαμβάνει απτά αποτελέσματα αλλά “καταστάσεις”, δηλαδή παράγει συναισθήματα. Πάλι, για να το θέσω ωμά, νομίζω ότι αυτό είναι ένα κόκκαλο που πετάνε στο φεμινισμό τώρα που είναι πλέον μια οπτική με κάποιο κύρος και κοινωνική απεύθυνση και δεν μπορεί να αγνοηθεί τελείως.

Αλλά η θεωρία της “συναισθηματικής εργασίας” απογυμνώνει τη φεμινιστική ανάλυση της οικιακής εργασίας από όλη την απομυθοποιητική της δύναμη. Στην ουσία, ξαναφέρνει την αναπαραγωγική εργασία πίσω στον κόσμο του μύθου, υποστηρίζοντας ότι η αναπαραγωγή ανθρώπων είναι ένα ζήτημα παραγωγής “συναισθημάτων”. Παλιά το λέγανε “έργο αγάπης” ο Χαρντ και Νέγκρι στη θέση της αγάπης ανακάλυψαν την έννοια του “συναισθήματος”.

Η φεμινιστική ανάλυση του έμφυλου καταμερισμού εργασίας, της λειτουργίας των έμφυλων ιεραρχιών, των τρόπων με τους οποίους ο καπιταλισμός έχει χρησιμοποιήσει τη μισθωτή σχέση εργασίας για να κινητοποιήσει την εργασία των γυναικών στην αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης -όλα αυτά χάνονται πίσω από την ταμπέλα της “συναισθηματικής εργασίας”.

Το ότι αυτή η φεμινιστική ανάλυση αγνοείται στη δουλειά των Χαρντ και Νέγκρι επιβεβαιώνει τις υποψίες μου ότι αυτή η θεωρία εκφράζει τα συμφέροντα μιας επιλεγμένης ομάδας εργαζομένων, αν και ισχυρίζεται ότι μιλάει σε όλους, συγχωνευμένους στο μεγάλο καζάνι του Πλήθους. Στην πραγματικότητα, η θεωρία της επισφαλούς και άυλης εργασίας αντιστοιχεί στην κατάσταση και τα συμφέροντα των εργαζόμενων που απασχολούνται στο υψηλότερο επίπεδο της καπιταλιστικής τεχνολογίας. Η αδιαφορία των θεωρητικών αυτών για την αναπαραγωγική εργασία και η υπόθεση τους ότι όλες οι μορφές εργασίας συνθέτουν ένα κοινό αγαθό αποκαλύπτει ότι ενδιαφέρονται για το πιο προνομιούχο τμήμα της εργατικής τάξης. Αυτό σημαίνει ότι πρόκεται για μια θεωρία που δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να χτίσουμε ένα πραγματικά αυτό-αναπαραγώμενο κίνημα .

Για αυτό, τα διδάγματα του φεμινιστικού κινήματος είναι ακόμα κρίσιμα σήμερα. Οι φεμινίστριες της δεκαετίας 1970 προσπάθησαν μα κατανοήσουν τις ρίζες της γυναικείας καταπίεσης, της εκμετάλλευσης των γυναικών και των έμφυλων ιεραρχιών. Τις περιγράφουν ως προερχόμενες από μια άνιση κατανομή εργασίας που υποχρεώνει τις γυναίκες να εργάζονται για την αναπαραγωγή της εργατικής τάξης. Αυτή η ανάλυση ήταν η βάση μιας ριζοσπαστικής κοινωνικής κριτικής, της οποίας τα συμπεράσματα έχουν ακόμα πολύ δρόμο μέχρι να γίνουν πλήρως κατανοητά και να αναπτυχθούν σε όλο το εύρος τους.

Όταν είπαμε ότι η οικιακή εργασία είναι στην πραγματικότητα εργασία για το κεφάλαιο, ότι παρά το γεγονός ότι είναι απλήρωτη συνεισφέρει στη συσσώρευση κεφαλαίου, διαπιστώσαμε κάτι εξαιρετικά σημαντικό για τη φύση του καπιταλισμού ως σύστημα παραγωγής. Διαπιστώσαμε ότι ο καπιταλισμός έχει οικοδομηθεί σε μια τεράστια ποσότητα απλήρωτης εργασίας, ότι δεν έχει οικοδομηθεί αποκλειστικά ή πρωταρχικά σε συμβολαιακές σχέσεις· ότι η έμμισθη σχέση εργασίας κρύβει την άμισθη, με μορφή δουλείας, φύση μεγάλου μέρους της εργασίας πάνω στην οποία βασίζεται η συσσώρευση κεφαλαίου.

Επίσης, όταν είπαμε ότι τα οικιακά είναι εργασία που αναπαράγει όχι μόνο “τη ζωή” αλλά “την εργατική δύναμη”, αρχίσαμε να διαχωρίζουμε δύο διαφορετικές σφαίρες της ζωής και της εργασίας που έμοιαζαν άρρηκτα συνδεδεμένες. Μπορέσαμε να συλλάβουμε μια πάλη ενάντια στην οικιακή εργασία, κατανοητή πλέον ως αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης, ως αναπαραγωγή του πιο σημαντικού αγαθού του καπιταλισμού: της “ικανότητας για εργασία” των εργαζόμενων, της ικανότητας των εργαζόμενων να γίνονται αντικείμενα εκμετάλλευσης. Με άλλα λόγια, αναγνωρίζοντας ότι αυτό που αποκαλούμε “αναπαραγωγική εργασία” είναι ένα πεδίο καπιταλιστικής συσσώρευσης, άρα και ένα πεδίο εκμετάλλευσης, μπορέσαμε να αναγνωρίσουμε την αναπαραγωγή επίσης ως ένα πεδίο αγώνα και, πολύ σημαντικό, να συλλάβουμε έναν αντικαπιταλιστικό αγώνα ενάντια στην αναπαραγωγική εργασία που δεν θα κατέστρεφε εμάς ή τις κοινότητές μας.

Πώς παλεύεις ενάντια/για την αναπαραγωγική εργασία; Δεν είναι το ίδιο με το να αγωνίζεται στο παραδοσιακό εργοστάσιο, ενάντια για παράδειγμα στην ταχύτητα της αλυσίδας παραγωγής, γιατί στο άλλο άκρο του αγώνα βρίσκονται άνθρωποι και όχι αντικείμενα. Όταν λέμε ότι η αναπαραγωγική εργασία είναι πεδίο αγώνα, πρέπει πρώτα από όλα να απαντήσουμε πώς αγωνιζόμαστε χωρίς να καταστρέψουμε τους ανθρώπους για τους οποίους νοιαζόμαστε. Αυτό είναι ένα πρόβλημα που οι μητέρες, οι δασκάλες και οι νοσοκόμες γνωρίζουν πολύ καλά.

Γι’ αυτό και είναι σημαντικό να μπορούμε να διαχωρίσουμε τη δημιουργία ανθρώπινων πλασμάτων από την αναπαραγωγή τους από εμάς ως εργατική δύναμη, ως μελλοντικούς εργαζόμενους, που θα πρέπει για να εκπαιδευτούν, όχι απαραίτητα σύμφωνα με τις ανάγκες και επιθυμίες τους, αλλά ώστε να πειθαρχούν και υπακούν σε ένα συγκεκριμένο τρόπο ζωής και εργασίας.

Ήταν σημαντικό για τις φεμινίστριες να δουν, για παράδειγμα, ότι ένα μεγάλο μέρος της οικιακής εργασίας και της ανατροφής των παιδιών μας ήταν η αστυνόμευση τους ώστε να συμμορφωθούν με μια συγκεκριμένη εργασιακή πειθαρχία. Αρχίσαμε έτσι να βλέπουμε ότι αρνούμενες να εκτελέσουμε μεγάλο μέρος των οικιακών εργασιών δεν απελευθερωνόμασταν μόνο οι ίδιες, αλλά θα μπορούσαμε να απελευθερώσουμε και τα παιδιά μας. Είδαμε ότι ο αγώνας μας δεν ήταν εις βάρος τους ανθρώπων για τους οποίους νοιαζόμασταν, αν και αμελήσαμε κάποια γεύματα ή το σκούπισμα. Στην πραγματικότητα, η άρνησή μας άνοιξε το δρόμο για την τη δική τους άρνηση και τη διαδικασία απελευθέρωσής τους.

Όταν είδαμε ότι αντί να αναπαράγουμε ζωή, συνεισφέραμε στην καπιταλιστική συσσώρευση κεφαλαίου και αρχίσαμε να ορίζουμε την αναπαραγωγική εργασία ως εργασία για το κεφάλαιο, ανοίξαμε και τη δυνατότητα μιας διαδικασίας ανασυγκρότησης μεταξύ των γυναικών.

Ας σκεφτούμε για παράδειγμα το κίνημα των εκδιδόμενων γυναικών, που τώρα αποκαλούμε κίνημα των “εργατριών του σεξ”. Στην Ευρώπη οι απαρχές του κινήματος μπορούν να ανιχνευθούν στο 1975, όταν κάποιες εργάτριες του σεξ στο Παρίσι κατέλαβαν μια εκκλησία ως διαμαρτυρία ενάντια σε έναν νέο πολεοδομικό κανονισμό, τον οποίο εξέλαβαν ως απειλή για την ασφάλειά τους. Υπήρξε μια ξεκάθαρη σχέση μεταξύ του αγώνα τους, που σύντομα εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, και της αμφισβήτησης της οικιακής εργασίας από το φεμινιστικό κίνημα. Η δυνατότητα του να πεις ότι η σεξουαλικότητα για τις γυναίκες έχει αποτελέσει εργασία, οδήγησε σε έναν νέο τρόπο σκέψης για στις σεξουαλικές σχέσεις, συμπεριλαμβανομένων και των ομόφυλων σχέσεων. Εξαιτίας του φεμινιστικού και ΛΟΑΤ κινήματος έχουμε αρχίσει να σκεφτόμαστε τους τρόπους με τους οποίους ο καπιταλισμός έχει εκμεταλλευτεί τη σεξουαλικότητά μας και να την έχει καταστήσει “παραγωγική”.

Συμπερασματικά, το γεγονός ότι οι γυναίκες θα άρχιζαν να κατανοούν την απλήρωτη εργασία και την παραγωγή που λαμβάνει χώρα τόσο εντός, όσο και εκτός σπιτιού, ως αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης, αποτέλεσε ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη. Επέτρεψε τον αναστοχασμό πάνω σε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής – ανατροφή παιδιών,  σχέσεις μεταξύ αντρών και γυναικών, ομόφυλες σχέσεις, σεξουαλικότητα γενικά – σε σχέση με την καπιταλιστική εκμετάλλευση και συσσώρευση.

Δημιουργώντας αυτο-αναπαραγώμενα κινήματα

Κατανοώντας κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής υπό το πρίσμα  των χειραφετητικών δυνατοτήτων της, είδαμε και τους πολλαπλούς τρόπους με τους οποίους οι γυναίκες και οι αγώνες των γυναικών συνδέονται μεταξύ τους. Συνειδητοποιήσαμε τη δυνατότητα “συμμαχιών” που δεν είχαμε φανταστεί και με την ίδια λογική, τη δυνατότητα γεφύρωσης των διακρίσεων που έχουν δημιουργηθεί ανάμεσα στις γυναίκες λόγω ηλικίας, φυλής και σεξουαλικού προσανατολισμού

Δεν μπορούμε να χτίσουμε ένα βιώσιμο κίνημα αν δεν κατανοήσουμε αυτές τις σχέσεις εξουσίας. Χρειάζεται επίσης να μάθουμε από τη φεμινιστική ανάλυση της αναπαραγωγικής εργασίας, γιατί κανένα κίνημα δεν μπορεί να επιβιώσει, εκτός κι αν πράγματι ασχοληθεί με την αναπαραγωγή των μελών του. Αυτή είναι μια από τις αδυναμίες του κινήματος κοινωνικής δικαιοσύνης στις ΗΠΑ.

Πάμε στις πορείες, οργανώνουμε εκδηλώσεις, και αυτά μετατρέπονται στην αιχμή των αγώνων μας. Η ανάλυση όμως για το πώς αναπαράγουμε αυτά τα κινήματα, πώς αναπαράγουμε τους εαυτούς μας, δεν είναι στο κέντρο της οργάνωσης του κινήματος. Πρέπει να είναι. Πρέπει να πάμε πίσω στην ιστορική παράδοση της εργατική τάξης που οργάνωνε συστήματα “αμοιβαίας βοήθειας” και να αναστοχαστούμε αυτή την εμπειρία, όχι απαραίτητα γιατί θέλουμε να την αναπαράξουμε, αλλά για να αντλήσουμε έμπνευση για το παρόν.

Πρέπει να χτίσουμε ένα κίνημα που θα βάζει στην ατζέντα του την ίδια του την αναπαραγωγή. Η πάλη ενάντια στον καπιταλισμό πρέπει να δημιουργήσει μορφές υποστήριξης και να έχει τη δυνατότητα να χτίζει συλλογικά μορφές αναπαραγωγής.

Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι δεν αντιμετωπίζουμε το κεφάλαιο μόνο τη στιγμή της διαδήλωσης, αλλά ότι το αντιμετωπίζουμε συλλογικά σε κάθε στιγμή της ζωής μας. Αυτό που συμβαίνει διεθνώς αποδεικνύει ότι μόνο όταν έχεις αυτές τις μορφές συλλογικής αναπαραγωγής, όταν έχεις κοινότητες που αναπαράγονται συλλογικά, έχεις και αγώνες που κινούνται ριζοσπαστικά ενάντια στην καθεστηκυία τάξη, όπως για παράδειγμα ο αγώνας των ιθαγενών της Βολιβίας ενάντια στην ιδιωτικοποίηση του νερού ή στο Εκουαδόρ ενάντια στην καταστροφή της γης των ιθαγενών από τις πετρελαϊκές εταιρείες.

Θέλω να κλείσω λέγοντας ότι αν κοιτάξουμε το παράδειγμα των αγώνων στην Οαχάκα, στη Βολιβία και στο Εκουαδόρ τότε βλέπουμε ότι οι πιο ριζοσπαστικές αναμετρήσεις δεν γίνονται από τους διανοούμενους ή όσους κάνουν διανοητική/γνωσιακή εργασία ή χάρη στο “κοινό αγαθό” που δημιουργεί το ίντερνετ. Αυτό που έδωσε δύναμη στους ανθρώπους στην Οαχάκα ήταν η βαθιά αλληλεγγύη που έδενε τον έναν με τον άλλο -η αλληλεγγύη που για παράδειγμα έκανε ιθαγενείς ανθρώπους από κάθε γωνιά της χώρας να έρθουν να στηρίξουν τους “maestros” (δασκάλους), τους οποίους αναγνώρισαν ως μέλη των κοινοτήτων τους. Στη Βολιβία επίσης, οι άνθρωποι που απέτρεψαν την ιδιωτικοποίηση του νερού είχαν μακρά παράδοση κοινοτικών αγώνων. Το χτίσιμο αυτής της αλληλεγγύης, η κατανόηση του πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε τους διαχωρισμούς μεταξύ μας, είναι ένα στόχος που πρέπει να μπει στην ατζέντα. Ως συμπέρασμα λοιπόν, μπορούμε να πούμε ότι το βασικό πρόβλημα της θεωρίας της επισφαλούς εργασίας, είναι ότι δεν μας δίνει τα απαραίτητα εργαλεία για  να υπερβούμε τις διακρίσεις που υπάρχουν ανάμεσά μας. Αλλά αυτές οι διακρίσεις, που διαρκώς αναδημιουργούνται, είναι η βασική αδυναμία μας, όσον αφορά την ικανότητα μας να αντισταθούμε στην εκμετάλλευση και να δημιουργήσουμε μια ισότιμη κοινωνία.

μετάφραση: Ιουλία Λειβαδίτη και Δήμητρα Σπανού

Πηγή: in the middle of a whirlwind

 

Διαβάστε ακόμα

Δαγκώνοντας δηλητηριασμένα μήλα: γυναικεία επιχειρηματικότητα, χειραφέτηση και νεοφιλελευθερισμός

Πολλαπλοί χώροι της δημοκρατίας

Πώς ο Φεμινισμός υποδουλώθηκε στον καπιταλισμό – και πώς να τον διεκδικήσουμε πίσω

 

Share

Περί του φύλου της κρίσης

σερμαν

της Ντίνας Βαΐου

Μέσα στη δίνη των εξελίξεων που ζούμε τραυματικά όλον αυτό τον μήνα, πολλοί θα σχολίαζαν τα περί φύλου της κρίσης με τη φράση «τέτοιες ώρες, τέτοια λόγια». Όμως, στις 22 Ιουλίου 2015 η Αυγή (τελευταία σελίδα) μας πληροφόρησε, επικαλούμενη στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (2008- Α’ τρίμηνο 2015), ότι «οι άνδρες έχουν βιώσει σε υψηλότερο βαθμό την οικονομική κρίση από ό,τι οι γυναίκες», ενώ το σχετικό Δελτίο Τύπου της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων (ΓΓΙΦ) για την άτυπη σύνοδο των υπουργών Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων της Ε.Ε. (17 Ιουλίου 2015), στο πλαίσιο της Λουξεμβουργιανής Προεδρίας, σημειώνει ότι, ως αποτέλεσμα των σκληρών και απάνθρωπων μέτρων λιτότητας, «παρουσιάζεται μια τάση για εξίσωση των ποσοστών απασχόλησης των φύλων, εξίσωση όμως προς τα κάτω».

Δεν είναι εδώ ο τόπος ούτε ο χώρος για να σχολιάσει κανείς τα στατιστικά στοιχεία σε σχέση με την εργασία των γυναικών. Δύο σημεία όμως έχουν σημασία, ιδιαίτερα επειδή επικαλείται τα στοιχεία αυτά και η ΓΓΙΦ. Κατ’ αρχήν, η σύγκριση ποσοστών μεταβολής δεν αποκαλύπτει πολλά αν δεν λάβουμε υπ’ όψη τις εντελώς άνισες συνθήκες «εκκίνησης», δηλαδή το πολύ υψηλότερο ποσοστό απασχόλησης των ανδρών έναντι των γυναικών και αντίστοιχα το εξαιρετικά υψηλότερο ποσοστό ανεργίας των γυναικών έναντι των ανδρών το 2008. Η όποια σύγκριση των σημερινών ποσοστών απασχόλησης/ανεργίας έχει νόημα μόνο σε αυτή τη βάση. Επιπλέον, και σύμφωνα με λεπτομερείς επεξεργασίες των στοιχείων από τη Μαρία Καραμεσίνη και άλλες ερευνήτριες, είναι στατιστικά αληθές ότι στα πρώτα χρόνια της κρίσης επλήγησαν περισσότερο οι άνδρες, λόγω της κατάρρευσης της οικοδομής και των συναφών επαγγελμάτων. Στη συνέχεια, η αποδιάρθρωση του τομέα των υπηρεσιών έπληξε σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό τις γυναίκες, και μάλιστα με τρόπους που ξεπερνούν την αγορά εργασίας, αλλά συνήθως διαφεύγουν της προσοχής των αναλύσεων της κρίσης.

Συγκεκριμένα, η αποδιάρθρωση του τομέα των υπηρεσιών έπληξε τις γυναίκες ως εργαζόμενες, μια και περισσότερο από 75% της στατιστικά καταγεγραμμένης γυναικείας απασχόλησης συγκεντρωνόταν στον τομέα αυτόν. Τις έπληξε όμως και ως αποδέκτριες των υπηρεσιών, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στη φροντίδα (παιδιών, ηλικιωμένων, ανήμπορων) και την παροχή υπηρεσιών υγείας και πρόνοιας, αυξάνοντας σημαντικά τον όγκο της εργασίας στο πλαίσιο της οικογένειας και μάλιστα σε περισσότερο αντίξοες συνθήκες, λόγω των μειωμένων εισοδημάτων και των χειρότερων συνθηκών κατοίκησης, κάποτε και με κομμένο ηλεκτρικό και νερό. Σε ό,τι αφορά τις μετανάστριες, οι επιπτώσεις είναι ακόμη βαρύτερες, καθώς η απώλεια της απασχόλησης στις προσωπικές υπηρεσίες και τη φροντίδα συνεπάγεται, όπως γνωρίζουμε, και απώλεια νομιμοποιητικών εγγράφων.

Πρόκειται για επιπτώσεις της κρίσης που δεν μετράει η στατιστική, στην Ελλάδα και διεθνώς, υποτιμώντας έτσι τόσο την εργασία των γυναικών όσο και τις επιπτώσεις της κρίσης. Η υποτίμηση δε, προκύπτει όχι από κάποια «αστοχία» τεχνικών, αλλά από τον ίδιο τον ορισμό της εργασίας/ανεργίας, από τον οποίο αποκλείονται πολλά πεδία δραστηριοποίησης και ανάλωσης χρόνου και δουλειάς. Αναφέρομαι εδώ στην (απλήρωτη) εργασία φροντίδας, στη «βοήθεια» σε οικογενειακές επιχειρήσεις, στις πρωτοβουλίες αλληλεγγύης, στην άτυπη απασχόληση και πολλά ακόμη. Αν όμως η στατιστική δεσμεύεται από τις συμβάσεις των ορισμών της, θα περίμενε κανείς από τη ΓΓΙΦ μια συνθετότερη προσέγγιση, πέρα από τη γοητεία των αριθμών, ιδιαίτερα στους δύσκολους καιρούς, όπου η ισότητα των φύλων (κινδυνεύει να) πέφτει στα αζήτητα της πολιτικής.

* Η Ντίνα Βαΐου είναι καθηγήτρια στο ΕΜΠ

Πηγή: Αυγή

 

Share

Το «γερμανικό εργασιακό θαύμα», του Κλάους Ντέρε

1

της Λίνας Φιλοπούλου

Από το ξέσπασμα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης το 2008–2009, η διαίρεση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης έχει βαθύνει. Χώρες που βρίσκονται σε κρίση,όπως η Ελλάδα και η Ισπανία, έχουν διανύσει μια πενταετή φάση ύφεσης της οικονομίας, τα ποσοστά ανεργίας συνεχίζουν να κινούνται πάνω από το όριο του 25% και η πλειονότητα του πληθυσμού ζει σε επισφαλείς συνθήκες. Διαφορετική είναι προς το παρόν η κατάσταση στις χώρες εκείνες που έχουν βγει κερδισμένες από την κρίση. Ειδικότερα η Γερμανία θεωρείται υπόδειγμα μαθήτριας. Αποτελεί, όμως, στην πραγματικότητα το «γερμανικό εργασιακό θαύμα» ένα μοντέλο για την Ευρώπη;

Ο Κλάους Ντέρε ρίχνει μια κριτική ματιά πίσω από τη βιτρίνα του «εργασιακού θαύματος» της Γερμανίας, η οποία έχει βγει κερδισμένη από την κρίση. Περιγράφει μια πολύ επιλεκτική ανταγωνιστική κοινωνία πλήρους, αλλά και επισφαλούς απασχόλησης, όπου η διεύρυνση των συνθηκών ανασφαλούς εργασίας και διαβίωσης θα επιβάλλει την πειθαρχία ακόμα και σε εκείνες τις κοινωνικές ομάδες που βρίσκονται ακόμα σε σχετικά σταθερές συνθήκες. Μια κοινωνία όπου οι επισφαλώς εργαζόμενοι κι εργαζόμενες, οι κοινωνικά αποκλεισμένοι και αποκλεισμένες, οι άνεργοι και άνεργες πρέπει να πληρώσουν το τίμημα για ένα εξαγωγικό μοντέλο που ενισχύει τις ανισότητες στην Ευρώπη και έτσι καταστρέφει τα θεμέλια της ίδιας του της επιτυχίας.

Ακολουθούν αποσπάσματα από τη μπροσούρα του Κλάους Ντέρε Το «γερμανικό εργασιακό θαύμα» Μοντέλο για την Ευρώπη;, που επικεντρώνουν στην εργασία φροντίδας, την εποχή του παλιού κοινωνικού καπιταλισμού, χωρίς την οποία η πλήρης απασχόλη των ανδρών ήταν αδιανόητη, αλλά και στις υπηρεσίες φροντίδας στο πλαίσιο του σημερινού χρηματοπιστωτικού και ανταγωνιστικού καπιταλισμού. Οι τομείς φροντίδας, παρόλο που απασχολούν τόσα άτομα όσα και οι τομείς της μηχανουργίας και αυτοκινητοβιομηχανίας, που συνιστούν τη βιομηχανική καρδιά της γερμανικής οικονομίας, συμπιέζονται όλο και περισσότερο λόγω έλλειψης πραγματικής ζήτησης χρηματοδοτούμενης από το κράτος, ενώ μεταθέτουν την ευθύνη των υπηρεσιών φροντίδας πίσω στα νοικοκυριά. Σε έναν παραδοσιακά γυναικοκρατούμενο χώρο αναπαράγονται εδώ και χρόνια μηχανισμοί διακρίσεων λόγω φύλου, για να διατηρήσουν την κοινωνική υποτίμηση του εν λόγω τομέα και επομένως να μειώσουν το κόστος αναπαραγωγής.

 

«Το εξέχον επίτευγμα του [παλιού] κοινωνικού καπιταλισμού ήταν ότι κράτησε τη μισθωτή εργασία μέσα στο πλαίσιο του κράτους πρόνοιας. Το αποτέλεσμα ήταν αυτό που αναδρομικά χαρακτηρίστηκε ως κοινωνικά προστατευμένη κανονική ή τυπική σχέση εργασίας. Για τη μεγάλη πλειονότητα κυρίως των ανδρών μισθωτών, η διατήρηση της μισθωτής εργασίας στο πλαίσιο του κοινωνικού κράτους σήμαινε σχετική αποσύνδεση του εισοδήματος και της εργασιακής κατάστασης από τους κινδύνους της αγοράς. Ο κοινωνικός καπιταλισμός στηριζόταν ακόμη σε ταξικές ανισότητες και, ιδιαίτερα στη Δυτική Γερμανία, σε μια ασύμμετρη ενσωμάτωση των φύλων στην αγορά εργασίας. Έκανε διακρίσεις σε βάρος μεταναστών και μεταναστριών και λιγότερο εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η πλήρης απασχόληση των ανδρών ήταν αδιανόητη χωρίς την εργασία φροντίδας, η οποία ήταν κυρίως απλήρωτη και γινόταν προπαντός από γυναίκες. Μετανάστες και μετανάστριες από τη νοτιοευρωπαϊκή περιφέρεια και την Τουρκία («γκασταρμπάιτερ») αναλάμβαναν κυρίως δουλειές μη ελκυστικές, κακοπληρωμένες και με μικρή αναγνώριση. Για την πλειονότητα όμως των εργατών και εργατριών, των υπαλλήλων και των οικογενειών τους, η αλλαγή παρουσιαζόταν ως μετάβαση σε ένα καθεστώς ενσωμάτωσης στην κοινωνική πολιτειότητα. Οι μισθωτοί και μισθωτές διέθεταν τώρα «κοινωνική ιδιοκτησία». Η φτώχεια και η επισφάλεια ήταν πάντοτε παρούσες, αλλά με τις προστατευμένες εσωτερικές αγορές εργασίας σπρώχνονταν στην άκρη της κοινωνίας των μισθωτών πλήρους απασχόλησης, γίνονταν αόρατες στην ιδιωτική σφαίρα και με αυτόν τον τρόπο έμπαιναν στο περιθώριο.[…]

Ένας από τους μύθους που περιστρέφονται γύρω από το υποτιθέμενο «θαύμα απασχόλησης» είναι ο ισχυρισμός ότι έχει δημιουργηθεί ένας νέος τύπος αμειβόμενης απασχόλησης. Αυτό είναι απολύτως αναληθές. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο όγκος των ολοκληρωμένων και πληρωμένων ωρών εργασίας μεταξύ 1991 και 2012 έχει μειωθεί εμφανώς περισσότερο από 10%. Ακόμα και μετά την κρίση του 2008–2009 ο αριθμός των εργαζομένων αυξήθηκε αρχικά γρηγορότερα από ό,τι ο όγκος των ωρών εργασίας. Αυτό καθεαυτό δεν θα ήταν πρόβλημα, αν η μείωση του όγκου εργασίας συνδεόταν με ισότιμη μείωση της εργασίας και μισθολογική προσαρμογή. Δεν έγινε όμως κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, ο υπάρχων όγκος εργασίας κατανέμεται σε όλο και περισσότερους και περισσότερες εργαζομένους κι εργαζόμενες, και κυρίως με ασύμμετρο τρόπο. Η αύξηση της απασχόλησης διαπιστώνεται όχι αποκλειστικά, αλλά σε μεγάλο βαθμό, στις επισφαλείς δουλειές, οι οποίες εκτελούνται σε δυσανάλογα υψηλό ποσοστό από γυναίκες σε επαγγέλματα παροχής υπηρεσιών φροντίδας. […]

Οι τομείς της φροντίδας των ηλικιωμένων, των παιδιών, των νέων και των ατόμων με αναπηρία απασχολούν τόσα άτομα όσα και οι τομείς της μηχανουργίας και αυτοκινητοβιομηχανίας, που συνιστούν τη βιομηχανική καρδιά της γερμανικής οικονομίας. Το παράδειγμα αυτό δείχνει ότι σε σχέση με τους υψηλά παραγωγικούς εξαγωγικούς κλάδους έχει αυξηθεί η σημασία του λιγότερο παραγωγικού τομέα, αλλά με εντατικοποίηση της εργασίας στις αμειβόμενες υπηρεσίες φροντίδας (στον οποίο περιλαμβάνονται όλες οι δραστηριότητες που εξυπηρετούν την «παραγωγή εργατικής δύναμης»). Από τη σκοπιά των εξαγωγών, αυτό μοιάζει προβληματικό ως προς το κόστος –τουλάχιστον με μικροοικονομικούς όρους– καθώς η αμειβόμενη εργασία στον τομέα της αναπαραγωγής χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό με κρατικές μεταβιβαστικές πληρωμές. Η κρατική πολιτική έχει σχεδιάσει την ανταλλαγή ανάμεσα στον τομέα των εξαγωγών και στις υπηρεσίες φροντίδας σαν ένα «μεταβολισμό» ανάμεσα στις αναβαθμισμένες εσωτερικές αγορές και στις υποτιμημένες εξωτερικές, επειδή δεν λειτουργούν σύμφωνα με την αρχή της ισοδύναμης ανταλλαγής. Μια δημοσιονομική πολιτική προσανατολισμένη στην ανταγωνιστικότητα, προορισμένη να εξασφαλίζει εισροή ρευστού κεφαλαίου, η οποία απαλλάσσει από τα βάρη κατέχοντες και επιχειρήσεις και μ’ αυτόν τον τρόπο προκαλεί προβλήματα στην είσπραξη των δημοσίων εσόδων, δεν επιτρέπει γενναιόδωρες χρηματοδοτήσεις γι’ αυτές τις παροχές ατομικών υπηρεσιών και τις υπηρεσίες φροντίδας. Οι υποχρεώσεις του κράτους πρέπει να χρηματοδοτούνται μέσω της ιδιωτικοποίησης της δημόσιας περιουσίας και μέσω δανεισμού. Όσο η ιδιωτική περιουσία μεγαλώνει και συγκεντρώνεται σε λίγα χέρια, η δημόσια περιουσία «καίγεται». Συνεπώς, το κράτος δεν πρόκειται να χρηματοδοτήσει μια περαιτέρω ζήτηση σε υπηρεσίες φροντίδας. Η παροχή υπηρεσιών φροντίδας με τη μορφή δημόσιου αγαθού συμπιέζεται όλο και περισσότερο λόγω έλλειψης πραγματικής ζήτησης χρηματοδοτούμενης από το κράτος. Οι βασικοί παίκτες στο πεδίο αυτό αντιδρούν εφαρμόζοντας ένα συνδυασμό εμπορευματοποίησης, ανταγωνισμού, επισφαλειοποίησης των όρων εργασίας, καθώς και μετάθεσης πίσω στα νοικοκυριά της ευθύνης για τις υπηρεσίες φροντίδας. […]

Η γερμανική εξαγωγική οικονομία βασίζεται, μπορούμε να υποστηρίξουμε, στην καπιταλιστική προσάρτηση της παροχής ατομικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών φροντίδας. Η προσάρτηση αυτή στην περίπτωση της Γερμανίας σημαίνει αύξηση της ανταγωνιστικότητας του εξαγωγικού τομέα με ταυτόχρονη απαξίωση των (αμειβόμενων) υπηρεσιών φροντίδας, οι οποίες καθίστανται έτσι επισφαλείς. Σε καμία περίπτωση δεν υπονοείται ότι αυτοί οι τομείς είναι ομοιογενείς μονάδες με ανταγωνιστικά συμφέροντα. Ακόμη και στον εξαγωγικό τομέα θα δούμε μια πολιτειότητα βασισμένη στην «κοινωνική ιδιοκτησία» να παραβιάζεται, θα βρούμε επίσης επισφαλώς εργαζομένους κι εργαζόμενες και πειθάρχηση του μόνιμου προσωπικού. Στην περίπτωση των υπηρεσιών φροντίδας η κοινωνική πολιτειότητα υπάρχει, αλλά δεν θεσμοθετείται καν, ή μόλις και μετά βίας. Σε έναν παραδοσιακά γυναικοκρατούμενο χώρο αναπαράγονται εδώ και χρόνια μηχανισμοί διακρίσεων λόγω φύλου, για να διατηρήσουν την κοινωνική υποτίμηση του εν λόγω τομέα και επομένως να μειώσουν το κόστος αναπαραγωγής. […]

Οι καπιταλιστικές οικονομίες δεν μπορούν πια να υπάρχουν με «καθαρή» μορφή. Εξαρτώνται από το πόσο ικανοποιητικά θα λειτουργήσουν ορισμένοι τομείς, οι οποίοι δεν υπακούν ούτε στις επιταγές της οικονομικής μεγέθυνσης ούτε στο κίνητρο του κέρδους. Αυτό ισχύει σε μεγάλο βαθμό για τους τομείς που αναφέρθηκαν παραπάνω, για τους τομείς της διατροφής, της ανατροφής, της εκπαίδευσης, των υπηρεσιών περίθαλψης και φροντίδας. Για τους παραπάνω τομείς, που συνήθως είναι γυναικοκρατούμενοι, μια συγκεκριμένη μορφή ανάπτυξης, η οποία συνεπάγεται την εκλογίκευση και την κατάργηση της ανθρώπινης εργασίας, αποβαίνει αναπόφευκτα εις βάρος της ποιότητας της εργασίας και της παροχής υπηρεσιών.»

 

Η μπροσούρα κυκλοφορεί στα ελληνικά και διατίθεται δωρεάν από το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ. Μπορείτε να τη βρείτε στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος εδώ

 

 

Share

Rana Plaza, δύο χρόνια αργότερα

ρανια_πλαζα

Στις 24 Απριλίου 2013 περισσότερα από 1.100 άτομα (κυρίως γυναίκες) έχασαν τη ζωή τους και άλλα 2.500 τραυματίστηκαν λόγω της κατάρρευσης του εργοστασίου παραγωγής ενδυμάτων Rana Plaza στο Μπαγκλαντές. Οι γυναίκες εργάζονταν σε απάνθρωπες συνθήκες και με αντάλλαγμα ενός ανήθικου μισθού, φτιάχνοντας ρούχα για μερικές από τις μεγαλύτερες εταιρείες ρουχισμού του κόσμου, όπως η Benetton, η Primark, η Mango, η The Children’s Place, η Gap και άλλες.

Στον απόηχο της σφαγής υπήρξε ένα κύμα αλληλεγγύης σε όλο τον κόσμο και εκατομμύρια άνθρωποι από διάφορα μέρη του πλανήτη κινητοποιήθηκαν για να απαιτήσουν δικαιοσύνη για τα θύματα, για να θεωρηθούν υπόλογες οι εταιρείες και να διεκδικήσουν τα αναγκαία μέτρα για να μην επαναληφθεί αυτή η καταστροφή.

Ως συνέπεια της διεθνούς πίεσης, η ασφάλεια στα εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας στο Μπαγκλαντές φαίνεται να βελτιώνεται. Έχει υπογραφεί μια δεσμευτική «Συμφωνία για Πυρκαγιά και Ασφάλεια Κτιρίων» που καθορίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές στους χώρους εργασίας μέσω ενός προγράμματος με ανεξάρτητες επιθεωρήσεις, με ευαισθητοποίηση του κοινού και εκλεγμένες επιτροπές για την υγεία και την ασφάλεια σε κάθε εργοστάσιο.

Η διαδικασία αποζημίωσης των θυμάτων εποπτεύεται από ένα συνασπισμό διαφόρων φορέων, όπως από εκπροσώπους της κυβέρνησης του Μπαγκλαντές, της βιομηχανίας και των συνδικάτων. Μέχρι στιγμής, κατά τη δεύτερη επέτειο της σφαγής, τα θύματα έχουν λάβει μόνο το 40% με 70% της αποζημίωσης. Εταιρείες ρουχισμού που βγάζουν κέρδη πολλών εκατομμυρίων κάθε χρόνο έχουν συμβάλει ελάχιστα στο Ταμείο για τα Θύματα του Rana Plaza, και ως εκ τούτου, δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους.

Τι απαιτούμε;

Απαιτούμε να εκπληρώσουν αμέσως όλοι οι υπεύθυνοι των εταιρειών τις δεσμεύσεις τους προς τα θύματα και να εξοφλήσουν την αποζημίωση.

Απαιτούμε να σταματήσει η ποινικοποίηση των ακτιβιστών που αγωνίζονται για την υπεράσπιση των θυμάτων και των οικογενειών τους. Συνδικαλιστές από διάφορες ομάδες έχουν καταγγείλει την πίεση και την παρενόχληση που υφίστανται από διάφορους τομείς, τόσο μέσα στο Μπαγκλαντές όσο και απ’ έξω. Στο Νιου Τζέρσεϊ (ΗΠΑ), ο Akter (ένας επιζών του Rana Plaza), καθώς και άλλοι 27 ακτιβιστές, συνελήφθησαν στα κεντρικά του The Children’s Place, κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας και προσπάθησαν να παραδώσουν μια επιστολή στον διευθυντή της εταιρείας.

Απαιτούμε επίσης μια ισχυρότερη δέσμευση από τις κυβερνήσεις ως προς την τήρηση της υπογραφείσας συμφωνίας, και η παραγωγή κλωστοϋφαντουργίας να γίνεται με υπεύθυνο τρόπο, με σεβασμό στα δικαιώματα του ανθρώπου και της φύσης.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

– να έχουμε επίγνωση της ευθύνης μας ως καταναλωτές και να ενεργούμε με συνειδητό και συνεπή τρόπο, παίρνοντας πληροφορίες σχετικά με την προέλευση των ρούχων μας, μποϊκοτάροντας τις μάρκες που δεν προωθούν μια υπεύθυνη πολιτική παραγωγής ως προς τα δικαιώματα των ανθρώπων που παράγουν και ως προς το περιβάλλον.

– να αναλάβουμε δράση ώστε να ασκηθεί πίεση στις εταιρείες που εμπλέκονται στη σφαγή του Rana Plaza, έτσι ώστε να πραγματοποιήσουν την εξόφληση της αποζημίωσης των θυμάτων, ειδικά οι εταιρείες Benetton, The Children’s Place, Walmart, Mango.

– να συμμετέχουμε στην 24ωρη φεμινιστική δράση της Παγκόσμιας Πορείας Γυναικών. Για να δείξουμε στον κόσμο, μέσα από τις δράσεις μας, ότι το Rana Plaza είναι παντού και ότι οι γυναίκες υφίστανται σε κάθε γωνιά του κόσμου τις συνέπειες της ατέρμονης απληστίας του καπιταλιστικού συστήματος. Στις 24 Απριλίου καλείστε να οργανώσετε τις δράσεις σας καταγγέλλοντας το δικό σας Rana Plaza!!! Μην ξεχάσετε να μοιραστείτε μαζί μας τις φωτογραφίες σας, τα βίντεο, αφίσες και άλλα υλικά. Παρακαλούμε να τους αποστέλλονται: eva@marchemondiale.org και info@marchemondiale.org έτσι ώστε να τα ανεβάσουμε στο: www.wmw-2015.info

Θα είμαστε στο δρόμο μέχρι να τελειώσουμε με κάθε Rana Plaza που καταπιέζει τις γυναίκες σε όλο τον κόσμο.

μετάφραση: Λίνα Φιλοπούλου

 

Διαβάστε ακόμα

Όταν στην ούγια γράφει made in Bangladesh…

Οι φάμπρικες μονόδρομος για τις γυναίκες του Μπαγκλαντές

 

Share

Δαγκώνοντας δηλητηριασμένα μήλα: γυναικεία επιχειρηματικότητα, χειραφέτηση και νεοφιλελευθερισμός

barbie-emprendedora-2

των Victor Ginesta Rodríguez και Andrea Alvarado Vives

Η εμφάνιση της «Μπάρμπι επιχειρηματία» αποτελεί μια συμβολική επιβεβαίωση της νεοφιλελεύθερης διαστρέβλωσης του ιδανικού της οικονομικής ανεξαρτησίας των γυναικών. Η έξοδος στις αγορές της «Μπάρμπι επιχειρηματία» είναι ένα νέο παράδειγμα της ικανότητας του νεοφιλελευθερισμού να μεταλλάσσεται και να παίζει το χαλασμένο τηλέφωνο με τις επικριτικές φωνές.

Τον περασμένο Φεβρουάριο, η εταιρία Ματέλ παρουσίασε στην αμερικάνικη Διεθνή Έκθεση Παιγνιδιών την «Μπάρμπι επιχειρηματία», την τελευταία προσθήκη της στη γραμμή «I can be», η οποία έχει ως στόχο να παρακινήσει τα κορίτσια να «είναι αυτό που θέλουν να είναι». Η φεμινιστική κριτική δεν άργησε, καθώς  η κούκλα συνεχίζει να ενσαρκώνει ένα κανονιστικό πρότυπο ομορφιάς, πολιτισμικά ομοιογενές και εντελώς απομακρυσμένο από την πραγματικότητα. Τώρα, πέρα από αυτές τις σοβαρές κριτικές, είναι σημαντικό να αναρωτηθούμε ποιοι είναι οι λόγοι για τους οποίους, μετά από 55 χρόνια παρουσίας και αφού έχει υποδυθεί 150 ρόλους, η Μπάρμπι μετατρέπεται σε επιχειρηματία ακριβώς αυτή την εποχή.

Θα ειπωθεί ότι η Μπάρμπι επιχειρηματίας δεν είναι κάτι παραπάνω από την αναπαράσταση της ‘σύγχρονης’ γυναίκας, και όντως, η Μισέλ Σιντονί, εκπρόσωπος της Ματέλ, εξήγησε με αυτούς της όρους την εμφάνιση της καινούριας κούκλας: «Οι ρόλοι της Μπάρμπι αντανακλούν την εποχή της και αυτή τη στιγμή υπάρχουν όλο και περισσότερες γυναίκες επιχειρηματίες». Είναι γεγονός ότι από την οπτική γωνία της αναπαράστασης της πραγματικότητας ή της γυναικείας εμπειρίας, είναι λογικό να εμφανιστεί το 2014 ο νέος ρόλος της Μπάρμπι, δεδομένου ότι το ποσοστό της επιχειρηματικής δραστηριότητας των γυναικών βρίσκεται σε ανοδική πορεία τα τελευταία 30 χρόνια σε πολλές χώρες του κόσμου.

Αλλά, από την άλλη πλευρά, το νέο παιχνίδι έχει τον στόχο να «κινητοποιήσει τα κορίτσια να μάθουν πράγματα για αυτόν τον καινούριο ρόλο». Δηλαδή, με άλλα λόγια: η κούκλα θέλει να προωθήσει την επιχειρηματική κουλτούρα μέσω της κοινωνικοποίησης των κοριτσιών. Υπο αυτή την έννοια, η εμφάνιση αυτής της Μπαρμπι πρέπει να ερμηνευθεί ως μέρος της πρόσφατης έμφασης στην επιχειρηματικότητα και ως μια νέα επιτυχία της προσπάθειας των υποστηρικτών του νεοφιλελευθερισμού να ουδετεροποιήσουν τις ιδεολογικές αρχές τους.

Το ειδύλλιο νεοφιλελευθερισμού και επιχειρηματικότητας

Το λανσάρισμα της Μπάρμπι επιχειρηματία στην αγορά αποτελεί ένδειξη της ευρείας δημοτικότητας  (με αφορμή την κρίση και την ανάγκη δημιουργίας θέσεων εργασίας) που έχει αποκτήσει η  φιγούρα του επιχειρηματία, καθώς όλες οι δυτικές κυβερνήσεις -βυθισμένες στις αποκαλούμενες πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής- μεταβιβάζουν εξουσίες στην αγορά, καταργώντας κοινωνικά δικαιώματα και μειώνοντας τις δημόσιες δαπάνες. Από την μια πλευρά, πολλοί άνθρωποι αγκιστρώνονται στο πρότυπο της επιχειρηματικότητας και της αυτοαπασχόλησης ως μοναδικές επιλογές για να αποκτήσουν κάποιο εισόδημα στο πλαίσιο ενός ζοφερού εργασιακού τοπίου. Από την άλλη, οι κυβερνήσεις προωθούν το πρότυπο της επιχειρηματικότητας εδώ και καιρό, και στην περίπτωσή τους, αποτελεί μέρος μια ευρύτερης φιλοσοφίας που θέλει να αλλάξει τη μορφή και τον ρόλο του κράτος, όπως και το νόημα των εργασιακών δικαιωμάτων και των κοινωνικών αγαθών και υπηρεσιών. Αυτό εξηγεί εν μέρει και την εμφάνιση νεολογισμών όπως «κοινωνική επιχειρηματικότητα», πρακτική που προτείνεται ως απάντηση ή ως η εναλλακτική λύση στη μείωση των κρατικών κοινωνικών δαπανών.

Σε κάθε περίπτωση, η προώθηση αυτού του προτύπου σχετίζεται με την ουδετεροποίηση και εφαρμογή της φιλελεύθερης λογικής του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι ο επιχειρηματίας και ο τρόπος του να πράττει και να ‘βλέπει τη ζωή’ είναι ο ιδεότυπος που περισσότερο πλησιάζει τον ιδανικό πολίτη της ελεύθερης και χωρίς φραγμό αγοράς, όπως των σκιαγραφούν οι νεοφιλελεύθεροι: ευέλικτος, προσαρμοστικός, διαθέσιμος να αλλάξει, ενθουσιώδης απέναντι στις καινοτομίες, ικανός να λαμβάνει ορθολογικές οικονομικές αποφάσεις, εμφορούμενος από μια συναλλακτική λογική. Αυτός ο πολίτης είναι ο επιχειρηματίας του εαυτού του, κερδίζει ή/και χάνει χωρίς τη βοήθεια του κράτους και είναι επιπλέον, ένας επενδυτής που υποβάλει όλες τις αποφάσεις της ζωής του στη βάσανο της οικονομίας. Η τελευταία εκδοχή του homo economicus.

Η ενσάρκωση της φιγούρας του επιχειρηματία είναι ένα άτομο ανεξάρτητο, ικανό και υπεύθυνο για το προσωπικό του πεπρωμένο, διαχειριστής των ίδιων του των ικανοτήτων, ταλέντων και δράσεων. Πρόκειται για αξιοθαύμαστα και ελκυστικά χαρακτηριστικά, εμπνευσμένα εμφανώς από χειραφετητικά ιδεώδη, τα οποία συνδυάζονται όμως με έναν καθεστωτικό λόγο υπέρ των αγορών και την απόρριψη τόσο του ρόλου του κράτους, το οποίο θεωρείται ως εμπόδιο, όσο και του υποτίθεται παθητικού, εξαρτώμενου υποκειμένου που δέχεται την κρατική παρέμβαση. Η προαγωγή της ανταγωνιστικότητας και της επιχειρηματικής πρωτοβουλίας πραγματοποιείται μέσω ενός διπλού άξονα που περιλαμβάνει, από την μια πλευρά, νομοθετικές μεταρρυθμίσεις που διευκολύνουν την επιχειρηματική δραστηριότητα και, από την άλλη, έναν λόγο από την πλευρά του κράτους και των ΜΜΕ που τάσσεται αναφανδόν υπερ της επιχειρηματικής κουλτούρας. Παρά το ότι οι νεοφιλελεύθεροι υποτίθεται υποστηρίζουν ότι το κράτος δεν πρέπει να είναι παρεμβατικό, χρησιμοποιούν κατά κόρον τους νομοθετικούς μηχανισμούς του κράτους ώστε να εφαρμοστούν πολιτικές ενίσχυσης του ανταγωνισμού και  της αγοράς, οι οποίες συνήθως καταλήγουν σε ιδιωτικοποιήσεις και μείωση των κοινωνικών δαπανών.

Η νεοφιλελεύθερη διαστροφή του ιδανικού της γυναικείας οικονομικής ανεξαρτησίας

Η εμφάνιση της ‘Μπάρμπι επιχειρηματία’ μπορεί να ιδωθεί και ως ένα σύμβολο υπέρ της ένταξης των γυναικών στον επιχειρηματικό κόσμο. Η κούκλα έχει και θετικές όψεις, καθώς ενσαρκώνει και προωθεί τα ιδανικά της γυναικείας οικονομικής ανεξαρτησίας, αυτονομίας και αυτοπραγμάτωσης. Υπό αυτή την έννοια, στο βαθμό κατά τον οποίο αυτά τα ιδανικά ταιριάζουν με ένα μέρος των φεμινιστικών ιδεών, θα μπορούσαμε να δούμε την κούκλα ως μια ακόμα ένδειξη ότι ο 21ος αιώνας θα είναι ο αιώνας των γυναικών. Όμως, η κούκλα πρέπει να ερμηνευθεί και σε σχέση με την αποδοχή, εσωτερίκευση και προώθηση των ιδανικών της γυναικείας χειραφέτησης εκ μέρους του νεοφιλελευθερισμού, ο οποίος έχει ενσωματώσει επιλεκτικά μέρος αυτών των φεμινιστικών ιδανικών. Όπως πολύ σωστά επισημαίνει η Nancy Fraser, η οικειοποίηση μέρους των φεμινιστικών προτάσεων από τον καπιταλισμό έχει επιφέρει την ανασηματοδότηση τους και την αποδυνάμωση της χειραφετητικής δυναμικής τους.

Στο βιβλίο της Feminism, Capitalism and the Cunning of History, η Fraser αναφέρει ότι η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία παρενέβη στο πεδίο δράσης του δεύτερου κύματος του φεμινισμού, ενσωματώνοντας, μεταξύ άλλων, την -ορθή και απαραίτητη- κριτική που άσκησε ο φεμινισμός στον ανδροκεντρικό θεσμό του οικογενειακού μισθού και στη συνακόλουθη οικονομική εξάρτηση των γυναικών. Στην πορεία της μεταμόρφωσής του ο νέος καπιταλισμός ενσωμάτωσε, με δόλιο τρόπο, την κριτική που ασκούσε ο φεμινισμός και η νέα αριστερά στον κρατικό πατερναλισμό. Ο  φεμινισμός του δεύτερου κύματος, βέβαια, δεν τασσόταν συνολικά κατά της κρατικής παρέμβασης, αλλά ασκούσε κριτική στην αντιμετώπιση των γυναικών ως παθητικών αντικειμένων των κρατικών πολιτικών και όχι ως υποκειμένων με την ικανότητα να συμμετέχουν ενεργά σε δημοκρατικές διαδικασίες ερμηνείας των αναγκών τους. Ο νεοφιλελευθερισμός χρησιμοποίησε και διαστρέβλωσε αυτή την κριτική ώστε να νομιμοποιήσει τη σταδιακή απόσυρση του κράτους από την κοινωνική πολιτική, ανάγοντας όλα τα σχετικά κοινωνικά ζητήματα στο πεδίο της ατομικής επιλογής και ευθύνης.

Το αποτέλεσμα αυτής της διαστρέβλωσης ήταν η αποκλειστική έμφαση σε συγκεκριμένου τύπου πολιτικές όπως το Gender Mainstreaming, οι οποίες προωθούν την αύξηση της παρουσίας ορισμένων -προνομιούχων- γυναικών στα κέντρα αποφάσεων και στα εταιρικά συμβούλια εις βάρος άλλων πολιτικών, όπως είναι η συλλογικοποίηση της εργασίας της φροντίδας και η αύξηση των μισθών των επισφαλώς εργαζόμενων. Σε αυτή τη λογική εντάσσεται η υπεράσπιση και η ανάδειξη ενός συγκεκριμένου τύπου γυναικείας επιχειρηματικότητας, καθοδηγούμενη, στην πιο ελιτίστικη εκδοχή της, από προσωπικότητες όπως η Sheryl Sandberg, διευθύνουσα σύμβουλος του Facebook.

Τα θολά νερά της ευελισφάλειας (flexicurity)

Αυτό ήταν το γόνιμο έδαφος στο οποίο καλλιεργήθηκε το ακόλουθο σημερινό σκηνικό: από τη μία πλευρά, υπάρχουν περισσότερες γυναίκες παρά ποτέ στην έμμισθη αγορά εργασίας και στα κέντρα λήψης αποφάσεων, αλλά, από την άλλη, η κρίση προάγει την απόσυρση του κράτους και των ευθυνών του όσον αφορά την αναπαραγωγική εργασία -οικιακή εργασία και φροντίδα- η οποία επιστρέφει στο σπίτι ή περνάει στα χέρια της ιδιωτικής αγοράς. Αυτή η απόσυρση, την οποία ορισμένες μαρξίστριες φεμινίστριες όπως η Sandra Ezquerra και η Nancy Hartsock έχουν χαρακτηρίσει ως «μια νέα περίφραξη των συλλογικών αναπαραγωγικών αγαθών», αυξάνει ακόμα περισσότερο τον εργασιακό φόρτο των γυναικών. Η ‘Μπάρμπι επιχειρηματίας’ προκύπτει λοιπόν, σε ένα πλαίσιο στο οποίο ο ρόλος των γυναικών ως επισφαλών εργαζομένων αυξάνεται και παράλληλα συνδυάζεται και διασταυρώνεται με την επιστροφή σε παραδοσιακούς έμφυλους αναπαραγωγικούς ρόλους. Αυτή η τάση φαίνεται ότι θα συνεχιστεί, δεδομένου ότι οι πολιτικές της ευελισφάλειας έχουν ως αποτέλεσμα  την αύξηση της παρουσίας των γυναικών στις πιο επισφαλείς θέσεις εργασίας. Βλέπουμε ότι η Ολλανδία, η Γερμανία και η Δανία, τρεις από τις χώρες-αναφορά σε θέματα ευελισφάλειας, είναι οι χώρες που έχουν τις περισσότερες γυναίκες σε θέσεις μερικής απασχόλησης (77%, 46,1% και 35,8% αντίστοιχα). Δεν είναι δύσκολο να φαντασθούμε ότι αυτό το πλαίσιο δεν είναι και το πιο συμβατό σκηνικό για να μπορέσουν οι γυναίκες να αναπτύξουν «το δυναμικό τους και τις επιχειρηματικές ικανότητές τους». Υπό αυτή την έννοια, για πολλές γυναίκες, η φιγούρα της δυναμικής επιχειρηματία δρα ως δέλεαρ μιας επιλογής που δεν είναι ιδιαίτερα ρεαλιστική, αποκαλύπτοντας έτσι ένα από τα πιο ισχυρά χαρακτηριστικά του καπιταλισμού: την προσφορά ενός πράγματος ως απόκρυψη κάποιου άλλου πράγματος που συμβαίνει στην πραγματικότητα

Ο νεοφιλελευθερισμός άνοιξε μια πόρτα ώστε ορισμένες προνομιούχες γυναίκες να μπορέσουν -ενώ εξακολουθούν βέβαια να υφίστανται διακρίσεις λόγω του φύλου τους-  να αποτελέσουν μέρος μιας ελίτ, κάνοντας παράλληλα αόρατη την κατάσταση των υπολοίπων γυναικών και βάζοντας εμπόδια στις δημόσιες διεκδικήσεις τους, οι οποίες δεν ακούγονται, ή ακόμα χειρότερα, απονομιμοποιούνται. Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές επιτρέπουν σε ορισμένες γυναίκες ενταχθούν στα κέντρα λήψης αποφάσεων, αλλά δεν θέτουν υπό ουσιαστική αμφισβήτηση τις εξουσιαστικές σχέσεις ή την ασυμμετρία ευκαιριών στην ελεύθερη αγορά. Για παράδειγμα παραμερίζονται τα προγράμματα για τη βελτίωση της κοινωνικής θέσης των λιγότερο ειδικευμένων εργατριών, οι τομείς εργασίας των οποίων υφίστανται περικοπές και νέες μορφές επισφαλοποιήσης.

Η υφαρπαγή, διαστρέβλωση και παραχάραξη μερικών από τα πιο ελκυστικα στοιχεία της φεμινιστικής ιδεολογίας έχει συνεισφέρει στην διάδοση και αποδοχή αυτών των πολιτικών, καθώς η υπεράσπιση της επιχειρηματικότητας και των νεοφιλελεύθερων μοντέλων επιτυχίας συνδυάζεται με διαδικασίες επισφαλοποίησης της εργασίας και παγκόσμιας αύξησης των ανισοτήτων. Το πρότυπο της επιχειρηματικότητας νομιμοποιείται περαιτέρω μέσω του δημόσιου λόγου περί  προσωπικής υπευθυνότητας της καθεμίας για την κατάστασης της. Για όλους αυτούς του λόγους, πρέπει να είμαστε προσεκτικές με μοντέλα όπως η ‘Μπαρμπι επιχειρηματίας’, τα οποία χρησιμοποιώντας ως προπέτασμα καπνού την γυναικεία ενδυνάμωση τελικά αφαιρούν από τη γυναικεία αμειβόμενη εργασία τη χειραφετητική της διάσταση.

employement_rate

Παίζοντας το χαλασμένο τηλέφωνο με τις επικριτικές φωνές

Η αδηφάγος όρεξη του νεοφιλελευθερισμού για φεμινιστικές ιδέες δεν είναι ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά αποτελεί μέρος της συνηθισμένης στρατηγικής επιβίωσης του καπιταλιστικού συστήματος. Όπως έχουν εξηγήσει συγγραφείς όπως ο Luc Boltanski και η Eve Chiapello –σε σχέση με την καλλιτεχνική κριτική στην εργασία- ο Albert O. Hirschman –με σχέση με τον ρόλο των συμφερόντων- ή η Nancy Fraser –σε σχέση με τον οικογενειακό μισθό και την προοδευτική κριτική του κρατικού πατερναλισμού- ο καπιταλισμός  περισυλλέγει τις κριτικές που του ασκούνται και τις ενσωματώνει μερικώς στο αφήγημά του. Στην πορεία αφομοίωσής τους οι κριτικές διαστρεβλώνονται και χάνουν τον εν δυνάμει απειλητικό χαρακτήρα τους. Όσοι δε ασκούν αυτές τις κριτικές πολλές φορές ενσωματώνονται ιδεολογικά στον καπιταλισμό, ξεγελασμένοι από τις όποιες πύρρειες νίκες έχουν κερδίσει. Μέσω αυτής της μακιαβελικής μανούβρας, ο καπιταλισμός βγαίνει ενισχυμένος και επενδεδυμένος με ένα φρέσκο λούστρο νομιμότητας, ενώ έχει ουσιαστικά πραγματοποιήσει μικρές προσαρμογές που δεν αμφισβητούν τα θεμέλια του.

Η θεσμική αποδοχή και προβολή της ικανότητας γυναικών να είναι επιχειρηματίες και αφεντικά του ευατού τους και άρα να ενταχθούν στο νεοφιλελεύθερο οικοσυστήμα, είναι η ένεση νομιμότητας που έλειπε από το παρόν πλαίσιο εργασιακών μεταρρυθμίσεων. Το ιδανικό της χειραφέτησης μέσω της επιχειρηματικότητας χρησιμοποιείται ως φαντασιακό αντίβαρο σε ένα περιβάλλον όπου η πραγματική ανεξαρτησία των γυναικών απειλείται από τις συνεχείς ελαστικοποιήσεις της αγοράς εργασίας και περικοπές σε κοινωνικές δαπάνες.

Μετάφραση/επιμέλεια: Ιουλία Λειβαδίτη

Πηγή: Picara

 

Share

Η νίκη της εργαζόμενης τεχνικού στη MIGATO είναι νίκη της αλληλεγγύης, του συλλογικού αγώνα και όλων των εργαζομένων

standard

Την Τετάρτη 11/02, η εργοδοσία της MIGATO, υπό την πίεση του συλλογικού αγώνα που έδωσε η εργαζόμενη τεχνικός μέσω του Σωματείου και από το κίνημα αλληλεγγύης των τελευταίων εβδομάδων, αποδέχτηκε τα αιτήματα της. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι οι συλλογικοί αγώνες, η συμπαράσταση και η αλληλεγγύη των εργαζομένων είναι ο μόνος δρόμος για τη διασφάλιση των συμφερόντων τους.

Η συνάδελφος είχε απολυθεί από την εταιρία αμέσως μόλις ανακοίνωσε την εγκυμοσύνη της, ενώ εργαζόταν υπό το άθλιο καθεστώς του δελτίου παροχής υπηρεσιών. Η εργοδοσία παρέμενε αδιάλλακτη παρά τις συνεχείς και επίμονες κινητοποιήσεις του Σωματείου Μισθωτών Τεχνικών και δεκάδων σωματείων, συνελεύσεων και εργατικών λεσχών που συμπαραστάθηκαν στον αγώνα για δικαίωση της εργαζόμενης.

Μετά και από την ανακοίνωση παρέμβασης στα καταστήματα της MIGATO με τη στήριξη και την οργάνωση συλλογικοτήτων σε όλη την Ελλάδα, οι υπεύθυνοι της εταιρίας αναγκάστηκαν να αποδεχθούν τα αιτήματα της εργαζόμενης, να αναγνωρίσουν την εξαρτημένη σχέση εργασίας και να καταβάλλουν ως αποζημείωση όλους τους μισθούς υπερημερίας για το διάστημα προστασίας λόγω εγκυμοσύνης και λοχείας (18 μήνες).

Η δικαίωση της εγκύου συναδέλφου είναι νίκη κάθε εργαζόμενου που αγωνίζεται, που στέκεται με αξιοπρέπεια απέναντι στις απειλές και τον εκφοβισμό των αφεντικών, που διεκδικεί καλύτερους όρους εργασίας, που δε σκύβει το κεφάλι! Δίνει ακόμα το μήνυμα ότι η κοροιδία των ελαστικών εργασιακών σχέσεων και κάθε λογής μεθόδευση κράτους και εργοδοσίας ώστε να μας πείσουν ότι είμαστε «συνεργάτες», δεν έχουν κανένα αντίκρισμα όταν αντιπαλεύονται με συλλογικούς εργατικούς αγώνες!!!

Με όπλο την αλληλεγγύη και την οργάνωση, εργαζόμενοι και άνεργοι απαντάμε στο χτύπημα των δικαιωμάτων μας, στην εργοδοτική αυθαιρεσία, στις απολύσεις και τη χειροτέρευση της ζωής μας.

Ένα εντυπωσιακό δίκτυο αλληλεγγύης δημιουργήθηκε με αφορμή την υπόθεση της εγκύου συναδέλφου. Πάνω από εικοσιπέντε (25) συγκεντρώσεις και παρεμβάσεις είχαν οργανωθεί μέχρι σήμερα για την Παρασκευή 13/02, σε καταστήματα της MIGATO, στην Αττική και σε όλη την Ελλάδα.

Η αλληλεγγύη και ο οριζόντιος συντονισμός που αναπτύχθηκε ας αποτελέσει οδηγό, για τις επόμενες σκληρές ταξικές αναμετρήσεις που έχουμε μπροστά μας.

Το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών χαιρετίζει και ευχαριστεί όλες τις συλλογικότητες, τα σωματεία, τις εργατικές λέσχες, τις συνελεύσεις κατοίκων και τους εργαζόμενους που στήριξαν τον αγώνα της εργαζόμενης, εξέφρασαν τη συμπαράστασή τους με καλέσματα στις κινητοποιήσεις της Παρασκευής 13/02 και εξέδωσαν ψηφίσματα:

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΜΙΣΘΩΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ – ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΠΑΓΝΗ

ΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΜΕ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ-ΖΕΦΥΡΙΟΥ-ΦΥΛΗΣ

ΕΛΜΕ ΗΛΕΙΑΣ

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΔΗΜΟΥ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ «ΓΑΛΑΤΕΙΑ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ»

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Π.Ε. «ΔΟΜΙΝΙΚΟΣ ΘΕΟΤΟΚΟΠΟΥΛΟΣ»

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Π.Ε. «Ο ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ»

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Π.Ε. «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ»

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Π.Ε. ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ «Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ»

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΥ ΙΝΤΡΑΚΟΜ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΘΝΟDATA

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΒΙΒΛΙΟΥ ΧΑΡΤΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ

ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΙΓΜΕ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΜΠΟΡΟΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΑΘΗΝΑΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΥΠΑΛ/ΩΝ ΕΜΠ. ΚΑΤΑΣΤ/ΤΩΝ & ΙΔ. ΕΠΙΧ/ΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧ/ΣΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΑΤΟΣ

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ LIDL Ν. ΑΤΤΙΚΗΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΙΔ. ΥΠΑΛ/ΩΝ ΑΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ & ΓΡΑΦΕΙΩΝ

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ PRAKTIKER HELLAS

ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ/ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ & ΣΥΝΑΦΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΦΑΡΜΑΚΟΥ

ΑΝΟΙΧΤΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΜΠΡΑΧΑΜΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΓΛΥΦΑΔΑΣ

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ

ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ

ΛΕΣΧΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΒΟΛΟΥ

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ ΣΕ ΠΑΤΗΣΙΑ – ΚΥΨΕΛΗ

ATTACK ΣΤΗΝ ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΣΦΑΛΕΙΑ

ΦΥΛΟ ΣΥΚΗΣ – ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΡΩΓΜΕΣ ΣΤΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ

ΡΗΓΜΑ ΣΤΑ ΔΥΤΙΚΑ

ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΚΙΝΗΣΗ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ – ΑΝΤΙ-ΘΕΣΕΙΣ

ΑΝΤΙΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΑΝΥΠΟΤΑΚΤΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙ

ΦΥΣΑΕΙ ΚΟΝΤΡΑ ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΦΑΡΟΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΡΗΞΗΣ

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΤΟΥ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ

ΔΙΚΤΥΟ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ

ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΓΛΥΦΑΔΑΣ

ΑΝΤΙΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ – ΕΚΤΟΣ ΠΛΑΝΟΥ

ΑΝΥΠΟΤΑΧΤΗ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ

ΜΑΧΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΤΟΫΠΑΛΛΗΛΙΚΗ ΤΑΞΙΚΗ ΑΝΑΤΡΟΠΗ

ΑΠ ΡΟΣΙΝΑΝΤΕ

ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΤΑΞΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

Δηλώνουμε ότι θα σταθούμε στο πλευρό κάθε εργαζόμενου που δεν σκύβει το κεφάλι, ότι θα συνεχίσουμε στο δρόμο του αγώνα. Για να κατακτήσουμε συλλογικές συμβάσεις εργασίας με αξιοπρεπείς μισθούς, αξιοπρεπή ζωή, μείωση των ωρών εργασίας, κανονικές προσλήψεις – κατάργηση του άθλιου καθεστώτος του Δελτίου παροχής υπηρεσιών, μόνιμη και σταθερή δουλειά για όλους, συνδικαλιστικές ελευθερίες στους χώρους δουλειάς.

Το επόμενο διάστημα θα διοργανώσουμε συνέντευξη τύπου σχετικά με την έκβαση αυτού του αγώνα, όπου θα καλέσουμε να συμμετέχουν, όλα τα σωματεία και τις συλλογικότητες που στήριξαν αυτό τον αγώνα.

Περισσότερα: Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών

 

Περισσότερα

Πανελλαδική κινητοποίηση στις 13/2 σε καταστήματα της MIGATO για την απόλυση εγκύου

Παράνομη και καταχρηστική απόλυση εγκύου εργαζόμενης από την εταιρία MIGATO AE.

 

Share

Πανελλαδική κινητοποίηση στις 13/2 σε καταστήματα της MIGATO για την απόλυση εγκύου

migato_apoliseis

Σε παραστάσεις διαμαρτυρίας σε όλη την χώρα καλεί το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών, την Παρασκευή 13 Φλεβάρη στις 6 μμ, σε καταστήματα της Migato. Η κεντρική συγκέντρωση θα πραγματοποιηθεί στο κατάστημα Migato, Ερμού & Νίκης (Σύνταγμα).

Ολόκληρη η ανακοίνωση και το κάλεσμα του Σωματείου Μισθωτών και Τεχνικών:

Να φοβηθούν τη δύναμή μας!

Τα τελευταία χρόνια η εργοδοτική αυθαιρεσία έχει γίνει καθεστώς σε όλους τους χώρους δουλειάς. Τα μνημόνια, το κεφάλαιο, και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτάσσουν ελαστικές μορφές εργασίας, μείωση μισθών, απολύσεις. Η εργοδοσία φροντίζει με κάθε ευκαιρία να δώσει το μήνυμα «Μην αγωνίζεστε, μην απαιτείτε, μην οργανώνεστε συλλογικά» γιατί η απόλυση και η χειροτέρευση των εργασιακών όρων περιμένουν στη γωνία όσους τολμούν να «σηκώσουν κεφάλι».

Από τις πιο ακραίες μορφές εργοδοτικής αυθαιρεσίας, οι συνεχείς επιθέσεις σε γυναίκες, εργαζόμενες μητέρες και εγκύους. Οι καταγγελίες τον τελευταίο καιρό δεν έχουν τελειωμό: εκφοβισμός εγκύου από την ΠΑΝΘΕΟΝ στο Ηράκλειο, ξυλοδαρμός εργαζόμενης στην ίδια πόλη, απειλές για απολύσεις και ψυχολογικές πιέσεις σε εγκύους και μητέρες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι αυθαιρεσίες των αφεντικών δε γίνονται καν γνωστές καθώς οι συναδέλφισσες συνήθως φοβούνται να καταγγείλουν τις πρακτικές της εργοδοσίας.

Την ίδια τακτική εφαρμόζει και η εταιρία υποδημάτων ΜΙGATO. Η εργοδοσία αποθρασσυμένη από τα μνημόνια και τους αντεργατικούς νόμους, μοιάζει να μην υπολογίζει κανένα εργατικό δικαίωμα, ενώ την ίδια στιγμή σημειώνει τζίρους εκατομμυρίων και ενισχύει τα κέρδη της. Το προηγούμενο διάστημα ξεπέρασε κάθε όριο, απολύοντας εργαζόμενη τεχνικό, μέλος του Σωματείου Μισθωτών Τεχνικών, αμέσως μόλις ανακοίνωσε την εγκυμοσύνη της. Η συνάδελφος που εργαζόταν υπό το άθλιο καθεστώς του δελτίου παροχής υπηρεσιών, μόλις ενημέρωσε ότι είναι έγκυος, η εργοδοσία την ανάγκασε να υποβάλλει την παραίτησή της, επικαλούμενη υπογραφή νέας σύμβασης με αλλαγή των όρων εργασίας. Η νέα σύμβαση δεν κοινοποιήθηκε ποτέ στην εργαζόμενη. Αντιθέτως, στις συνεχείς ερωτήσεις της συναδέλφου, η εταιρία απάντησε ότι δεν τίθεται ζήτημα καθώς θεωρεί ότι πρόκειται για οικειοθελή αποχώρηση!

Το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών στήριξε από την πρώτη στιγμή τον αγώνα της εργαζόμενης για την επαναπρόσληψή της. Πραγματοποίησε παραστάσεις διαμαρτυρίας στα κεντρικά γραφεία της MIGATO και σε καταστήματα. Τη συμπαράστασή τους έχουν εκφράσει πρωτοβάθμια σωματεία δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, εργατικές λέσχες, εργατικές συλλογικότητες και συνελεύσεις κατοίκων τόσο εκδίδοντας ψηφίσματα αλληλεγγύης όσο και με την παρουσία τους στις κινητοποιήσεις.

Οι υπεύθυνοι της εταιρίας επέλεξαν να τηρήσουν αδιάλλακτη στάση. Στην επιθεώρηση εργασίας στις 4/2, ζήτησαν αναβολή. Πιεζόμενοι από τη μαζικότητα και την επιμονή των κινητοποιήσεων ζήτησαν να σταματήσουν οι κινητοποιήσεις, επικαλούμενοι «διαπραγματεύσεις» των δικηγόρων έως την συνάντηση στην επιθεώρηση εργασίας στις 20/02, χωρίς ωστόσο να αποδέχονται τα αιτήματα της εργαζόμενης.

Το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών δηλώνει ότι δε θα σταματήσει τον αγώνα μέχρι την επαναπρόσληψη και την πλήρη ηθική αποκατάσταση της εγκύου συναδέλφου. Οι κινητοποιήσεις θα συνεχιστούν μέχρι τη δικαίωση της εργαζόμενης.

Καλούμε Σωματεία, συλλογικότητες, συνελεύσεις γειτονιών και κάθε μαχόμενη δύναμη του κινήματος να οργανώσουν και να στηρίξουν παραστάσεις διαμαρτυρίας στα καταστήματα της MIGATO σε όλη την Ελλάδα, ενάντια στην εργοδοτική αυθαιρεσία, την Παρασκευή 13 Φλεβάρη στις 6μμ.

Ζητάμε από κάθε συλλογικότητα, από κάθε εργαζόμενο, να καταδικάσουν την εταιρία MIGATO και να σταθούν έμπρακτα αλληλέγγυοι στον αγώνα στης εργαζόμενης.

Να στείλουμε μήνυμα στην εργοδοσία της MIGATO αλλά και σε κάθε αφεντικό που νομίζει ότι μπορεί να αυθαιρετεί σε βάρος των εργαζομένων ότι θα μας βρίσκουν μπροστά τους. Σε ανυποχώρητους, μαχητικούς αγώνες για την αξιοπρέπεια στη ζωή και τη δουλειά. Καμία απειλή, καμία απόλυση, καμιά αυθαιρεσία δεν θα μείνει αναπάντητη.

Η συλλογικότητα είναι το όπλο μας! Με αγώνες σπάμε την εργοδοτική τρομοκρατία.

Να ανακληθεί άμεσα η παράνομη και καταχρηστική απόλυση εγκύου συναδέλφου από τη MIGATO

Απαιτούμε την άμεση επαναπρόσληψη και την πλήρη ηθική αποκατάσταση της συναδέλφου!

 

Διαβάστε ακόμα

Παράνομη και καταχρηστική απόλυση εγκύου εργαζόμενης από την εταιρία MIGATO AE.

 

Share

Παράνομη και καταχρηστική απόλυση εγκύου εργαζόμενης από την εταιρία MIGATO AE.

standard

 Δελτίο τύπου του Σωματείου Μισθωτών Τεχνικών για τη μαζική παράσταση στα γραφεία της εταιρείας MIGATO A.E.

Την Τρίτη 27/01 πραγματοποιήθηκε έπειτα από κάλεσμα του Σωματείου Μισθωτών Τεχνικών μαζική παράσταση διαμαρτυρίας στα γραφεία της εταιρείας MIGATO Α.Ε. στον Άλιμο, ενάντια στην παράνομη και καταχρηστική απόλυση εγκύου συναδέλφου μας. Η εργοδοσία όταν ενημερώθηκε για την εγκυμοσύνη εξανάγκασε την εργαζόμενη σε υποχρεωτική παραίτηση, ενώ σε σχετική ερώτηση του σωματείου προς την εταιρεία δόθηκε από τον υπεύθυνο η κυνική απάντηση: «Έτσι! Διευθυντικό δικαίωμα!». Το εν λόγω περιστατικό αποτελεί ένα ακόμα δείγμα της εργοδοτικής αυθαιρεσίας και της καταστροφικής πολιτικής που προωθούν κυβέρνηση – ΕΕ – κεφάλαιο απέναντι στους εργαζόμενους.

Η κινητοποίηση ήταν μια πρώτη απάντηση στην εργοδοτική τρομοκρατία της MIGATO A.E. και στηρίχτηκε εκτός από το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών, από το Σωματείο Εργαζόμενων του δήμου Αγ. Δημητρίου και την Ανοικτή Συνέλευση Αλίμου. Οι υπεύθυνοι ωστόσο της εταιρείας παρέμειναν αδιάλλακτοι και δεν δέχτηκαν να συναντήσουν τους εκπροσώπους του σωματείου.

Ως  Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών δηλώνουμε απερίφραστα τη στήριξη μας σε κάθε συνάδελφο που διεκδικεί τη βελτίωση των όρων και συνθηκών εργασίας του, που αμφισβητεί την εργοδοτική τρομοκρατία, που υπερασπίζεται τα δικαιώματά του.

Καμία απειλή, καμία απόλυση, καμιά αυθαιρεσία δεν θα μείνει αναπάντητη. Δηλώνουμε πως θα συνεχίσουμε τις κινητοποιήσεις μέχρι την δικαίωση της συναδέλφου.

Την Τετάρτη 4 Φλεβάρη, θα πραγματοποιηθεί τριμερής συνάντηση στην επιθεώρηση εργασίας της Ηλιούπολης, ενώ θα προηγηθούν κι άλλες παρεμβάσεις.

Το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών καλεί τα σωματεία να καταδικάσουν τέτοιες πρακτικές και να εκδώσουν ψηφίσματα αλληλεγγύης στην εργαζόμενη. Η αξιοπρέπεια στη ζωή και τη δουλειά είναι αδιαπραγμάτευτη. Ο αγώνας ενάντια στις αυθαιρεσίες της εργοδοσίας είναι κοινός αγώνας όλων των σωματείων, όλων των εργαζομένων και των ανέργων. Ο κοινός μας αγώνας και η αλληλεγγύη είναι η ελπίδα και η δύναμη μας

 

Το Φύλο Συκής συνυπογράφει το παρακάτω ψήφισμα του Σωματείου Μισθωτών Τεχνικών:

Ψήφισμα συμπαράστασης για την παράνομη και καταχρηστική απόλυση εγκύου συναδέλφου από την εταιρία MIGATO AE.

Το Φύλο Συκής καταγγέλλει την παράνομη και καταχρηστική απόλυση εγκύου συναδέλφου από την εταιρία MIGATO AE, εκφράζει την αλληλεγγύη του και συμπαραστέκεται στον αγώνα που δίνει η εργαζόμενη μηχανικός μέσα από το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών.

Η συνάδελφος τεχνικός εργαζόταν στην εταιρία, υπό το άθλιο καθεστώς του δελτίου παροχής υπηρεσιών, μεθόδευση την οποία χρησιμοποιούν όλο και πιο συχνά οι εργοδότες με σκοπό να θέτουν υπό αμφισβήτηση τα εργασιακά δικαιώματα των εργαζόμενων τεχνικών. Όταν η συνάδελφος ανακοίνωσε στην εταιρία την εγκυμοσύνη της, η εργοδοσία την ανάγκασε να υπογράψει λύση της σύμβασης της, επικαλούμενη υπογραφή νέας που θα όριζε αλλαγή των όρων εργασίας. Ουσιαστικά η εργαζόμενη εξαναγκάστηκε σε παραίτηση. Ωστόσο, η νέα σύμβαση δεν κοινοποιήθηκε ποτέ στην εργαζόμενη. Αντιθέτως, στις συνεχείς ερωτήσεις της συναδέλφου για την υπογραφή νέας σύμβασης, η εταιρία απάντησε ότι δεν τίθεται ζήτημα καθώς θεωρεί ότι πρόκειται για οικειοθελή αποχώρηση!

Το περιστατικό έρχεται να προστεθεί στο μακρύ κατάλογο εργοδοτικών αυθαιρεσιών. Έρχεται ακόμη να επιβεβαιώσει, ότι η εφαρμοζόμενη πολιτική κυβέρνησης και κεφαλαίου μας έχει φέρει 100 χρόνια πίσω, με τα αφεντικά να νομίζουν ότι μπορούν να λειτουργούν αυθαίρετα. Οι εργαζόμενοι βαφτίζονται «συνεργάτες», με στόχο να μην τολμούν να διεκδικήσουν τα εργασιακά τους δικαιώματα, τρομοκρατούνται, απειλούνται και εργάζονται υπό το καθεστώς συνεχούς φόβου.

Εμείς τους απαντάμε ότι η επίθεση στη μητρότητα, η τρομοκρατία που βιώνουν εργαζόμενοι στους χώρους δουλειάς, η εργοδοτική ασυδοσία, η καταστρατήγηση των εργατικών δικαιωμάτων και η χειροτέρευση των όρων εργασίας δεν θα μείνουν αναπάντητα.

Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας στην απολυμένη συνάδελφο και απαιτούμε την άμεση και πλήρη ηθική και οικονομική αποκατάσταση της συναδέλφου!

Να σταματήσει η εργοδοτική τρομοκρατία και η καταστρατήγηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Κανένας εργαζόμενος μόνος του, με συλλογικούς αγώνες σπάμε την εργοδοτική τρομοκρατία.

 

Διαβάστε ακόμα

Νίκη για την έγκυο μηχανικό και το Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών απέναντι στην εργοδοσία

 

 

 

Share
Page 1 of 41234